장음표시 사용
361쪽
stitit catunculi illla mollis. Quae de coelo tacta
suetant, quae fulmen insanimarat, non crema hantiat : agnis caelestis igitierat cor Rochi, uti
non des iit Dosito. oportebat mirabiliora in hoc patre exhiberi, vi certissma constat et mati, iij gloria aliis duobus patribus communis, fortasse gloriosor:agnouere periculum,viderunt mortem, Iet: tulerunt latissimi pro Christo solus Rosius non pii sis sensit discrimen,quam salutem,inopino homicidio costeptus', ut argumentum laudis esset aliis, qui minori mortis pompaenituit. Contumax Barbaton in sutoi contra lenitatem elementi,naturae aliis inimici,secrea
uit priam, amphauit stitiem , ut locupletistii
annona exacerbarent fananiam, & in cinere,
cadaueia sancta dissipatent: at neque vas dictriae ualuit ignis. rete integra corpora nostri re
Tanta sceletum felicitate laetissimus Catus es
Triannus misit nuncim ad Nncetu, qui narra-tetit mandata pio votis exacta, in vitum uean in adueitisse Patrem saeuitate omni. Ille ingenti cxultatione astustis,uili quod pudet et priustitium scelestissimu suille, accinxit se ad Eomicidi una vieini Patiis redempturus moram eminentia atrocitatis. Illa ipsa nocte oracula a Damone requirit horiElis adiutato ritibus. Deinde exornatus pro more pulcherrimis auium pennis,horribili voce, im alii indum conculcatione implet minis Indos, ni niactarent loannem da Cassilio . quem apua se habebant, euolaturum iti cabuti. relictilium illos, nullum alium Deum maiorem se: illum piopterea qui dicebat contra , blasphouum. ec de medio dira tollet dum cciice. Albitrio suo iii aiestatem tibi mendaciis subie secetat: tanto me tuebantur, quanto
sallebat. Timor pei suasit Balbatos, Ec decimas uinia Nouembris die, cum cancnicas recit
bat Hotas loannes; ecce turba lodotum concessit ad illum : causati sunt plures alios comtaxisse e turibus, di nemorabus, ut secum conuiue ient humanius,de Polatice petebant aliqua quamasculais tum enim.& hamos in agni riciunt. Totus ille Patet in laetitiam ct charatatem compositus,viscera etiam dares. Dum laipitci icinunciabat , invia uni bene es hiem saltissima ii beralitate, non solum cxccllcnte gratiam , sed de spe tacitc. Solet nox inra oenc licia iniurna dii taxat reserit Eade soci una est maxilvae charitatis
odias si iactitet reden' ytae. Vnus soli illi is sa Attis Patrem complectitui. Irra Christi palso nem inritari coepit: Ch. ilius osculo traditus cst, Ioannes amplexu ; nec fidelior iste,quim illud. Dum Balbatus brachiis suis ligabat cothus,alter uigauit fune linatius sancti adoles lentis: caedi tiit mox collaphis, Ceditur etiam vestis, mille. alapas in illum exonerarunt , mille contumelias expectorarunt stultum, saluum compellabant. Dignitatem in illis gehenna;c flessem in Ioan ne sapientiam suo titulo agnosco. Stultitia gentibus est at titulus sapientiae lioni scentissimii, est, non videli pluribus;mens enim ad paucissi Dios contrahitur, de consilium lato constat sin sit. Mox alius raptans e pede Ioannem pio stra-tiit.Tum ille blanesi Titie dixit: Filii, si hae facitatis ob ea munuseula, quae niecitin habeo,uccipite
cipii istar vobis famulabor. Ad haec miti sina Tyiatim reddiderut saeui ignia verba. immedica-
bilis ita est,qum lenitan acerbat Nolle resciunttiis exitium eius . dilaniandum omnino, quemadmodum abi duo patres ; eo sublato , perte eivios ad oeci dedum Patrem Alsensum Atagoni una in p:oximam Reductionem dictam s.Nicolat i nosti is, pirati ni ab indis Maridi postulauit conserti .vt coram de consortio eius nuctaietur Christ. abnueratnt impii. Quid inhumanius, quam in inhumanitate i pia, cum electionem mortis negarentὶ Quid crudelius. luam ubi miseris ipsa eripit ut nata miseria, nec arbitritum adhue damni relinqui tui a phalaris grandius di dicit solite quam tauto, cum multabat albiti io etiam secutos vita. Rabie instincti Barbati talia talea , stati in excruciatunt liberalibus inno centem saeuitiis. Non segniter innocentia
rati solet e vi siontem suom saltat , largitet oportet actligi: praesumptaonem sacinoris celant iniqui immanitate, vi credatur potias patiens deliquisse, qu in ipsi. Humanius quodvisci editur , quam inhumanitas. Primo sagittis pectitarunt: undique bii sutus telis pulcheui mus Angelis videbatur. Similis at dot fidei
similem eximi, i s sv Militis Sebastiani patientiam impietavit. Mox alio religatum collum , & medium corpus suile atrocissitne pertias itur , crebris inierim maceratus ictibus. Pliadiit praecipue e vulnere sagittae ilia penetrantis rivus cmotis. Oportuit locum illum saeculi dari . vi Chiistianos Miminareti iam gemmant, iam is olent,iam agnoscit ut caeli sauor, &iisus. Et ne insolenu alleuius Apostoli pallio
nostio apostolico Matlyti desset, cutem eius abrasci e saxa.& trunci ; pet silebios linia piolatus, solum pene nudus eueuit tres leucae qua istantes. Raptim ore liciunt vinibus rei duo nemora, ct arduos montes illatum, per duos torrcntes immetiit o. In crueis deinde eis: em decorum te pri itis ictibus vexant. Honcitem mortis Christi imitatio vitae metuit. Post tot passiones iectabat Mailyti patientia. N ipsa tum an or, cupido , gustus , nec satiate sua vota Baibari soluetunt. Vnus praeualuit multis; nec innumeri illi tot iiis armati superate potuerunt: unius imis is mansuetudinem: corroti Tyrannis tradito animum suffutabatur, vires tu et Deo. Potius potuerunt explodete spiritum erecto: e , quam Deum ; potius estime animum
titubus , quam ex Deo. intimiot illi Deus, quὰm suo ipse corpori. suauissimis inter craicia-itit colloquis Lilabatur Clitissum , gratificatus
motrioni .cruciatu opprobria Non onera damna
ista eo potis . sed beneficia computanda sunt, nec sol ἰim patientia non repudianda, sed gratulatione sunt emplectenda. virtutis decor c stantiam iis damnis sagitat, glociae expectatio
titiam. Nescio, quae iniuria faei sit, pignore
salutis non exultari. Latinam,& Hispanam ora
tionem indi non intelligebant , atque ut exhiberet ipsis ipsis patentiae suae aut horamentia.) mat: in Dei ,& iidem Christi, vernaculo ipsorum sermone tepetebat, Tati pa H . quod significat , sit propter amorem Dei. His verbis , hae constantia expectorabat mille plagis vitam,qu dam an iditate plus patiendi pellinacem. Exuuia dit demum validum fixum fionti illisum lam
ideo, feliciis me Ioannes . coi nae Dira in au gutationem. O factu in caput adamantibus, &vnioni tis redimi dum si dulce voti mei exe-
362쪽
