장음표시 사용
341쪽
318 Lib. VI. De Arte Voluntatis.
pia iussum pretium soluitur. Quid dico, emere
voluptates existias magnis doloribus vendimur. An ne I 3 limachus non se voluptati vendidit/Cum se Scythis propter voluptatem vendI- disset, di tam Liuolam. ut est aquae frigidae gustus .vix pactum celebrauit, cum rescindete voluit:setb iam exclamauit:Dii boni,quam breuis voluptatis causa, quantam deposui se licitatem Maiotes gemitus expectorate posses, quisquis voluptates captus es in summa libertate : ingemisce ; tion libertatem corporis amittis, sed animi
cap. 33. Atqui non tantum post voluptatem dolat est, sed cum ipsa: adhue cdm est, felle est grauida, de undique abs nihij humore delibuta. Quod
gaudium timore sui no polluitur Etiamsi dest, qui intelellat, ipsum deerit. Nec quod timorem dumtaxat dixi simplicem molestiam putes:
atque, ut taceam, quot timor curas appendaces
habet, ipse non est sincetus; timet gaudium de pro gaudio: trepada male sui conseia mens illici tam pauet voluptatem. Auida cupiditas constetis natur, ne desciat. Nihil ita flectit omnem seti sum gaudij,quam terror finis. Postrema saudiorum, atque, ut propius dicam, pedes , sum dolores: dolendo intioducuntur, dolendo stantiliis semper pcdibus egent: nunquam enim sedent, impatient et pausam sustinentia. Sine defectu aliquo deficeret voluptas: aegrotus potu plus laetatur alia bili vexati plus oblectamenti capi t. Iam credo e bonorum finibus deportabis, quod uollutum est: quod tam petmixtum malis, tam confusum doloribus. Bonitas , tes conspicua de
Puta est,ex omni parte integra,res rotunda, na,
rosecta,cuius titulus deest,si aliquid boni dest. Anne consistet,cdm plurim- mali adsit 3 id, si nulli rei magis ii e bona defui.t,quam cui mi nus desunt mala cudith quta corruptionem sequitur interiat IU tus. Continet, imb sustinetur voluptas aemulo
dolote: hostem domi habet, sugiet. Quid dixi,
domiὶin viscere habet, peribit. Stabilitum bonum snceritas sua faciti aeterna simplicissima
sunt.& puia. Nequit bonum elle voluptas, turbata uult, imo praetet suit, v lut aqua perforato dolio. Elegantem istam voluptatis imaginem, non Architas, aut Plato aliquis vindicet,e diuinis eloquiis est, viae exit ei usurpavere. Ρα- manebo in illa, ut genus voluptatum distinguain: nulla plena est nisi e calo, nisi in Deo. Potusum dolium non vidisti plenum, nisi in
sumine. ut pesago: id ed David, voluptatem cae
testem ab impetu fluminis demonstrat. Aliae
uoluptates in ueco sunt , dilabuntur,non Occupit,depleto semper corde transeunt,nec adhuch:euissimo stant,sed celeritet currunt cote hacsbldm inuidia contemnendae, etsi alioquin insontes. Admittamus Epictili suifagium, maximi voluptatis patroni, sed non iniqui arbitri,
quamuis illum infamatit vulgus, ut patrocinio Philosophiae communia excusaret vitia dicebat ille negligendas elle corporis voluptates ob bi uitatesti suam, malotumque longa uitate ita, quae interitu suo patiunt at labores adoptandos; nam de breuissimi sunt, de magnorum proaecuctae gaudiorum, vitalium, longaevorum. id dicere ii xterna putas lui3
cap. o. Tum ni et bona voluptas est, nam bona prohibet, di, quod vix credo, ipsas soluncitcs,
ipsa mala, quae se non sustinent. Pacifica te, &socialis est honitas : bonum bono amicum est. Scinctissimo se scidete bona omnia colunt. Non vides pronitarem malorum, dissicultatem ho- notum: per decliue in vitia ruimus , per ardua adimus vitretcm : illud descendere , istud est surgere. At,quidquid sit, magnopere iuvamus mala, fortaste non sine aliquo titulo. Quidam timuit, ne bona, & boni consumetentur, multitudine ac promptitudine malorum. unde igitur contradicitur malitiae Non leuitet ere ex concordia bonorum. Confusum de diffusum examen mala de mali sunt: singulares vias quae-IUntCnon eandem, non eodem incedunt:seorsim
sunt, disparata : solum est ordo honorum. Haec natura unit, nectit. Nulla vitius alteri resistit: Omnes unam sequuntur,& dulcibus vicissim seamdint, se admittunt, se ligant amplexibus. R tio est communis Mercutius, ad uni in ubique tendit Appetitus tamen de aflectus, ait Simpli. cilis,licet iidem sint in irae,& in te ;alud tamen
appetat iracund:a mea, aliud tua, de cupiditates diueis e sunt, Mala nesciunt societatem tumuiatus de turba solum sunt:nec aliter una sui quam duo aemuli cosciunt manus,aut sibi repugnant, aut palantur,ut vel mala malis petdantur,auati iatia, prodigalitate,audacia timine; vel seorsm s cilius intercipiantui , bonis. Auariti A non seu bit prodigalitas: citatis liberalitate vincetulli bente in subsidium iustitiam prudentiam,de cae
teras virtutestat voluptas ex vitiorum prosapia,
aut ex eius stit pe, habet smile ingenium vitiis, impatiens sideris. Mitto corrotis voluptates obstare deliciis animi: ipsae corporales sibi tes stunt. Quid motoi Vnaquaeque voluptas sbi repugnat,impatiens sui: dum crescit, se destiuit: aded nocet he ingrata est siuentibus, ut erga seipsim teddat impotentes. Libetatius de gratissimum est,iaborum ingenium: ut alia commoda taceam, non tantum ipss laborantibus se labor detrahit,sed validiores patientes contra se sicit. At voluptas ipsos, per quos areatur, labefactat
sensus : quale vulnus ratroni in ima cae infliget; uemadmodum vincitur nutritione, de abdomine sens Mita sensu mens, duobus iam aemu hs patens,sensui de victori eius. Gulae crimen
est hebetare sensus, inducere somnumenam vegetativa vita potiente contrahi tui de torpet scnsitiva; ita, dum sensti uia pollet,lubigitur rationalis.
Post impedimenta bonorum adiice,quam li- cap. I. talis malorum si volui ths, hoc solo titulo millies conspii Ma, abominanda. ipsa sol nax seeleritin. ditia nequitiae, metrupolis damnorum, alueus vitiorum,philtrum ire iobitatis, conta gium totius nuiglinitam, artificium dementariadi. Sapienter Architas ita plerabatur: In fama potius , quam voluptate complar Subornat in
tera ad iniqua iudicia retunt. Marimum pt ptetca Simplicius hoc naturae benesciu agnouit, breuitatem voluptatum, ne diu insani est mus. Quod damnum inuenies, ius res voluptas non si Ipsa sapientissimos dementa uita vade salomonem ipsa peruenit iustos vide Ca-uidem ipsa fortis sinos eneriuuit; vide Samsitarent,vide Milonem Totum insortunium natu tae voluptas est: maximus mentis casus, de, ut sc di vim animi exanimata O : motum Omnem
ad bonum interdidiit. Pessimum hune stoibum Guillelmus
342쪽
Voluptates excellit dolor. 319
Guillielmus palathsn vocat. Neque minils elegantet Heraclius opinionem , qua voluptas munitul ; Hippocrates ipsam voluptatem adipellarunt sacrum motbum : impedit omnem iunctionem mentis , laedit principem patrem, euetiit Capitolium ,& atas rationis. Aurelia ianus , priscus Medicus, libro primo Chrotii 5Λait : Sacram contaminat animam : illo correpti,
ignari, publicis in locis cadendo foedantur. Quod sacer dicatur, ad inuidiam est i siue quia caput invidit , quod iuxta clarissimos Philoso ptios saetum & delubrum mentis est i siue ob magnitudinem passonis,ut inquit Caelius Sie
ceti sis: maiora enim vulgus saera vocavit, nam factum dictum mate, sacra domus ; velut tragi eus poeta sacram noctem, hoc est, magnam. Quintus selenus labem horrendam dixit, alte tius nominis originem ducens a dissolutione comitiorum:
Est obiit specie, morbi, cui nomen ab isto es, uod sim nobis suffragia iusta νecusante
5.pe etenim membris Vra lautiore caducis
c. silium populi labes horrenda diremit. imaginem vides voluptatis. Subitus est & ta plus , de maximus animi morbus , de maxime caduca , insistat , deiici que mentem, contaminat animam, faedat ignatam sui mali di omne consiliunidissipat, pessimum omen: citi similia temegia sunt adhibenda ae comi tiali languori. Praxagoras libro secundo Cu rationum , caput iubet radi sine venere. Anne obitide hii scis Romanis culta fuit venus de rilis, rato capite, quam caluam dixerea Euel letidi sunt omnes molles cogitatus,omnis trica occasonis eradenda: nulla copillosa in sonte occasio ad lasciua , ad blanda sit 1 sed undique glibra , ne vel pilo arrapiatur. opitula veneris curatio , fuga occasionis est. Asclepiades seladhibuit camesi ad eius morbi curationem : re
P ador eum oraret Eaecia sel sutismis atri. Saepissime deliciosis profuit sel sol lunae : estatia , de volucris. Dementatio prosperanii, lasciuiae amaris reparabitur pharmacis. Cui putas , senectus molesta est 3 Sapientio test venerata natura senium , vhi plus iudicii posuis, detraxit voluptatibus , quibus vicinam illam aetatem fatis ad redemptionem meniatis exemit.
