장음표시 사용
241쪽
Σ18 Lib. I. De Arte Voluntatis.
tit vinus, quae nescio qua alte cum summa inopia summam beneficentiam amicauit, ut nunquam desitisset homini munus , cui desuetunt omnia : tam est absque lando, vel cum invenio, miscationis aerarium. Quin,sicut extra gloriam iam eius misericordia abiit, ita extra vivos. Cadauer nudum mox videns exuit se subucula testanti,& decentet humat. Imitatus Mattini officia in vivos , superauit Bessationis charitatem in mortuos, qui stiperhumerale dedit defuncto.
Aliquid magis necessarium donatum a Lupio video, Mattini, de Bessationis laudem in se eu-mulante. Quid appellem hominem aded subsastentem sibi, secumque 3 Fortasse prouocatorem Pauli, esim vitta disciplinam suam, etiam ea quihus indueretur, non resiluauit; nullis, quibus tegeretur,contentus Ati amulum de repetito-iem innocentia Adanti quia sola nuditatis sinceritate gauisus λ An Dei similiarem, conitibulem, & discipulum i quia se solo, line adiacenti,
laetus 3 Quid iam post omnia, post pallium, sttunicam, post indusium testabat, nisi se date3 Dedit, non se excusauit:& cum opibus non potuit , subueniebat operis: nudus vixit, nudus obiit, munia adhuc virtute. Tam misericors fuit ut ipse set et miserandus , non miser: namhoe est cordis negotium , non aspectus. Licet omnia respueret, retatus Deo erat. Paupertas
comen in illo amisi i faciem potius miseriae habuit. Misella in illo substantiam amisit: rem potitis, de statum beatitatis habuit. Non illum Omtaxat amor inopiae ; sed copia amoris instigabat. Praetermitto igitur viros similes, qui ieiecere magna omnia , ob angustias voluntatis non constrictae aflexi eua,sed expansae ; plenae tamen diuino Spiritu ,aliud minimὸ capturae. Illos cύ-
memoraui Deo inanes: de tamen voluntatis a
tiscio nou capiebant, in quod inhiat,& panditur cupiditas vulgatis r se enim constringebant de adaequabant paucis,& licet vacui, obtutaban- tui : laxamenta enim, de caua cupiditatum, sunt seratum saeuientium cauea , curarum, m rotum t nec alia voluntas misera est , nis inanis, id est cupida soldm cupidines cor angunt, quatenus patrem eius vacuefaciunt ; fiagilem voluntatem reddunt, pumicosam, cati lam caries enim voluntatis,cupiditas est mon mitius illam,
quam ligna, suus perdit inorbus. Quid deside
riuin putas , nisi voluntatis hiatum Hiare ci pientes dicimus hae causa tristitiae. Corporis dolor diuisio est partium vnitarum ita de animi dolor, uniti cordis scillata, quae cauum aliquid essiciat. lnanis ventriculus ossicina est famis ite desectium . esuries amoris est impatientissima, quae, cum testat aliquid depletum , angat animum. Exigi a mala corrumpunt magna bona gutta aceti peidit vasculum nobilissilii meri inhoe maligna indoles cupiditatis: vi a sola cottumpit plura gaudia i per illam omnis dissiliet laetitia. Sit licet plena, id gaudens volutitas, insurgat una cupido,euacuatur tota hilaritas. Vt-ceus plenus aqua, si fissutam facias , inanescet statim. Hi et deiidetio aliquo animus, illac profunditiit laetitia Res delicata. selicitas est: cili, miseria Miset eris si dest aliquid etiam si omnia praeter illud habeas. Vt iis felix, nihil excipietidum est i omnia habete opus est,aut onmia contemnae: illud arduum est, istud suesibile. Isto tramite obuia felicitas est, de aequὸ facilis, licet claudat omnia bona ; misella veth s t contenta
Adaequare voluntatem facultati.
ITaque gaudium non est incola rerum, neque cap.
coidis aduena. lnadaequatione desidet , ut se dicam .desdij, reique desideratae , chira possessionis iure sungit ut amor. itaq; laetitia ex factitiis est. Nunc artificium istud scrutemui munes delis sortunae ratam fabricam noscamus. Bifariam tantum consummatur Opus : aui,si voluntati suppetat robiit ericludi, quidquid peroptauerit: aut pacient a. ne optet, nisi quod satiuia est, aut pollens si essiceie,compatibus volunt te,& facultate, Pene aeque videntur estuum so tunae ascendete, aequε felicitatis verticem contingete , & qui potest, quaecumque vult ; de qui non vult,mu qiiaecumque potest. Praus illud iterneinini,nis Deo,patet. Nota ista Diuinitatis, vi eae Acillo tele Ailenius piodit. exequi, qua volet; siclit 5 humanus characiat, emptare, quod dest. In illo sublimi tramite nullum gradum licet homini ponere, si multiam aueat, coin P tum valeat. Tota proinae inopia virum facesset in copiam cupiditatum, atque penu in sotum. Alia semita compendiosa culmen istud licet subire , de diuinam selicitatem aeni ari. Sive omnia habeas sue nihil velis , quod non sς habiturus ; limes idem videtur, qiues copiditatis. Duplici via itur eodem. Si non potes exequi,
quidquid velis , potes velle solum,quod possis.
Isto etiam pacto adaequatur cupiditas votis. Pa res imili ciunt modo duae paruae virgae euas dein quantitatis, atque duae trabes aequalis longitudinis. Voluntas parum potentis exaequabitur optatis,si parum optet ; sicut 5 optantis multa. quia potest multa. Non est selicitas in nimiis, voluntate,& sacultate,sed in consecution possissessioneque cupitorum, in exaequatione voluntatis de voti, non in magnitudine, sea in aqua litate: Sed hoc ipso iam magnus est aniαυ , quia aequalis. Quid interest , angusta poten- itast, si stile a cupiditas est, quominus pat, tranqu:lla, plena, hoc est, lata sit 3 Oaene iri seliae momentum istud est , dentile voluntat, quod sperauit si stulta quod exoptauit si itidon tinens fuit. Quando manet amor, periit, quod amariat. Huius supersitis cupiditatis, huius quali pendulae assectionis ubi non est,in quo delideat desiderium,abortus est ango miseria,tu bis, calamitas.
Tot tamen malorum pharmacum est , non cap. ueplus velle quam possis.Nunquam ita evanebunt voto sine spe voventi. Eadem tunc iecutitatis pignota, eadem fideiussio amotis, de iei cimatae erunti Vtrumque est voluntatis peculium. vliuinque libertatis proles. Quod in cordis maianu est, nemo eripere veset: nunquam elabi potest eum sortuna. At, si ita fidum est, de illud
dumtaxat percupias , nullia in te tristitia ius habet. Nemo poterit raptate, quod amas, cum ne tuo auferte amorem possi. Idem vadimonium
vitiusque in libertas tua ; idem praesidium , voluntas utrumque in sinu , an Demio habes: in amplexu
242쪽
Adaequare voluntatem facultati. et 3 9
amplexu tuo felicitas est. Beata est illa volniitas, quae habet, quidquid vult; quia non vult, uis
quod potest. O nouum satietatis genus,ex ieiunio quaesitae Nolendo implevit cupiditas,inedia gliseit ; abstinentia deside totum laturat voluntatem Quis non priuilegium naturae maximi imputaret satiati sine cibo,ieiunango repleri Neamo tam gulae abactus, fidusque , ut aliquando non sentiat onus istud i doleat, & incuset hoc, quod ventri soluimus,quotidianum vectigal vitae; mole aliam quia non annuum, non menstruu,
sed diarium horarium video esse aliquibus; importunis exactionibus mane, metiate,noctu sagitatun iniquuin,ptovi pletique soluunt: ipsain
vitain impendunt, insumuntque, ut soluant comes iuri ut vivant, vivunt solum, ut comedant.
