장음표시 사용
441쪽
Vir iam Lex h ana obliget in conmentia γ
INtelligitur haec quastio tam de lege civili , qu lin
de Ecelcsastica , proponi etiam potest deleg Poenali, ac de praeceptiuae ubi lex praeceptiua est illa ,. quae sancir aliquid c ne faciendum , vel omittendum, multa conitituta poetia , ta lex poenalis est illa, quais aliquid praeipitur; vel prohibetur sub tali poena- , quam iudex constituit , ut illi,qui ad obseruationem, legis non trahunt ut amore , timore poenae ad illamia Petrahantur. Denique , quandoquidem lex, ex dicen. Eis, modo obligat s ah pecca to moriali , modo sub v niali x dicemus, unde cognosci qucat Iegem obligat sub mortali, vel veniali tantiam.
di subditos in conscicutia , ita quod eorunt a transgressio sit vel peccatum mortale, aut veniat , ctiam sceluso scandalo, ec contemptu. Hoe habetur Romam tr. Subditi Avite, nonsl:Πn propter iram , sed etiam propter conscientiam e & antea eodem capite , potesati rediissimi, ira ὀi damnationem aequirunt: damnatio autem non acquiritur, nisi propter peccatum moris
rate. mod autem hoc debeat inrclligi, nedum de Iestibus Ecclesiasti eis , sed etiam de ciuilibus patct cx r. Petit a. Stillecti estote omni humanς creatuWς propter Deum. sue rem quas precellenti siue ducibus tanquam a Deo misiis, quia se est voluntas Dei. Ratio, quam affert D. Ili mas , cst haec validissima, quia leges humanae , si iustae fuerint , habent suam authoritatem a lege aeterna, 1 qua detinantur , ad Roma a. r; .s is potestiss a Deo est ; intestati resipit , Dei ordinationi resilit
terna habet vim obligandi in conleienta a, dc sub peccato mortali: ergo dc lex humana, siue sit Ecclesiastica ,sue ei uilis. Nec dicant, omnia esie Praecepta,aut prohibita per legem aeternam r cigo nil posse pracipi per humanam. Resp. licet nihil Praecipiatur, aut prohibeatur, quod non sit canicntari eum legi aeternae & diis Minae : tamen plura humani ius praecipiuntur, Ut ieiunia. auditio sacri, sbstiuali oscuorum , dc plura pro hi bcu
442쪽
hibentur , ut cessatio ab opere manuali in die festo .& vsus carnium in Quadragesima , quae tamen non praeci pruntur formaliter , nec prohibentur per legem aeternam . Dixi in conclusione, quod leges humanae ob ligent sub peceato , etiam secluso scandalo, contem piu , aut transgrediendi consuetudine, quamuis con-liarium attribuatur Caietano : cerium enim cst. Catholicum peccare morialiter, qui se inel tantum , sine contemptu & scandalo , voluntarie omittit communionem Paschalem: sicut dc Sacerdotem, qui horarum
canonicarum lectionem praetermittit.
obiicit Caluinus lib. . Instit .e to non posse condi ab hominibus leges ciuiles , quae obligent in conscientia, primo quia potestas principum faecularium est mere ictu poralis : ergo nullam habent potestatem super conscientias.Sed ad hoc respondetur, quod licEt illo in potestas sit temporalis ratione obiecti , est tamen per accidens spiritualis : ratione obligationis; in quantum Pro eodem itast aut inquo aliquid praeeipiunt quod Hi cem temporalem sui regni concernit, illico Deus vult, ut illis obediatur , sicut probat conclusio. Cb icit secundo , principes seculares non iudicare nisi de externis, dc non de eoo scientia. Resp.quod non iudicent proprie de internis, sed solus Deus; attamen
Ieges externas istatuunt. quae obligant eun scientiam . obiicit temo , regem non posse infligere poena spiritua Iem , nec ligare eonscientiam, Res p. ut pilus. posse utrumque facere consequenter; quia potest con dere leges, quae , si non observentur , ligant inflaciorum conscientiam ; utitur enim potestate,quam indidit illi Deus, qui Perme Reges regnant, per me principes imperans, cme. Prou 3.
obi jeii qaarto, principem non intendere.qubd subditi ad peccatum obligentur. Resp. quod intendat obligare simpliciter ad lege , & non potest hoc intendere , nisi intendat consequenter obligare ad peecatum .