plum Quis mihi haeenarratet,clina mecum colloquebaris,ut sacrum tuum pectus millies complexnet, saetum venera et caput,& tepudiarem
tuae humilitatis excellentiam contremisco sua titissima hae meminia, cam pio religiosae vitae Osticio exosculabatis pedes meos de lain humil- linia declinabas frontem tuam ad plantas meas: indigna labia mea agnosco speciosos tuos tetigi ste pedes, qui euangelizasti pacem;tu sacro te
initium lcstatuto meos mulcebas: tunc me
actitet prouocabas pudore ; nunc dulcitet inuidia punis, lites Christi sortissime,qua ignauum, iee degenerem commilitonem teliquisti, & adttiumphum matutasti ; meam semper inertiam suffundens,ob humilitatem pridem tuam, nunc ob gloriam. At pudor non obstabit, ut venetabundus turam castissimum exoscidatus cadauer; fraternitatis iure, dc charitatis nostrae priuilegio gloriet cu D. Ambrosio in Satyri fratris morte: In isto corpore , vsa n e exaui me iacet praestaniarior vita mea fani LO.quia in hae quoque,quod gera corpore, uberior rus portio. Atque υtiniam De 'Memoria, ut gratia, ita etiam sita tua hae , quia
sola est, quod spiramus, stirare possemus, dιmi-Zamque meortim deciderer temporum, quoa aditiorum proficeret usum. Caeterum,extincto Mat-titi sui et stes sutot ictus continuauit: mox te- clusis euiscet alunt Bastari praecordias illum,qui viscera charitatis patentia habebat, re exhibita cunctis. Traditui tandem igni. Theatrum vitae mors edidit. Continuo ardens,continuo essus usin omnes, non soliam vulnetatus, sed velut cuis cetates s charitate vixit. Omnem turannidem, etiam naturae, oportuit periclitati, ut satisfieret suis votis.ut non tantsina pet aquam, sed per ignem ad aeternam quietem, cum totius patientiae commendatione pergeret. Eadem hebdomadae
die, eadem diei hola, qua Christus piritum in
manus Patiis, commendauit suum in amplexus Christi. Imagine i Esu patientis amor eius dignissimus fuit ; tempus vitae idem quod Cliti
Felicitas huius Martyris multis inuidenda ea
nominibus. Primo, prolixitate cruciat um.Non
diminuti animi laciniosa illa patientia suit, de
vitta sata auluens, de diues. Minimus a late erat Ioannes,de Tyto Christi:quate,ut exaequaret veteranos illos,& senes Patres,opotiebat grandio isti saeuitia redimere annos, & metita dens .ire paticlia,qua panegyris quaedua ,5e nundinario estvit tutum. Lauientio quoque tesseruata est maxima patientiae portio ne miror esset adolescens
sancto sene Six:o. Ad haec, glociam maioris ignominiae naetiis loannes ; non suit pluribus pellusus ictibus,quam columeliis.Tum a principe hoste totius, salso illo Numine Nn Tu,ptς-cipuo Christi osore. Auihoranientum quoddam gloriae est ardentior aemulus. Sublato Martyre, ad contemptionem suae fidei induit se T3 tannus
planeta.& factis aliis vestibus; ntinuit cruces,
incendit Ecclesiam; contulit omnem sic tam tu pellectilem, ut diabolicis attaminatri ratibus, imitatione perfidi Balthasatis. Ad ignominiam Baptismi de noliti Mattriis,qui illum ministrahat, i uilit tinctos sieta aqua acciri: multos illos caeremonia irridens exauthcitauit:calido lauabat capita humore , ut sanctum Chrisma clueret: .
abradebat linguam luto a speio.& concha, salis benedieti gustii, lic ille dicebat extinctutus. His R. Plan. Eu ιι rembergio. ex authotatos litibus Leda lotione resectabat sibi, pio more Daemonis, non site aemulatione
nostrotum mysteriolum, sed cum contraiietate ibaptizabat,sed pedes,non capita,turpissi ina aquavius. Clandestino artificio e cruribus manabat, sorte strinsendo viticula ira . aut cucuibitam latentem; e suo corpore dicebat fluxisse : hoe obiasca no humore tingebat, ita glotiatus: Nonne vobis videor Diuinitate digni: siniis, cum inito
vos baptizem titu Omnia haec ex innarunt coronam nostii Matlytis, cuius vitam non minotapparatus mollis decebat. Plaesumptio quada iumortis vita est. Vita omnium virtutum pompa exornatissima mortem exigebat Omnium ciu-cia tuum , de ignominiarum honore augustam. Ingenitus ille Ioannis pudor,& decor oris cum tot impropellis committi debuit: nectenim validus aemulus cum infirmo componendus est. Irrideli,nudati debuit verecundus, se castissimus Pater, aliquando ab AEgrycia inuasus, velut Ic- Teph,relicto pallio .sugax se victor eripuit. Candorem hunc albissimorum mO .um rubor patientiae debuit purpurare. Gullus ille laborum. tanta patientia eludiebato t. Novi illum,ciam in tyrocinio eramus, sat natium pio religiosi imperii sorte, atque in aestate, ardore caeli, de ignis vicini anhelum, sudore,laborόque defectum,nouis revirescere sponte sua poenis , perpetua sibi suae cupiditatis eieratione insensum. in rigidissimis hyemis noctibus seminabat per pauimenta vestes, procul illas amandans ; mane con turgens quacitabat nudus , assile tutus tigoti . in
genium illud i motis, quem pictum in sacie
caeptimebat, tot odiis dignum erat. Quem
admodum affabilis sui ocis flos, de fidiis mus
Interpres cordis , vultus , contrahebat ad se
Omnes optimos ; sic vel rabat pcismos. Amorem non tantum magnes simulat, quod trahat; sed quod a vettat : una parte sollicitat se itum, altera fastidit, cum discordibus componuntur angulis : sic amor similes coniugat; idem de diuersos arcet. Sed affabilitas loan-ms,contorti O benescentiae potentissima, aduer-tcbat etiam auellos. Tanta aliquando maiestas motum est,ut conciliet etiam iniquos quos caedit: sed ad peticulum patientiae suae damnis it
lustrandae necesse fuit obcaecati aemulos. At humilitas sua maximo honori dicata per omnem des eicientiam ad illum prouehenda elat; nihil de se magnum cogitabat, sed magna. Quod noluit videli, volebat Leete ; de secit magna, dum humilia; sum iacit,dum tulit. Omnia viliora inter nosti os munera ambiebat: hoc maius, quM honoratiotibus dignior. Cupidus humilioribus occupari, plures annos pueros docuit ab hac hu-ntilitate ad laborem leuectus, ad praedicandum inter Barbatos, de inter mortes Euangelium vitae. Sanctus Patet pii et sibi inter pia eicis visus, multis antelatus est vitis : de metito prudentiae
de fida praeficitui Reductioni nouae multis ditissimae periculis : maior a late sua Prouincia; sed compensabat grande aeuum virius mentis,de integritas morum: vivi, hinc virtutes sion descebant,quatum humilitas radix est:l. t t ipso. cateia velut ramos alit,de tacundat. Multis patit et lasotibus ad ei natat se ad labores, perinde ad glorias : a magnis ad maiores, Nec humilitas gratis semper est, nec suo caret pietio labotis.