Apicius, qui Capitolis vectigalia coenas secerat, plus ventii soluit, quam Orbis vibi. Qui, cum aquis suinptibus iam aes alienum prohibet et glutare sestertia,veneno liguli uit moti eira ; siue, ne delineret sumptu ingenti Votare aliquid , sit vel satum . impensis omnium rei pletiosissimae. spiritus a sue deinceps reputans superfluam vitam sne gula maximae luit testate abdomen, quam spititum. Maius,aut aquale seudum sundo est. Totam vitam occupat venter, interdum etiam temperatiotibus: nisi labor, sudot,angor,
cum tenuem victum non parant. Credo,ut nacnatutae lex importuna & instans antiquatetur,
sacile commutaremus voluptatem palati ; α suaui, quia inolesto, renunciaremus. Quid , si
non tantum eximeremur necessitate ista vescendi. vi bruta, sed delectatio cibotum, & voluptas satietatis transgetet ut in ieiunium,& abstinentiamὶ Iam cum hac conditione libent et subscriberet Geta ipse suis hietariis serculis , quae petalphabetum diger at, quae non poterat stoma cnias. Suffragarentur Clodius , & Maximinus. clariotes aluo, quam imperio. Consentitet Alii
damas, unus omnium conuiuatum vicatius. At
hic Luot 3e gratia non ventri fit , sed cot-di: s abstineat,satiatur ; sne desigetiorum fame
Quid potias eliges ex inopia satietatem, aut ex copia esuriem, indigentiam, golorem 3 Nihil habendo satiati potes. Omnia habendo adhue eti, famelicus Si cum gutta extinguete sitim potes,cut vis ex fluuii alueo,ant Oceano acuete
exsiccati a si ex abstinentia saturalis,delectatis que,cut ex ingluvie mauis fastidite, aut esurire 3 Huius ingenii pelueisi cupiditas est, ut, s nutrias, esuriat ouem, aiunt,molsam a lupo si quis edat,non satiati,sed laborate fame. illud cettius, quidquid fortuna mordete potest,non saturabiteor; etatem potius acuet. inedia reficitur appetitus,cum petita negas. Postquis pluta con cessiit et Fedeticus imperator imponiano & in stanti adhuc petii oti, iacetὸ res odit: si tu non facis petendi finem ego inueniam negandi primcipium. Hoc non dicat,sed agat quisque sibi, inegare sine pudore, aut querela rorest. Nemo
satisfaciet libidini , nis non satisfaciendo. Plussbi potest date, quὶm fortuna Quid 3 Haec cuiusque libet alitas in se tanta est , ut plus sibi deenegando plura quani fortuna dando omnia. Ii iuste pretiu hominis taxatur ex his, quae habet. Noe pretium infelicium , de stetilium arborum est,qux,cum nullum ex se fluctum gignat, tanti dumtaxat aestimantur,quanti lignum in minis
; tanti, scilicet, quantum habent. Humanum aliunde pretium est. Non ex iis quae habet ; sed. uae fecit; sd quae deditui tumen secit bene dat o ; de altitis omnium, ex his,qua non habet. si libenter non habet. Laxior hinc aestimatio, vi pro dignitate elit. Habete solum pauca quisque potest sed non ha e potest omnia. Valor himinis non minor est. Omnia valet, dum volo
Itaque prima lex tranquillitatis esioAO pQ- cap. stio voluntatis, bc facultatis. Oportet diliranti
acie inspicere tes,plusquam exta. lnda capi augurium celtum sol lunae , abi in ituma debet: num quae appetitum sol ieitant, ex iis sint . quae pereant sbi, an ex censu sortis: illis confidele
cor postumus: istis nihil est fidendum. Suilicit,
quod lint finiunx, ut in sottunium timcamus:
nam sua strata realis bonasAut acomaque sequ--
Faustus tertim occursus,opinio popularis, opulentum patrimonium, dignitas publica, delic
tus victus,valetudo,tobur, elegantia, amici, sa mulatus , priusquam occupent animum, in Wicienda sunt, cuius Letioni, sint, an soli uti uri naturae, an animi. Cum constet sibi tutiae sti
esse s occludenda sunt fores cupiditati , ne in corde nostrost,quidquid in manu tion sit Cut hospitari vis, domique iecipere, quod illom steuersutum E quod eximiam animi 1ii pellecti-lcm, pacem, iussuratu tum est 3 Famulum non admittes ad attia tua sine fideiussione, de cauti ne : cur in penetrali pectoris , in uiatio animi. in soco amotis excipis , sine vadimonis , aut compede, res , homicidas 3 Cur possidere villimus , non qua retinete modo non possumus; sed nec habete non, quae inanere modo; sed
quae nec pollunt non ite 3 Abiecit ina dominia, siue famulatum dominantem Balbariis quidam Arabiae dominus pioinde sua laetiti ,hilati iam
per,dc cottidenta vultu, placidus ad omnem gestum sol tuna. Rogatus causuri, cur nunquam
tristis ellet , se nunquam respondit poscatis ob quod vinis sum dolete, aut tristis ei se debuerit. Scilicet, nulla ista crepundia sortis vii ille sua putauit, nec amissis perdere quicquam.
Si alicui tam liberaliter indultum, ut omnia uilli fortunae at tia. omnes loculi panderent ut, in omnia eius obiectatentui dona,& quaeque auarorum vota exquisia, ut legetet, quae . di quot voluisset unico dumtaxat dono excepto, hac te.
pe,quod si istud eliget et, nulla alia iametepos, ici ; ipsum tamen nunquam amissurum; sin minus pluta posset capere , sed amittenda cuncti:
uniuersa, opinor. eliciuium , ut illud non ami tendum habet et : mallet securitatem fortunae, quina fortunas Platet animi bonum, nihil ex
omnibus secutum est, nisi iactura omnium. Cui expugnamus statim maiori pridenda Lictu, quana inuenta gaudio, quam quaesita labore Non est cordati viti, exornare se alienis, quae exigeda sunt nobis inopinis pio subita libidine domini. Quidquid nostro non cedit aibatui
alienum est, vita chatorum, aestvrratio, opes, iaquaque nos citcumstant mutuante fortuna, aut indulgente natura corporis bona, valetudo, vi
res, artus, ipsaque manus in brachio ipsi digiti iii manu On suut in manu nostia. Nemo ita ea
243쪽
Σro Lib. I. De Arte Voluntatis.
dominus suae dexterae aut pedis, ut illa nequeat ab hoste truncati,di hie lux . Nullum ius nistrum retinere ista potest quale aliena puta, hoc solo titulo non amanda:quisque enim sua diligit ; negligit.quae aliorum. Demus tamen fortunam tibi liberalem, non' solam confidentem; c dedisse semel, non deposuille. Cur vis precarib viuere Demus mutuum suum, non tantum donuin, sed macipium tuum ficisset parum tutum est mancipiorum semitium . Aut tandem perduelles,aut statim fugiti-ui . aut semper contumaces serui sunt, nec nisi coacti placebunt.Nobiliot est similia ingenuolauim dc libetotum obsequium. Quaecunque in nostra voluntate sunt, Ee ab ea pendent,eglegie genita sunt, libeta, ingenua, si ij matris libetae, ipsius, inquam, libertatis : maternam conditionem sequuntur. Cum nulli homini,nec sortunae subi tantur ; c)m nemo illa impedite, nihil obstate valeat; nonne libera erunt Milae veto extra sunt nostrae voluntatis potentiam,mancipia sortunae sunt. Tam deest illis libertas,ut quiuis etiam seruus possit in ea quidquid velit, acete : si vita est,tollete; si honos , detrahere ; si diuitiae, sutatius deliciae perdere Quae omnibus subiecta sunt, libera non sunt : quae tot impedimentis subdita, non sunt ingenua. Ne igitur confida mus abituris his , sagittitii Rite mancipiis: nee doleamus fugitis. Potius sugiturientes res init tamus. Dicat quisque,quod Cynicus,cum seruus suus Manes aufugin Turpe est Mane sine Di gene vivere posse; Diogenem sine Mane non posse. Possunt sottunae bona sine bono vito este; possit vir bonus sine fortunae bonis. Turpe est, fortunam sine sapiente posse esse s de non posse sapientem sine sottuna. Turpe est, liberum limminem seruite sciuis;nec polle non stulte,cdmlibet Esenatu. cap. 1 . Hoc itaque interest inter illa quae nostrae sub sint libertati, de ea quae extra sui, quia illa libet haec seruilia sint. Quare, ut libet esse velit; nec velit,nec nolit,quae an aliena sunt sicultates et statim seruus. Talis amor, chitographum emptionis erit, auctoramentum seruitutis. His nihilominus tradimul sine delectu rebus , bis dominis seruis. AEqua insania ac illius prodigi, qui equum conuoluto capite dimisi ut, de eius voluit esse , in quem primum in turba offen3eret. Ius domini, fuit casus t titulus seruitutis, nescite,cuisset uitet. Petinde caeci mancipam it
rebus , ut nec herorum optionem velimus. Dixerim de de libidine nostra , quod de libidinoso
Nil titu HEctum seri r iter scelerum. Com imperio nati simus ι quodam tamen cupiditatis instinctu, etiamsi caeci eamus, tecta imus ad seruitutem vilissimam : si quidem haec, quae extranea coidi sunt, simulantia snt. Titulum,qui laus humilitatis est summis Ecclesiae Prasidibus,qui se his dedat, ad vilitatis impi petium usurpat prudet et Simplicius seruos set uotum dixit cupidos terrenorum. Adderem ipse, di semotum seruientium Cloiia est dici fetuum morum Dei sed esse fetuum seruorum sortii
nae,aut Daemonis, ignominia vltima. p xpend mus multiplicatam seruitutem , amantium sol tunae bona ,& quot gradibus seruiles stit, de quota pateant subordinationi hetorum : nec
. enim modo sunt fetui stiuorum , sed seruiset
uotum seruorum .ipsi servi,quibus seruiunt se uiuot aliis,qui sciuiunt. Singuli amatores exte-tiorum binos dominos habent, qui ambo itin: serui : unus dominus internus, forinsecus altitest. litationalis, brutusque appetatus,cum aduer-sta rationein insurgit, captiuam illam facit,sE que captiuum siniui cum illa tradit his extemis helis,mancipiisque fortunae. Quin de hac etiam
potens domina impotenti sui libidini fetuit. At, quod propudiosum magis est , istud nostium multiplex seruitium liberum , aut libitum est
nobis. Improborum hetotum iussa serui etiam impiobi inuite exequunt ut: nos libentes exequimur e quae improbus appetitus cum damno
nostro impetat, de post ea tertia fugientia impellit. Resuga est omne bonum quia seruile, pete- CV.ss.