CONCLvs Io SEC, D A . Nedum leges praeceptiuae obligant in conscientia;
sed etiam leges paenales. qui s liquid praecipitur, 34isa paena transgre tibus: sunt iamen aliquae leges mei e Paenales,quae nihil praeseribsit, nec imperant illud egerit: id est: non
P ohibet aliquid sieti. sed si factu sit,illud puniunx, pio
443쪽
iunccnim, inquit Gamaelestus, non ccnsetur,legislato. aes obligare in conscientia, quandoquidem actum non
Frohibent, sed tam uin ictui paenam praeparanti sic quando in iure habetur, Si per nigligentiam cetodam euaserint Rei, leuiter puniantum, ibi est lex poenalis,
quae non obligat in conscie mi. , quondam fles euaso- aes nullo modo peccant: se etiam, inquiti. Thomae, sunt nai uia quorundam Religiosor uni, quae ex inten- ione expressa Fundatorum ad nullam obligant etiISam, dempto eontemptu, ut habet ut in nostra Religio Rae; obligant tamen dicatur esse ridiculum , quod *bi nulla est culpa, infligatur aliqua poe. z a r nam licet in allatis cxemplis&similibus nul Ia sit culpa moralis , quae coincidit eum peccato; est tamen ciuilis, seu in dcccntia r decere nim & honestum e n ita civili, vi Superiori obediamus, qui praecipit ali quid sub poena tam um, & sub culpa . Psobatur vi reque pars conclusioniς, qubd scilicet ex praeceptiua, de Icx poenalis obligent in eor scien-etia: quia ubi est iustum Superioris praeceptum, ibi debetur obedientia, i, Petri a. Subditi estote muri creat tira propter Deum, oc alibi, Gedite Praepostis vestis etiamia scolis, & haec obedientia in con. scicntia dcbetur, ad Roman. I 3. Subditi estote, non follim propter iram , sed criam propter conscientiam, sed tum in lege piae cepi tua, tum in poenali interuenit praeceptum superioria: ergo, ubi usi uin, di legitimum est , interuenit obligatio incisse lentia, sub pana see cari mortalis vel venialis , iuxta qualitatem materiae. Hinc sequitur praeceptum recitandi horas canonicas, datum initiato tantumetonsura clericali 1 ub poena amissionis fructuum bene.