Quemadmodum gloriae iret patientia est, est de
363쪽
abstinetia gloriae. Iege libentissime sunt dis
simulatio.& modestia.Non leue suit,quod acetia hae Barbatorum dialecto triennio dedisset pet-
cinaeem Opetam. Doctus illam in Omnium corda Christum insinuabat publicis concionibus, priuatis se onibus. Ab illo labore , ab illa hu
militate impetratus postea maximae suae patieniatiae honos. Iam commemorata humilitate, quaevit tutum coagulum, & veluti complexus est nil ampli ils enarrare erat Opus. Caterum, postulatio exili) sui, non a patria modo, sed a mundo
nostro. non ambitu honorum & diuitiarum, sed auditate laborum, quorum semper candidatussiit atque paupertatis, & contemptionis; magnum aliquid pia sumebat, & diuinate videbatur. Aliquando, si egregia, si constantia vota,va ticinia sunt. Nam , quemadmodum indoles; segratiae spiritus per cupiditates auguratur. Multa
λ importuna plece supple2 suae patrentiae suit,
donec obtinuit ablegati in dissicillimamn acet-hiorem noui Olbis Prouinciam Paraguay,quam 'proptet opportunitatem mattyi' , 5e necessitatem patiendi impotiunis non flagitabat modo, sed ex totque bat votis. Testis sum laeti. tiae, qua reliquit patentes fientes, notos dolentes. spe tantilm dolendi pro I E s v. Admitabat ego & inuidebam illi, cum ultimis brachiorum nexibus colligabamus. & urgebamus nos,vidistinguetem vi nunquam amplisis visuri: perculit cor induin , de nescio quid venetandum in illo
concepi , quasi suae sottunam praesagiens passionis. Hac praesumptione hactenus vixi, iam vidi, iam gia tot illi, gratu tot mihi. Omne felicem, qui tantae virtutis testis olim sui; qui tantae patientia nunc nariator,qui tanti Mailrtis socius; qui quondam tanti amici Dei amicus o Nunc supplicem me acceptet . quem accepto Patronum ; cuius spero amplexus , & oscula pacis;
quem precor cum S. Ambrosio: Praeeae ad istam communem omnibus ct delitam ea ιam mihi praeateria deside=abile aismi. . para hospiti consortiti: ct quemadmodum Me omnia nobis fuer e communia, ita istic qtioque itis dimatium Mesciamus. Ne, quas, cupiantem ttii diu deseras,'eperantem erim IIa , festinantem auiuua; st, si distitis morari
Post passionem s. Mathiis Ioannis, ea ipsa
nocte, ne restigerat etiar sutor cunctatione, sonsulto ptius Daemone,iussit Nneau suos ploducere sedationem , omnes Christi titi nistros tolleter haud contentos piae simi Dcinote, plocedere in vicinam Reductionem S. Nicolai,siue Pilatini, ut subito admirentiat ineuisu P. Alsonsum Aragonium ; amandate procul metum; se tenebris implicaturum Solem aduersus contrarios, si qui
ad vindicta aut defensonem audetent,ut in co lumnes,extinctis patribus,recederent. Huius spe
promissi Balbati incensi altera die propero penetrarunt cuisu nouem milliaria. Fu si illos intinnabulat. Non homines, tabidae videbantur tigrides. Repente adoriunt ut oppidum.Vix ad
moneri potuit a puerulo Al sensus , ut se surti
petet discrimi. Ne fides suorum periclitatetur, rogatut si a suga liberare omnes ; ne allatati a patiendi pro Cliti sto, ipsum Christum multi petia
detent. I triti Tyranni praeda optata,Omnem m-
saniam di bilem in Ecclesiam te iandunt. Tentant illam diruere incendio, tectum omne E paleis : iactant taedas ardentes,congerunt infaminata ligna. Ingens miraculum dilabebantur petpaleas,non alitet quam per nivem, cum ali disisma essent,& aestu Solis sub nutidiem idoneae inflammationi,& in aestate media,quam iis plagis siluitur Nouembet.Neque unica conss. igrauit stipula. Insoletia miraculi non placauit malignitate caecos r alienis potius se pessimi interpretamentis irritantiui sunt,sc iudicant; immodicabiles saepὸ cum fomentis exasperetui .Exonati erant chartis codicum de librotum benedicti Mattγtis, quibus se pro cristis compserant: tollunt illas, incensas applicant paleis. Mirum dictus illae si calami perseuerant, & intaminati igni: illa ipsa omnipotens Dei manus,quae vim
gamae interdidiit tribus innoeetibus pueris; nucquoque continuit auidi naturam ignis,ut abstinetet stipulis. Interim conspirant inam viri rusticatum abierant in nonnulli pueri eius oppidi a
decimo usque ad decimum Octauum annum, arcubus δε sagittis instructi,pro causa Dei.& d sendendo P. Atagonio,ac socio suo pi miti vitas: arctitis enim spirituales amplectebantur Paties , quam natura. Placuit Deo pia temeritas: seditiosos inuadunt: trucidant ἡ vestigo unum: admonentur ab impiis , non aduersus illos, sed aduersus Patres duntaxat illuc concessisse. Acerbantur plus , occidunt decem & sex , plurimos vulnerant, Omnes fugant. E pueris titillus concidit. ipost triduum altet Tyrannus Gam pes,qui in
Panes, Rochum, & Alsonsum Rodericiani, uiciat, trecentinum hominum instilictus acie,
inquieta,& timida perfidia est; nec sui secura.)in aliud processit oppidum , seu Reductionem,
quam vocant Candelatiae, ut tantumdem animaduerteret in P.Petrum Romerum.Nihil excipit ut odio. Conspecti hostes statim publicantur;
aberant etiam vi in Octo tamen ,aut decem pueri cum sene duce obiecti, vltib continuerunt nonnihil turbam. Impij v iserantur, non eorum inuidia, sed odio suae Audi, sic Patrem contem -ptionis causa compellabat,in venisse ii 'lius solum
sata negotiatulos. Adolescentes tela strenue α-
sabant fetuidiores pro Chtisto suo. P. Rometuspatii in voluptate quadam moriendi pro I a s etati eptus pauim pia fidentia,& spe diuina, eques
plodit ad excipiendos Tyrannos. Mirabile euei tui ut primum conspectus Patet, omnis e vestigio constitit exercitus , ac si maximae anteilae
copiae ' fugiendi delibetationem compellerent. puberes hinc audaciotes urgebant plus hostes: confluebant iam municipes Reductionis 1 se breui arcuerunt turpi infideles suga,nisi qui ceciderunt ; ex pueris tamen , & iis,qui pro patieerant, nullus intersectus. O magnum facinus gratiae lamasse recentes,& pene infantes, suos
alumnos aduersus cognatos,aduersus amicos,&
pto extraneo homine i Tot miraculis inaugurabat Deus fidein t L s v, quam primum humili tate, deinde potentia sua manus illustrauit, ne itisimitati oppressio patium verteretur,sed in I stetio virtutis, de prouidentiae. Devotio oppad notum candelatiae non se constrinxit deleti soni sui patiis uiui:extra suos effusa fines,mortuos exquisiuitat iam cum pictio vitae. Conspiratu ne ad hoe centum probatae fidei Indi, quibus tam liberari ope affulsit caelum. vi itidemnes sancta reportarent cadauera, Excepit illa deuotissi
plebs. Lactrinae,ssetus, clamores dissimulabant sanctum
364쪽
si di una pectoris gaudium; specie tamen miseranda ac si cuiuique parentum complodere tur
Restat demonstratio spiritus prophetici, nulep x idiis sancti Patris Rochi loquas supplicuim Tyrannis promisit. Prouecta facinoris δε- ma ad Reductionem Conceptionis, Caetiquus quidam Christiano6 atdentissimi et Pli,de excellentis indoli1 Nicolaus Neensiis vocabatur,ut vinceret opinionem,quam Nnezii construxerat,
omnes Caetiquos conspirasse in litos patres, legit ducentos milites, pollicitur numquam domum reuisulum,nunquam filios,numquam ux iem . nisi vita sancto tum vicorum tyrannide. Accesse te plures,ampliata acie usque ad septingentos : quaerit hostes: inuenit: primus invadit. Acetbo confligitur praelio : cadunt centum ex impiis, totidem comprehenduntiat: cate torum