num ; quod e voluntate non Oritur. Nihil in corde manet quia ab eo non in ana Quam cito aufugiit a Dionysio siculum, a Tarquinio Romanum tegnum 3 Dies satis: a mane ad noctem euanuit diadema. Scit de fortuna to pentes, de ignavos sacere vigilantissimos Reges,insomnesque Magii latus, cum non vltra diem. scit sor tuna.de post Solem otiti, dc ante Solem Occideiate. Reuilius uno die Consul fuitiquis vigilantior, quam qui somnum non vidit 3 citin noti esset Flamen, fuit Dialis 3 Gratias ageremus , si soldm refuga solent contenta uno vitio 1 pε
viatici loco seiunt vitam possidenti uiu , semper gaudium:est Sipe infesta magὰ corde stiperbo
Prosperitati res stram o ruitura secundu. praeclare admonet sanctus Paulinus. Anne tetinuit ius aliquod post tot effusiones , de delitamenta soliis Polrerat 3cuius cupiditati tam est adulata fortuna,vi semel vi nectet, nisi plus dedisset quam cupiit ille: dedit quae noluit , dedit resistenti dare e etapes tandem elapsa selicitasseeum abstulit vique ad animam felicis plus tepetens,quam deposuerat; trasse compensatura ustitas alieni usus e nec reliquit illi, nili tignum, quo suspendetetur. iusta quidem e alienis suit usus, ut propriis. Fui fuit. Plures, quos fortuna superstites,hon dicam, operuit, sed obruit auro;
defunctos non operuit humo crudeliotan morte, quam in vita prodiga. Pat Polycrati , atque Aman fiuit alii sit vivetiti, motienti irrisit : lustin vita, illusit in morte : uterque alienis cor alebat. Idem suspendii supplicium caeteris est hiantibus haec externa, his sucibus felicitatis: penduli spe pereunt,quibus pro sine est capillus
fortunae , quae lapsa non minus exanimabit, aquam laqueus Plutes amot selicitatis,non mis ios modo fecit, sed exanimes. Deficiente aura
eius defecit illis spiritus prae dolore. Quos prae sens pios peritas vix laetitiam propinauit; a
sens, aut abiens occidit. Repetitio telamatae. raptus suae animae fuit : nee enim sunt negligentes motias satellites, mixtores dilabentis selicitatis. Quantumuis haereamus rebus , de nO- stet amor stringat,non tam valide premit, quin tandem optimat fortuna. Eis agglut nemur.
eis ligemui, si non potest tollete. leuellet maiori sensu oosito. Robustum habet lacritum, sua extrahet; trahat licti paritet aliena Quidquid conserat,re tet,cum libuerit; licet simul auferat
Nostra non facimus haec manta aliena sim- Cap. s.
244쪽
Adaequare voluntatem facultati. 211
per manent: nihil alienate fortunae licet: satis est commodare. si semel donasse videretur, actio integra esset rescindenda , ius donati nis. Scilicet. pupilla est : tanquam aetate minorasim conscit, non transfert i dominium te-tinet aut ius vindicationis: e suis Iudictis pupillam disces. Ltiuit, ct eludis dando. reganilo manum.
inquit Philippus Abbas. Quid praeterea quassatis calamis incumbimus 3 His incumbit calamitas. Quid superstruimus molem selicitatis; ades gaudii,suidis caeruenti ,quibus sol dira stat
ruina Quis agnoscens quaslationem arundinis, sumet ad innitendum illi 3 Labant, labuntur, ruunt omnia ista,& diruunt nos. Peticulum insimae consistentiae agnoscimus . imo timemus;& tamen amamus illa. Timor noster accusat amorem nostrum, qu bd amemus , de quibus timcamus. Cum timui quis , aut dolet elapsam sol lunam, duo repugnantia iungit; re nolle se imbecillitatem, vilitatem proinde retundit& nihilominus diligere, & reclinare illis. Si alter
utrum deestit,haud, puto tristaretur. Si non diligere illas, aut non nouillet vilem , moribundamque earum conditionem, nequaquam illis pereuntibus anxius, moestusque solet. At, quis
videns pctire, quae amauit, dolet perire, & non poti)s ciubet amnite, solatut doceti Rudissimi
enim cupiditate fimus etiam in iis,quae scimus. Mitam ut deficere res, cum pia noscamus rerum desectum,miraculum diuturnitate rati; re, ut Andronicus ait, Martim videtM,quodDIDA, m diu. Haec admiratio diuturnitatis nastitur ex. pia sumptione certa breuitatis. Cui antiqua in honore de teuctentia sunt, csim nouitas ex se placeat, nisi quia nouum putamus .vetustum esse extra rerum euentum censemus, durate 3 Nulla res perpetua, rara diuturna r aliquid maius rebus
in diuturnitate suspicamur. Quemadmodum in
maiori pretio rara sunt quia accedunt Diuinitati vicinius,qua singularas est cita etiam percolimus antiqua,quatenus vestigiuin quoddam Dei exhibent qui immortalis est de quatenus sinsulare quid est, in hoc rerum alueo molati. Vsque adeh sottiana permixta Itiit, nee perma et siqua ;missique fidem υarianda cuncta per omnese No annis anni, non mensis mentibus o Auronueniunt, sequ/ ipse dies , alia .nq; relinquit, Horaque Mori illismilis proau. ιtur hora. Igitur, priusquam in nostrum transmigrent corus scutiendae sunt,velut in telonio, tes:euoluendae, an sint merces, & sarcina sortunae, ne Wpetantur: an sint alienigenae nobis, ne dis sit crucient; veniant,ut transeant. Praestat et hic seuera illa sinatum lex, omnes Peregrinos, Scextraneos sui aditu tegni interdicens capitali interminatione: ita vatium impetium pax sei
aeterna seruauit, cam alioquin non tantae sint sottunae vires, ut copulet magnitudinem cum
diuturnitate. O potentia breuior esse solet, qubgrandior. Eadem sancite voluntas debet, si pacem tutati velit: nihil alienum , nihil petestinum admittat. Conitatium sacimus: soldm h spites in corde excipimus t viato ii diuersorium
facimus praetorium Dei, ea amantes, qua, quia nostrae iurisdictionis non sint, citius nobis insilutatis abeuntiquam nos adeant. Pietas nostri
esset crudelitas Diomedaea, omnes istos obtruncare hospites. luuat idcirco nostia inspicere, recurare. stultissimum est, alaetiis occupati contra voluntatem domini , ptoptiaque negligere. Mente caret, qui ed mentem coniicit, ut
diues, potensque fat, vitae te vivat. Studet facere piortium, ouod alienum; de libet una quod nativia sua seruile. Ad iniustam litem appellat:
contra se habet disclimina tetiae , pelicula maris, inuidentiam vicini, odium inimici insidias grassantium, proditionis seruorum, in istones latronum , inclementias caeli, volubilitatemum tum, legem mortis, licentiam illegis se
tu ; de. si nihil aliud, ipsam ictum infirmitatem nullo impellente citi tutarunius haec non satis , ipsam potentiam, proiiidem iamque diuinam. Quis unus audebit aduersas tot aemulos certate3quis resistet solus tot copiis calamitatis extrahentibus lino e pectore cum iebus gaudium levulsum Bona animi dona virtutis. egregia opera , Iecta cupiditates,hic census nosi ei cu,quae nostraetarent voluntati: in haec dominium dumtaxatabemus. Is ictum in dominus qui . piovi velit, aut nolit dare,auserre,ponete,tollere rotest. Nihil huiusmodi licet iti supellictilem fortunae licet tamen in pati imoni uiri utitutis illam n bis. nec dare , nec adimere possumus : tam benisne nobiscum actum est, ut, quidquid vile stiali num si;quidquid pretiosum, nostrum. Licet careamus alienis, pauperes non et imus; sed clatius
diuites defaecata opulentia:qua tamen privabit nos libido opulentia. hiatus duritiatum. Peculiare hic. & maius periculum, mim caletis imctutis:nam amando non propria , propria ami timus. Proprium nostrum est rectus amor, honesta rerum appetitio; lice bonotu cuiusque st: pecuimus illud, exoptando aliena, ct peregrina
dona cito poenitentis sortunae. Hoc ipso, quM aliunde,quam ex nobis, tranquillitatem quatimus,amittimus. Hoc ipso , quM appetimus externa, desinimus recte appetere, quod est internum , id est, nostrum bonum. Geminum data num est volentium , quae in propria voluntate
non sint, de frustratio gaudii alienarum rerum,& iactuta propriorum bonorum. Ibi morior icquid deteritis,pudor est.
