장음표시 사용
321쪽
nus rarescit , S incalescit , ut euenit in temperamento melai
A compressione posse excitari esseruesccntiam, & sermontationem,& cum istis calorem probant uuar calcate,& fructus contusi,a quibus vinum elicitur,& ccreuisa ex hordeo, S: frumento consecta,in istis enim omnibus solidis copressio,& c iusto,est mediu,quo effervescunt,& fermentantur,& particulqcalidae exaltantur,cum persecta mixtione cum alijs particulis, ut videre licet in vitis calcatis, a quibus elicitur liquor, seii vinum balsamicae naturae, & ex pluribus partibus mixtum, & in ipsa fermentatione sequente compressionem vitarum,quidam calor etiam in tota illa massa ad sensum percipitur, ita ut co- probatum videatur a compressione liquoris spiritosi, effervescentiam, & incalescentiam sequi debere. Haec principia caloris suscipit sanguis in pulmonibus ob rationes supradictas non contemnendas, & in corde dietiis ca-Ior augetur modo stipradicto,& consertiatur per illius motum a quo exaltati spiritus in motu continentur,doncc comminute
partes, & praecipue glutinosae fibrarum sanguinis ad inuiceri
coeuntos uniuntur, & in sua unione partes sanguinis constrinagunt, spiritusque irretiunt, & ita paulatim sanguis conceptam
raritatem, & calorem deperdit, donec ad cor circulationis motu redeundo dictas qualitates reassumat. Et hoc modo potest dici,cor esse sontem caloris, iuxta sententiam Aristotelis, & Hippocratis; quia motus cordis comprimendo sanguinem, per compressionem in Co calorem a cendit, ob rationem superius aictam,ex quo dicitur,cor esse principium caloris excitatiuum, non effectumna, quia princi-ipium caloris est in sanguine, nempe insitis particulis calidis Commotis, & exaltatis, a quibus etiam cor incalescit; potest otiam dici sons vitae,dum suo motu sanguinem uniuersis partibus largitur quo suas actiones eXercet,& vita sibi conseruant. Haec opinio,si verum fateri debeo, mihi magis videtur pro babilis posito fundamento,cor esse simplicem musculum,& Cunon appareat ratio coirincens in eo esse, vel flammam, vel fermentum implantatum, nec locus istorum possit assignari, nec moduS, quo operetur,&conseruentur,& posita dicta sentctia,
calor raritas, de accensio sanguinis optime, di sentibiliter explicantur. Posita
322쪽
Posta tamen qualibet sententia, vitia sanguinem deprauantia secundum pictas qualitates eodem modo semper corariguntur,neque in hoc est ulla dissensio intcr Recentiores, &Antiquos, ut demonstraui superiori capite de sanguificatio
Eiectus a ventriculis cordis vi dictae compressionis in ca-Hitatem arteriar magnae sanguis, ab huius impulsu in dicta compressione accepto Cloiatur , & attollitur arteria, & a tali eleuatione fit pulsus, & facultas pulsifica, ab Antiquis adeo decantata, & a Vuillisio acceptata, in alio non contistit nam posito tali impulsu in sanguine valente eleuare principium arteriae magnae, a quo sequitur eleuatio omnium Arteriarum , habetur ratio pulsus a medico consideranda, &solum perpendenda sine ulla alia facultate siperaddita, &ctiam colligitur natura disserentiarum pulliis, quatenus enim in sanguine impulsus est magnus, eleuatio magna euadit, consequenter pulsus magnus. In impetu paruo parua Cleuatio, & pulsus parinis, S si a tali vi cum vehementia cleuetur pulsiis, hic euadit vehemens, si debiliter debilis, si cum celeritate,vel frequentia fiat ista eXpulsio, cum cleuatione ar-rerie, vel frequens, vel celer habetur pulsus, & si fiat cum aequalitate, vel inaequalitate, pulsus est aequalis, vel inaequalis , & hoc modo discurrendo inuenitur causa, explicans omnes differentias pulsus,animaduertendo energiam impulsus languini impressi, emanare tam a robore fibrarum cordis, &ii spiritu sangiuitis, inflantis illistas fibras, qui quo magis cst copiosus, & ad motum excitatus, maiori etiam impctu, euconatu compressionem peragit, & codem sanguinem expellit communicata eadem energia impulsus, quae in sanguine coadiuuatur etiam a multitudine spirituum, cum valido motu cxcitatorum,& ita etiam debilitatona impulsus proficisci a
debilitate fibrarum, a paucitate spirituum, &a aebili motu
Posta hac doctrina ca omnia, quae ab Antiquis proponuntur pro facultate vitali debili exaltanda, vel pro nimis CXaltata moderanda a Recentioribus usurpantur pro corroboranda energia,& impulsu costrictionis ventriculoru cordi h
323쪽
Y 8 POMPEI SACCHI PARMENflsia sanguinis debilitato, & pro modificando impulsu ; & ener- gia nimis violenta, ex quo deducitur per facultatem pulsit cam non intellexisse aliud Antiquos, quam illam energiam, & impetum sanguinis, dilatantem arteriam, & Recentiores per hunc impetum in animo habere, explicare facultatem
Sed quia haec vitia pulsus magis perpenduntur in febribus, quam in aliis morbis, &sere scin rcum hac coniunguntur, patet etiam huiusmodi vitia per febris ablationem corrigi pro quo videnda sunt, quae dixi in mea methodo curandi febres, quae omnia applicari possunt praesenti tractationi.
