장음표시 사용
491쪽
partium ad distinctas scientias pertineat. Secund , potest accipi non praecise , ratione par tium suarum distinctarum , sed quatenus habet aliquam unitatem, seu formaliter: Ut exercitus quatenus habet unitatem ordinis , sicque sumptum ens per accidens, solum dicitur multa secundum quid ,& potestate: potest q, este obiectum alicuius scien tiae, ut familia oeconomicae,& respublica politicae..uinta, propositio. SIngularia simpliciter creata nullius scientiae ob tectum elle possunt, docet Aristoteles expressis verbis primi Posteriorum capite a. . ubi requirit absolute uniuersalitatem in obiecto cuiuscumque scientiae saltem naturalis. Fauet ratio, nulla cogni - tio certa & necessaria haberi potest de singularibus: ergo nulla est scientia. Recta est eonsequentia, omnis scientia debet esse cognitio certa, & nece sarta Antecedens vero patet, ut de aliquo detur cognitio certa & necessaria, debet illud certum esse de ne cellarium: atqui singulatia simpliciter certa noti sunt &necessaria, sed in fiuitis prope mutationibus obnoxia: igitur de illis nulla certa, dc neceuacia cognitio haberi potest.
Confirmatur, ouod non potest demonstrari, non potest sciri. nam scientia per demonstrationem acquisitur, maximὸ illa de qua agimus: atqui nullum singulare simpliciter creatum potest demonstrata est enim tantum demonstratio de uniuersalibus, utpote necessariis: ergo nullum singulare simplicitet creatum sciri potest. Dixi primo via conclusioneHgulare creatum . nam de elue lingulati increato nempe de Deo, scientiam vel saltem cognitionem aliquam cellam , EV nec et
492쪽
Ratio est, quia ita Deus est singularis; ut tamen
omnino exuat conditionem illam, nimirum incertitudinem, propter quam singularia cieata ex iis muntur a proprio scientiae obiecto,induatque perstetissimam rationem propter quam uniuersalia propria scientiarum obiecta censentur, videlicet immutabilitatem, & constantiam. Ideoque eum sub scientiam cadere nihil obstat. D . x i i ec d n d o ,singulares impliciter creatum, hoc est in sensu si inplici ; nam de Christo scientiam dari posse communis e se scientia Theologorum , non tantum quatenus Deus est 'sed etiam quatenus homo Ratio est, quia ut ipse Christus Domnus,non tantum ut Deus, sed ut homo Deus. subest diuinae reia elationi, qua tenet Ecclesialpium in suo esse immutabiliter permansurum, certitudinem aliquam,& immutabilitatem sortitur, propter quam sub scientiam, vel saltem sub certam aliquam cognitionem cadere potest. Eodem modo loquimur de In carnatione fatentur enim illam, in particulari simpliciter non cadete sub scientiam quia simplicitet potest non esse: nihilominus quatenus subiacet diuinae reuelationi, habere certitudinem, & in falli inlitatem, propter quam cerib cognosci queat. Inseres , ergo saltem de singularibus perpetuis, seu quae num matri deficient, ut sunt angeli, caeli,&animae nostrae rationales, poterit dari scientia. Respondeo negando hanc consequentiam. Singularia enim illa saltem ab extrinseco, corruptioni obnoxia sunt sicque non sunt satis certa; ut de illiseognitio habeatur certa, sicut de Christo,& Incarnatione, quatenus subsunt diu ins reuelationi, quia sic nec ab intrinseco, nec ab extrinseco aliter se habere poestu ut, alias falleret falleretur que diuinare
493쪽
uelatio , quod impossibile est. Instabis , ergo saltem de illis omnibus singularibus, videlicet Angelis, animabus rationalibus, Mallis, poterit esse scientia, quatenus subiacent diuinqreuelationi.