. , si adhuc pessistis , voluptatem honum esse,
te damnas malis : nain inter mala putas minora bona. Maiot saepe voluptas est in blutis. in amentibus . in infantibus. Quale bonum erit, quod liberius , quod maius potest esse in iis, quae nequeunt esse boni quod in pessimis est, quod in scelestissimis 3 Ingrata bonitas est. quae communis est non bonis , de libera malis. Aliis, qua opinio bona fecit, minor est communitas : litat sufficiant, ut hominem reddant malum , non ut non hominem , id est , pecu dem, aut suem, aut aliquod brutorum. Diuitiae, de ambitio, moti sita sunt humani cordis;
dumtaxat immutant naturam . non commutant : nec ambitio , nec auaritia Insetis est,ideo
lielocibus. Vitia ista humana sunt: voluptas solum, publica dos sentientium , in suam it-
rationalium clas lem demittit rationem ideis irrationabilior in lais,quod ratione iuuetur.Simplicius ait compaginam anaram corpori. Mon
stra diei mus , s non omnia mei ra consi. nent humani proportioni corporis ; maius monstrum ιλ si assectu, non conssentiant ani
mo de rationi. Mit ut corpu, non humanum, cum humana anima ; mitemur sine humati, anima corpus humanum t caret hominis alii. ma, qui pecorum, de brutorum voluptate vitis .eitur. Mandragoia, siue alius oleris radix, qua humanam refert similitudinem , sine mente. notabilis est. Ad stuporem erit videti homines, de esse pecudes, esse truncos , nutritione occupatos. Petulantior est volupta, , quam industria prouexiti puto voluptatem robustigiamum omnium ,itiorum , siue duae btuta simulant, siue quae homines dissimulant. In primis impudentior est passionibus brutorum i ta tio illam iuuat. Quidni Ratio illi seruit: aniacilla cupiditatis fit: ministerio itaque rationis in lescit. Flectit ut vis mentis ad obsequium sensus. Deinde est anatior humanis vitiis, auaritia,& ambitione : ista solum mala secit in Auetitio hum,na sine subsidio sensuum. At voluptutes, & sensus. & opinio testat. AEquE d
bet ingenio humano voluntas , ac diuitiae, .
de fastus. Accedente industria impulsui tiaturae vehementior & terribilior est , qti m in brutis , quarum impetum ars non impulit. Itaque voluptas humana fortissimas omnium cupiditates alit . indomitas nutiit passiones. Insetis voluptas sine alte est , in hominibus auaritia sane impetu sensus. Hominum volu pias bis instruitiat, arte, & impetu ; violentissima est.
Quid addam 3 Voluptas corporalis soldm cap.43. digna est btutis: labor non indignus Deo. Nee opus est meminisse sapientiorum ex gentibus, consecrantium Diuinitate Herculis labores , vecontra famam vulgi authotitatem illis serua rent. Filius Dei ampleatis est illos bus de de saginavit se , nee aliud plos E nostris elegit. Sequamiu a bittium diuinum 1 pet omnia di siti inina tuti erimus. Callide Alexandet Dat danus pi:emium pulchritudinis maluit: videtata Decibus ambiti ; sequutus est gustum Diuinitatis. istud sit ad pudorem eoidia nostrae. Sus Lagium Dei habemus ad contemptum volu pratis, ad honores laboris i neque miniis hon tifice habendae sunt passiones Domini, quam patibulum. Crum olim maledicta, de ignominia Olbis, nunc adolatui, summos adornat honores Regum, coronas, ut se dixerim , coronat. Opprobrium etiam nostri generis labores etant , pignora peceati primotum patentum rnunc pro gloria captare potes, consedisuit illos I g s v s. Si non honorificos . utiles nosce. Labor est cap. si magna commendatio vittutis, fides sapientiae, charac et vitorum , praesidium vitae, aemulator muneris angelici, custossit nos , de doeet supellex diuinae habitationis , vaticinium iustitiae, & , ut plausibile ali id habeat sensus , 5e
Opinio, auspicium est fortuna, penus gaudij, unus voluptatis , natalis dies inamortalitam, aquaeductus fama. vitis , cui feetrum non excussit laet)nnas sanduinis sui , amputatis membris, sterili, de tristis iacit : vulnus cuia ploratu Meundat , suauissimos edit fiumis, plenos. qud magis ipsa fletibus exhausta. Qui sauciat ci iam um , stacten caepit. Co
343쪽
3ro. Lib. VI. De Arte Voluntatis.
rumpitur vita deliciis. quemadmodum ea3auet vermibus ; nec nisi alicuius dolotis m)tilia sistitur. Eleganter Aneas GaZeus mandra tam vocavit ; soporat cupiditates t tantum inualuit vetetibus eius Opinio, ut publico it tu legitimus institueretur dolor, sine quo rein publicam constare posse non credebant: anne priuatias poterit 3 Vt taceam pancratium de pugilatum , commune istud plurimis suit. Spartani ad argumentum pietatis sevitiam ostentabant: nee alia liberalisis I teditate donabant ii heros,quam plasarum. Adlic quod nihil praetet se pretiosius habet vitius, nisi dolores, ciliciatus,labores. Quare,dices a Quia ipsa in his pretiosa Dissiculta materia vii tutis est,ut lignare metalla fabrorum. Aurifex meliorem artis suae materiam non reiicit : sculptot ligna Migit: nullus statuatius irascitur optimo simulacris
marmori. In maiori labore , maiori cruciatu praestantior virtutis materia venit: plus gaudendum est.