Anc secultatem non alio modo considerandam suscipio, quam eo quo reliquas examinaui, nCmpe examinando organa corporea, quorum medio
perficitur, dispositionem, actionem & concursum perpendendo, & quia multae, & disserentes sunt huius facultatis operationes, organa etiam pro harum diu blate distinguuntur. Communiter definitur principium motus, & sensus in an mali,&distinguitur haec lacultas in sensitivam, & locomoti- Sensititia diuiditur in eam, quae sensibus CXternis pra
sidet ; S in eam, quae sensum percipit externum, & sensiis communis dicitur, cum quo Phantasia,& memoria coniungitur . Locoinotitia motui spontaneo, & inuoluntario praesidera H is omnibus inseruit cerebrum propria substantia spiritiabus, & neruis, nam in uno ex his, vel in omnibus deprau tione succedente, vel alique, vel omnes ex dictis operationibus deprauantur, & ita cerebri constitutio, seu organizatio debita, cum sua temperie, seu sermento naturali, seu textura prima-
324쪽
primarum particularum componentium, &cum spiritu, &cum neruis, debitis conditionibus dispositis, facultatem corpoream animalem constituent, in harum partium pondera-.tione parum immorabimur , ut modus operandi huius sa- cultatis dilucidetur.
IN OVO CONSIDERANTUR CEREBRI SUBSTANTIA, SPIRITUS, ET NERVI, QUATENUS SUNT ORGANA FACULTATIS ANIMALIS.
SVbstantiam cerebri spirituum generationi occupatam hic
primestonsiderandam assiuno, cum ab horum persecta, vel vitiata constitutione vitia, & perfectiones facultatum supradictarum pendeant. Has spirituum conditiones in uniuersali solum ponderabimus,nam in particulari perpendendae erunt, quando erit tractatio de facultate sensitiva,& loco-
Generationi spirituum animalium cerebrum contribuit primo ratione organirationis suae, & ratione vasorum hanc ingrediuntium, quae substantiam cerebri, &vasoriunductus pcr spiras ducendo, celerem sanguinis cursum impcdit, &compedibus veluti in tot gyris, & circumuolutionibus impositis framat, lenem S placidum solum concedendo cursum, per cerebri corticalem substantiam, in qua materiam pro spiritu animali deponit, ubi nullam, vel insissicientem dictae spirituum generationi relinqueret, si celeri cursu discur-r ret. Hac motus tarditate calorem etiam suis effluuis spiritosis, & calidis cerebri substantiae sanguis imprimit ne
cessarium, non tam ad sui sermonii, vel temperamenti coim seruationem, & actioncm promouendam, quam ad ornat
dos spiritus suis perfectionibus f idcirco servido sanguine cum biliosa acredine donati, capitis dolore facillime, α
325쪽
gerii de cauta, & ij equenter cxcriiciantur, si motus sangui--ms tardior Cuadat, quia magis frequenti, & copiolc es fluxu particularum acrium membranae cerebri cum vasis colligatae, & cis connexae punguntur,& lut corroduntur. Materiae depositatae in cerebri sibstantia. conditio,&natura est scrosa subtilibus, spiritosis, calidis, de salinis allat-li cis particulis volatilibus faecunda; His enim qualitatibus
in perfecto gradu insignitur spiritus animalis, unde materiain, ex qua generatur, his ornari est necessarium, & sanagiums alcensus a corde ad cerebrum, cum celeritate hagiti dicta materia ς quae est pars sanguinis, reperiri conuincit, . ratione enim subtilitatis , caliditatis, & spiritositatis san- .gius celerem cursum sursum peragit. De salinis solum particillis potest oriri dissicultas a rimuitate excitata, cum ab Antiquis in materia spirituum alias conditiones admittentibus, de his particulis nulla mentio sit facta, si d tollitur praedicta dissicultas a nathra spiritu, animalis motum celerem, & promptum erigente, ita via
quolibet voluntatis nutu praeceps ruat in executionem iIli
