장음표시 사용
411쪽
ditis tantum. Legitime electar, quia si per via miniustam de illegitimam imperium inuaserit, deest illi iusta aut horitas , quae ad condendas leges requiritur , nisi paulatim populi consentiant a dc ablata fuerit potestas legitimi Superioris, v. g. per mortem eius, de lix-redum lcgitimorum calentiam, in quorum praeiudicium nihil prodest subditorum consensus in fauorem usurpatoris . Adiunxi, Infuir prouinciis tantum: obligare enim potest tantum sub duos et v de si vocetur. v. g. Imperator occiden iis, non est quod ius habeat in omnia Occidentis regna; sed ideo taliter vocatur, quia est Imperator in occidente . di aliquam praecedentiam habet in Concilijs ante alios reges di praesides . . Tertio, reges in suis regnis leges ciuiles politicas feIre possunt; habent entiri aut holitatem publicam in
suos subditos, sicque ius habent dirigendi illos de legibus coercendi. .ie dicendum est de ali supremis prinei pibus, qui in iurisdictione temporali superiorem non agnoscunt Reginae ei iam regni dominae leges possum ferre: quia potestatem regiam habent, undes in .ege habeatur, quod foeminae Ic moiae sint ab omnibus officiis publicis de ciuilibus; hoc. verum est 4 foeminis ordinariis. quae publicam iurisdictionem non
habent. An contracto Matrimonio reginae cum aliquo, stet potestas condendi leges apud reginam vel rcgem , quando tute haereditatio dominium pertinet ad reginam controuertuntur Doctores, quorum maior pars sustinet remanere apud reginam : nec Matrimonium transferre dominium regni in maritum, nec tale ius
posse dari in Giem , nec alienari posse inrod si vir sit caput muli cris, de mulicet sit sub illius potestate r hoe est, quantum ad usum matrimoni j, seu quantum ad
conomicum regimen familiae: non vero quantum ad ius regium, dc politicam administrationem regni. Quarto, communitates perfectae . quae respublicae vocantur, lcges statuere possunt: ipsis enim competit suprema aut horitas, quam vel apud se conseruant, aut magnatibus, aut duci cransferunt, aut denique mediam faciunt inter ducciri & ciuest it aut nec dux sine communitate, nec communitas sine duce leges statuere
pollini, seu caput eum membris. Est autem magna dis se tentia inter duces illos qui regulariter praesunt isti respublicis, ec reges qui suis subditis dominantur: quod tales duces in sua potestate limitati sint, tum
quoad tui minum,tum quoad qualitaIcm a uilio Diatis
412쪽
reges vero plenarium, ut plurimum, habeant auth N xitatem, de praesertim Rex noster Christianissimus, qui in umnibus , quae iusta sunt, plenissimum habet impede omnibus quae agit nullam alia affert rationem , nisi solummodo haec veiba, talis est voluntas nostra. Porro , licet subditi authoritatem dederint suis principibus , illam tamen pro libito reuocare neque uni t quia illam subditi concesserunt in perpetuum sti hoc topugnaret paci de tranquilitati regnorum, De quenterque motus de seditiones excitaret.
O Vantum ad lenem naturalem & diuinam , omnes Omnino homines , siue etiam sint iustissimi, Iliῆ subiiciunt ut , quicquid dicant Lui heius de Caluinus , putantes iustos de probos viros nulla lege , diuina aut humana const ringi, quantum ad reatum de imi putationem , modo habeant singularem fiduciam in Deum , dc credanti se esse iustos, licet multa peccata
commiserint, quia , inquiunt, iusto non est lex p ta . Sed hoc est direcie contra D. Paulum Rom. t 3. Omnieanima potestatibus sublimioribus subditast; dc Hebr. vlt. Obedite praepositis vestris. Si ergo idem Apost. Timo t. r. dicat. Itoo non est lex posita: id est , iustus non indiget coactione legis , sed obedire paratus est ex solo Dei amore. Non est ergo nobis quaestio de subiectione hominum , respectu legis diuinae aut natu talis: sed respectu legis humanae, siue sit eluilis, siue Ecelesiasti ea: ubi dissicultas esse potestic spectu regum , insidelium, amentium, puerorum, indigenarum dc peregrinorum.