Nee tantam dolor sauet virtuti, vi praestantior sit ; sed vi st. Quadam disciplina naturae, qui amictus est , aut melior fiet, aut minas malus. Nemo , quod habeat plurimum auri, statim auri sex est i nee qu bd plura ligna , statim sabet: materia non est ars ; sed paret arti. Nec statuarius desinit esse , quod in tet ligna, lapides & metalla non si r artificium a materia pendet, non ars. Istud tamen priuilegium laboris est, quM talis materia sit virtutis, vidi ipsam saepe faciat , & asstieet vieinia sua,
de salutati contagio aitem. Discimus in Ia Te virtutem, α ab ipso saepe labore i dediscimus in deliciis, & ab ipsis. Traduco in memplum Dauidem intet inuidias Saulis sanum, initissimum. Milictionibus , laboribusque eru-ὰitus coluit virtutem, benignus aemulo , pat-cens hosti. situ auit auido creotis sui sanguinem. Vide hunc ipsum post voluptatem crudelissimum, reum sanguinis optimi viti vitae, qui pro ipso suderat. Hic est ille , cuius me-niotra mansuetudinis commendatur : hic est
ille liberalissimus veniet i hic ipse post ven
tem dedidicit humanitatem, nesciuit ignoscere. Non facilὴ cludeliorem ultionem leges. Populum capta Rabba eduxit . fecitque sua
per omnes tribulas, & trahas , α sertata carpenta trans te, ita ut dissecatentur, A conte- retentur. Nec stetit hic saeuitia 1 per omnes vitas Ammoni tarum eadem atrocitas grassa
ta est : multi, in locis sertauit homincs, diuisit cultris, de triaudiit in po titerum. Ista inhumanitas post libidinem fuit, frequens Lit telis factis piolepss est : ὶ adeo mores alien
uit voluptas. unius Bethsabeae amor exhaust
totius naturae charitatena. Sine exemplo ciu-dilitatis suit, , qui ad exemplum mansuetudinis proposciis erat. Ille , qui toties pepercit Satili , qui maledicentibus ignoscebat , qui sitiit exprobratiis ; qni tam delicatae mansuetudinis fuit, ut quae, nisi impius soret , puni-ie debuit , debent multa Reges. J noluit, nisaliena manu : quae parcere non ' potuit, da stulit, & filio tradidit puniendae Caeletum . illum
amatum virtutis in laboribus , non nimium credo debeti impedimento voluptatum , quatam pessime de probitate metentur. vi us labor multis di disparatis voluptatibus , ctiam
in volentibus obstat. Lepide quidam terititus coquus Mediolanensi Duci post bellum
infelicitet cum florentinis gestum reprobanti epulas , tespondit : Si Florentini tibi gustum auferunt, ipse in culpa non ero : cibi iucundi sunt, summaque alte compositi : te nimium concalefaciunt , de appetitu hostes
lam quid contra dolorem causaris 3 Scn- Cap. c. sum, acerbitatem Adhibe patientiam , constantiam , rationem , ista enim lumen animi inextinctum seruatur , velut facula in pharo: missat Boreas, siemunt procellaeuuta erit incias; de , quod miretis , laeta inter itistia. Non es ter ac ciues Ponticie, quae, quia absinthio pascebant ut, felle catebant. Ipse patronus voluptatis Epicurus commendauit beatitudinem
sapientis in summis doloribus. Quid misum,s non tiistis si sapiens , in quibus alii inui cti , Lacedaemones pueri , indica seminae, AEgyptii M1stae , puerperae ferar , stulti denique amasi a Eiso , quod vicit imbecillitas itipueris . lex in seminis , et tot in suprestitiosis, consuetudo in delicatis , natura inseris, vitium in lasciuis , uti tui ne solum non domabit cui dolor non tantum serendus est , sed prouocandus , sed amandus ad in tria nandam sensuum selicitatem miseram, vi cain t
tione non possimus, minis, & supplicio com-eensemus. Optime Plotinus ait : Ccq Otis, sensusque prosperitas grauans hominem ad segetorques Decet autem vicissim compensatim vne di diuersone quadam ad optimum potius
conserente , quodammodo corpus attenua - ,
re, ut appareat , hominem ipsum ab externis esse diuersum. Auet da, auet sanda voluptas est . ut Philistae eos , quos amplexabantur , imgulantes.
Vne dispiciamus humanos honores etiam cap. 7. inter bona, & quidem maxima intrusos,
permagnas tamen quastos vilitates di inala. Satis hoc ad contemptum erat , quod pateant
contemptibilibu , etiam sibi: qui vi digni alias
videantur, non se indignos putant indianit
tibus. Quae iam aestimatio , es dignitas gignitatum est r cilin promiscue malos cum bonis admittant 3 Dignos, indignosque confundit dignitas , non discernit. Scilicet, quat melio res deterioribus, cam pixponere deberer. Nec inde maior infamia optimis potist accideri. quam ab honore , cum eos pessimis comparet. Maiorem prato honorem . huiusmodi honore carere , es suis moribus aestimati , non pio miscuis titulis, quos error commendat. l ter bona . quae iniicnit opinio, sutilius opinio ipsa est. opinione etiamus in bonis ; nec
bonum probatum eiit, quod sola opinio sit uentat ; istud gloria est. Cur ergo nihil plos nos ta-
placitdeo inquiet fit sui appetatum, cum, ut mox videbimus, mi nil la illate debetet; quod sagacissima sit, contendit ; ne ad manus veniat, pernicior est; elabitur plus quaerentibus, euadititi uadentes , dissicillima obtentu , ne experientiam
344쪽
Gloriae humanae sutilitas. 32 I
tiam suae vanitatis facile permittat. E longin-
quo noscitat. Omnia ista, qua commentatio nostra exaggetauit bona, dissita commendania tui : maiora carentibus sunt, maxima cupientibus ; dispatent tamen tractanti: minima expetitur possesso, quae spes magna vidit. saepe
vota, qua ratio non compescat, expetientia
praeter ipsa vota damnat;di lcimus seducti. Gloria tames non sinit tractati, non vult periclitati opinionem sui, insequentes se vitat: votis, ubi misi αξ opinio, id est. error, valet, dumtaxat se concedit: conscientia quadam suae exiguitatis conscientiam nostiam fugit. Diuitia expectant, donec apprehendas, aut alius raptet: voluptates undique obuersantur importunaevsque ad fastidiuiti sui rat gloria intractabilis, ta montana est : dum quatis, sugas: non alitetae venatores feras e remota est, ideo magna vi-L : quid te motius quam id, quod nunquam nobiscum potest elle In aliis est nostet honos, alacno semper pendet arbittio. Hinc pisis votae
mus, quia non obtinemus : plus affectamus,
quod assequi miniis possumus, quod sequi non
Gloria causas sui tutis habet; non ita ut voluptates , quas ipse facies ; aut diuitiae , quas, si velis, rapies. In inanibus enim & inanimis rebus sunt, quas diligentia consequitur. No- nos tamen in alterius existimatione& libidine est: non pendet sola ingustria tua & cerebro. Quare nimis arguum est consequi, quod tibi nunquam date Potes: quod nunquam occurtem quod necesse est, ut dent alij, ut dent multi ; & dissicillima est communis conspiratio, ubi non est priuata utilitas. Quid igitur appetis 3 quid putas honum, quod negare malus potest, quod inuidus volet 3 Quid putas bonum tuum , quod a cunctis pendet i in aliis bonis fallete te poto ; in hoc falli , etiam ab
aliis r non omnes usurpare opes tuas possunt; auserie honorem possunt. Diti itiae arbitrio tuo rarent: honos alieno: illas seruate potes; istam, sicut concedit, ita seruat alius. Si omnibus impune esset, ut pro libito res tuas au trent, breui nemo tibi inuideret , tu videres te ma-
situm: ista licentia in honore est ι cuiuis licet detrahere. Quae maior miseria , quam precalia felicitas, quae in cuiusuis manu sit, nisi tua a Quid tutum erit, ubi vulgi sistragia petunt ut a Felicitas sine discrimine est : secuta ne erit, quae pendet etiam ab hoste 3 quae tot pericula habet , quot iudicia fieri pollunt 3 Quam, quaeso , tranquillitatem habetet , qui quotidie ad tribunalia sententiam expectanet ab iniquo Iudice r Ista conditio nostra est : Obieruamus omnium iudicia de nobis i ta pectamus indicati, non a probis , non a doctis vitis : aucupamur insensati vulgi sensum, non quovis die, sed hora: probari volumus ab his, quos impiobamus. Ridiculi sumus, qui eorum timemus iudicia , quos ridete debemus, de quotum nos iuri lictione eximimus , si ti-deamus lententias. Ille felix est , qui arbitrio
suo felicitatem habet; qui vult , quae potest. Quam miser ille erit, qui non se, sed ab om. nium libidine expectat felicem esse, quia dic . tur; qui vult, quod solus alius potest 3 CettEbonum non erit, quod seruum facit; & facit, quidquid alienum arbitrium facit obseruate. Quantus seruus ambitiosus est, qui tot obserauat helos 3 Esset ne mancipium aliquod , mcdpollet uiginti tolerate dominos aetate,m tibus, ingenio, gustu diuersos a Quantum discruciabitur gloriae auidus , non viginti dum . xat heres, sed populos dominos babens moti bus, & gustu non diuersos, sed auersos ; o seruans senes , adolesc entes , feminas, viros, nobiles , plehelos, lasciuos, auaros,eorum Πεstus di nutus, ut oracula captans 3 o mi sociamam seruitutem ambientium t si duci bisectibus propitis misertimum est, quale erit pendete alienis Quolibet vetbo . ne dicam con tumelioso sed non honotifico , adurimur: odelicatissimum bonum honoris i o timidam felicitatem e lingua inuidi pendulam l si ea na rura iniquitate compostus suisses , ut ad singula vetba sobri cotti petetis , infelicissimum te putates s in ne beatiorem te pia sumes, cum ad singula veita . nisi adulationes excipias, in flammeris , exedatis, stendeas 3 Quae labris a tus depascens ita languentem in fist i , ut sanum vel vetitas obiecta λ Quantum mendacia
iniecta sauciabunt 3 Magnum adiecimus pondus miseriis humanis, cum tolerabiles non putemus , quae ε conditione nostra veniunt : ad. didimus maiores nostris conditionibus. Fetis mala necessaria nequimus , adiungimus voluntatia r nec aliter quam Arsenio ostensa est mundana amentia; luccidimus latuit plura ligna edin prima strues nequeat portari. Veciis me Culgo admonet: Ecce huic corpori immixtus satis misci eras: omnibus enim eius cot4 ruptionibus , usque ad morsum pulicis , vel seiunculi , subiacebas. Non se necit hoc tibi i immiscuisti te aliis, quasi cot potibus, vi nioni hominum, admirationi, amoti, hono4ri , timeri, & aliis smilibus; & sicut ex col. rore is , ita ex horum lasone dolore inceri, ipsemet ligna, quibus comburetis, tibi adhibuisti. Igitur contemnenda & despuenda in censu- cap. s.