ALterum ex his Cationi nuper dicto rudi- cap amentum accedit. Pavoris , expectationisque immunitas,quae in alienis standis laborant, renouales sortuna volunt proscindete. Ama, agnosce , tene tui in . quod tuum est , rectasarpetitiones , honestas actiones t agnosce alienum, quod alienum est a catera, in qi fortuna ludit, quibus in te sevit: ira neque de Deo querelus , neque in homines iratus; neque pro rebus incessus eris : ira neque calamit sum, neque in foriunatum esse, in tua potestate et it. Quod hoc fortunatius Calamitosus est cui accidunt, quae non vult; insonu natus,cui non accidunt,quae vult Alalisis, breuiusque dica soliasse. Calamitosus est, qui timet ; itisettunatus. qui sperat. Vini que sui tunae astutiam anteici-
245쪽
pit , qui id solum vult, quod ipse solus potest id non vult , quod sola sertuna potest. Qui
alactis semper , ablegatis spe , di timore, gaudium mundavit . egessit miseriam , sotiatis aduetius fortem caducam i sed ideli & de nostra imbecillitate senissimam , in sua constantia constantissimam. Inuictus , qui cum nulla re certauit, quam victam in sua esse potestate non vidit. s,iar 28 iam miseri feros tr nosa ramum ine si istis sementes Nec speres aliquid, nee extimescas r 'Exarmaueris imporontis iram. ηι, ut quis trepidus paues,vel optat,
eii Qtia taleas trahi,catenam.
Columen mentis, & gaudium ibi est, ubi exulant metus, cupiditas, praecipui soriunae licto-ies, saui satellites. Nostros animos , ut sanctus Paulinus ait,luntatem, facultatόmque habent, subtilitis distinguetigo, si qua sit iusta distinctio, praeseram illum, qui vult totam, quae potetit , ei, qui I
test omnia,quae voluit. Si igitur spes adhuc fortunati , & secura, dicere possum , selix, minuit felicitatem ; quandam perdet vulgaris nostia
spes,quae sottunae est trochus; succutiturque comite timore,excutitur Occurrente damno 3 omnis doloris cardo est ; quia habes,quia non vis; quia vis, quod non habes. Vcile autem , quod habes;& nolle. quae non habes, quis tam triannus est, vi interdix et it 3 quis tam potens t sui- tulerit tibi 3 in tua manu est, in te est fortuna tua , si velis habenda , si nolis non habenda non, s spetes ista, non timeas illa. Timot est intempestiuus dolor, quo, dum ante necessitatem angimur, vitta necessitatem Migimur. M ot rei perditae, ει timor periturae hoc distant, quod iste diutias torqueat ; & quatenus immatutus
dolo metus est,sit saepe acerbior. si giter urit
Callido tamen viro. experii formidini e pectationisque, non accident, quae non vult; nec quae vult, non accident: compos voti semper,
dum compos sui: apud quem non aliud valet, nisi voluntas , & ratio. α quod ista valent: cui prospera omnia cadunt, cum stent, quae velit. Suam semper exequi voluntatem , felicitas est aemula Diuinitatis , & praeponderat imperio Ut bis. Plures vitam,tegnumque suae pos posuetunt libidini ancipitis, atque intuta voluptatis.
im selix, qui curata gaudij fide, suum semper vidit votum, tam facile, tam gratuitum , ut nee vovisse opus si s qui , diu auca Vultim vult esse sui. v m Mutinaeiqui summam soliuisnam iudicat, sine fortuna fortunatum esse, sine fortunis locupletem l Non arca, sed corde diuitiae metiendae sunt. Non est vera opulentia res opinionis, sed conscientiae: non alieni iudici j. sed proprii. Animus, non fama,tudo est: mens iusque, non sermo hominum. Aliud est videri diuitem . aliud esse. Loculis plenis apparvi diuitiae, non iudicandae sunt.Etenim,qui plures filias maritandas habet . etsi amplissiuni census st,pauperem se putat; quomodo, qui infinitas habet cupiditates sustentanda quamin uni non susscit Olbis, habebit ut diues 3 qui se non taniam inopem,sed indigum sentit 3 Non est pauper tui caret sed qui eget: nec eget, qui catentia qui des derat Auper socrates tum ingressus, utram multis,inquit non egeo i Quia non desidetabat. Locupletior estra beatim,qui nulla cupit, nec spetat, vim qui habuerit omnia, quae cupierat: gratis habet per compendium ustorum,quod altet magnis saltem cupiditatum in ensis est mercatus. Quid comparo incomparabilem vitum 3 Ille solum felix est,qui nihil cupit, nec expectat: a qui omnia,quae conculi uit,habet solo in fortunatus est. Maius quid relicitas,quari itum est. Deus felix est , non fortunatus : at felix ideo non tam est. quM habeat, quae eupienda sunt; sed quia nihil cupit. Illud lupra tartunam habet, non quia habeat, quae cupiuit, sed , quαλtent cupienda. Minus felix est, qui finitur. quα opestiuit cupiditas, quam qui nihil ex pestivit. Iam&inter eos, qui e aquatas vo-
Amor immutabilium, mutabilitatis.
Hi ne & aliud occursat praeceptum clive in , exceptio ptimi documenti.) esse aliqua,
etiam extra nos,exetinia, innocentiaque cordi,
quae amare indemne sinin qua,licet nobis nihil liceat, mare sumαὶ licet secuto saudio : quia ipsa securiora snt, gaudente potius desectum, quam jpsi. Haec , quamuis in manu nostra non sint, possunt esse in corde. Caetera omnia, hoc seldm,qubd amantur,at mant ut in nos; &,quod mirum est,qua minils secura sunt, securids pugnant &cadunt: qud imbecilliota sunt, maiasisque infirma, ritus , citiusque vulnerant sua fuga. Magna ita nitunae est, sta ilia & arundinea contorquentis arma, potentisque ianissime percellere fugaci lacerto, litus inuat Patisici, quassatisque contortis calamis, se iacians animum fortuna ludit arundo.
apte dixit Abbas Philippus. Etenim amor inst inae rei,est robur misendi: amor ruinose,est ruina felicitatis. Si quid stabile , ndatumque sit,
Leuta huius cupido etit. Tuta itaque mens incumbet in amorem primae mentis ; aeterea est. In hac collamna figi laetitia potest. Hucomticin
seriem amotis , Omnem aleam cordis muta
mus. Si ne alea sitiem settiemur, & fortunam veridicam. Quis summam pecuniae mutuam tus, fidem debito is non attendit, aut pignus non quaerita Omnis summa , omnis sors animi, cimnnis census mentis, amor est. Tantus es, ct vales, quanti est, quod amas. Praeuide , cui credas; si cautionem consistentiae piaestiterit. Sola at a mens hanc fidem habet inuic solum in Cedas. bam ne deuolutus rapido , inter aquas cap. 6.panim humatus, inter fluctus totus pugnax,di labenti undatum Euru patit et fluens, si validam, fix inque arborem offendat, non apprehendet Londes Solem Deus quid stabile est, sEque t dicatum hoc apprehenso, solum stabilimui : prae tetfluunt teliqua in hoc mundano alueo, nos pari volutandit uatque Euoce. oliri inti. r. a
246쪽
tium. Scenae soror, n- sanguinea que insomnii Omnis procella,
Amor immutab. & mutabit. 2 2 3
copia que vana mentes Spreter hunt inani.