us ab hac imperati, & ab experientia demonstrante spiri tus aikalicos volatiles, omnes alias substantias in motu, & agilitate superare, qua ratione etiam hi ad emendanda stirituum vitia, & ad horum motum diminutum remittendum, quaelibet alia superant remedia. Locus, in quo recipitur talis materia, est substantia cerm bri, sed praecipue illa glandularum, quibus eius cortex intexitur, & hoc assertum confirmatur ab autoritate Hip. lib. de Gland. num. . ubi scribit caput glandulas habet, c rebrum nimirum sinite glandulae est; ut enim cerebrum albiun, ac friabile quemadmodum ceterae glandulae, & a minutiminis arteriarum ramificationibus per has glandulas disseminatis, & ab excretori s vasis his appensis, quae Omnia ab ingeniosissimo, & omni honore digno Malpighio
fuerunt animaduersa in sua cerebri Anatome; naturae etiam
in glandularum conformatione finis, qui est elaboratio determinati humoris, ut patet in glandulis reliqui corporis
326쪽
bilitam, cum ad nullum alium finem possint elaborare humorem receptum, quam ad spirituum animalium generatio nem , a quo humore praeparato elicitur Ctiam succi neruo si existentia, de quo egimus, ubi de facultate naturali tractauimus . Quomodo autem praeparetur haec materia in praedictis. glandulis , eum solum conieci tira id assequi possit, credet dum est fermentum talis conditionis, his esse implantatum per quod dicta materia volatilizatur, & spiritualigatur, &tam sermentatione concepta, qua partes materiar scin per magis, atq; magis at entiantur, ut videre est in omni sermentationet artificiali quam circulatione per angustissimasporositates sebstantiar tiarum minimarum glandulataim, quas copiosas, & minimas condidit natura, ut parua portio ita qualibet glandula cum maiori facilitate ad litam persecti nem exalteretur. Hanc circulationem spiritualirationi, &volatilizationi inseruire docent liquores, in chymicis vasis circulantes, in spiritus summe volatiles , media hac circi latione sublimantes non dissimili pacto praedicta materia o. abit in spiritus tenues volatiles , lucidos, & agiles, &quodcumque agens spirituum perfectiuuin assignetur ab Antia uis, debet esse talis efficaciae, ut praedictas conditiones eis. em spiritibus tribuat, ad quod peruenire non potest, nisi ficta comminutione materiae in minima inuisibilia, & i perceptibilia, quae postea volatiligentur in spiritus; de iam mine postea talis principii non est disputandum parsim referente, an d1catur facultas, vel temperamentum, dummodo coivideretur hoc principitiin,quomodo a nobis consideratur, tamquam corporeum, & a cuius persectione, vel deprauatione dependet persectio, vel deprauatio spirituum,
Huius sermenti efficacia consistit in sale valde volatili particulis calidis, & multum activis mixto, quod huius modi sermentum sit talis conditionis, videtur comprobari a salino vapore, a substantia corticali cerebri expirante,& odoratus senium seriente. Pro
327쪽
Pro indagando modo operandi huius sermenti, silppes nendum est .a primordio generationi, implantatas fune in
jubstantia harum glandularum particulas salinas, & calidas
valde activas, cum tali modificatione, & totura, inter se contextas, ut evadant talis ericaciae ad perficiendum opus supradictum, eo modo,quo per Antiquos qualitates elementorum refractae in mixto usq; ad talem gradum, & arimonice coeuntes constituunt unum temperamentum operati-
Dum illarum actionum, quae sunt propriae talis mixti, &non alterius , pr dictae particulae tali textura concinnatae totam substantiam glandularum inuestiunt, Sc semper in is motu e X istunt, nam cum fiat principium operativum in hac parte, & omnis actio sit in motu , motus etiam erit illis debitus, & in tali motu semper conseruatur a spiritu, a san-giliae exhalante , per substantiam cerebri continuo circu-nte, a quo motu etiam circulationis praedictarum partibcularum motus conscruatur, hoc motu materia in spiritus
praeparanda igitatur, comminuitur, & in spiritus hoc modo
claboratur, ab omni eXcrementorum impuritate eodem a
motu depurata, & quia a dictis particulis praedicto modo