spolia capit Nicolausi ates duntaxat desiderauite suis ad pignus patientiae trium Martyrum. Abunde quoque adornata T)rannis ultio : nam Franciscant Paties E suis Reductionibus tres habent sollicitabat auxiliates. Magno charitatis ardore, de placida concordia sancti hi viti eum nostris labotat in illo Euangelii novali. Vbertas mellis.& ingens laborum eius Prouinci vis nostros illoι prouocatunt subsidio. Miles quoque Hispanus, Manuel Cabial nomine, propriis impensis conduxit Europaeos aliquos; recreuit illi
magna Indorum fidelium manus; non concurre
hant,sed conuolabant,ut pro causa recentis fidei iam periclitantis mille animas tanderent sie pituit numerosa Cabrat acie initivos insequi, cum inuenit: in duas distincti hostes tot mas sortissimuniuntur: inuasit Cabral unam , occidit plurimos complehendit octisores Patiis Rochi Conetales,de Alsonii Rocletici incolumi sua in nri r nullus desideratus fuit. Alteram seditioso
rum aciem astu cepit Caetiquus Nicolaus, tem pestiuo nactus aduenm multos ex homicidis
Phliis Ioannis det Castillo. Iussit Cabral ani
madue itere suspendio in reos,mox sagitiis confodi. Metita sanctorum Martytum impetrarunt omnibus, uno dempto saliuem. Reuocata placata iam ita, quae parenthesis quae lana mentis est 3 memoria vitae sanctorum, patientiae suae in molle , prodigiorum post mollem , exprompsit vetitatem nostrae fidei:se nostici mr stetia docti, de abluti Baptismo Is s v, supplicio addicuntur. Gatupes Tyrannus Princeps facinotis,idem fuit de poenitentiae .Elapsus tamen Nneetu cum paucis ignobilioribus reis , opportunioi fuit saluti multotum : natio enim Nanaiguatatum meti in s deliratis, & dcmonstratisne voti sui impe traut prius ad se mitti Praedic itotes : polliciti sunt perqui tete Tyrannum, S reliquos sontes,
qui fissa eripudiunt se supplicio, in . . subiti . Avinctos ud Hispanum ait ilium mitti pio faci- notis dignitate plectendost ait has fidelitatis de detunt , nussis iam nonnullis , mi iluti reui ipsum Nnerii. Ex captis quoque duo ex praecipuis emisti conciliant caeteros, pio missa venia ad Euangelium audiendum. vanitatem stiolum C aziquorum agnoscue,atque impostulas fictili, Numinis Niti et ii, cum contra spem Omnia accidissent,& contra promitia. Multi capti ex deceptis caedebant v c teratores. Vbi. dicebant. sci se-
tali contabuit caligine 3 ubi i ii erocientes tigri- .des 3 ubi potentia vcstra Nee vos, nec nos his malis eripere valuistis. Sic fauste res fidei agitur, sic subtiliter Haec diuina prouidentiae astutia ex malis sveundate bona. Quemadmodum agri
cola ex stercore, quod sine usu sibi domi est, de
impedimento potius , nouit agros praeparate ad ubertatem mellis 1 ite Deus sapientissima parcimonia non negligit absque usu commilla mala; sed ex ipsis negotia tui fertilitatem bono tum Sequandoque e Y seeletibus subtilissime saluteat
salutem. Caeterum .di hic mundi angulus publicatus est , de insignitus tubrica . ut euocet ad se plures zelatores Dei. ne penuria praedicationis tot animas emptas It sv c histi Sanguine ge- fraudet. Tanta messis est , ut diceret P. Rochus uniuersis sacerdotibus Hispaniae daturum se satis negotii,s distribuet et per illas grntes. Quanta porro gloria Societatis est, vitoque mutidum complexam latete, compsire extrema Orbis suom Mart tum purpuia i Rubet oriens, iubet Occidens Mattyribus nostris. lapon tingitur nolito ruiu cruore : de ne peccaret elegantia
mundi altero nunc latere Vitigat pingitur. Fidelex et uitatis Alliimptionis, quam coloniam ibi proximam habent Hispani , gloriam
Martyrum agnouetunt , venerabundi celebra- tunt , solenties instituerunt gratiatum alliones.
Priot Ecclesia Cathedralis laetitiani ligni se auit
festiuo campanarum pulsu , reliquae secutae, M illam Ttiuitatis cantauit Canonicus: iacionatus est Rector nostii Collegi j:adsuetunt Cistus , Pattitiorum ordo, & omnes Religios cie tus:sic inaugurata est glotia illo tum Matirtum; ab omni Ecclesia , ab omnibus concelebranda. Quotum patientiae sama & decor virtutis nat ratae infideles contrahunt iam ad fidem. fidele, ag gloriam impetratio eleuabit, exemplum excitabit excellentis vitae, excellentis mouis.
365쪽
IX idem contubernium amast utilitas de voluptas; quarum pertinax dissensio , non solum friuolum illud nostrium corpusculum cum pessimo suo appetitu illudit, sed in ipsum animum audet, & mentis dotes corrumpit. Non est secura semper mens , extra imas istas plagas & curas eiecta: per sidera, per orbes con- spatiata, ibi adhuc intutum te lubricum delectamentum potest habere; Se fortasse, si innocens , futile. Etiam animos caelestes a caelorum curiositate auocauit Socra tes: noluit male mereri de caelis, dum de moribus , neque licca admiratione tempus virtuti sacrum profanare, Ze impendere iucundis limae speculationi, sine usu sui, dc frugi. titulus huius interdicti minor utilitas fuit. Quid iuuat si astrorum excursus intueatur ignauus animus .& genio suo fidensi Quid si erronum mutationes conlpiceris, tuis constans S fidolis sinus vitiis 3 quid si aetheris Virgineam puritatem, obry Iam de defaecatam illam molem, sordidus imis moribus, situ tuo de smot Clementer quidam canit, ν paeumus. anse , nemo flectati eati scrutantur plagas: nam neque quod inter manus, nec quod intra pessiis, spectamus: nemo se, nemo sua respectati εἴ curios multi. & importuni caelis sunt, ingrato ipsis caelis scrutinio, magnis erroribus secuti luces illas certissmis errantes choreis. Iam Thaletis periculum & lapsus minor fuit. excidunt plures mente , dum erigunt ad iucundat & manca quadam ignavaque contemplatione se tantur, non tantum risu remunerandi anili , vi Milesius ille . sed Democritico eachinno. Quid paestat scire quid agatur in caelis, si nescis quid in in tertis benh agas a Quid iuuat immorari lucibus sublimabus, si caligines, s errores tuos non dispergaue 3 Quid prodest mirati celcstia,si nihil caeli caeli aures , si terrestribus subsideas Nonne eades, si usque ad ima, usque a profunda labaris Laboris profecto, dum mentem diuinis non confers, dum coriis. . ad diuina non transscrs. Etiam cum caelestium insulss eo templatoribus loquitur Din inst. Lactantius: diuiderga relus inferioribus stibiae iis p qvid Osiritus vesris terram
366쪽
s reponisis ρ etim enim vos terrae sebmittitis, humilioresque facitis 3 ipsi tris Miro ad
inferos mergitis, ad mortemque damnatis : quia nihil terra insertas ct humilitis . nisi mors ct inferi. quae s effugere vesietis, subiectam peribus vestris terram contemneretis, corporis statu saluo : quod idcirco rectum accepistis, quo oculos atque mentem eam eo qui ferit, conferre possetis , scilicet non solo aspectu caeli, sed respectu auctoris. Plane demissus de iacens animus sublimia potest vestigare, dum ad se non recurrit, nee pectus tendit demissa inde speculatio; si usum sui veritas non impetret ι si caelestia demiretur non diuina;si in essectu sistat non caussam prosoquatur; si artiscium dumtaxat intelligat, non diligat artificem. Studium & consideratio , iuxta Theo Hom Mdoreturn , est charitatis colaria. Illa seligi debet, unde alta sensa, Velut probatae co- iEoin ta res, exscindantur, ubi acuminentur spicula diuini amoris unde ignescant desideria; ubi philtrum propinatur . ubi calidior inflammatur fax. potcli adhuc terrenis in hae