PRinceps saeculares aut Ecclesiastici non tenentur cx vi coactiva ad se tua adas leges quas ipsi , aut
pia decessotes condi detunt ; sed tenentu ex vidi rectiva ad illarum obseruantiatu . Non tenentur primo ad illas ex vi coactiua : quia lex Obligat tantum
subditos, dc nullus cst sibi subditus: deinde, actus legislatorius inuoluit iurisdictionem . oc nullus in se habet tutisdictionem, alias esset simul dominus de subditus: tandem, hoc habetur in lege, princeps , de legibus,
413쪽
ubi dicitur, Pri=ueps legibursolutus est: tenentur tamet,
legibus contractum, quia in contrahendo agunt potius Personam priuatam, quam publicana. Tenemur secundo ad obseruationem Icgis ex vidi rectiva, de aequitate undata in iure nacurae;quia deberet alios suo crςem p Ionio uete, Sc magis excitant iacta , quam dicta: Deinde, caput debet se confornaare mea. brιs. Terith, non videtur leges obseruati posse , quando publice a legislator ovidentur violari, quatio quia absurdum est ut prio cops uiliter agat, di aliter iubeat actiones fieri . inuin o denique, quia Christus Matth ai. arguit illos qui dicunt , non faciunt. Diitu ergo dicit lex , solutum esse Principem a legibus hoc velum est directe deformaliter e κvi illarum legum, quatenus ab illo latae sunt; falsum
cst velo in directe de mediate , nimirum Ca vi iuris Da auralis , quatcnus ex ipso. si non teneantur ad leges cxvi eoactiva in quantum non subiacent poenis latis con-Tra transgressores legum, tenentur iamen ex vi directitia ad illarum obseruationem, propter rationeε allatas. Si quaeratur, an legislatorc peccent mortaliter , dum Lias leges non obseruaui: Ad hoe respondent priiro. manes, ipsos peccare Ieuera non seruando leges laxan- aes pretia terum: quia de iure naturae est , ne res pluris
endatur , aut minoris ematur, quam valet communimaer; tantam autem praesumitur valere, quantum perlegem determinatur.Idem dicendum est de coatractibus, tin quibus debet esse aequalitas cx utraque parte contra
hemium, di sic legalea de contracti s obseruate de hent sub peccato . Respondetur secundo, principes le- palem fere ures non teneri ad cas leges , quae non hahent materiam uniuersalem , nec Principi accomm claram ; sic quando prohibent, ne quia arma deferat ..
aut palatium ingrediatur eum ense, vel cernos venclutin sylva , ad talia nou tenentur ι hoe est enim coatramaic statem & authotitatem Principis: Respondent aliqui, legislatorem non peccare, dum legem infringit, quae materiam habent uniuersalcm di lcgislatori a commoda iam , ut quando papa non iciunat, non recitat horas, Mut committit simo clam imis in mum humani ; sed longe metuis tenent alii, is sum peccare , non quidem ii ii ccte ex cssicacia propria legis, quia non potest se directh obligare, clina habeat in se dici ham iurisd: h: onerti; sed in dircoe , in quantum lex a seipsa lata , est conditio, qua posita, lex naturae obligat pria
cie em aderastandum id quod alijs praescripsit.