Venusu ista Diuus Paulinus e sed fgni stant et Georgius Pisdesi
Quis ergo turbine ,& inquieto nocellae fluctu iactatus, insulam si videat, non appellet Naufragamur fiuctuantibus rebus: sola insula securitatis in hoc pelago mundi est, quod eminet,
de manet Deus, superio: omnibus,aeternus ante
omnia. Hue saluandi, non Neptuno, sed fortunae aufugiant Deus radix tacundissima entium. Arboris tolia uentus rapit, frondes quatit, truncos quandoque in ii sit,solam radicem immunem inuenies. quam non tantsim fatus non tangit, sed nee videt. Decidunt omnia, nisi Deus. Mortalia sunt caetera , quae mortales amant, & amittenda ; si non quotidie , certe
uno die, uno momento omnia. Nostra mors
morialia nobis omnia nobiscum secit: sed saeph
pracumini nos, & nostram nos admonent conditionem exemplo sui interitus.Nos tamen miramur mortem telum, quia obliti nostrae. Mita.
mus , quod moriantur, de pereant: quia, quod eamus nos,& qud, mortis , scilicet,immemores
sapienter mundi membra, monet sapientinsinus Ecclesiastes,citate. Ac in circulos suos reuerti, ut rerum in conflantiam summam, id est, constantem monstratet. Nihil in rebus est st-mum, nisi infirmitas ; nec maior infirmitas potest esse, quain quae simitet infirma est. illustii documento ostendit salubrem amotis escam quae , & qualia liceat extra nos amplecti. immutabilia, sei licet. ln circulo commoto duo dumtaxat sunt immota , quieta, stantia; punctum medium, Ee motus ipse : in omni pallium mutatione , solum immutabile est ipsa mutabilitas, de centrum: sicut in hae sphaeta Vniuersi, eius punctum terra in aeternum stat. Insortunae tota unicum dumtaxat punctum in medio consisti imon alit et, nec alibi quietus eris, nisi huc te colli as , & ad minimum reducas ;ibi tamen nimium dilataberis. Immensa illa, a ternaque mens, istud centrum omnium est. Si allo accedere non potes, appropinqua:quo sunt propinquiores puncto medio circuli partes, ma- sis quietae sunt, lentior; queambitu flectuntur. Si ad minimum non audes constringi, colligere ad mediocria. Paties mediae in tota, licet non veniant in sublime, nunqiram tetram contingunt. Praestat mediocritas sol lunae : hac nunia
quam venit ad solum t honorabilis haec est, lo cum medium honoratior occupat. Alias partes, postquam in summum leuauetit, totam venit,ti summa imis commutatis applimit, alii Atque ad fixa, iisque incumbit totum suae machinae onus. Deinde post centium, nihil est immobile, nisi mobilitas. Citculatis enim commotio caret fine; in nullam contendit metam extra se: in eodem stans loco . inibi globus concitatur quietus in eodem inquietatui spatio; perpetim, quia sine obice firmiis in eadem sede cum t. A sutὸ hane faciem letum labentium, circulum ditit Helias ciet ensis,quatum sola consistit inconstantia.
Iam est quid extra te, quod tutis placete tibi Cap. ιε. possit:non fortuna mutabilis, sed mutabilitas.
quae immutabilis est Habe quid in rebus ames mutationem. Habes,quomodo, si non haerens, sed contiguos sis. Diuerse se habent, quae totae insunt, aut quae adsunt: insunt paleae de lutum; sunt fixa 1 olidat illa voluit pariter rota;iuxta ista dumtaxat volui tui rilla transciant pariter; per ista solum itan sit; manent quieta secus inquietam sphaeram ι tanguntui, non feruntur. Praeterquat nos tuna, non conquamus una, respiciamus illam, non suspiciamus : ad summum valeat tangete, non tractare, minus contrectate. Tormentiam cst instrumenturia eius,
di crudelissimum totae supplicium. Fortasse miraberis putatam taminam , cum suminea, de misericordia viscera non agnoscas, nisi sottὸ ob inconstantem indolem, de subitam, testibilemque iram , sed debilem cum iis , qui viri vete sunt: patet enim vitis , id o muliebri gestu conficta. btigit ut figatis suo instrumento, quid mitum,excrucietis 3 Abscedamus , descen
Extrinsecus , velut pompam , videamus plo- cap ιν cedentem. Praesens dumtaxat sacies nos assciat, nec avidos fututi, nec invidos praetretati: ut qui ad scenam, aut spectaculum sedet, aeque istum delectat comoedia . atque tragoedia. Qui scenae seruiunt,qui spectaculum sui exhibent,laborant non delectantur:qui vident, qui adsunt gaudet. Si desinis ellemus. vitaque sottunae arte gauderemus:nec nostra laetitia mutaretur, sed transmutate tura non abscederet gaudium, sedήiiccederet, stiret potius , ab una re in aliam transsu ga. Pereuntes res non sequamur, sed videamus currere, gaudeamusque petite, velut qui in tu
tur bestiatum,&gladiatorum spectacula, in t tu delectat ut, caede, suga. Res deficiunt nobis; aut,quia abeunt; aut, quia pereunt. Si ptimum illud cur insequimur ea, quae impatientia nostri amoris sunt si pereunt, non tanti fiant , ut debeant nostro patentati gelu, de annuum luctum habere.Age statias, te non petiit se citiὐs. Duplici ex capite moriales sunt tibi res: pereunt, cum pereunt; de pereunt tibi, cum peris. Quid putas ex tuis ilium,itale,si tu mortalis 3 Qui finem habet,nihil habet: vix enim habet id quod est. Qui suturus non est . vix est , cum est. Sed demus te manete , res solum petite. Non decedunt sine haerede : transeat ad succetatem gau-ὰium . de pax Iamris desunctis integrum di elogatis sit patrimonium, veniet ad haeregem claudum , aut luscum. Hateditent nostram pacem res decedente v na , ius idem habeat altera succedens,sue paupertas, siue morbus, sue igno minia. Non est lex, quae inopem , aut aegrotum haereditate excludat. Expiranti prosperitati sancti lob,quid successit non tau peties modd. sed miseria quatuor fortunae milleationibus subita, ut quinta 3e terribilior esset improuisio. Victis deinde a planta pedis usque ad verticem : con temptio denique, de snistra amicorum opinio. Non obinde suam his negauit serenitatem, non