Ia vulgi: ete qaiastictu extra. . Ne simus,id est,ne putemur cont pti: non si ma aestimemus nos: sed conscientia: non nitatem censeamus testimonio alieno : neque
gloriam putemus laudatos esse ; sed laudabi leue: N ille maxime laudabilis est , qui perseuerat non laudatus, laudabilis esse. Nemo placere multis potest ea re, quae displicet multis;
conitati talem morum dico. Plausus maloruin, id est, plurium , optimo modo parati nequit. Puerorum dictis non irascimur ; ignorant , quid dicant : cur ineptiis maiorum c eandemus, magnitudine, non sapientia puetis praestantium 3 Aut quod audisti , falsenisuit, aut velum: s salsum , dicentis ignominia est i si verum, admonitio tua. Nulla contu melia est , nis se iis tibi, nisi putaueris. Notius vitium tuum factum est 3 Ne exultet aemulus, te coriise a di , ut Telephus, cuspide, qua laesus , te iana. Eleganter Antisthenes dixit.
aut amicis inaetiuis , aut actibus aduersa tiis opus esse. Non aliter monem ut i nobiscum contenti simus amplissi mo conscien trae theatri Vt gaudeas thesauro inuento, non expectas, donec alij sciant; virtutet, utiam ignaris o ni
345쪽
322. Lib. VI. De Arte Voluntatis.
Poriis, iam ista gloriae cupiditas tam infausta sit, cum priuilegio & plausu accipitur, si,itasse quia plui imotum honoruni occasio fuerit, licet mala sit,) & velut quasdam commendat itias litteras habet: nam , cum cupiditatem diuitiarum, cum auiditatem voluptatum omnes damnent, gloriae aestimatotes commendantur , legitimis prouocantur praemiis , magniscis elogiis ; genetos,magnanimi dicuntur: qui tamen tam viles, tam pusillanimesisunt , ut contemptis animi honis, glorientur etiam malis corporis ; qui tam sutiles, tam vani sunt, ut vanitatis suae monumenta faciant, qui praemium vita satis putant titulum sepulcri. Nihil plas amant, postquam vana, & stulta δε-cεie . quam lictum vane laborare, ut ipsa vana saciant immortalia : de saxo, aut lapide confidunt aetemitatem , quam a virtute reiiciunt: securam in uno lapide putant diuturnitatem de gloriam, quam tetinere non potuerunt ciuitates potentissa imae, quatum ruinas sine nomine vialemus, aut audimus nomina ignorantes situm. Collocant, scilicet aras vanitatis suae,nccalitet, quam Thuris Boream, adorant ventum.
Hinc aliud ambitionis priuilegium , quod immortale vitium sit. Illuc temporum ambimus, ubi non erimus. Nemo quaerit voluptates ; nemo congerit opes , quas post mortem habeati honores tamen post humos maxime venamur;
stulὰ cum gi uitiarum distributio, destincti voluntatem sequatur . honorem disponete non possit, non legate alteri: nempe, nostrae diuitiae
potius sunt,non honos. At, tanta aestimationis aestimatio non potuit
negate periculum : ipsa legitima authotitas. qua ad gloriam prouocat, 1 gloria auocat. In ipso apparatu honoris praeparauit contra ipsuiracontumeliam. Iudicauit vincendam gla iam,&mile discillime vinci , propter quam regna uetunt vicia: namque, de quibus ciues confidebant Rempublicam, non confidebant Rei publicae gratiam.Duo maxima pericula in summis honoribus notarunt , duosque supersit res hostes stratis hostibus manere , inuidiam alienam, gloriam propriam, & hanc terribiliorem. Pharmaca utrique praepararunt : Omnium autem inuidiae unum dumtaxat apposuete a mu-
letum ; unius suae gloriae plura. Tanto iudicarunt insensiorem gloriam liuore. Medicamentum inuidiae bulla praestitit triumphantium , ὸ collo suspensa, iis intus praeparata remediis, quae valentissima sunt visa. At gloria Mon unoptauenta modo est pluribus viis admonebatut non tantilm conditio humana , sed quod magii contemptui esset, fortuna. In ptimis lmperatot, qui Reges captiuos duxerat , semili
adornabat ut in ligni, serteo annulo , exaequatus victor victis. Minas fortunae aduertebat oppensum E cultu flagellum, &, ut timeret, vitta dolorem de ignominiam , tintinnabulum periculum admonebat capitis. Tum se tuus publicus, is carnifex erat, importune resut
bat acclamationes Ze apri ausus, commemoratione humanitatis. Post men tiam naturae, erat alia non minus importuna fortunae. Assi de bat triumphanti in triumphali epulo mini
stet, istud te petens cominium: Magis semoto pareo quam tibi. Nisi hoe sufficeret, aduocabant conscientiam , de quam erubesccutiam sui , quem timorem sol lunae non exprimeb;r, qui fortunam multis sequesti aiat, simulaba tur minio genis tinctis , ad imitationem pudoris. Tot remedia vix uni Oh stabant super biae & unum satis tot inuidiis, quot viderant.
quot gratulabantur , quot secerant gloriam. Septimum ad ha e de maximum amuletum creditum suit aduersos sinum , sapere : istud,
quia concedi non poterat, admonebatur laureo serto.
Maximus enim errot est . 3c cum appetit ut gloria , & quemadmodum petituti de ipsa, de via ipsius ignoratur. Gloriare ut in his, quorum eudendum erat : ex meliori veste, ex gene noti equo, ex praestantioris serui osse iis r alienis supelbinuis virtutibus. Hocne pudot est, & argumentiam vilitatis, qui , quod propriis careamus laudibus, alienas usurpamus 3 Quid
solennibusne licebit hono ibus gloriari , ch-gnitatibus, potestatibus, de muniis publicii
Fortasse erubescere potius : nam , quem honore indignum iu3icas, nuntii E ob honorem dignum reuerentia putabis. Iste honor ad pudo. rem est, qui malos, a. t s cit, aut re onstrat. Quot indignioles dignitas ostendit , quot contemptiores secit, dum publico contem pilai obiecit 3 Sed non sine talione . parem vicem dignitatibus indigni reddunt , quas suis motibus contaminant. Elega missime Georgius Pitales cecinit:
supremarum potestatum honores, plus in ori) sunt, nisi habeat gloriosus . id est , probus:
ipsi neminem clarum, neminem felicem secerunt ; satis est , ii non miserum selieitate, si non summa potentia timidum, o , quod plasmitetis, imbecillum. Patum Ze milete potest, qui id minias potest . quod magis cupit. Qualis potentia erit, quae se nequit sicuram sacere, quae se conteium, non potest, quae in scivientium potestate est, quae non minus timet Huam
terret; quae , quod potest in aliquem. in quatfaccre , quin aliquis in se possit; quae non potest contra cupiditatem pintiani, iatra Odium alienum 3 Aduce stultitiam . non latitura gloriari peliculis nolitis,non tantum alienas utitutibus, sed vitiis prophis. Audi Carthaginensem
Nonne potius par 3 nonne Reipublicae fide . bonum publicum Quomodo gloriam potuit
mereti ab hominibus , qui, vi gloriam moeretur , tam pessiitie de hominibus est metitus per tot clades , & cades , quibus sui alieni cecidet ea sed tam inepti sunt homines. ut inhumanos putent gloriosos , Caesaeem ali quem, aut Alexandrum , quibus sat etat ad similae mulctam , ipsius glonae cupiditas ibi lerabilis etiam sibi. In fames potius si tit,qui malunt famam magnam , quam honam , qualia erunt Manlia Capitolini inepta vota. Plaemium his gloriae sint solitiata temetitas, felix
inhumanitas. Adhuc fallimur. honorem ex virtute aestimantes bonum nostium ; non est, sed alienum.