rete algidus caelorum eontemplator. Non tamen supra nos opus est ire, ut superiora caenis miremur. intra nos , de inter' nostra Numen est: vicina est diuinitas humanis,sortast e de officiosior, utiliorque de
quod mireris, iucundior. Nam licet placidissima res scientiast, sed non quae est speculatio sui ossicis, non delectat, quae delectationes iubet odisse : aspera philosophia proficiendi est: quidquid bonos seri nos docet, niale discitur. ibi cessat curiositas, ubi cessarent vitia. caedit. Ac immutat nos illa notitia, qua mutandi sumus, qua verberandi sunt gustus: pudet scire quod non agimus,& quod deberemus agere a scilicet excusationem morum putamΗs vltro ignorare. At illo priuilegio notitia diuinae gubernationis humanas agitantis res, atque satagentis, gaudet, quod innocentis sit
voluptatis sat istud commendationi suae ,) quid si ossiciosissi inae, si utilis, si bene de
affectu de motibus meritae 3 Hanc dixit Petrus Cellensis defaecatam contemplatio- Iib de Ceanem, Quia, inquit, Commendat δc commodat cor ; nec mentem solum occupat, sed i - i transsundit se in affectus; de qua censuit utiliter scribi. Quid . quaeso, magis demulcet mentem humanam, qualia consilia nosse diuinae 3 Quid iucundius quam rationem persequi ultra ipsam quam scire arcana Dei, atque in iis quae supra rationem sunt, venari rationem ξ nulli bi elatius super humana assiugit animus, quam cum ita colurea. at diuina. Nihil festivius, quam quae impossibilia primus exaggeret aspectus, non tantum . probabilitate, sed euentu resutarc I dc consentaneum videri rationi, quod irrationabile visum. Quidquid praeter spem est, suauius subit : quale erit quod contra spem iuuat Inopina laetitia gratior est, desperata gratissima. Laetissimus Silenorum iocus suit, in quibus sub tetra specie, subita reclusione apparebat diuina imago. Deus pandebatur, ubi videbatur monstrum. Quanta erit festiuitas menti, ubi absurdum putabat , ubi stultum , ibi consulta diuinitatis mirari, Deum latere sub fortunae assueti monstri larua subduro cortice saeph latet mollis nucleus: sic facilem veritatem inuoluit dii ficilis repugnantiae vultus, osseam dixit Odo Motimus contemplationem; suavem siquidem medullam concludit ardua inquisitio. Ad haec, quid magis ad gustum nostrunt, ad adultationem , quam videre amantem nostri Deum pro nobis sedulum , vigilem , attentum , potentem, sapientem, cupidum nostri bonit Post hanc placiditatem tantane laetitia insulsa, Se frigida erit
moribus 3 eripit nobis superuacaneant solicitudinem temporalium, ut aeterna; sequamur; subducit nobis fortunae metum importunum virtuti, pacat sermidines humanas intolerabiles cordi. fiduciam diuinana alit 3c securitatem : urget amare, a quo videmus amari nos, a quo curari. bonam Dei commendat opinionem. Hoc primum adolescentis virtutis aut pictum Epictetus putauit, bene de Deo sentire. Quod pri- In Enchir dem Sapiens consuluit, Sentite de momino in bonitate. oportet sublimiter de summo. --ῖ- bend de optimo putare. Nullibi excelsior imbibitur supremae mentis existimatio, quam cum videmus summe sapere in imis; nec benignius erga diuinitatem tangitur animus. quam cum etiam in malis beneuolam sibi agnoscit. cultum. admirationem, de attonitam venerationem Dei quid violentius cxtorquet , quam cum videmus summa, sed blanda , extorquere potentia e malis bona, Sc tam valentissimae esse
esse beneficentiae, ut ex ipsis damnis liberalius saepe prosit Adeo ei cuncta parent, adeo flectit pro sanctissima sua libertate omnia ad bonum, Quid non poterit facere. cum ex ipsa impotentia faciat quod velit cum exprimat ex contrariis aemulat Expiatae itaque, de innoxiae cutioiitatis est humiliter scrutari sublimia, de inhumanis
367쪽
diuina mirari, atque uniuersi obseruare regimen. Alieni regni leges de instituta, rectorumqtie mores gaudemus scire, laudamus , miramur : amamus iustos iudices, iucundius erit mundi politiam nosse, leges, instituta , diuini consulta regiminis. ptudentiam Dei. Diligemus sanctissimum , iustissimum , liberalissimum regem: amabimus maximam, inuictam & omnipotentem mundi Monarcham beatissimam Trinitatem. Ista inscrutabilis perscrutatio salutaris crit . sed sauciato obiter corde amatoria plaga. Sceptici Numen potius dicebant moribus bonis venerandum de co
lendum , quam philosophicis disceptandum quaestionibus. Quaestio enim diuinitatis sine esse tu pio, larua est blasphemiae.
E A M ad institutum opus accincti, - in ipso limine ossendimus, si ustia scrutari inscrutabiliari ait enim Ecclesiastes t Et intellexi, qtioa em-κ um opertim Dei κtilum possit homo i exire rationem , eorum quia fiunt stib sole t o quanto plus
laborauerit ad quaerendum , tanto minus inueniat: etiam se dixeris sapiens se nosse , non poterit ν/perire, & diuus Iulianus ait : Neque enam qua sunt diuina, Asotitiendastini, seu credenda ;non enim se D. tiu aistitere itibet , seu eradere. Videlut quoque cutiosos peisti ingite suauissimi lesu obiurgatio : Si caci efferti , non ha/eratis peccattim. nunc vero dicisis, sitiιa videmu . Peccatum vestrum manet. Luculentet pius Baia, 'tia myri duinus monet: Bona caecitas in seipso marisa fidum Tl- κοn videre , ct qae scire non licra, pie ignorare. Proptere1 in caelestibus m1 stellis, di diuitiis sacramentis , Omnis impia dubitatio a corde
nostro procul pellenda est , ut fides quae habctveritat: s conscientiam, habeat etiam piam ignotantiam 1 incomprehens bilis enim Laei sapientia in tet angustias huina nae rationis coatastati non potest. In hoc autem faciamento humanatatio sub pietate fidei humilianda tu. Ita enim
oportuit, di ordo nostrae tepalationis hoc cxigebat, & imago Dea, quae pet supcibiam rata Otiis deformata est , in ipso si comento redemiartionis nostrae rei humilitat in lationis debebati esserinati. Ista tamen vetissima sunt in iis qui cerebro de florate tenus sunt perdocti, quorum lapientiae iurisdictio non Occupauit cor, sed, Dista diuinissimum paulum, evanuerunt in cogitatιο-nibus sati, ct obsitirartim est insipiens cor eorum d
David etiam dixit : Quam magnificat.i βηι opera itia 'Domine J Nisti profanda facta sis icogitationes ιvia. Vir inspiens non eunοριι, ct sviriti non interget hac, non tamen interdixit diu motum sapientia humiles , iustos, amantes Deum. hoc est sapientcs. Nucleus sapient charitas est: sine hae omnis scientia, evanida &cassa est.,Nescit diuina, qui non optat, qui non amat: iste tamen labor mortalis vexat, ut plus Deum laborent intellige te, quam diligete : cum
hoc scicilius de utilius sit; illud arduum, imo, si sine affectis, non innoxium. hoc interest intelillum qui ignorat Deum . di qui non amar,
quda iste sine excusatione non amet. Praeterea plus diligete Deum valemus, quana intellige te sp l. . validiorem tamen voluntatem otio perdimus, mentem tantum versareus pet omnem subtilitatem superuacuam. Prosedili in nraioli amore minus aligimul, plus proscimus de placemus ;de tamen malumus vestigando laborare, quam amando reperite : malumus anquilere , quam inuenire, quam perfui. Quem inquitiinus perdendo, si aruando non inueni iuus ; isto si inueniatnus non mando, malo nostro inuenie-inus. Ad haec, omnis huius vitae cognitio petitansenna tu speculatur diuina: nostrae mentis exiguitati accommodatur. Amot tamen sine