sua ablata selicitas; sed transsata a secundi, ad T - aduersa,
247쪽
214 Lib. I. De Arte Voluntatis.
aduersa, haerestitatio iure. Adhuc in ipsa mis Ita,necdum reduce felicitat dicam, quod diuimus Zeno. in melius, selicitatis pristinae statum dissimulando, non perdidit, sed mutauit. Vadat amor post sortunaminon post res sortunae,ut sequitur Heliotropium solem, ad suas conue sum vices. Illi dumtaxat Obsequitur fortuna, qui sortunam sine spe fortunae sequitur. cap. 7 c. Constans aninus nihil constant et amet inconstantium: amet omnia, ut sunt inconstanter inconstitntia. Omnia de manu sottunae capiat,
licet acciba de dura. Aristoteles, caricam portigente Diogene, reputans sententiam meditatum esse nisi accipetet, sumens inquit, Diogenem perdidisse caticam simul cum usu. Siciliu dbs fortunam machinatam ludibitum tuum, meditatam dolotem tuum , si non adnus cris, quae laeua portigit manu. Admitte, amittet arma tua simul cum usu. Soluis potest nos tristare,quia nolumus,quibus id vult. Fac velisn ridens potes exclamare: Non magnus Diogenes, sed magna so: tuna O potens,i .im per me ex e misi si aliqua reiicienda sunt,sint,quae vult accipi ; ista sua purpurei corticis munera delicias,de, quae iis patiocinantur, diuitias. Quid haec Nazianetenus dicet: minu/- Σ poeu ιέων παλαμακ Aταποπεμπο/4 η. . I ... Colli actu licet,de recutere fortunae pilam suam, suo reiecto munere. Dum ludibundus es , non potes itistis esse .si vis, ne illudat te,lude cum illa , & strenue tetice, quidquid volatile , etiam aurum glaue, te cetit. Sin minas,ne apud te incalescat. cum repetiti sit uola haec bona siluesEamanda sunt infirma in simitet; ad nutum dominae reddenda ante exuctionem. Non ex pectes fortunam,ut eripiat. Tu esto tibi sortuna occi pa suas vices : auset tibi quod sublatura est t linqui omnia seliei infortunio per mannm tuam. Redimes sottaile te iactura tuarum rerum. Praeciderat Aristippus exactu iam, de ultrapto foenore vitam instantibus apparitoribus suis piratis: anticipauit solutionem abiecto in mali auro, inuitum de imprudentem simulans casum. Consuluit hoc ingenio saluti, vitalis iam suit s- ne nummo soluit mutuum sine usura: pretium suae vitae non autum fuit, alioquin etiam amittendundi sed anticipatio. Astimet quisque.quod
ille tunc dixit: Satius est, ut haec pet Aristippum tuam proptet haec pereat Aristippus. Tota victoria ichneumotiis, de aspidis, anticipatio
est sc holmini resonunaetvincit aggressor. 9 Vertis sortunam, de euelles, si praecurras. Camveniat,omnia acta videat:
Totum iam sponιὸ videbis Ais ieiρ se Dei famulos, Hanc sinctus Prosper causam putat assuefactae, de cicutis trianquillitatis secutae, ut sc dixeram, securitatis. Non contreelanda sunt iucunda,nec detrectanda grauia aequabilis ad omnia sis. p.ri. Atis adhuc tibi inuidiae est nomen fortunae, nec eius parere manui dignetis, tolle vocem, Deum specta. Fortunam vulgo appellamus. ibi sapiens Numini L studium noscit. Quis iae domi suae iubet. Liceat Deo in suo mundo, quod licet rustico in sua casa 1 quidquid volet, aget.
Sustinuit tot aes nostram malam voluntatem:
sustineamus quandoque suam bonam . AEquo animo filium accepit Abraham, de dabat; nec tristior oecidisse quam genuit Non laeti oti set to at ictem cecidit,quam gnatum mamitti, silio ad agnum transsatus idem vigor dextrae. Eleganter Zeno est, nec mutatus vultus eius,cii aeli et victima commutata. Cum tanta laetitia
arietem obtulit cum quanta obtuleratoc filium: ubi enim fides stir,non erat dolol. In illo sacrificio solus'Deus doluit quia aliam victimam peto curauit: nam Abraham cum filio se probatus a
Deo est,ut non pollulans, misericordiam meaeretur. Scilicet,ita paruit Deo ut non appareret pater: immemor Datutae,na mox ovi dij. ita Obsecutus suit, quod mentilesiit paternitatem, ut exhiberet seruiti viti. Piimam dignitatem putauitasse situ uin Dei. Ita voluit seruire,ut obliuisceretur genu ille. Dei, quoa libuerit, Deus. Sed amemus plus donationem, quam dolia: quamuis dc haec amati possJn ,s aeque ametitur. Phadem omnibus ratio amotis inest . non quod sititi sed,quod dentur. Sic, sui.)ώia mi itit messa potare decet. Diuitias illas S aureas manus plenas h3acinthis dixit Salomon:quidquid illis deciderit. preti. sum erit, de viaio non illo. Pretiosa pari perras
est, pretiosus dolor. pretiosa depretiatio ipsa. Illine elabuntur. Vbi nihil, nisi pretium cst. Quia 3 Perciui videtis, s vivo icit. Et si egerat
cruorem, non eliciet laci 3 s. Laetitin vulnus auaro etit, si seeit aurea gleba , ut cani lapia to ossibus. Non minus pletiosa manu vel berat Deus, quam locuples atatoris si asellum. At g te beatus Ennodatis. Dentis, argenti Ditium concluditur oram rontemnat nactas υerbera pulchra pari. Exomat Deus amore supplicia : pretium summum est seueritatis diiunae: a capi ι mrundum tangit mos docta, frige tam ornans censi,nobilitate plagas. Auenti . atque atira vapulat quicum ue
Citeium Sapiens liracinthos illas vocavit gemmas : quia maze iuuent de exhilarent cor Mors, dc moibus, Id angustia, quin de tinstitia ipsa laetabit nos , diuino illo dilapsa pugno. Ipsa misella cordialis erit. si ab illa manu accipias. Et natura.dc ais Dei,henescentia est. Petit, est diuina dextra benefaciendi. Solent attifices ac pictores artem ostentare in scorpione, vipera, attoci, scodoque aliquo reptili potias, quam in sotina regia. Exhibetur quoque dea teritas diuinae manus in agris, de duris : ibi magis nitet e maius, inquam. si non fulget, latet beneficium. Ex his itaque constans erit, qui non amet inconstantia, ut est ipse; scd. vi sunt illa, inconstantet. Sie idein ipse erit in- tet diuersa. Varios fortuna gestus uno vultu spectabit; de expectabit atroces,tidibundosque
In alienis castati, ilissimulanda es
invadit sors cum pectus,nec colatia . nec contigua manu possit,pei tetrium tunc molituta Plus opinodi, iusto viro Iabo: dum est cum damia..
248쪽
In alienis cassibus di simul. constantia. 22s
damnis alienis Ru in propriis Etenim,cuius patientia passione non vincitur,compassione tentatur : qucra non monet casus proprius , hune praecipue commouet alienus. Sapientis vitam,
quoniam e cipua est,utilissi inam puta' non sibi tantum, sed aliis quisque viuit : vitam imprudentium, qui adhuc sibi non vivunt, fideicommissain habet, velut tutor publicus vulgi. Eleganter Menandet ait: τοῦ ira eo ἡκ ἰαυτω ευνον. Quate illud est uiuere, non sibi viuere solam. Bene vi te, non est quid pii vatum,de solitaribboni:in alios esiluit sensus vitae bonae Tutor ciuilis pupillorum ministrat fortunas sapiens,qui
tutor populorum naturalis est , etiam senum, it unam cutat alienam. Pretium propterea erit alicuius inotae, quomodo in hac se getat 3 An vultum mutare oporteat mutata, saeuientique rerum facie i Licet quidem mutare gestum,non animi, sed corporis sicea, virili, stabilique mente deflectete madidos oculos , malet num deiicete vultum ad eos, qui se deiectos . mise- Iolque credunt. Intret lactriaias & lacrymatus felix tamen et it abstinentia suae cupiditatis, timoris,spei: de quamuis in asylo fortunae sit,inde quia secutus impugnat illam,& iam in se victam illidet vinceto in aliis;apereo bello in alienos campos copias suas educit: victricibus at-mis ubique insequitur , de . vi Tetet res ait, ἐυεργετῶ οι, humsc , άπαν r.e. θέριζον etsi κακι o. Cum vim sui animi alienum pectu, minus poste munite videat, strat ei te aggreditur ad solandum in t tu natum,seuandumque spe altissimo omnium casu) deiectum, de sentientem , nondam contiguam, fulicitatem sta-uem. Molestam sarcinam Antisthenes di, it bonum virum. Quis allentiet , nisi miseri. dum sine sensu miseriae manent 3 Sed hoc ipso iam leuior vir bonus est , cum illius sentiant improbi molestiam , non suam. Gravior plaga est, quae sensum adimit, quam quae dolorem
incussit. At ,s minuat ut eorum miseria, ciliai noscitur, seque misitos inuiti vident, s parum rescit, non credant,) leuem, salutatemque tune satentur virtutem, di ab ea saltem aliena de tra subleuantui, capiuntque solatium. O leua-inen totius humani genetis, etiam eorum, quihus gratiis est i Tua manus leuat repugnantem
tibi de EU Iam forte labare, Nilus se tum sic tua linguas ut