414쪽
PVeri usa rationis catentes nullis legibus tenentur; ligantur tamen legibus ebiij, amentes, dormieci. tes, dc legem iuuincibiliter ignorantes: Infideles ve- 15 de Catechumeni illis nullo modo subiiciuntur. PIO-bai ut prima pars de pueris, quia leges imponuntur illis tantum, qui possunt eas intelligere ; ipsisque prae- here obedientiam ; hoc autem salsum eli de pueris usa rationis carentibus, ergo legibus non subi jeiuntur evnde tempore ieiuni j possunt vii carnibus; & adulti possunt illis carnes porrigere, modo non sit specialis prohibitio Ecclesiae, quae viget in Gallia; possunt etiam 1acris intercsse tempore inter d. ti: quod si priueatue sepultura Ecclesiastica, illo dat ante; hoc cit in poenam
aliorum, vel ob incapacuatem loci; possunt etiam in otio duci in Monasteria Monialium , seclusa speciali prohibitione; unde si Concilium Tridentinii in excommunicationem pronuntiet in introducentes personas alterius sexus; intelli dii ut de personis ratione pollentibus . Probatur secunda pars, quia licet ebet ij, amentes, dormientes, di legem ignorantes nequeaut per accidens intelliger c legem, nec illam obseruare ex accidenti: ser se tamen a faciunt ut legibus, legesque ad illos , velut ad subditos diriguntur per se , quia de se sunt usu rationis capaces: non peccant tamen actu,defectu aduectentiae: sed quis illis porrigeret carues tempore ieiuni j, peccaret mortaliter; quia concurrepet adactioncm materialiter malam; sicque illas adminis rans peccaret formaliter ; non vero ebrii aut amentes illis utendo, ob defectum aduertentiae. Tertia pars euidens est pro Infidelibus de Cathecumcnis; non sucitent m subditi Ecclesiae r ergo nec ligari possunt legibus Ecclesiasticis, unde non pecca ut manducando calaesita ieiunio Ecelesiae, nec illi qui eas administrarent ipsis, quia non concurrunt ad actionem ma Iam forma laeta ut materia iter; peccarent tamen qui alimenta vetita porrigerent haereticis , quia ratione B ptismi subsiti sunt Ecclesiae.
Leriei primo nou lubiiciuntur principium saecli larium authoi irati in causis Leclesiasti eis: idest, in
415쪽
3Oq. . DE LEGI Bus. in illis causis , quae non pendent ex legibus ei uilibus, sed ex Euangelico , aut Conciliis , aut Pontificum Constitutionibus . Hoc asserit Iustinianus Novellata 83. di Concilium Mileuitanum Can 3. & Matisconense Can. 8. quae pronunciant , puniendos este grauitee Clericos, qui causam Ecclesiasticam aut iudicium
Feratoris deferunt. Secundo, eleri ei nullo modo sunt exempti a legibus ciuilibus quae non sunt contra liber.etatem Ecclesiasticam , sed ordinantur ad bonum regiis anen Reipublicae ; ut cum princeps prclia rebus vetia, albus constitui, prohibet ne quis noctu cum armis in cedat , aut frumentum transferrat ad inimicos: nam clericis, praeterquam quod clerici sint, sunt adhuc partes& cilics rei publicae politicae , sicque Politicas leges. Obseruare tenentur . Tertio , Clerici leges cini Ies vio-aando , non possunt regulariter a iudice seculari puniri, Tit. de foro competenti, & Tit. de immunitate Ecel , staram . Sie ctiam Iustinianus in Novellis constituitonibus 79. 83. de ιδ 3. unde Concilium Agalense Cania 3 a. habet , Clericum nultur praesumat apudsecularem iudi cem , Episcopo non permittente , ptisare , sic di Concilia carthag. 3. Can 9. & TOletat 3. Dixi, regulariter: nata, aligando contrarium villatur per priuilegia , ut in a. isto regno, ubi vigent immunitates Ecclesiae Gallicanae . Quarto, bona elcticoruin non subiiciuntur regu Iariter legibus triblitariis : sie in Cone Lateran . pari. I. c. I 9. in cap. Quamquam , de censibus iu 6. & in . Tit. de immcinitate Ecclesiarum et item ex L .fancimua desaerosanctis Ecclesiis. Unde Genes. 47. Ioseph voluit omnes AEgyptos certum tribulum soluere pharaoni , exceptis Sacerdotibus , quos immunes ab illis de- hete esse iudica it. Hoc intclligitur adhuc , secluso a riuilegio : per nue nrionem enim faciam inter suminanos pontifices & Reges Galliae , isti exigunt ius reale
semper quaedam Ecclesiae sui regni bona. CONCLUSIO QV ARTA. Vando aliquis extra territorium suum versatur,
non amplius tenetur legibus sui territorii r modo sint particulares pro illo. Sic habetur cap. Vt animarum a Constit. in 6. Unde Augustinus Epist. 1 IS. ad Ioan . cap. 2. refert haec verba Ambrosi, C,iam Romam venio , Sabbato ieiuno: eum Mediolani fum , non istu ςη , ad quamcumine Acclesiam so te veneris χ
416쪽
nerit ; morem illiursema , s euiquam non vir esse Icandato , nee quemquam tibi. Ratio ςst , IJ'
dam reaula pro bona gubernatione territorii instituta, qud p o de non inuoluit subditos alieno ter uomo mistentes. Ex quo sequitur , delmqMntra in
via Dioeec sim non incurrere censuram
licto in Pioecesi ; Sie qui transiit E loco in quo festum est, ad alium ubi tion festinatur ; potest ibi
non ieiunate', dc manducare ca Ines.