offendiculo est, in ipsos pergit de expanditiit dilecti amplexus : non voluntati contrahitur Deus , sed ipsa voluntas in Deum effunditur, in Deum sacellit. Nosse Deum, pio ut ipse est,
non valemus, diligere in se valemus. hoc interest inter mentem, & cote intelligendo res ad nos trahimus, pio nostrae modulo mentis conti hendo illas; amando tamen in res sundimur. Nec obstat pusillitas nostra, cum eas intra nos
non capiamus, sed in ipsas eamus , & cffundamus nos i psos. Quare in hac vita spatiosus est de liberalius dilige te quam intelligere. De diuinis loquor, de quae sublimia nobis sunt: naitiquet abiectioia sunt, prastat scire, quam cuia
pete : nam cupiditate mancipamur, de contrahimul ad illa, ipsolum conditionem secuturi. Demissa sunt, vilia sunt, & nostio depressiora animo. deprimi nos una nece illim est,&frui psorum extenuati modulo. Intelligendo coliti a , in munes ingenuique sumus : non in ea nos compingimus, sed ipsa in nos eleuamus, conissemus. 5e spirituali specie de gradu dona us. Sectis fit amando; dimittimui, de in materiam traducimui. Discitissime Hugo Carthus anu dixit, Si imago .rcinas ex auro stat, melior es capi . iiique substantialiter quam amagina iter. Si au
erit mel ιν quam substantialiter. Sic anima cum a se ipsa effusa pet coipolis sensus in corporalia intendit. 1 meliore piose ibin deletiorem tendit quantoque id vehementius agit, tanto deletior cilicitur: cium autem sui et se ipsam effusi veritate , id est Deo, allicit uti melior sane &pretiosiot est sori litet quam substantialitet labstantialiter enim anima , sortia litet, si dicisis est, Deus. ego enim a lxi, Dio estis. igitur sicca, sine cffectu deuoto, sine corde, super nurum ictum inquisti O veco is est , & parum utilis, vi semel dicam, tantumdem stultitiae. Egregie B. Fianciscus Borgia ea fauet sapientiam censuit . quam amor ncn condiret. Quoniam . inquit , cognitio amoris opera, est quasi comm axi ci do itu tim. vacuest , nisi
affectu solidetur, mens, semper ire par diuinis. Ad haec amor, nescio quo natu tute di contaia
368쪽
gio, suo pui putat eclare mentem , de s miliamictu induit; nee potetit benε existimate, qui non aestimat. Praesumptio ptima affectui debe- tui : ed propendemus , qud dcfert pondus amoris a non alitet quam hilancibus accidit. Vt hii mana recte iudicemus, expiatio desdetatutas sectuum. Aduet si iudicis censura sempet timetur ; anne ut diuina contempleret , nubilus suis ei et animus 3 consuetudo opacorum corporum est prius cadere quam lucere. Ad lumen
mentis amor nos adornat. nesciet itaque diuinorum rationem, qui nullam rationem diuinorum habet. Numquid cognoscentar in tenebris mira liria Dei, ct , ilia eius in terra Obliuionis 3 sinistre interpretabitur omnia mens aueisa. s pietna illa bonitas erga bonos , prouidentia, ratio , consilium omnium rationem . de censuram
superat malotum: qui ιιdebuni finem sapientis, O non intelligent quid egitauerit de illo Deus, o quare munierit illam zomi s . quemadmodum in Sapientia scribit ut . Non itaque ad omnem diuinorum consJerationem despondeti animos diuinus concionator voluit. Haesumptione tantum &curios iatatem arguit, non humilem de deuotam reuerentiam admirandae tanta maiestatis , ad chartistatis alimentum.' Exactam quoque comprehensonem impossibilem vetissime censuit. Neque absolute de diuinis omnibus functionibus saniactissimi Paties duo Ctegotii usurpant illum Ecclesinae locum. Magnus Gregotius de diuinis maximὸ iudiciis intellexit , quae sunt potius cum humilitate tacenda & veneranda. Crego rius Thaumaturetus longitis it: nam ad cupiditatem flectit, vi runctus cupidine sua in iis quibus se foedo violauit praecipitio,nequeat quamis libet prolixo & contumaci labcie verum soli dumque bonum semel venati. Tum, si Olyn
piodorum arbitrum aghibeamus , naturalium opertim scrutinium mutatum teputauit salomon. Vocemus in medium disertissimos de aragutissimos interpletes naturae. Nam Atistotelem
agnotantia Euripi , Plinium vestiuii in sellia absit huetunt; illum aqua, hunc igni. Vitiusque interitus maiestatem naturae commendat,&vitta humanum captum. Quas certo pernovit ventorum naturam quis tessuentis Oceani caussas 3 quis siderum massam, caelorum argillum quis animalium indolem Dantarum natura hactenus quaesita est , Philosophis , cui bino veniticulo donentur, com altet sine usu sit, de
solum ibi te petiantiu puttidi paxilli 3 Putridae
quoque carnes quomodo vivi sint vermes, ad . hue ignotauit pnilo phia. Natutae inquisitio saepe aidua est, de sui auara; miniis intelest sciti. Diuinae tamen plouidentiae ratio minori constabit nobis: tationis illud sciutinium est, non entitatis: cur tes ita snt, non quomodo ; istud parum reseri scire, illud magni. Propterea phγ-scas caussas ignotamus plus quam morales. essicaces nescimus plurimas, de materiales , de sotmales; non ita finales. Namque vitima ista ratio testat, scilicet, ciliti ceteras ignotemus, o musse aliqua ignotati, unde admiratio aleiaretur , unde maiestatem altissimo tum consito
rum veneraremul. ita excedunt nostrum captum
consulta Dei, vi mite interdum se accommodent in particula aliqua. nullum puto in uni-urisum consilium diuinum proponi potest, cu-
ius non aliqua ratio reddi posset; nullum , cuius omnis reddatur. ita de inscrutabilia diuina Opeta sunt . de digna ut scrutemur. & facilia. In iunii et sum dico: nam singulorum euen- tuum caussas singulares quis assequetur a ipse statim sacer concio natot propositam suam sententiam ita edisserat: Sunt i i atque sapientes, Eetis.s opera eretiis in manti Dei: ct tam n nescia homo, utrum amore an odio dignus str sed om-nsa in fruaru fruamur inciria , eo qDod uniuersa isque eiaeniant iam ct impia, b o ct malis. mundo es iremtinda, immolanta vi rimas, Osacrificia contemnenti. Sient bom, sic cst peccarον rvt periurus , ita V sti qui veram vi 2νas. Inia sciutabile est, cui huic mala , cui illi euenianthona ; sta sumetentet quodammodo scrutabile
est, cui bono mala, eui malo bona. N. scireus, an hic vel ille bonus siti arcana cordis, & conspectum sui animi etiam ipse animus ignotat ;quo pacto alia asseuerabunt 3 Quare tam nesci mus, an hic bonus sit, nescimus cur huic mala
contingant. Illud in communi expiscari possit mus in diuinis operibus, qudd , si bonus illest, accident ei mala, aut ad emolumentum bonitatis , aut experimentum, aut exercitium, aut
exemitat. licet nullam fgillatim dare , plures caussas promittere possumus. Has considerate iuuat, de rationale diuinorum operum de esseniatiae, humilitet venali Se venerati; non tam ad mentis otium , qu3m ad cordis usum. Tertullianus ait : Quia D m omnium conditis nihil Lib. neni ratione pνotiissit, disposuit, is tinuati, kihil R pa non ratione tractari intelligique Cottiit. Denique illa numquam ratio deest, non elle sine ratione Dei sacta. Egregie sanctus Augustinus t In cogntiis caustis v rum diuinorum non nihιl notii
mus, cum scimus non sine ratione omnipotensem facere, Onde in mus humanus animvis rasionem
non potest reduere. Sed 5e ratio piobandae sdei
nostrae scitis erat. Ecquod meritum esset nostrae menti si pateretit etincta ; si Solis ladio innotescerent mysteria diuina 3 Hanc sibi rationem inculcet, cui miniis aliae rationes probabuntur. Apiὸ propterea Damascenus monet : Omnia Lib.1. initi. Irouidentia opera suscipiamus , omnia laudemus, fid. e. s.