Priam malos, quoium contactu nunquam tua puritas attaminata fuit, per bonos auxiliatis. Hoe . quod de Bonegillo Duce cecinit venaniatius , in omni alumno virtutis verum iudico; manu recteat consilio solaci: quos ex sua palma
excutiit fortuna, hos in sua excipit. Hinc aliter intelligo,quam Philo, quod Iud orum Legislator ait, sopientem graues manus habete. Quid mirum, si pendeant inde , qui sibi sunt glaues, stulti miseri . lentes Sed. vi hos leuet, necesse est siecti,& quodammodo blanditi militiae , ut tepugnet. Piopriuinhoe constantis .de selicis est.Tuto hic potest tuta felicitate descendete , & se miscete miletis. Nemo immobilis manens lapidis deuoluto vndis succurret: nec si patitet fiuctus eum inuoi-
uat, trahet alterum. Aliud est deiici,aliud inelianari. Ne cadat, secutus animus sit, de se postultatiuna. Inclinati licet, ut eligamus alios. Nullus iacentem suscitabit . nisi inflexione sui. Orottet medicaturum assecto , quodammodo assentne affectui. Huiu, genetis potio,iblatium est,ut non sanet aegrotum , nisi simili morbo videat aegrotare Medicure talioqui suspecta putatur de pollia, . quad veoeni, quam phaamacum Hopinaii. Contraria concilia e opus est. Qui affectu opprimi tui, nescit fidem allectibus exemptota qui assectu ita petatut , succumbes ti alieti manu non valebit porrigere. are, qui affectis medet ut, Oportet, non habeatur affectibus , Scmonstret habete.Aliud est seruite illis, aliud do minati : aliud haberi, aliud habete. Debet non teneri soluturus alios. Moratam equitum tu mam Musonianus videns inspectu tum quid auguri capiendum ab oc uriente aliter a tan quam aliud agens tetendit arcum , con Assamque prima sagitta auction tetram dedit 1 tunc ridens socios alguit : patum inquit polle abit rationabilibus consilii , dc opis capere, siquidem nescirent,quae ad se ipsa pertino,nt. Pitus est sibi cauisse, quam aliis. Auxiliaturi manus in se initiatur : at nisi madida nausiagum non
Quid, anne sinulationem consulimus 3 Nequaquam : lactumas concedimus communes cum miseris,non lactrinarum causim. Miserimis etiam deplorant: set, ille, de sapiens, ipsos miselos stet cum stentibus, quia male sent; non mala. quae flent di non stet fortuna inmitiam, sed infirmitatem humanam. Laci3inantem Solonem reprehendit quidams, quod degeret, eum luctus noti sit sottonae potio nihilque pio dessent laetoniae. Hoc uloso, inquit, quod nihil
prosunt Communem fletum habuit, non mateatiam id potest vit sardens,& hombilis, atroaque Drtunae deflere,quod ileant mortales, cum natat aptost flete .c sim re oestum, eiulante que videtis olum se commouet, vi soletur illum, non ut putet malum pati calamitate deplorata ex his externis. Distinsuit subtilitet, hominem illum non amisi casu fortunae, sed opinione sua: non enim infortunati fimus.quia sumus; sed .quia putamus. Maius aliquod malum,quam ipsum ni lum deplorat, non serti malum, dc plus patientiam, quam patientem. Malum verum, quod ibi noscit, est malum salsum ignotare. noc fiet, quod defleatur. Qui ita dissimulat constantiam suam non simulat sensum. Nequaquam in ansibile in illum Dei miM ; sed patientem, de compatientem, ipsius iahuc compassionis patim
tem. Licet extra vulgus hominum mittamus.
humanum volumus in vulgo. Non propterea interpellamus pacem, δέ scenitatem suam, hoc ipso, quod fiet ; quia vult de iuste volt Non est . tu Ibidus, non anxius, non miser, imo felix. id est, sui erit, de sbi hi latitate Mona Laeuus. Egregie diuinus Ioannes Scholasticus, serum probo tum dixit animae risum. Caeterum Gregotius Naeti etenus Caesarium Cap. s. laudat stat tem cum larua servientem aulae. Iratus Anachoreta, cor in aulicus Qit. Praestat hae astutia negotiis necessatis dico ) committi, de pro retum incursu cassidem componere, si m cesse sit.Non est in iactu sortunae dilecto, in i
ctura, inquam, portia : simpet in hac placet
249쪽
ΣΣ6 Lib I. De Arte Voluntatis.
rudus, sincerusque vultus,de nativus coloriam- tui se temtas. Tam soliis animus sit, ut nudus spectet fortunam, nudus vincat,non tantum sine armis,sed sine velle. In alieno discrimine,& salutati praetextu, quandoque id opportunum erit ine ignominia constantiae vitorum, o sine intutia inconstantiae telum,quarum bracteata inanitas est,superficie tenus laruatae sunt; non sunt, quod ostendunt: sic cum latua satisfacies. Non amplius iure exisent, quam haberat. Simulata sunt honao mala: non peccat qui cum his dissia mulatus fit. Sana intestina non Dabendi non licet ob haec piscordia tua sana cottumpere. Intus pax suo in silio cordis serena de candida fulgeat; forinsecus licet vestiat ut so scus de feralis color. Nemo melius adulabitur mundo nemo con r-mior , quam qui solum tradat faciem, rei eluctcor. Hae indoles mundi, aspectum dumtaxat sine ineatilla praebete. Inspice te; caetera inde coniicies: quotiens aliud quam videbatis Liui 3 Cmnis hic retum cuius, omnis soli una ludicra uiuitas apparet mihi, laruatoium ludus, cum
per cohortes biecto vultu,sti ingente manu faccra,cursum bini agitandi properant eniis res, o quas eu fores vita lampada traatim.
Currunt & si illatae: compat his fet, qui salicta se dissimulet.
Licet in amicorum cum amicis, tu patentum eum sta tribus, in beneficolum cum coalumnis tempetate dessere moriem, non perdere pacem.
sumina illa Numinis itidulgentia ita prosit: smalum videtur, larua est; in bonum cadet. Vt bene vivamus , superquit nobis : non est, cur desidetemus aliquid ,ut vivamus;& hoc ipso, ut misere vivamus. Hqc optima conditio notita est, vi gratis sit vita beata non misella. Illa non rebus, imo nee cupiditatibus mei: quinimo haesunt,quibus minus egeat. Miselia sne desideliotion est,nec datur sine pretio cupiditatis. Suppetit ad id, quo3 maius est,iaetam vitam cur ad id, quod minus est, vitam, egenos nos, superquis putabimus 3 Dum nimitia fortuna non valent concidete. & tam valide percellite voluntatem,rt illine fusia resiliant, quod non valebunt,)integia omnia nostra sunt de suam integram pa- m,cor integrum resetuat. Hortidam haec obiiciunt speciem : sed pueris dumtaxat. Reualesci tam cassidem mali,quae atterret; inuenies inibi bonum. Decessitne,qui tua, vi mater,sollicitabat; ut patet, prouidebat; ut solor, studebat 3 fortaste praestantiora ossicia ad nascentur ex hoc decessum unc halent. Par tes interdum, vi ludant cum dilectis insantibus,persenam sumunt alienam,& deformem. Terrentur paruuli. sed statim reiecta larua inueniunt patrem, mattemue sutile: rident tunc, assultantque in amplexus : astutia deinde nota , repetitam lain non socia dant personam : noscunt subinde latere matrem,aut nutticem ; iam eum ipsa latua lusi tant, matrem balbutiunt. Quem non teneret vis malorum sanctum Iob inuadens vultus hol-tidus, post liberorum , substantiaeque iactutam ulcere pessimo iacete 3 ubinam Nos omium illi stei quilinium suit. Undique saniem sonti fi
catas,scia potius stagnans. vermes pro piscatione duxit. Quae malorum iacies an ror 3 Sed non tetrimesecit virum, ut tam aberat, ut mala ha hetet, ut collatatus lutitaret scaturiente veliniculo. Dei taxat lcrum personatum gestunt; inue nil ibi maiora bona,ossiciosa pietate;ne parete
nas curas, nec matrina viscera, nec germana
obsequia desiderabat. Puttedini dixit: Pater es: matet mea ,& sotor mea, vomibus. Conex illa malorum fuit;nucleus, subitantiaque bonorum. velut pueri nucibus, his malis eiustatis viti ludunt, obdulia infati que adueri)s calamitatem. itis insunt illam, de abiecto demum putamine medullam seiunt edete suauein. Cum itaquet personata, di facialia sint omnia,cuira persona α acie tenus. ciemus sine iniuria satis. Quia aliua monti e ciues Corinthi diuinus Paulus 3 Qui flent,inquit,tanquam non gentes; de qui gaudent, tanquam non gaudentes , de qui emunt, tanquam non possidentes;& qui utuntur
hoc mundo, tanquam non utantur. Figuratam,
scilicet, larualemque sic aetatem cum mundo permittit : audias lationem; iustitiam istius agnosces societatis. Plaetetit inquit,figula huius mundi. Figulam sol , petionamque obiecta
tes concito praetereunt cursu res, vadunt, curtunt, transcunt. Q h togabis. Meta, nihilum est:euatient,non sistunt, ut sumus e camino: Omnia praes eunt i in is in atre fumus.