ad auditionem saeri , aliqui putant, Iam praeuenire , si exeat eodem mane quo festum agitur; quia , inquiunt , praeceptum audiendi milia non est determinatum ad certam. aliquam horam , ceste obligat ut quam primum, impleatur , si poste, im plendum non est et ali j sentiunt nullum ad hoc teneti, Quia hoc praeceptum non limitatur ad certam horam , sed se cxtendit usque ad meridiem , unde ut obliget , debet quis manere intra illud spatium in loco , ubi te-sium agitu ut primum tutius est , dc contulerem inrpraxi. An ille qai ex territorio suo, ubi ieranium eli, transmeat ad illud ubi non est ieiunium, peccet maia ducando carnes in isto , quando venit in illud cum animo eximendi se 1 lege ieiunii ; controuertuntur Doctores ; Saates , Sanches , Basilius . Pontius , Bonaei na ; Leuius , hoc licitum esse ceneat ; quin eundo ex territorio suo , suo iure utitur , de audi est extra territorium, licite utitur in priuilegio : alii Iamen contrarium se utiunt, in quantum talis exitus
sit in iraudem legis , dc scandalum generare potest 3 quod peccaφum est saltem veniale , di necessario
Quantum ad peregrinos de aduenas : tenentur pro mb legibus generalibus Ecclesiae , quae obIigant si- deles ubicumque , sint . Tenentur secundo legibus particularibus loci in quo sunt pro contratibus faciendis 3 unde contractus facti in tali Ioeo sine formalitatibus , quas talis locus exigit, nulli sunt: sitque va& mulier manentis in territolio ubi non recipitur Concit. Tridentinum , valide contrahunt in eo sine praesentia Parochi; si contrahant vero ubi receptum est , inualide contrahunt , licet sint in territorio , ubi non recipitur . Tenentur tertio ad pretiuditaxatum in venditione de emptione , quia est quid
sequens naturam contractus. Tenentur quarto legi
417쪽
lestis , atque ad illum accesserunt currimo constituendi ibi suum domicilium t animum aia tem constituendi domicilium alicubi habeat ille , qui αctu in tali loco inhabitat, di intendit ibi manere pro maiori anni parte, unt aliqui, vel pro mora notabili, aiunt alii , quod si hoe desit , iales leges non obligant aduenas, nisi Iallone scandali, quod ut vite tiar , debet quisque se conformare legib is loci in quo est , iuxta illud Proueabium, C: nifueri. Ex quiariis patet, scholares posse & funeri bacramenta re ea pe- se in loco, in quo sunt pio studi is faciendis, licui nondum in eo manserint pro maiori anni parte , modo ta-1c m intentionem ha ant. Quantum ad vagos , qui sine certa habitatione hue di ii Iue diuertunt, tenent ut legibus, loci in quo sunt Latias nullis ligaetentui legibus , cum nullum tenuo-rium habeant a. s
De quilibet Lege is particulari. Noa pauca remanent dicenda de legibus in genere ; sed quia vel de facili intelligi possunt , vel intelligentur ex iis , qu ae sumus dictura de legibus in specie, qualibet i nobis examinanda remanet.