conicxtis semper expirant aliqua minima, quae dictam amatoriam ingrcssa, dictam praeparationem coadiuuant, &persciunt. Expirationem alictuarum particularum comprinhant reparatio, qua continuo indigent omnia fermenta partium, & etiam illud cercbri, & ctiam declinatio virtutis operativae dictorum sermentorum,quae ab erroribus commissis, & in hac aetate senescente obseruatur. Hinc reiecta manet opInio Antiquoru de claboratione spirituum animalium, &cificacissimis rationiblis stabilitur talis opinionis consutatio, ut videre licet in quolibet Anatomico nostrae aetatis, & Galenus hanc consutationem ,& sentemtiam stipradictam approbauit, dum libro octauo de vim partium cap. I 3. in cerebri substantia, spiritus animales generari apertissime docuit. Praenarata modo supradicto materia in spiritum animalem rer Vala cxcrctoria supradictis glandulis appensa,ccrebri sibilautiam pervadit, & ab eisdem per eam duunditur, unde to-
328쪽
ta spiritu farcundatrix, &illustratur, & eius porositates re plentur , cum sui turgescentia, per has porositates tam ad neruos, quorum radices sunt in i pia cerebri substantia, quam ad horum emporium in Principio medulle oblongate itabilitiim, S ad spinalem medulla discurrunt in hoc tranutu per corobri porositates, quas altera circulatione chymica depurantur alispernua serotitare, quae a lymphaticis absorbetur, maiorem subtilitatem, & volatilitatem acquirendo , & per eXcremen- torum depositionem luciditatem. His omnibus recte se habentibus, & secundum naturae decreta dispositis, tam quo ad materiam , quam quo ad substantiam cerebri persccta succedit generatio spirituum, quod si vitium in aliquo cae dictis contingat,facultas spiritatum perfectilia vitiabitur. Sic si sanguinis materia suerit crassa,& opaca, paucoq; spiritu illustrata, ut euenit in temperamentis melancolicis, & ad malum habitum inclinantibus, spiritus pauci
Opaci, de crassi ab ea educentur, non valeote sermenti acti-Ditate crassitiem materiae resistentem superare, & opacitatem illuminare, unde tarditas ad omnes functiones dictis spiritibus inerit , & in omni actione animali erunt debiles, & inli biles prae opacitate,ad omnes ingeni operationes. E contra si materia fuerit valde subtilis calida,& motus pertu bati, spiritus aestuabunt cum quadam sui inflammatione, Minotu perturbato confluo, & inordinato agitabuntur, quod facilius succedet, si materia fermentativa, & irritativa, dea ccensibilis cis misceatur, ut in motibus conuulsuis. Remedia his viiijs materiae conuenientia proponentur in decursu enumerando morbos, a vitio spirituum pendenteuncc erunt dissimilia ab eis,in Antiquorum paginis descriptis, 'nam&ipsi vitium spirituum in materia prauam, &in secutitatem, seu principium effectivum corporeum relanderunt. Mala constitutio, & consormatio partis spirituum generationi dicatae hanc vitiat, quando secundiuia suas porositates laxata nimis abundantem scri copiam, & excrementitiam' recipis, a qua spiritus animalis vitiatur , dum huic a nimio humido, in agendo energia tollitur, & eius virtus elastica ab eodem humido emolliente oblitteratur, unde non est mirum
329쪽
s sit minam in suis operibus debilitatem contrahit. Virtus etiam spiritus ab excedenti humido diiuia cneruatur, diuiditur autem interpositis multis particulis serosis inter particulas spiritosas, quam ob rationem vinum generosum a superaddita aqua in quantitate generositatem deperdit, non quia ab aquaeXtinguantur spiritus vini, sed quia aqua addita intermediat inter vini particulas spiritosas, casque diuidit, cum tali distantia unius ab altera, ut una non pollit coadiuuare actionem alterius Se ita vinum dotale cvadit: Sic multoties spiritus , animales debilitantur , & cum cis iunctiones capitis, distinguimus hanc causam ab alijs. qua spiritibus obsunt, considerando, an in corpore adsit seri copia, & temperies cercbrisit humida . dum talis essicitur, quia in eo auest dispositionaturalis ad recipiendum in se multum humidi, talis dispositio consistit in sola dilatatione porositatum cerebri,recipici titim quid quid humidi serosi ad illud peruenit.