Respondeo admittendo intentum, qua incon clusione singularia tantum simpliciter cregia, hoc est in sensu simplici ', remouimus ab obiecto scientiae, no autem insensu composito,quatenus diuinς, reuelationi subiacent,quia constat ipsa immutabili. ter eme permansura. His propositionibus quid non sit obiectum sciet1ς declaratum est: ex iisdem quod isit,facile colligitur videlicet, Emperse uniuersale, auisaltem uniuersalis constantiam obtinens, demon- strabile, ct quod habeat causam aliquam, vel in essendo, vel in cognoscendo per quam demonstretur ,sive a priori, siue AE posteriori. Additur&alia conditio,vt in obiecto scientis ali-ruid habeat rationem materiae,&aliquid rationemormae. Quod obtinet ratione materiae, materiale, quod rationem formae, obiectum formale nuncupatur: Verbi gratia, actiones voluntatis sunt mat initate obiectum Ethicae,& dicuntur obtinere ratio nem materiae,quatenus verb diligibiles ad bonum, formale, & dicuntur sortiri rationem formae. Ratio est, quia querωdmodum in ph3 sica materia est indifferens ad multa,&per aduςntum sormae ad unum determinatur,ut per aduentum animae ravtionalis ad hominem: sic materiale obiectum alicu ius scietiae est indeterminatum ut a pluribuascien tiis pertractetur: verbi gratia,operationes Volutatis a philosopho morali, &physico: per formale verbrestringitur ad aliquam peculiarem scientia,Vt prq dictae actiones voluntatis ad morat m,per hanc ra Ff
494쪽
tionein quae voantur obiectum formale, quateris diri ibili ad bonum per pra cepta bene vivendi,vel ad p hysic in per hanc aliam, quatenus sunt; inioncs vitales a voluntate promananteS.
Dὸ unitate,st disiιnctione scientiarum. CVm scientiae ab co a quo unitatem , ab eodem suam distinctionem fumant, quia esse unum, est esse a quolibet alio diuisim, dc distinctim, propterea simul de unitate,& distinctione scientiarum
agimus,&ad utriusque cxplicationem. Notandu primδ,aliam esse Unitatem redem, poetsi,&metaphysicam,aliam per accides,&moralem: Haec dicitur, quae conuenit entibus per aggregatione, quatenus in una ratione consentiunt: quemadmodum ciues dicuntur quidvnum,quia ordinem habent ad una ciuitate constituenda, in qua iisdem legibus, & moribus vivunt: unitas vero per se, ocmetaphysica illa est, quae competit rebus unius naturae, S essentiae, ut homini, leoni, & caeteris. Notandum secundb, vel ex ante dictis repetendum triplicem rursus constitui unitatem numeri cam, ut Petri, specificam, ut hominis, genericam denique,ut animalis: eodem pacto de distinctione, & unitate philossiphandum. His positis,priusquam ea quae dubia sunt proponamus,hoc unum apud omnes ccrtissimum statue- dum est,scietiarum numericam unitatem & distinctionem , subiecto in quo rccipiuntur,nimirum ab intellectW peti, adeo ut Una dicatur numero scien ii quae in eodem intellectu numero Icsidct,&nui 1
495쪽
mero diuersae habeantur, quae sunt in intellectibus
D ute supersunt dissicultates ex p sicadae: Altera an scientiis totalibus ut pote logicae, Physicae,& aliis, coueniat unitas per se & metaphγ lic an vero tantum per accidens & moralis,seu clarius ; an totalis scientia,verbi gratia physica sit unu simplex metiphabitus, an vero aggrega ps ex myli paruakbς
Altera dissi cultas est, unde ipsarumscientiamin unitas me specifica,sive generio , siue per se, si 'per acciacias desumatur. Quod spectat ad orimam dissicultatem, . . igPrima sententia est,scientiam totalem nihil aliud esse, quam complexiunem, & aggeriem multarum specierum intelligibilium, quarum interuentu potest inteluctus multis conclusionibus assenium
. Secunda sententia est, totalem scienti m esse v- num simplicem habitum,quo omnibus4dius scien . tiae conglusionibus aikncimur,de non esse ex invia tis partialibus compositum et . e sententia diu Τ homae,& multis ex eius schola comaniter adstriq
Tertia & omnium probatissima imitentia bis propositionibus continetur,quibus duae superiores sententiae refelluntur, di ipsa quoque tertia expli
s Cientia totalis non est complaxio, α congeri
multarum specierum intelligibiliMm ab intelle. M agente fabricat ru, ad reproentationem OH ictorum: Propositio est diui Thomet prima secundi
496쪽
iquaestione 3 . articulo 4. Caietam Sc Meginae ibi.