cdui honorati cupimus, bene optamus aliis,
346쪽
Gloriae humanae futilitas. . 323
pessime nobis restis optamui virtutem , nobis periculum. Aliena virtus est honorari, plOptia honorare. Honor soldiri est accidens virtutis, di potius argumentum dixerim , quam stipendium. Maiot honore ille est , minime e pleri captatura mercedem sui , quam ingratum vulgus non consuescit solue e , nee si gla J-mum sit, potetit Licet honos proptet virtutem iit, non est proptet virtuosum. Propter improbos potitis est , ad testimonium suae praestanariae, ut quam honorant, aut vident honorati,velint aemulati, inuidere, sequi. Quemadmodumphatus de accensae faces diligunt cursum na-
uigantium, non eas nautae appetunt : ita
tia de claritas indicat, qiuod sequendum siti non ipsam appetete debemus ; sed quod ipsa
monstratide probat, probitatem, virtutem. Itaque utitutis solam gloria est i sed neque in vita tute glotiandum est, neque per virtutem honos ambiendus,ne contemnamus id, propter qua in
cap. 1 4. Nunc viam hovo' excutiamus,in qua etiam conscii eius etrant. Sat est ad errorem , si ire u lint i ignominiosi citd fit gloria quaerentis. Rectum enim iter intentabile est ; scd petiatum non tentantibu , quo itur, licet Meseias ire;
quo itur , quin velis ; imo tunc maxime , cum
nolis. Appendix vit tutis, hisnos est : accurrit quaerenti aliud , id est , virtutem, ipse minime per se appetendus: quare iam digreditui a via, qui ex proposito gradit ut tecta intentus hon D ; decidit a vii tute, cuius accesso est gloria.. v litus non est . ubi platet ipsam aliquid etiam
. o ipsius pctitur. Quare, qui quaerit hono di
. ipso amittat illum , dum amittit virtutem, sine qua honor non est ; qui, licet propter virtutem sit, de ab ipsa, non est per ipsam. Tam abest quaerentibus gloria, v t hi tuti A sit. Iam climma iis , infitiis es ; de licet per virtutem quoris, per infamiam qua iis, si quaeris, de non accidat. Hoc ipsoqiipd velis laud.iii , indignus
f s laude. Advoco conscientiam Omuiuiti vota honoris occultantium , non citculta erub
siccntium. Nόnne infame est usurpate aliena a Hoc facit , qui honorem cupit , siue pet insa iam, siue per virtutem. Nam, qui nonOtem sibi per vinulem quam,s tecti illum intendat, virtuti abstulit, quod sibi usurpat.
tata , M., L. . Haec ait Photius in eiustola ilia Mare-- At senium. Intiniandum tamen est optimum
.,- dictum pessimi hominis. & non honorem quae-- IMe , O viilucem, etiam cum contereptu di-- .M. hyre, uno contemptum cum vitute , de sineti .. vim te, dum non contra . non timere. Esantitaque, qui quaerunt gloriam, nemo veram inuenit , qui quaesiuit ; dum hoc ipso,
uia qua sita sit, amittatur. ille solum glorio-ὼς qui coiitemps de se. N gloriam. Nemo h notabilior. nemo magnanim tot humili , qui non tua, sed etiam se despcxit; non honorem, sed honotandum quoque. O quam magnus animus , qui ipsim an avi contemnit s qui se telum domin sui l Quo res minus aestimamus , plus aestimam it. lnaestimabilis erit, qui ipsius aestituationem non aestimat. velut in hilance compat inur rebus ; quanto una lanx derrimitur, tanto attollitul altera; tantia vi-
lescimus , quantbres pretiamus ; tantra attollimus, quanto ipsas aestimatio deprimiti Ma gnus est , qui parua omni adicit: maximus, se, inquam, maior, qui se ridet, qui se negligit. Ille honotatissimus, ille dignissimus , qui h notes, qui dignitates despicit. Cassius Longi nus in libro . ut egie inquit: O , -
Quare securior honoris via, eiusn admirandidem contemptio est. Magis dignus fit , qui recusat , quq digitus . est : dilatat honinem
quem sponit. Hic in imus est , cuius gloria Biso . -- est inferior, aut virtute, aut cupiditate : nee Mum asi tantum illum esse a latus honos monstrat, ciunt quemadmodum contemptus maius quid quam meteri facit , qui quod metetua , .niari ex
Vinimici hui lem, de sumbum conremenio facit: illum contemptio sui; hune alicis rillum contemptio Grum 3 hune personat L P dentis siue ille i d ae ipse sat is vim se explorat ad uniuem. . Contcnitiit se,quia dignouit uesia, quia minora se noscit: superbus caeco iudicio ignatus sui, de rerum, sς ptae fert aliis, sua sibi ; tam dam- onatis, siue stultis, siue iustis votis , ut dum aestimari vult supet alios, in contrarium relapsa cupiditas faciat contemni; , quod mireris,
nondolum, quda coiit cinnata j, sed i pse se insta omnes Nunquam sibi placere vult, sed
aliis: alieno se taxat albitrio, nullam sua memtis fiduciam habct : cuius , etiam mendaci,
nam adultitoribus fidem prodigit, de se potitis, quam sibi ciedit. Hoc eontemnete est ii subiici aliis. Quid a Hunialisne supelbus erit Non. Vilii est, de ab ipsis , quos putat vates, . . pendens ; mendicatque honotes sui contiadi ctione iudicij.
Eae eomparatione mira, ct mortis. DEmum positori ultimam manum opinio- cap. ues.
ni, vitam, de motrem conteramus, de inter utramque ditimamus litem. Vulgus, hono in maximum, vitain putat ue mortem, malorum potissimum. Fallitui non ministe r atque 'ut in caeteris bonis .abet rauit, in maximis maxime errat : namque potius vita, maximum
malorum est, s non benὸ vitiis; de mors , b
notauri maximum , si non male monatis : nec
male moricii, , nisi malὸ vaxeris. Vita non bOtia spatium malis , de sceletibus laxat ; mois noti mala sinit mala, de iniserias. Ictvita a sobamarum humorem amath allicitur dulcissimo . .
melle: ite indili malὸ iudicant mollem , dum malam putant ; sed non est mala , nisi illi, quia fecerunt malam pessima vita. Misitagiis nihilominus hanc litem ditimamus, non quadnumerentur , sed poo delentur. Omnis Philo- .sophia contra volgarem opinionem inaug Iatui ; be quam multitudo timet, docet sem et contemna , intent in Optati . Quotumquem-'que sapientiam contemptio fatorum non im- .mortalem fecit; quorum e rim vitam 'imoria morias Omposuit, hos monotia sua uuae i
347쪽
3z4 . Lib. VI. De Arte Voluntatis.
morte reuocat posteris. Socrates eonsummauit
ricitiam libidine moriendi, Pythagoras sa
cilitate, An ixagotas sarrulitate , Calanus adhuc temeritate, omnes coti mptu. Nullus sufficiens titulus odio mollis est, plures volo; iuerespicias , quid ipsa sit ;sue quid ipsi accedat; sue mala quibus assciit; sue bona, qu instit; ει quia ips4 malum non est;& quia bonum estiquis licet malum esset, non compenseret bona, quae conseit;licet bonum non eiset , non e quaret mala quae auserta Quid habet egregium vita 3 contentionem,& pertinaciam miseriarum'. quatum multitudo rani obruit formidinem, quas nimia ass-duitate minus timemus. Supplicium animarum Oiphous putauit. vitam , simile illi, adiecit Aristoteles, quo vhii cadaueribus consiticii, os ori, pectus pectori, manus irambus, atrocissime. cruciabantur. Gnstra figitur rura, xt inaque anima putri , fluidoque corpora.