se ij, oblitore in conscientia, sicut di praeceptum regis de iustis v cctigalibus solucndis. Sed quia antea diximus , aliquas legcs cssct mcre poenales, quae non obligant in conscientia de hic dicimus, leges poenalcs obligare regulariter in conscientia, licet praecipiant tantum sub poena, di non sub culpa : dignoscendunt est , quando nam eges paenales obligem sub culpa, hae paena simul: sa quam dissicultat cm soluendam, affeti Camachaeus has regulas: Cmues leges siligoni ob culpae , oue precipi urit iuste aliruid fieri, vel feri vetant, quia ibi piacipitur actus, di tali praecepto debetur obedientia sub peecato. Leges quae nil prohibent ais itibent feri, sed filum decernunt paenam, si hoc vel illud far , non ad curu ram,
444쪽
pam, sed ad petitam obliganti quia ibi non est matrisa
vim superioris cadens super actum: sed tantum poena irrogatur , actus si fiat: & se debet taui uni subditiis subire poenam, & non tenetur adactum sub culpeta, modo non adsit scandalum aut contemptus. Contrarium sentit Nauarrus, praesertim de lege poenali ciuili, quam cum multis aliis, quos citat Bona cina, putat non obligare sub mortali, quando decet-nitur in ea tantum poena temporalis aut corporalis . etiam si glauis sit, ut poena capitis & amissionis bonorum , qui a ; inquiunt ,dcκ poenalis est odiosa, ergo resti ingenda est ad solam paenam, quia deinde legislator
apponeus puerim temporalem, censet ut cxcludere aeternam : e regula iuris , qut unum exprimit aliud tacet, censetur excludere grad tacet, quia insuper subditu credere possunt, legislatorem contentum esse poenae quam expressit, di non exigere culpam de qua tacet in Bonacina autem, Suare Z, Toletus, de alij, tenent nobiscum, Iegem poenalem, etiam ciuilem , obligare indconscientia, s si aliter constet de mente legislatoris . pro Pic I rationem allatam, vel nisi cognoscatur, illa inesse mere poenalem per regulam praealta tam . Ad rationes aliorum Iespondet Bona cina: primo, legem
rigo rosam esse restringendam, nisi aliunde constet demente legislatoris : constat autem, saltem implicite , quod mens legislatoris praecipiens actum sub poena alii obligate sub culpat quia , ut diximus, praeceptu est, de praecepto debent subditi obedite sub culpae . Ad secundum dico, qui unum cxprimit & aliud taeet; istud excludit, si istud non sit implicitum sub alio, concedo: cum autem quis praecipit actum subpφna, censetur illum implicite praecipere sub culpa . ratione praecepti, cui subditus in conscientia obedire debet. Ad tertium; si parum instructi sint subditi , non debent credere, quod illud non obliget in conscientia , quod Praecipitur s. pliciter sub paenari immo culpa insertur e X Praecepto sub paena , quia actus praecipitur, dc ptaecepto debetur obedientia subpaena Peccati .
CONCLvs Io TERTIA. Vr c gnoscatur qualitas peccati , sub quo Iex
Cbligat , rccurrendum cst ad voluntatem legis
latoris, qui si intendani obligate subiit
445쪽
li, aut veniali, taliter obligat: modo voluntas illius iusta sit e non potest enim in materia, quς est leuis insedi in effectibus, obligare sub peccato mortalit lichi in 'maicria graui possit obligare tacitum sub veniali. Ratio huius est , quia actiones ageutium moralium non operantur vltra intentionem iIlbrum . Et ratio primi Petitur ex hoc, quod lex esset iniusta, quae leui maie- 'xiae poenam aeternam imponeret. Si dicatur,quod tria tReligionibus res leues v. g. obseruatio silenti jὶ praeci- lpi .ntur sub peecato mortali; dc esum pomi sub reata lpoenae aeternae Deum prohibuisse Adamo; Responderi- dum est , res illas in se leues esse , dc graues ratione fi- , Mis intenti ei legislatore . superiores enim religionum i intendunt conducet e Religiosos ad perfectaue in t de ihoc per diuersa media i quorum alia, licet sint in se