libet M plerisque iniqua iideantur. Nam, ut ait Eps. Paulinus, a a Deo omnia, ct Deus soritis est, Omnia pro ses. qua fecit Gas, bona. Si qua autem stini in areanis flaruiorum eιαι altiora sensibus o cogitationibus nostris , etiamsi rataonem e vim consequi ct colligere non possumus, rurius tamen nobis est magis ocentιus esse rationes,
quam ntigas crederer etita non ambigendum om
C A p v et II. An expedias etiam malis, Deum esse. AN te opera diuinitatis, iosa est. si id, dis.
piciendum, an sit, qualis sit in se . qua- .lis ei ga nos, an & studiosa ntistii 3 t dionempte uidentiae celli tinfestabimur, cem de prouidentia. Deum esse, tota natura iurati honorem tantae otiginis ostentat ubique : maximam
369쪽
boni iacturam ingemuisset dispendium Numi
ni Etiam ipsi qui diuinitatem trucidanmt,dum negarunt, exoptabant, atque bonum eius piae sentiae iudiciis suis antehabuerunt. Euripides aliquis, iniquus Deo, dum negavit esse , in eo
aquε iudicauit sumtum optime de humanis, si diuina essent, quae negabat a sti minus, si putarentur esse. inuentum putauit alicuius callidi, de bene de hominibus metentis. fuisse diuinitatis famam, atque, cum incondita olim de bel luina est et mortalium vita, legibus latis iniustitiam lepressam .sed cum hae aperta solum& inani sella flagitia valeant coercete, arcana tamen scillata multi perpetrarent i astutum quemdam dicebat prodiasse, qui dociletit veritati tenebras offundendas , de Opolluisse hominibus persuadere hoc , ut putabat , mendacium utilissi
Mai conat ista, ct atia at, atqtie integetat. Critiat eiusdem perfidiae complo fuit &sententiae , cuius ista sunt: Fuit tempus, quando erat homintim sita inordinata ct be ina,s mi iampra virium. m neque bonis vitam esset pra-mitim , neque vitam malis supplicium. Deinde mihi videntui homines leges tulisse, quae p Das irrogatent, ut tyrannus est et iustitia, dc ancillam haberet contumeliam. Multabatur autem, si quispiam peccaret. Deinde quoniam loetes quidem ipsos eo adducebant, ut palam sceleta non admittetent. clanculum autetia ea ad
mittebant ; tunc mihi vadet ut vir aliquis ingeniosus de prudens cognouisse quod operae pietium saceret , qui in tet mortales inueniret quemadmodum malis metus ellet incutiendus, etiamsi clam malum agetetit, aut dicerent, aut cogitatent. Hinc Deum introduxit, qui nempe sit minime inicii tui obnoxius vigens vita meis Icque, audiens, aspiciens, cogitansque .ct hae attendens , de diuinam gestans naturam , qui
audiat quidem quidquid dictum est istiei ho mines ; quidquid autem fit,videre possit. Si quis
autem apud se tacitus aliquid cogitet mali, hoc deos non latebit: inest enim prudentia. Haec autem dicens, induxit documentum longe au-cutidissimum, nempe satia oratione tegere velitatem. Semper autena hic aicebat deos, ut maxi-mὸ teneret homines eo ducens. Sextus quoque Empiricus de allieis locutus, ait: Nonnul ι emma etint eos qui primi prae ιrant hominibvi , ct quia humana lite conferret, considerarum ; ctim
essent in Misentes ae prudentes, finxisse eam qtiari alii, habetur sospitionem, astilo am is aliis
opinionem. Cum enim fit set olim sita agrestiae fera ct immadhrata, s nullo cois proseaena ordiana fuit enim temptis , ut dicit Orphos, Hesti cum ex se homines exesa carne para
intina am facientes volentes reprimere , primum quidem leges laterunt, ut , punirentur qui manisse initimam orarent. Postea avium deos quoque finxerunt, qui inspicerem quacumque ab homini--r scelerare, avis ex virtute gerantur, τι ne clam iam quidem audirent facere iniuriam ; cumpos sum haberent, quid Dia totam terram pervadunt aere amicti, cernentes quidnam rati. Mesele seratar.
Hae ille. Adeo itaque bonum et 1 Deum esse,
ij ipsi qui non putant, bonum iudicent id ma
ure. Maxima debemus bona opinioni diuinii tis; debemus bona quae Acimus,& quae alij ii bis secerunt: debemus mala quae non fecimus, atque alii nobis non secerunt. Multas aestimaeonscientiam Numinis auertisse adornatas in te intutias, multa in te impediisse peccata. Magnum hoc debitum, non esse miserum,aut pensimum. Ast, non vitarit iniurias, saltem mitigabit ; spes meliorum omnem solatur alit ictum. Quae autem spes, surdo aut nullo Numine ; aut,
si Deus, si non si solicitus, sitiem memor &conscius nostri ρ quem non recreauit aut cura tanti Parentis , aut praesentia tantae maiestatis Quantus honos rebus deesset, si inter res deitas non esset Tune maxime me puniteret sui si si Deus non esset,si hunc mundum sine decore sui capitis inuenirem ac sine tectore, nec aliter qu ni familiam sne patre, pupillos sine tutore, exercitum sitie duce,nauam sine nauarcho oues sine pallore, monarchiam sine rege. Ordinem retum, tutelam omnium, vel sola sui opinione diuinita, sustentat: si Deus cogitatus tantum bonum nobis esset, quantum erit te de euentu 3 si solum conscientia illius non iuuat, di ab innumeris malis asserit,piae sentia quanta conseret
bona 3 Quid iam cuia illius, quid solicitudo si ciet a Ciatu tot mihi diuinitatem esse; gratulor rebus, praeesse Deum omnibus: num viti uel se
gratulor naturae honorem , suum decus, suum caput, litos oculos, si am Opimrum rectorem, tutorem. Euge, euge, macte latitia, uniuersitas essentiatum vestrum vivit caput,& in ipso vos
melios vivitis. Quod omnitim vestium solet votum, optate diuinitatis praes lentiam; neces stas ei ipsius natura est Neee satius iste honos, de felicitas mundi, immortalem reg m habere, optimum, beneficum. Gestiunt omnia,& exul tabunda piincire suo,ipsu in ubique diuulgant. de sevi sustuli, optimo hero optime affecti, laeti in domo eius subsultant,& ubique illum commendant: ita sese omnis natura prae laetitia eLsundi in Domitium suum ubique intonat iuste similiae esse uniuersa confitentui hilariter. ιινγ a iumenta , ct docebtini re ; ct τι alitia iubeati, es indicatinι tibi ; loquere terra, o resp--λιιι ιibi; ct narrabunt pisces maris. Vti s Un
Ot quod omnia haec manus Domini fecerit 'sum ira attifices aut nomine aut vultu, aut nota sui, commedant opera sua emptori; se samae de a te nitati Phidias totvio Mineruae simulacrum cum cssgie propria colligauit, ut tamdiu consileret, quamdiu eius species: ita uniuersa Dei opera quodam diuino vultu, quadam nota honorantur, consistunt, dignoscuntur. Incisum omnibus est, Manus Domini me iacit. Digna omnia Deo sunt; dignum Deum ut si, publicant omnia, & eile iurant. Conte se omni natura, Deus rationabiliter debuit ere, necessatib in de expedit eis e tantum bonum , etiam malis :se minus mali erunt : si non revetentia ; ti-
mole . si te spiscant . pcima , si obdulentur: poena enim melior est malis , qua in seliae de
370쪽
Carvet III. . non portierit mon us aliter esse quam a Deo.