Praeter spirituum debilitatem haec scrosa colluuios inter alia damna organizationem cerebri, & neruorum vitiat ob
structione in poris,uel orifici js illorum introducta, vel fibras;& membranas eorumdem nimia laxitate emolliendo, ut contractioni necesseriae pro suis operationibus non sussiciant. Ab hac partis indispositione originem ducunt destillati nes, a cerebro prouenientes, & in aliqua parte capitis, vel ad fauces terminantes . nam per aliquos serosa colluvies in comticali, & glandulosa cerebri substantia collecta, ad medul- Iarem transiens in huius porositatibus segregatur,& a venis,&a vasis lymphaticis partim exsucta, quod remanet in partes vicinas capitis cxternas, vel intra fauces prae nimia quantitate diffunditur per caecos ductus,aliquando ad ventricultam descendit cum saliua, & fermentum istius neruando, SI alimentorum debitam sermentationem impediendo, innumeras indispositiones excitat, quales sunt, quae a deprauata concoctione alimentorum emergunt. Quidquid sit de via de c-sus humoris a capite in partes inferiores,in hoc certe non colligitur, nisi per pororum praecisam dilatationem. Hinc patet,pro curatione huius indispositio is cerebri,consti ingendas esse cius porositates,quod optime prestant omnia
330쪽
decocta exsiccantia ab Antiquis pro destillationibuς a capite, & pro corrigenda humida cerebri intem Perie dCterminata , dum enim haec decocta exsiccant, non soluin serositatria ominuunt, quod solum considerant Antiqui, sed porositates constringunt, quod cst principale intentum Recentiorum, nam his constrictis, non recipitur amplius tanta copia sero- statis, quae ab aliis vasis recepta per urinam, vel per sudorem potest cXccrni. Non obstante tamen hoc dissensu , utrique ad eumdem finem tendunt, pro sanitate introducenda, & pro causa praedictarum indispositionum tollenda, codem medicamento
utuntur. Intcr constitutionem, & organizationem partis comprehenditur sermentum, a cuius deprauatione spirituiungeneratio praeter naturam evadit nam si ab alienae materia
admixtione Exctur eius activitas, diminuitur , & spiritus remanent crassi , & in parua etiam quantitate, quia ob d bilitatam actionem, non potest sermentum spiritus a suppeditata materia in copia extrahere, nec extractos debita volatili ratione nobilitare & no potest sermoniti restitui ad naturale statum, nisi materia crassa,quae ci admiscetur & in corpore redundans minuatur ,& attenuetur, & quia haec crassities
ab acido melancholico introducitur, nisi contrarijs athalicis attenuantibus, & aromaticis spiritosis, & volatilibus tollirotest. Hinc consentientibus etiam Antiquis in frigido cerebri temperamento,quod a Recentioribus sub sermenti fixi nomine designatur, eisdem remedijs supradietis ad usum reducentibiis dictum temperamentum frigidum corrigunt, &inter haec caephalica, & aromatica praeualent, siue corum salia Sextracta exhibeantur, siue decocta ex eisdem parentur salia volatilia etiam pluries recensita alia praecedunt medicamenta,& spiritus vini Aromatriatus cum varijs simplicibus Aromaticis, scuticliae ir vitae, & etiam illud proprietatis multum efficaciae obtinent, ad extinguendum acidum, ad ata tonuandam materiam, & ad fermentum fixatuin volatilizaim
Si fermentum supradictu in suerit nimis volatile,&aetitium spiritus irrequietos, α inordinatione motus peccantes gen