, Te Leaenunta Q. Ex naturaliter duplieiter sumitur, vel prout est In Deo, estque actus diuini inieluctus & diuinae v
lun satis , quo Deus iudicat & vult homines vivet regulari secundum rationem et vel prout cst in nobis, estque actus humanae mentis, quo iudicamus utra de- heie vivere conformiter rationi. Ex quo patet, quod si primo modo sumatur ; idem si i lcκ naturalis, ae paIs quaedam legis aeternae, quae se extendit ad omncs crea
tui astat lea naturalis tantiim creaturas rationalesie D
pieit prout a nobis hie spectatur, ut regulati up actuum humanorum : seeundo modo dcbcmus illam considerare inpic semi quastione,
418쪽
CONCLUSI o. LEx naturalis est dictamen rationis practicae , quo
per lumcn naturale euidenter eo gnoscimus tacienda esse illa , quae eum Iatione conueniunt, & v ἔ-tanda esse illa quae rationi aduersan rur ; & sic ex coa-Denientia vel disconuenientia rei cuna recta ratione olitur essentia legis naturalis , sicut ex conformitate e et difformitate actionis eum lege diuina oritur ratio Iegis diuinae. Vnde distinguitur ius naturale a iure gentium , in quamlim ius naturaIe , vi hic a nobis sumitur , conuenit creaturae rationali, ut sie eoasideratae ; ius gentium velo comPetit ereaturae ration 1li. quatenus in societate ciuili versatur. Quia diximus Iegem naturalem consistere in conuenientia vel disco a-nenientia cum ratione; ideo licet in alta piaeeipianturdi prohibeantur a Deo quae sunt de iure naturali , citra illam iussionem essent semper bona vel mala: unde pertinent ad legem natuIalem, quatenus sunt eo uenientia aut disconueniemia rationi; & ad legem diuinam spectant , petout a Deo expresse praecipiuntua . aut prohibentur. Primum & generalius principium legis naturalis est, bonum csse prosequendum & malum fugiendum ; sicut enim intellectus non potestassentiti nisi vero , sic nec voluntas potest aliud prosequi , nisi bonum sit. Ex hoc principio tanquam ex fonte derivantur ista s Bod tibi feri non vis, alteri ne feceris; Deus est colendur, parentea honorandi, vita conseruanda, subleuandi miseri, adulterium vitandam , furtum non es committendum; dein genere omnia Dccalogi praecepta. Licet lex naturalis habeat plura ista principia practica, manet tamen in se una, unitate saltem generica 3 in qua nitimo nisi
illius prae copia ad genciale istud reducuntur , Bonum est prosequendum O matum fugiendum ; unde aliae dicuntur conclusiones deductae ex illo principio, quarum aliae sunt faciliores, aliae difficiliores. Quia autem aptincipiis eo minuuioribus legis natui alis certae quaedam conclusiones sunt remotae , quae non possunt elici nisi cum difficultate : idcb dicitur e quod lex natura- Iis se una apud omnes , quantum ad principia com muniora , & conclusiones faciliores ; non tamen sit una apud omnes , quantum ad singulares conclu sioncs .
419쪽
Quod est de iure naturali tali una permissiuε, mutari potest, irrito ducea do scilichi contrarium illius, quo a
natura non praecipit aut prohibet et unde quia natura apermittebat tantum omnia esse commvnsa, & nori principicbat , idcis potuit fieri agrorum diuisio ι potestatam quis propriam Iibertatem vendere. Quod autem est de iure naturali postiue praeceptum aut prohibi. tum , mutari non potest manentibus ijsdem circuret
stantiis r quia. lex naturalis consistit in rebus ipsius qui
habent conuenientiam , vel disconuenientiam cum Tecta ratione di si autem circumstantiae rerum non mu- entur , semper habent conuenientiam vel disco nucis Nientiam cum ratione: ergo non mutatis circumstantiis , I ex naturalis mutari non potest. Si autem ei r-cumstantiae mutentur , mutati poteli id quod aliunde erat de tute naturali: se licet de iure naturae honorandi sint parentes potest hoc mutati, si sint iurati patriae hostes: licet homicidium prohibeatur, licitum sit , dum patratur a uilioritate Dei habentibus ius in motistem dc vitam ; vel aut horitate publica, cui tale ius per commissionem compeiit in subditos: vel denique ad conseruationem suae propriae vitae , quae aliter conseruari non potest : Licet res aliena restuuenda sit domino, non tamen gladius furioso reddendus est; lie et
sui tum prohibeatur, in ea trema tamen necessitaIα constituto permittitur.