TAntam rerum pulchritudinem , consensum coaptationem ii ne inente aliqua venille, solam dicet qui sine mente est. Compago qua vaginae adstringit, artificem huius compositionis dictat. casusne suit .aiit error, velut lituta tota haec mundi elegantia 3 s colores sitissent,& nullus lenius animalis eos percepturi, 'uis rubricae usus 3 Si visus animalis cluetac nullus
color, anne maius commodum tum si coloresta sensus essent, nullum tamen lumen, num sui alicui forent 3 Quis illa compegit, ut color, sensus, de sol essent 3 casus amens tantae mentis munus non usurpatet. Appalatus mundi aliquam sol itiam metuit. Dicat, quaeso Euli emetiis aliquis, aut Prodicus, aut Diagoras, equi cum ue alis diuinitatis insciatores, ii summo consiliotes illae digeterent ut, quas temerElaetis die unt, num ab ulla suinitia inente alitet ineltias sabies eri possent 3 Teineritati 5 sui prodigunt gloriam, qua diuinitas signa est,qua dicerent non posse ampliorem habete. Casu inersam iob crit, emisisse fontes in contia Abi, inter mea ummontium rei transire aquas, ut potarent omi es
bestiae agri, expectarent onagra iusti a ; operea votae . . li habitare, de me Vop tiarum dantes υσι es 3 cassisne erit ligasse montei risu per Dibis suis, de furiis opertire si ortim satiati tetram, produxisse Iisnam itim mi , ct te, sam sertii stiri hominti , vi educat panem de terra, ctvmtim lati rei cor hominis, τι eis laxet faciem in oleo, G panii cor hominii e si, mel f caios nectit, situ rate ligna campi, o cedios Libaui, quas plantati t, ut i cie passi e ni 14 scatetit 3 IDraui domtis dox esset; montes excelsi certiis. Petra re
Casus certe non erunt tanta consilia. Sed
quam magnificata sunt opora Domini i omnia insopi ita secit , implesa est terra possis ne
eius. Anne mica mentis erit illi, qui conspicatus elegans horologium tot ictui tot dentibus
compatium , tigilificans si uas publieans,
atque quadam aemulatione solis,temporum arbutum , id dicet et casu factum, non arte r Cur Solem apsuin, sidera, orbes, animalia, di ipsa naturae hololcgia nocephalos horas indican tes videnti, potuit venite in mentem, ea si emente effecta 3 Qui uidebat ingenium Archa medicum, mimum mundi, cum solas, Lunae, lictumque planetarum exeuisbus, distiorum cursibus sph tatum rotationibus,auctorem mitabatuli cui cali ipsius ait: scem non obstupescemus, non satebimur umbratae miraculum attis erit ; ipsum autem exemplat contem utim de obitet accidens 3 Phidiaciae Mineruae itit iram nemo casui imputabat, omnes demi-iabantur. Nunc rogo, inintillae initis ea et aer. si artus moueret, lanceam vibraret, cl1pcum obtendecie .e lora agitaret ut i pici a 3 mitiusti emitandum erit. quod exanime de inoi tuum, quam quod vivum de vegetum 3 cur opificium moltuum gloria altis de ingenii erit, & iose ii sex ingeniosus, ipse homo spirans, negligentia casus , nee suminum s: et auctorem Apage: iplis Paganis D una pioni algauit constities o animati corporis. Audi Galenum: Quis ira ni , cci ho is o oppugnator ope. v rum natura esse possi, qtii non bia ira ei et iis r 3 'ipsa omnium primo m con uetat a. rem Oeaιο-ris p ctii, mox non cogitabis, mentem quam maAt inita gentiam, aurairasiti vi pra uam serte' in Oeta, ct in omnes ex ena, pari quam enino non gigni vi vimur auimanria, quae niti admirabilem qtiam iam si uestiram acceperunt. Omnium mundi partium, cace: iEHi vilis sinu atque sordidissima quae circum tet
tam est ; eo tamen pertinete videtur mens a luperis illis deducta corrotibus. idem ait: Maec ea ον noster talia fert o. it. atii m p facta iam sunt , neque remo, neque avid a. i quaerere quemadmodum facta sunt. Vtia enim facita esse ignorabas . msi ab anatome elio linfause , qua iter merito a des qua ire quia rario-ι facta sini 1 Sarii ergo tibi O houi se, iramia quamqtie particulam pra rerum comm citrat. θ is constrinam se. Si vero praeterea conaberis, qua pasto ita faetasi, in uircie, palam 't.
Hie Et linteus fatetur fas ientem. Audiui imis Galenum mitabundum, sit litus quoque locus Xenophonti disputanti: Dic mihi, οῦ Ara Οὐ- Apud se,. me, Iuni ne quos has, i in admirari e pio ' o Empii. sapientiam 3 one , inquii r qui in sunι isi 3 P opto Poeticam quidem Home M satia in
admiratione , propter artem autem sarti in amro' uertim , propter Dii Taram i. o Z xim. An non autem eos probaι ae coram das , propterea usu q Itini ab eis coorticia, excellenio ab . si i fabiicata a Maximὸ, inquit. 5. .L- . . Polycleti bia via Amri animata , aes κοn Ionge amplitus probares inti rem 3 Cot9. ι denso sopatuam qui aem, diceres eam ab aliquo arii- . . fabi calam: videns atitem hominem, res 3 moueri, eοτηι pulchre esse exornatum , auxon exibima se fabrefatitim ab aliqua excellenti int i5 .ntia r Hac ille. Adiicio ad solius humani corporis mi aculum, ducentis es vi-ptiui quatuor id ossibus compingi, tanto arti scio. ut singula quadraginta vi us habeant: icti dem eius eonstituti eius Galenus res erit fines. Quare, vi sola offa consitueremur ita humanasabiici, octo millia sinium obteruari oportuita i ne tanta consilii paratura sine consilio a Cinnis structura mundi consiluctio hominis,solertia biu totum, prouiso communis, etiam mina
malum bestiolatum , sinctissimis naturae sacra mentis Deum adstipulant ut elle, & solenti iureiurando contestati tui potentissimum , & sapientissimum . de optimum. Talis debebat eo qui a nullo est, a quo omnia sunt. Dic, age, isti quae vides , vade sunt 3 on abditio; an a se 3 Hoc non : nemo enim sui saeteii ; nihil se saeit. Si ab aliis 3 ergo in ultimum ljquod debes omnino impingere, quod non