ait Dion sui Lytineti sis. Illis nos exhibeamus si Diles , latitati etiam . in imagine, excussuque satisfaciamus, ut ipsa sit diti nos volunt sestina satisfacete specie. Flete,de non tarn gaudere, α non gaudete ; uti non uti ; non compones, nisi latualitet 1liud lateat, aliud pateat. Patent oculi pluentes imbre, laeditum latet animus delibutus muliebri risu .Ftotis Heraclitisicis; rDemocriti intus. Persona animi ons est. Si fortasse aspexit Paulus theatides tunc temtorum ritus,cum pet sonati inimi. 5e instructa scena mutatiliis, vetsbilibus, ductilibusque figuris,aliis post alias succedentibus; quae,cam, aut sabularum mutationes , aut Deorum aduentus, cum tonitribus tepentinis elant suturi, procurrente piate libant vetsuta, de specie exornationis primae elapse, facies alia ostendebatut figurae. Mundum, mugnum puta theatrum; Magistium Comediae,Deum; mimos homines; exornatio nes , figulasque scenae,te, istas decursu solum apparentes, successione sestina muta tias.
Quid Miud maiestat Assγiii impetii fuit, nisi
ductilis, tractitiaque figula scenae Ptatellita successit alia vel sola, regnum Medicumae Pec-scum: hane praetereuntem Macedonica potentia sequuta : euanuit etiam haec ligula subsequente Romana dispatitura quoque. Non sunt immortalia regna mottalium; non digniora autoribus. Vbi nune Ninus, Semitamis , Tames, Aiali us3ubi Albaces, Mandanes, Sosirmon, Ar ticat ines 3 ubi 'tus, Cambis: s,Datius, Xet-xes 3 ubi Alexander, Atideus, Catiandet, Anti patet 3 ubi Antigonus, Ptolomaeus 3 ubi Iulios, Oetavianus, Tibet ius 3 Vbi magni isti Patria chae ambitionis, radices imbelles glosiae Asit 1iae. Medicae, Pellica Macedonicae, Asiaticae,Syriacae, sig)pti Romanae 3 Vbi illi primores stus, & lihidinis pincetnx3 Vbi primogeniti tui
Drtunae, ante quos .ut passet ante miluum, siluit Orbi,3 Quomodo nunc de illis stet32aleus, A matiates, Aliadas, Mamiliis. Mancaleus. Stetus, Mamelus, Sparetiis,Ascatades, Bellopares,Lam prides, Lampates, Panyas, Mureus , Taulaneis Tineus, Priiciades , Oci apes, Sardanapalusehisbiteritu notus, insani. samosus: cauti,nec
250쪽
In alienis casib. dissimul. constantia. 2 2
vita, nec gloria: vix aliud quam nomina , vestit olla gloriae,reliqueiunt. solum est eorum fuisse; solum noscimus transisse. Ipsa nomina non agnosces tiat se; nec sunt multa : adeo ruinosa res otia ; quam tamen solam non mortalem putant habere mortales. Fallunt ut rimc pignora sui cadauctis , nec titulum sui sepulcri teliquit: iam mortalior est motiuis si otia mortalium. Illorum siquidem testant silentio olla , rellant dentes post simus vivaces , post cinetes immunes, post ignes frigidi. Fama tandem editula fit , ct sine igne petit, imo sine aere, dum vox deest , cui vita eii loqui. Laruata omnium selicidas praeteriit: plurium sine occipite euasit nec in ipsa fuga tergus ostendit.Si impetia illa,haec, inquam, onera orbis alleuata dispatuere, quid
ficet his , quas tractamus paleas rerum , festucas, pennulas 31lla regna ingentibus confixa vibibustarum coloti iam mundum diceres : vibes ipsas validis munitas moenibus , non aliete , sed nec fulminibus quassandas crederes numerosis excr- citabus, quibus campi angustiae erant,uniuersum mortalium genus pretegranum putares: sanctis,
quod plus est, prudentiis inlique legibus, oracula suspicaretis ,& suspicetest non habuerunt
pignota status, nec tueri haec omnia inualuere, quomina, Gitunam ibi radicatam, non videre. iis reuulsam. Quomodo nos,sicca deciduaque solia nostra,valido conculta statu,tanquam aeterinna habemus 3 Subleuantur omnia &suis ruinis a nobis attolluntiri tam felici,certoque cursu pro
petantist non morentur casu; cadentia tunc nia
gis elabuntur,cuirunt. Quidquid pretiosum est in mundo. inaurata nullitas, purpuratum nihilum est, sub persona in suum doniicilium,interitum , ptocurrens: Propciationem iniqua sui
conscientia incitat, ne agnoscamus in mora,&diseetnanius la: uam;podeatque comprehensum
agnitronis, comprehendentes amotis.
Itaque iure paulus ex hia rerum vetsi bilibus, Cap.79.ptae teteuntibusque sguris collegit, nos quoque
licere personam Obducere,ut suas theatrum con iste tosticiis, simusque Actores sabula. Hi dum
flent, non dolent ; dum emunt, non possident; dum iubentisine imperio sunndum utuntur. sine usu;dum Obiurgantur,sine vindicta;dum obiurgant, fine iratagunt, scilicet, alienam vi xvii nam de nos. Eleganter pulchrum hominis canit Theologus. Σάι,. τ' eio ζωδε βδεν. Quia nemo alienis rebus allicitur, qui vixerit mi , ad alienam vitam sine affectu,id est,suus erit: om kn m. nia, vi histrio , fabulam putabit. Salutate istud consilium, etiam ut sibi consulas, cape, non ab aliquo Musonio. aut Telete aut Epicteto, qui te histrionem quoque mundi, dc ut ille ait, hypocritam dramatas monet se. i. Cape ab ore Dei, a Doctore mundi, Paulo. Talem personam age, qualis a Magistro designetur, quale, ii ipse velit. Suprema illa, aeternaque Mens huius mundanidia malis Magistra est, Se Poetria : illa , pcisonas inducit,& distribuit. Bleuem d di. ;nCn qiixta, longam:egenam non petas regiam: quamlibet tribuetit,eam ingeniose representa Tui nil eris solum est commissam petioliam apte dista tu, non eligete : hoc M. gis .i est. Si ded4t age: emendicum, aegrotum,claudum, humilem, calamitosum ; hoc cura, ut bene agas, non ut aliud.
Non est gloria Actoris sabula: . quod repraesentet augustissimum Plincipem ; sed . quia bene. Maioi laus est, si stultum , aut mendicum, aut sentem apte simulet. quam si philosophum.&Regem. Id etiam tanquam bonus histrio qui n6 solum benὸ Prologum . sed de messium ,& cata strophen fabulae agit, cures pii mobilia, medium,& finem vitae recte agere. Is optimus reptae sentandi niodus, si actione apte exprimas idem, quod ore e si opeie reptae sentes doctrinam.
id est . bonae vitae , ipsa tamen opus prolixum est . 8c dissicile su deri, quod facile disci : -- nitim quippe res facillima, ct in proruptu est, bonum esse, si alia eludiremur, quam Antisth nes dixit necessatiam; ego addo omnium diis. eillimam disciplinam,dediscete mala. Alia iam
appendam , siue eapendam documenta conseia quentia eorum , quae diximus : ex quibus duas paeis de laetitiae ansas inuenio, tolerantiam, de temperantiam: his regatur, quae te teget benε, voluntas. Velut equo tum gubernatio. iraeno. de calcati constat: cohibe te in bonis, instigate adserendum mala, de velut umbraticum equum super ipsa, quae te attacient, coge te gradi, pensumdate, dedisces metum fiat tutiae , qui virtutitudes facit. Tolerantia malorum , est tempetantia bonorum. Non facilE dicam , vita ma-
ibi siti: illud cetium , aque oportere pati
mbi risu iis, o temperantia rerum:
VNe restituo me operae. Insiastam , de appendam alia. Sub eamdem tecutiam incudem se tum idem .plures ictus eunt extra, plutes itiiti, vi aliqui certi pangantur. Ad amotis modum redeo, quia fiam sibi, constantemque
voluntatem velim Repetam partim eadem Non una,aut altera malleatione clauus fgitur, plures repetis, deinde tentas, rursusque recutis, donec stinum videtis. Neque tantum eludite exopto