dcm contra primam sentcntiam. 'Probatur, omnis habitus intellectus se tenet ex parteipsius intellactus,estquevis aliqua,&facilitasqus adiungitur ad melius faciliusque Operandum: At jpecies intelligibiles non se tenet ex parte intcbtialis, sed ex parte obiectorsi, ut eorum absentiam si=pleant xx omnibus Philosophis,ut etiam trademus in physica,igitur quiuis habitus intellectus,aeeonsequenter habitualis scientia debet distingui aspeciebus intelligibilibus, ergo, cum totalis scietia sit habitus aliquis intellectus, male dicetur copi xio specieruin intelligibilium. Secundi, , speclas inteIligibiles antecedunt scientiam, non modo totala, sed etiam partialem: igitur se tia totalis non est colandeda cu speciebus Intel ligibilibus,sed ab illarum congcrie distinguenda. Probatur antecedens,scietia,sive totalis, siue partialis, producitur per actus intellectus scientificos, quibus consequete ostcrior est: ergo eum species intelligibiles antecedant actus ipsos intellectus, ex
communi omnium codsensu debent etiam necessuit, antecedere Umnem scientiarn, Sive totalem,
siue partialem: iuxta illud axioma, quod sprior .r66 prisu posteriori.
Secunda prapolitio. SCientia totalis non est unus simplex habitus, sed ex pluribus partialibus colle etias H c propositio est contra secundam sententiam,dsdocetur a Scoto,& eius discipulis: a nobis vero probatur.Habitas distincti constituendi sunt, ubi occurrunt diuersae discultates ad agendu, quia,Yt '
497쪽
iam dictum est, ad superandas difficultates habitus tantum concedunxur qualibςt scietia ip tali, Verbi grati in ph3 sica, multa distinctae repe-xiuntur ad agendu difficuliares: ergo 10 xptali scitatisti Vt pote phylisa, multi, liqui; distincti habitus constituendi sunt ei gst scientia totili4i non p*te hesse unus simplex habitus, sed debet esse ex pluribus partialibus agg SHUS, .
F aec posterior conlequentia vcra est,minor vero
proponti syllogismi probatur. Multi optime pollue
quaedam eorum quae continetui in ambitu physiccccuere, M iis assentiri, ut poxe principii4, causisquerer si naturalia; Mia vcro ignorare qηη sunt in total iustam suantiae obiecto comprebensa, ut quan-lxitatem,tempus, motum, placiῖλ de Gelo,de anima,
MC. ergo in scientia totali, verbi grat , in phy sica. multet eaeque distinctς occurrunt Ad agendum disp.
Confirmatur ratione pene simili, sed ab absurdoiducta: si totalis scientia, verbi gratia,phy sica, esset- unus simplex habitus,per quem intellectus inclin .
retur ad assentiendum omnibus ipsusphysicae codiclusionibus, nulla ratione aliquis diceretur habere habitum scienti, nisi omnes ipsius coclusiones teneret, & haberet facilitate illis essentiendi, sed hoc
dici non potest,ergo illa qui facilς & propte potest quibusdam physicae conclusionibus assentiri, debethne dubio acquisiuese physicae habitu, qui quidem
illi tale faciIitatem contulerit. Igilux scientia tota lis,Verbi gratia,physica non cst unus simplex habitus,sed tantum per aggregationem multorum par-xialium habituum. Obiicies,si scientia totalis non sit unus sim ex habitus,sin tantum per aggregationcm,sclentia tO
498쪽
quaestione 3 . articulo 4. Caietani Ac Meginae ibi. dcm contra primani sentcntiam. Probatur, omnis habitus intellectus se tenet ex parte ipsius intellactus,estquevis aliqua,&facilitas
qu adiungitur ad melius faciliusque operandum: At species intelligibiles non se tenet ex parte inte, leatis,sed ex parte obiectorsi, ut eorum absentiamsthlaant xx omnibus Philoisphis,ut etiam trademus in physica,igitur quiuis habitus intellectus,aeelinsequenter habitualis scientia debet distingui aspeciebus intelligibilibus, ergo, clim totalis scietia sit habitus aliquis intellectus, male dicetur copu-xio specierum intelligibilium. - Secundb, species intelligibiles antecedunt scientiam, non modo totale, sed etiam partialam: igitur scitila totalis non est colandeda cu speciebus intel ligibilibus sed ab illarum congerie distinguenda.