leuia . grauia tamen scint ratione finis , quia ad illam lperfectionem sunt maxime utilia. sic die eo dum est de lprohibitione pomi, quae grauis crat ratioue finis: nam iptae cepit Deus illam abstinentiam in tri intum de testi scatio aem humanae subiectionis nd Deu, quam potuit Deus exigere ab Adamo inb pinna ae Iern . . , si autem non possit eonsuli voluntas legislatoris. ut seiatur sub quo peccato aliquid piae ceperit, hoc habebitur ex sequentibus. Ptimo, quando legislator, qui Prudens esse debet, aliquid praecipit aut protribet ii amateria absoluie leui; signum est,quod obliget tantum ad veniale: quando vero materia est grauis, lignum est quod obligate intendat sub mortali: licet enim, male- ioam grauem possit prohibere, vel praecipere venialiter ltantum e hoc tamen inusitatum est Ieg slatoribus. Sc-ψundo,quando legislator prudens imponit grauem pe- .riam , siue aeternam, siue te meo ratem, aut cot poralem stransgressoribus t ut cum v g. illos capite plecti iubet, laut spoliari bonis aut priuati benefici j s. hoc redolet mortalem esse offensam; pio leui enim culpa iniustum
esset grauem irrogat c poenam: nisi hoc fiat in letro temaliorum : v. g. quando princeps vcna .ione .n leporum prohibet sub paecia capreis: tun on commi Uint pecca- ttum mortale, nisi aliquando ex adiunctis circumlian. iiis. In materia graui obligatio censetur esse liab pec- .cato, quando lex fertur sub verbis prSceptiuis , qualis suor ista : Iubemus. Obligamur,praecipimur,rnandiamur,pro' , hibemur, interditimur debeant teneatur nou pota'. non i
fortiori cum dicitur , Deci ο in virtute fan te obedien-
446쪽
i sub intermiuatione diuini iudicii,sub indisuatione Deia
aut fanfrorum Apostolorum, 'bpaena e terna , faue paena ex communitationis maioris . Gauda lex fert ut sub vel bis istis, moneo. hortor, non eontrahitur obligat ire ad peccetum mortale: ilo enim sunt verba praece hilaea potius consili. Quoad verbum oportet: mulsi sentiunt, illud non importare grauem obligationem , etiam ia materia graui; nisi illa appareat ex antecedentibus, de consequentibus r alij volunt Icctius illud importate regula liter obligationem ad peccatum morialc , nisi aliud constet de mente legislatoris per antecede otia de subsequentia r est enim illud vel bum nota praecepit et unde in materia gram probabilius est , quod obliget sub peccato mortali: Quando, aitentis his omnibus aliquis dubitat , an lex obliget sub in ortali , vel subveniali; probabile tenet Nauarius , obligare tantumi sub veniali: sed probabilius Toletus, Medina et Valent tia , ε alii, taliter dubitantes obligiti ad illam legem, aes ilia lex obligaret iub mortali.
t αλ cum periculo vitae . sic Caietanus , cuius ra- tio est, quis a lex humana obliget sub Poeca peccatii ni orta iis , di potius moliendum est , quam peccatumi admittere. Alii volvat legem humanam non posse
obligare cum periculo vItae: quia conieto a te vii an ν ,
est de lege Daturae r Q lex uat uiae piae serenda est tegi humanae. Media est.
CONCLUSIO.4 A Liquando Leges humanae obligant eum dispen
, a L dio propitae vitae , aliquando non . Vrtumque patet exemplo: primum scilicet cxemplo Ducis , qui 'in bello imperate potest militi . vi agat excubias in tali loco r nec stationem deserat quocumque Occurrente casu ; etiamsi immineat perior iam vitae , te X auem illa est vere humana formali er , licet radicat termanet a lege naturali, ratione fidesitatis in oble tua a o pacto , quo se obligauit mi eis ad dcfendendam
tempublicam , etiam cum dispendio vitae. Eia , in
447쪽