Rogo , si hominerti repenti condidisset Deus,
usu mentis libero se rei secto , in cuius con-0 ctum uniuersum senus nostrum dedi siet, credo, ut primum dissipatet obtutum , in sin-
set et , de lacrymis contaminaret oculos Occia leos aliquis miser: aut olbum oculis offendetet, aut mutilum manu, aut claudum , aut mendicum, aut decrepitum . aut languentem, aut exulcerantem , aut rixantes . aut proditio-
ne de homicidio accuratum , aut iure diei aut
sentes plurimos: de si intima penetrallet.omnes desidetantes 1 maxima maletra cupidi sest. Foliasse tali secie retum tittonitum poeniteret vitae : in unum libenter res abecitur nihil. Propretia natura soleri tationem lente, de au rh dispensat, ne ex abrupto malis terrem ut,
sed assiletudine seramus minus ingrate. Abner, Orientis Rex , filium ab insantia magnisse is clausit pia ciliis ; &, ne aliquid humanum sciret , prohibuit omnem in seium conspectu :cutauit, ne quid triste , Deo fiebile videret. nullam calamitatem, nullum morbum, nullum pauretem . nullum dolentem , nullum. 1enem : semper coram illo placida dici, agi. stultissimus conatus , claustris , de muris obiastate tristitia; de soles occludete nare rora, cui
ratuit ianua vita. Per ipsa obloctamenta inua , sititistitia ; pet ipsas voluptates imui dolor sui sistidio . Tam constat instabilitate cupiditas , ut continua laetitia tristet. Certe licet omnes Abner miserias in teidiceret praesentiast ij, non potuit sensu: licet possct Omnia a cere mala, non potuit cupiditatem. Cupiit s-lius. Iam tristis inter heta suit. Et quid putas cupitis a Non tam laetum esse : tadio enim tantae iucundituris .petiit a Rege clausita illa misera Llicitatis violare et intercepit suis: votis patricm , qui, ne tristat et filium, consilium
ori tostandi violavit. Permisit discentem exire. Cavit tamen, ne quid triste, qua transiet,
cecurretit : Omnes c cos , Omnes Inscrines,
aut mutilos, omnes pauperes , omnes icti samouere via nisi t. At, ubi ita diligentia potuit, vi omnes tuis sesce laici a Tot sunt, ut ab ondi ii equeant,non dico tolli non ita valuit potentia , ac infimitas huiuana , quae inuito
Rege se exhibuit : ossindu adolescens Iepto sum eccxcvin , obstinuit , contremuit , velut . quia1inctium sucti stura exanimes: rogauit,
quid illud esseti e ui iusque fluctum esse ii
manae vitae , i I hoe titit ad contemptum eius . ad displicentiam omnium volumium, ais radium deliciarum t se qub minimam par tem vita habetet , ubi maximam habet sol tu-na . renunciauit, si non vitae, spei vitae, aut, qiIol pictium vitae niueis suit, regno , de so tianae : confugit, qua valuit diligentia , ad s-nuli Iudinem mortis, ut, si non tutus, secvrus solet. Si tam leui iniuria adeo offensam vi tam habuit , quid putas , si librat et per uniuersa obtutum , de lynceis et dei et oculis mauselea vermaum , caueas saginantium se saginatis 3 Si lustrat et omnes angulos Orbis, dc ioides aspiceret , quibus celebrantur sundamenta viue , quibus deditabatur nostia miseria, doloribus ruattis, flotibus infantis 3 Quid, s penetiaret de cubilia dc pectora lacirmanus videt , de optantes i videi et Astia:ent rhune dissere sponsam ; illum liberos : hune i me lacum ; illum nauseantem : hunc solaci tuna pro necessariis ; illuri anxie occupatum supra suis i Quid, si nullam inueniret sine lu- .do sertuna domum , nullam. si e lacnticis
quid , si tot, quot dolor exutat , qNOt in C. bus iniust.it, a tot curae Luerant'. suci cupiditatas rotat 3 sint.ille tot calamitatum vasis at twnitus delicola: et vitura , qua se niis is miniamur, qua sc in nobis iniscita uiuum. Opta-ici ad minus industriam tot se exinies di pralis : Duaeret, si renuntiareret aruientias labo-tatis modus . si audisset de aliquos asse: to , quibus maxin E inuidei et . nihil magis cu- pete , quam illum in lim scite: cum primum
audicet mortis inuentum , maxime p: baret ; credo, d optaret, Quin s delibet leuit, animi eos mois concederetur 3 Suli agium non
negaret: quo iunc votum suillet . nunc Luot
Si quiε sutentibus circumseptus latis hine
irruentem in se spectaret imi tu i 1gride in . illinccxcito ungue leonum , inde tortuosum colubium,aut illum,qui Le su necat. Sibilaque e Ptio. ἐπι .tixe in . orentia pistri Ante vene , a noceλs , D e s bi' scit more e
rum , visos , tauius, limpos , scytalas, chersydros, dipiadas , si pedi ncs ; ad haec , impia i
rictio emetet iste spem ; quanti fice ut 4M-tunt quae diator putaretur felicitas , quam tot redama periculis 3 Anne i nor et it malis eripi maloiibus a Circumdant nos , imo mundant cupiditates feroci mae ; dilacerant nos
votis , ioitim isculis nos Luciat sottito;
undique in ocimi ambitu conclusi sumus; vndique nil seciae inuadunt e quadam minantur; quadam torquent; imo iam. Omnes torquent, dum minantur aliquae : manas timor facit tm-mcnta. Inuentum da, inura monem habe, --nium horum lotum euasone: n. illa ficit. ne mi icita alet num pro ccdat. N cscio quo tacto iij. mctua,ctitim tot sunt philtra, quot damna vitae Satis cst pelicolum, vi ames securitatem. Sola mors malis nos secutos sacit, sola curet tot mala. Hausta cicuta sociales Aicularao fieti sacra tuist medicina Genro panaciam Mintum agno .
348쪽
Comparatio vitae, it mortis 's
uit: omnium malorum remedium est, quo desinunt omnia. s. Ridiculas sudit Xerxes lacimas metit δ ab Artabano refutatas , cum ab eminenti iugo ei eumquaque demissit oculos tuitiisque tot homi-.nes, quot suffice tet inuenendo Oibem. quihus nec montes, nec mate, nec natura secuta fuit, nae caelum, si placuistet, elatu irasse uit fata omnium celethua timuit, quos ad mollem praecipitabat , solennes hostias insaniae mactaturus suae, intra centesimum annum mori: cita illi
mori saecularis est visa. satius suillet flere, quia
tam lenta, & ignaua,ut per saeculum laxat et vagari/nnala. Sane, si,quemadmodum e vertice illo vidit hostis es, vidisset et lain humana ι siccatet madida lumina memoria mortis medicaturae Ommbns; nec timeret illam,quae timenda tollit. Non est 1ilati, quae redimet inalis. si togatem vita incitisque expertos,utram eligerent,an reis petere illam, an se tuare istam; nemo vitana, nisi
indigniores illiunt si ij quihus scis a suit, repotet et: eos autem,quibus bCn a praecessit vita, nunquam scenituit, nunquam poenitebit mollis, Dumqtuam cupient vitam,quam plus mortui se Didabunt , quam viui timuerunt mortem. Sta- . iustiis l clonus, vir summae sanctitatis de constantiae optionem cuidam dedit,vitae,aut mortis; qui tamen maluit iterum moti, quam secundo vivetei fastidiuit unam vitam, non ditas mor
. Quid iam opus erit inexpertos utriusque rogate 3 Si animae substarent, ut Origines aliquis delitauit,vt Cebes, ut Plato,ut Hermes, ut quidve Philosophi Detunt, Paniarchae Haeretico-nim , antequam in vulva claudetentur; iecusa- tutas putates carcerem illum angustum , sin