Deus non potest dispensare in ulla Iege naturali, siue sit in Decalogo, siue extra r dispensare enim est concedere alicui, ut agat contra legem, etiam quatenus
obligat be n. autem facere porcst Deus, ut mutatis aliquibus circumstanti js , lex naturalis non obliget; sic. que quando Deus dispensate videtur in aliquibus praeceptis naturalibus: hoe est, quatenus declarat in talibus circumstantiis illa pia cepta non obligare. . Quando, v.g. lex natu talis prohibet homicidiurnia rhoc est, quando fit priuata aut horitate, non publica , aut dicina, aut in conseruationem suae propriae v itae : sic Deus cum Ab talia ino non dispensavit super Piaeceptum, non occides: non obligat enim in eo casu ubi homicidium fit a uilioritate diuina. Quando etiam iussit Oisae , ut adit et mulierem fornicationis, non dispentauit super praeceptum , non moechaberis, non ius. sit enim , ut illam cognosceret ante contractum, sed ut cum illa contraheret. Quando iussit Israelitis, ut
420쪽
Praeceptunx, non furtum faeter : non eoncessit enim veaccipercnt bona illorum , tanquam aliena: sed tanquam sint propria per donationem Dei, qui omnium bonorum Dominus erat, de qui poterat tale dominium transferre ad Israelitas, qui pro toto labore AEgyptiis xeddito vel bera solum reportauerant . Quando Deus concessit Polygam iam , non dispensavit super legem Daturalem, sed abstulit circumstantiam, qua ablatae cessat obligatio legis naturalis , nempe inhabilitatem viti: inhabilis est enim , ut tradat dominium sui eorporis secundae uxori, postquam tradidit primae r Deus autem ut supremui Dominus facit illum de inhabilitiabilem, permittendo , ut dominium corporis v iti sit
commune duabus uxoribus, εc in hoc casu lex natura istis non obligat, quoniam obligat tantam personas in habiles. Quando similiter alias vir repudiabat uxorem, Deo permittente, non contra dicebat legi naturali: quia lex naturalis prohibcbat tantum et cetionem uxoris, de coniunctionem cum alia , stante priori vinculo i illud autem vinculum d dissoluebatur aut horitate diuina, me-Eirnte libello repudii, sicut nunc per mortem dissoluitur . Ex his patet, quod Deus non dispenset propri Ein lege naturali, sed adtienientibus certis circumstantiis, lex naturalis non tabliget.
Idem dicendum est a fortiori de summo Pontifice. quod non dispenset in illis, quae sunt de lege naturae
sed aliquando tollit cortas circumstantias , quibus ablatis, cessat obligatio legis naturalis , quod vocatur dispensare, sed large, ob rationem antea allatam. Redditio voli, v. g & impletio iuramenti: sunt de iure naturali , quia supponunt promissionem Deo factam de non rela Aatam, & manente illa promissione non rela Nata, nec Deus , nec summus Pontifex dis pcnsare possunt, quin impleatur ; Deus autem , vel Pontifex eius vices gerens talem promissionem relaxat, Sc si eccssatcbligatio voti reddendi: idem fit apud homines, ubi promissio cst de iure naturali adimplenda , quam diti non relaxatur. Eodem modo dispensare dicitur summus Pontifex supra residentiam pastorum, quae est de iuro diuino naturali , cx Concit.Trid. sess. a 3. cap t. de Reform. non quod disponset proprie, sed te mittit Pastori obligationem residendi nomine Ecclesiae, cui per pactum ad sesidendum se ad diuit, saltem tacite, suscipiendo curam animatum: sed hoe non debet fieri nisi ob magnam utilitatem Ecclesiae, aut glauem necessi' lalcm