Probatur antecedens,scietia,sive totalis, Sive par-
tialis, producitur per actus intellectus scientificos, quibus consequerer posterior est:ergo elim species intelligibiles antecedant actus ipsos intellectus, ex
communi omnium cod senis debent etiam necessatib antecedere 'omnem scientiam, Sive totalem,
siue partialem iuxta illud axioma, est rimn
SCientia totalis non est unus simplex habitus, sed ex pluribus partialibus collectus. Hqc propositio est contra secundam sententiam, dc docetur a Moto,& eius discipulis: a nobis vero probatur. Habitus distincti conlii tuendi sunt , ubi occurrunt diuersae difficultates ad agendu, qui ,Vt
499쪽
iam dictum est, ad superandas difficultates habitus tantum concedunxur: Axqui in qualibςt scietia to tali,verbi gratia n pi sica, multa distinctae reperiuntur ad agendu difficultates: ergo, n totali scien . ti Vt poto physea, multi, iiquc distincti habitus constituendi sunt exin scientia totalianon pote helle unus simplex b aditus, sed debet cae ex pluri-.bus partialibus asi satus, ri,u i j
Haec posterior conlequentia vera est,minor vero
propocti syllogismi probatur. Multi optime pollud
quaedam eorum quae continetui in ambisu pnysicctc0ere. δς iis alsentiri, ut pote principiis, . causisquerersi naturaliu; alia vcro ignorare quae sunt In total iusdem scisntiae obiecto comprehensa,Vt quantitatem,tempus, motum, placita de Gaelo, de amni'&c.ergo in scientia totali, verbi j alia , in physica. multet eaeque distinctet occurr*nt Ad agendum diis-sultates HConfirmatur ratione pene simili. sed ab absurdo ducta: si totalis scientia, verbi gratia,physica, eget-ynos simplex habitus,per quem intellectus inclina
retur ad assentiendum omnibus ipsiusphysicae coθclusionibus,nulla ratione aliquis diceretur habere habitum scienti nisi omnes ipsius coclusi es teneret,& haberet facilitate illis assentiendi, sed hoc
dici non potest,ergo ille qui facile & propte potest quibusdam physicae conclusionibus auentiri, debet une dubio acquisiurile physicae habitu, qui quidem
illi tale faciIitatem contulerit.Ιgitur scientia totalis,Verbi gratia,physica,non cst unus simplex habitus,sed tantum per aggregationem multorum partialium habituum. Obiicies, si scientia totalis non sit unus siri ex habi tus,sod tantum per aggregationcm,scIentia i
500쪽
rari non erit vera species qualitatis,quae Vnum ens prese e se debet quod tamen absurdum est. Respondeo talem cosequutionem videri veram, nec abfergum quod inde sequerietes aDparere si inste; seseΚtiam totalem esse verae habitus spe- eis proindeque veram spectem qualitati s. Resu pondeo, scitiitiam totalem essequidem verum in thllectus habitum per aggregationem mulEorum partialium: non autem veram Becim, sed omnes peculiares habitus quibus conssatur , esse Veras il- 4
si ultra urgeas,ergo in unica mentia totali, ut pote physio, multὰ erunt scientiata.ergo non dab tur una pbystca,sed multiplex Oeeurres,m eadem
metia totali ut in phrsica multas dari scietias par
itales non tam 'dicimultas phr sicas propter coordinationem quam omissi partiriles pny sic habitus habent ad unam physicam constituendam : Sicut Iicei singuli ciues fiunt partes eluitatis,propterea tamen hon dititiir multiplet Missis , sed simplicite una ratione scilicet coordinaticinis , quam habent omnes ciue, a1 eandem ciuiuatem constituen-
I crum licies,unica fides, eaque simplicissima,suhcit ad assenties,dum multis conclutionibus de fidetergo & unicus scietiat habitus simplex sussiciet ut inclinet natellectum ad praebendum allensium
inultis conclusionibus scientificis
Neganda est consequentia, ob insignem disparitatem quae cernitur inter habitum fidei supernatu. ratis intusς de qua in obiectione agi debet,) Sc habitus scientiae acquifitos, ille enim habet semper id6 medium, eandeque rationem assentiendi omnibus conclusionibus de fide, nimirum diuina reuelatiO-