dum; volui sanie seminali horrerent. Quid, si
renuntiaretur, nouem mensibus suturas in cali
gine lucis ; plusquam nouem annos in caliginetationis .aut hallucinatione; Quid si labores, neces states, sitim, men , quibus ante expetirentur miserias vitae, quam haberent Iam ab ipse vieto eruditur insatis miser esse: fuga simis agitat sciditum , ut Haustra vulvae violet , mn luce speret remedium. Egreditur, ituta Hippocratem , ad quaerenda alimenta exterius .cum intus materna annona non sussciat. sed a miseria in
miserias labitur. Quid, si pet seramen aliquod
perspicerent paralyticos, cardiacos, cancro exe ses,scabiosos, podagra,lapilloque labora lates, dialia sexcenta mala, qualia Phelecydem . mit Antiochum, aut Herodem, aut Leuthaten suos vesana rabie laceratos dentibus artus deuotantem, suum ebibentem ciuinem,inuas ἴte quid si ea, quae ampliauit nostra cupiditas , aemulationes, bella, homicidia, clades 3 refertent pedem ntiasse de obtutum,ne tot mala videtent, ne dicam periclitarentur, aut seirent. Plato suspensionem rationis infantia hallucinationem pueritiae,stupori, , teriorique animatum ilibuit,quo coitipisitauit, in has demissas miserias, transsatasque luce in tetrum, scurtimque carcerem de cot- poci, le Orbis, quas conturbatae sotte sua extra se essent. Ad augmentum turbationis odiecit Proculus conditionem mutationis, multituditiisque ceti δ malorum miseriarumque, in quam
depilisae stititi Adlice: quid si audissent laetiolem partem vitae, faciliores lacrymas habete, & fio. 1en suum marcere stetu assiduo Terret puelos R. P.Lan Eusebi crembergi . flagellum, quotum sestiuitatem metus judimagistii sitiestat. Quid, si optatiotem patiem LL-ὶ
Semretii abest et alis. Adtiee Columbano aduentitios in DibNs: con- pio se , . fluunt enim in senectutem. α stagnantiat om- pcra pia a nes sordes vita ι & ibi cum maxime moribun- di sumus , renascuntur extinctae aegritudines. Nullo maloii alueo influunt amnes , quan pliti, Gisis ubi desinunt. In hoe tamen agnosco benefi- . ii ab cium naturae ate emis senio voluptates , ut sa ur animas,nior, vivaciatque animus morti Inst. vetetur,
remus sata, .iltem ne oderimus. Verane ista cre- ν - - ι
derent animae illae prospectantes, aut auscultan- dati. tes omnia 3 an Deciium,an sabulam3 Si vela putarent, libentissinae mortem praesertent: nollent sista iis sis nasci, sed saltu praeterire vitam,cuius latior pars IIuimuris flebilior est, cuius optatior est titilior. Nee mi- μι-u is, tot Isidem in libro iacto animas luilas subitu corpora, si isse conquinari : A ι I. τ ι α ,-αν
alias gemuisse, de instat seratum eius alie, alias ple , tumia viperatum titti striditae , alias lamentatas. Camephes istas animatum querelas scripsit et is,
niae ad solatium vitae mortem , de siquidem mina, Pati
iti coti ole victurae essent, ad minus tandem 5 E
mori: post non vivete nihil antiquius suit, nihil beatius, qua in eito mori: adeo pia Vita L. Imari optanda est mors. xilis os avita autem, opinor, nulla considetanti pato Ρι optata erit. Tota tot laboribus constructa est, ut ipse sibi sit molesta. velut fatigati salebrosa& ρ.. , Im k.-aesiui semita, quiescunt paulullam, ut recreen- lior mtur, anhelent, resumamque spiritus, quo ploce
dant iam placidia, per decliuia de plana: ita vita . i.
349쪽
316 Lib. VI. De Arte Voluntatis
ista confragosa. & quiete, & pausa moltis indigebat, ubi respitaret, emitteietque libeium spiritum te sumendum postea ad progrestum aeter
nitatis. Immoualitatem nostiam vita satigata nequit continuare : tam longum iter intel- ruptὸ petaei non poterat ; mansio necessata afuit: diuessotium mors est, vi inde tepetamus
expeditionem immortalitatis. Quid 3 nec spectate setam mortis pausam potest: per interualla, di sciὸ passim quiescere est necesse quem admodum viatores nimis satigati post aliquos glessus sedent, nec dilatant recreati ad hospitium ε, ita ob nimiam laborum, molestiarumque impotiunitatem, non expectatur diuersorium, non expediatur mors, in ipsa via cogimul molari. Quia somnus quotidianus est , nisi lassae
de descientis vitae neccssaria pausa, & repatatior Adeb praestat mors vitae, ut mortibus vita sustentet ut, id est , immotialitas somno eiusdem mortis vicatio, & effigie. Arundo, quia stagilis est, interpolitis per spatia nodis sustinetui r ita nisi sortiscaret at vita pet interualla . smilitudine aliqua mortis, citius colla
st ' Nune conset mortem cum vita: si alia huius tecteatio est, iucunda erit: licet bona mors non ellet, saciet suavem vitae nacilestia. Quietis voluptatem lassitudo praeparat: nequit placidum non esse , quod succedit acerbis. Egregi E Charidemus diiserebat, per omnia potiendi catenam voluptatum & agtitudinum, instat annuli annulo connexarum , vicissim succedentium , mutuo illigantium se: ita aegritudini maiori successuram maiorem voluptatem. Quae maiot agi itudo quana moi talis Nulla ergo maior voluptas, quam moltis grauiori morbo connediae. Phalatis ait et Iucundam hanc vitam ducimus , ebqubd nihil mo te grauius opinamur. Ex Opinione vulgi lo qui tut , de adhuc cum intuita vitae , non aesti mantis illam nisi pet mala. Ego potius diΣ.-rim , iucundam deberi mortem putari , eo quod nihil vita sit grauius. Fallimur tamen
emergente nonnullotum felicitate. Verditi& felicitas ista adulterina est & tara , minus voventibus contingens. Ne illos p. iacissimos spectes, qui ὀ xitae naufragiis enatant nonnihil , niersos potius considetat innumeri isti sunt ό pauci tamen Futantur, quia non appa
.c3. Ne, quaeso, in testimcnium iamittas lactriamas , quibus sci dantiit funera. Opinio vul
sus agitat, di quisque se potius defici, quam
quem praetendit destinctum : lactrinas, dico, I alienas ne advoces ad huius rei faem ; potes stoprias: nemo nisi proprio sensu beatus, aut nutet est Quid interest, quo ptoponas vitam
morti, qudd, com morieris,sseant alii,s, cum nasceris, tu desses. Inepte alieno sensu taxamus miseriam. Contraria accidunt molli, quam in natiuitate veniunt. In hominis ottula tant ut alij ; ipse tamen set: in morte stent xlij I ipse tam laetabitur, nisi vita corrupetit mortem. Nec quod isti laetitiae sensus non in
temermi , minorem, aut salsam putes. Insans,
qui nascendo fleuit , dormiendo discit ridete, ut Odo, & Augustinus aiunt. Ecce mortis suae smulacrum risu dedicat, qui vitam deplorauit: praesagit inisocias in vita, beatitudinem post
mortem. Iretus naturalis est : sine magistio sunt lacrinis: laetitia iudis, seto venit, nec nisi cum eluditione: nascit ut fletus ; discitur ti-sus : dormienti libatui laetitia ; haut itur desun-cto : dolor, missiliaque naturalis est alobiscum' oti tul ; laetitia lenta venit ,& nimis negligens; si Auicennae credimus, non nisi post quadragesimum diem aduentat gaudendi sensus insanti.
Itaque ided alii sebunt in morte tua, quia non erunt experti; idch natiuitate laetati, quia vitam tuam inuit non erant. Tu solus augur conditionis humanae lactrinis , quae voccs sunt naturae nolentis, recusas. At, quemadmodum contrariae sunt calcinoiania nascendi, di moliendi; ita contrariai conditionem sottit ut natus, di mortuus. Omnia mors in iaciti t. aut testituit. Credo, dum in- uertit, restituit: nam inuet sa , qui inuertit, statuit , di diligit. Ritus su neralis est apud Tebi
tenses pro si nebit amictu vellete duntaxat vestimento , extrinsecain occultando partem, educendo occultam. Euerso ista monis, cum
repatatio potius sit, in melius est. Egregie sa
em interitus sui, quam ortus 3 in primis ipsi intereunti. Dices , si iustus est dicare, eis
iniustus si . Quis dubitat nullum seliciorem iustis, probisque diem , vitam dedisse, quam
mors, dum ausiti, ne miserias vitae, vel expetiantiit , vel videant 3 Addo iniustis adhue esse optimum diem mortis: si non cessabit misella, cessabit malitia. Negatus gladius intersectulo se, beneuolentia est 1 negata pecunia aleatori statim amissuto, beneficium est: adempta vita malὸ utentibus gratia erit. Coi deinde melior dies mortis, quam natiuitatis 3 Cet-iὸ Deo ; cum maximὸ eius iustitiae, eius misericordiae commemoratur, cum melios agnoscitur. Cui nam alis 3 ut taceam, haeredi ; ut aemulo, uniueiss, aut uniuerso. Vindicatur
tunc natura rerum oldine, temperi Eque
stans . consonans , sed violata ab homine quam intemperatissimo eversite totius Oidi
Non tantilin pensemus mortem , ex quibus adducit, sed quo conducit. Instrumentum libertatis est ; asse iit malis , consert etiam h na. Non tanti solet fieri spatitus, ut fortuna. Piodigunt vitam nonnulli pro regno, di quidem plurimi pio alieno : anne fortuna exaequabitur beatitudini 3 anne ditio anguli & pumeii caelesti regno Quaestuosius rea mors tan- id plus addit beatitudini , quantum vitae detrahit : quo citius molietis , diuitius selix eris, diu ; nam citias, beatior ex minori vita, imbiti selicioli. Non tot pollicitus bona erat Hegesias CFienaicus , tant6que imbuit auditores, non dico contemptu, scd libidine mortis, ut non solum expectatent patienter, sed impatientur optauerinti mucionibus suis calcatia adhibuere ; non venientem traxerunt: nis Ptole- mei edictum obstitisset, plutes odium vitς.quam moriis timor vexaret. Cum mora beatitudinis suit ante te setatum Calum, ptaemium iustitiae
vita longa suit piscis Patribus propolitum : sa
uot suit non properate illo, ubi nec metitum, nec p nuum futurum etat. Nunc, quia Cae-
350쪽
luna nos expectat, mora moltis non promittitur ; potius comm cndatur intempestiua &violenta. beatitudinis exaggerata titulo, quia illuc convehat morientes pio Christo. Nos non
respectimus ista, qud mors ducit: idebstiuo
lis interdum api totamus: votis, & inter vitae gemebundi miserias , non satis ipsas renuimus. Quadam sinistra moltis suspicione. quam optare tristior nos cogit vita, nolumus cons-dete. Egregiἡ Loc manus, vetustus Pellatum sapiens, & anter Arabes acceptus, in suis istud figmentis proposuit, in illo, qiu graui fatigatus lignotum fasce, pioiecerat pertaesiis euininuocatione mortis. Adstitit e vestigio illa, alioqui vocantibus tarda: Ecce me, inquit: ad quid me vocasti a vocavi te, ille tespondri, vi fascem hunc humero ineo imponeres. Dntus amor miseriae suae est , meliora non sperantibus. Sic diligimus aerumnas, ut repetere
velimus, sue infidi, sue obliti posthuma fiat
p. cinis esuriens, si in sterili ripa esset, ubi nulla spes ad temedium superesset famis, nisi breui recteate horum gulam laniatu sui corporis, videns vitta fluuium onustas pulchreitimis stu.ctibus arbores, & amoenissimas,&securas para disos, ita stat et ut, si audiret. pontem esse , aut formidatet transitum, si lembus offectet ut, quo transcendere posset, nec aquis se committere vellet inani pacatissimi Spei spicui annis me .i tu, mallόtque perire in crepidine, quam periclitati in alueo 3 O ineptos mortales t pro auro ad suburbia delitescente Inferorum, in viscere Cibis, perfido vos committitis Oceano , solo vadimonio tabularum, ubi, ut Atatus ait, unum
lignum prohibet satum, & post tot petieula. quibus pluta videtis, in ipsa selicitatis suae inquisitione perire, resistente auacitiae Neptuno, aut punienter de tamen transmigiale in patriam nolumus ad complexus diuinos ad regnum,ubi non regnat fortuna. Quis post longam peregrinationem, latibus & palliae iam vicinus, ubi parentes , ubi cognati, ubi familiates expectant parati in amplexus. tunc doleiet, tunc vellet recedere , priusquam aliquem vidi siet IDeus expectat pater, i a s v s frater, Mani A mater, Sancti cognati, Angeli amici: morte ad illos itur:
quid dolemus 3 cap. 6 . inmus, nulli necessariam fuisse monem;
demus , albitrio humano . commistam , de quemque sui tutis fata habere, ut maxima nc-eessita, libido maxima sui isset, atque non mori posset, qui optaret : volemi tamen testaret eadem sors, ta aequalis beatitudinis spes. Stul- tus esset, qui nollet per mortem peraclitati felicitatem , & aeternum malleti secute miserum manere, ne semel desineret miserias, ne semel desinet et peticula. Stultὸ timemus mollem, quam optate, de postulate, si . non esset, ae heremus. sapientet Zeleucus mortem edi cendam publica aut horitate censuit, si immot- tales sutilent homines. Quin , si libeta de arbitratia suis let , p 2ptandam opinor; nunc,
quia necellatia est, non nimium erit si toletandam putes. Imperite quidam malum necessarium dixit,propterea non male selendam Optimam consequentiam plessat ex ptes sinc, falso. que principio' potius bonum necellatium mors. est: at , si necessitas etiam mala serenda secit, R. P. Ioan Eusebi3 Nierem beet j. quantum e Teret bona ; Quia bonum mors est. gi hcaci debemus, quia necessarium,de se itate Ianali. Quantum bonum est . quod neccile est. vi non simus ini seri ; quae si e pretio captiuos libet aliquae E carecte vinctos emittit sine si-uore Plaetoris quae exules in patri 1m sine poli liminio icdueit,quae se tuos sitie consensu domi notum manumittit,quae agrotantes sine acerbis potionibus sanat; tuae quidquid peccauit so: tu Da,em dat ; quae iustiis nara est I de exaequat de reparat, quidquid fortuna male disposuit. inae qualiter diuisit; tuae necessario facit. ne sint ma-iaa Minus ille ei callet,si necessi tetra coliniareitio lasset ad patientiam vitae, cui maxime illud conuitium competit,quam potios malum necessa rium dicas nam te in mala intrusit sine electione tua, cum electione inducit. Soleti et natura pio- uidit ignatas animas illigari corporibus S linesetisti coerceii xulla, ne aegre tubilent carcerem.
Quis, dum quid sapiat, in extremum spiritum
tedactus, si iterato concederet ut vita, acceptat et secundo matricis ergastulit in stibile , sordibus nutriri,aspectu caeli per tot menses, sensu per tot annos prauari,per tot redite ignominias naturae, per tot ludibila sortunae , te tumere amentiam insantiae, metus puetilitatis, pericula inuetutis, curas vitalitatis , labores senectutis 3 Neminem credo tam felicitet vitisse , cui placeret repetita tota vita. In haec, quae sussi agio non repeteremus, sine suffragio itiun illi sumus; neeellaciis in seruntur,ut i ponte seramur ad necessitaten, patientiae . Sub conditione moriendi nascimur. Pretium vitae ni is est: ad nos pelliti et haec lex, de pro nostro commodo secenda est, aliae poscenda esset. Plane, si absque lege moliendi vita ista daretur, tecti sanda eslet. Nunc simplicitet mortem non malam demim op .cr. ex imitatione bonorum. Nulli meliorem vitam agunt, quam monuis sinules : quod edi emplar bonitatis est, malum non erit. Mois est optimae vitae idea & norma. Ille laudabilis est,quem alia similatio mortis commendat ; quam qui magis amitatur,magis probus est, nulla verioi laus vi- γ uentium est,quam simulatio mortis, diani metitem eximit corpore de corporeis qui ἡ carnis se, si non contubernio consortio abstrahit. qui seiungit animum sensibustadiiciam consequens, qui cottingit Diuinitati. Cui putas diuina Lepe Oracula dormientibus inciniam ; Placet Deo ii- militudo mortis : seriata mens sens bus idoneε diuina excipit. A et tunc animus est, vacante corpore, sopitis affectibus pet intellunt uni
Adhaee,quid Philosophia est3Meditatio mot- cap.D.
tis. Anne ut stupeat 3 Non , nisi ut exprimat. Quidni Philosophiae si uinis,uirtus est, eiusdem moltis imitatio , aut inchoatio. Velut flos , de quoddam proludium , eiudicioque motiendi, piobitas est. Itaque illud, quo immortalis, quo attemus erit , initium procrinium mortis est. Hoc est attificium Philos Ophice, quia vitam iucundam faciat imitatione mortis , de mortem conformitatate vitae. Mors intolerabilis est illi, qui sitas i o de uastauit cupiditates, S totum ex- 'pectat absorbere simul interitum, quem Luidit. Cibos, ne stili ocemur, patri naut paulatim, de pectat stola sutrimuist ita mors, si pet paries suma- tm gustui seiuiet de saluti ; s hodie istam cupi- ditatem cutis decimus, ctas illam. Magnum