quain, naturalis radicaliter , quia oritur immititE Ducis praecepto , sine quo non plus teneretur ille uides agere cacubias, quam alter; nec manere potius in hoc loco, quam in alio; Exemplificat ut de secundo: in lege Ieiunii di praecepto audiendi Sacrum, dispensan: ob niccssitatem, infirmitatem dc plurimas rationes . Nee dicat Caietanus, nunquam licitum esse peccatum: quia in his casibus transgressio legis non est peccamin a ; nam in his occasionibus cessat ipsius obliga.rio, non censetur legislator istos casus comprehendi sese sub praecepto. Hoe patet ex lege diuina ; Chliflus enim v. g. praecepti integritatem Consessionis, aqua tamen dispensam ni ob timorem legitimum rc uelationis, de alias retriones de quibus egimus , loqueri te, de Confessione: a sartiori lex humana non cen .setur obligare semper cum periculo vitae, vel alterius igrauis damni, quod iudicari debet tale per pruden- igem virum: sani rig amissio membri , iactura famae , detrimentum colabile boni temporaIir, pertu ibatio Paeis etiam inter priuatos; haec omnia tollunt obliga tioncm Iegis humanae. Si quaeratu et autem, ex quo eo nil ei possit , Jegenti humanam obligare cum perieulo vi tae: Asierunt Doctores duas res ponsones. Primo , leges humanae obli gant cum periculo vitae, quando odi seruatio legis est moralirct 'ecessa etia ad construandum bonum commune reipublicae ; naturalis enim ratio postulat ut quaelibet pars eaeponi possit petieulo ad eon et uationem totius, ut paret de quolibet homini, qui exponit manus, brachia, dc pedes. Vt totum conseruet r de grauiter miles peccaret, nedum contra pactum , sed etiam conua praeeeptum Ducis, s stationem de fetet in poeticulo subuersio uis cetereitus per hostes . Respondent seeundo, legem esse seruandam cum dispendio vitae, quando ipsius violatio cedit in contem Pium fidei, oui lecis ἴc potestatis Eceles asticae ; ita ut, ii quis Catholicus manducaret carnes in Quadragesima , ut mortem vitaret, quam ipsi minatui haereticus, Feccaret mortaliter; quia censetur contemnere reIigionem, quod est intrinsece malum, de nunquam Iicitum; unde Machabaei morte impraetuleiunt manducatioui camis porcinae . Caietanus probato in tondens legem humanam obligare cum Periculo vitae, asteri plures leges quae taliter
obligare vidcatur Prohibetur, inquit,rrimo Sacerdoti
448쪽
nὶ sine veste saeta & ea lice eonsecratio relebret; sed hoc non sit proli: beri respondeo , nisi haereticus ad hoc cogeret in contemplum Religionis. Dicit secundo ,
abiolate prohiberi Matrimonium cum consanguinea. svbὶ dico licitum esse contrahere cum i Ila externo ritu et
sed non licet eonsummate illud Matrimonium: primum inquam lichi, quia tale Matrimonium in gradu prohibito ab Eeclesia prohibetur tantuni iure humino , quod non obligat cum periculo vitae r consummare vero illud non lichtu quia , eum Matrimonium illud nullum sit, ob merum grauem , pon potest consum inari si te Fornicatione. UuIt tet o , quod miles te-ncatur manete in sua statione , ubi imminet mortis periculum ; ci Pastor in sua parochia tempore pestis, ted hoc verum est ob bonum commune , quod post alat, ut potius consulatur aliorum vitae spirituali, quam suae corporali,si alio modo ipsorum saluti succurri non potest ; unde Ioan. IO. habetur, Mnaspastor animam fornponit pro ovibursuis; de milite respondimus an tori. Ad icit quarto Innocentium III. declarare, ex metu non licere communicare cum exebmmunicatio ; sed Pontifex loquitur de metui cuir quod si hoc intelligat de
meis graui, hoc est de conmunicatione in crimine equae nunquam licet . non loquitur autem de ali communicatione, quoniam in multas hoc lichi eambus , qui enumerabuntur , loquendo de censuris Q. Quinio tanderii proponit, Carahasianos non posta caines manducare ad suae vitae conseruationem : ad quod respondet muIti , ad vitandam mortem Car-- thulianos non tantum posse, sed debere earnibus uti, modo non esset periculum scandali ; quod scit icet hoc fiet et in contemplum religionis: sic Couariu uias, Aetorius, salas, alij; quia inquiunt Nicolaus IH. cap. exul, ab omni lege exempta est extrema necessitas: di ut ait Aa orius, in voto abstinendi a carnibus , subintelligitur . naturaliter ista Jonditio . nisi esus cainium vilae sit necessarius. Alii dicant, Je te-oius, ni fallor, quod licet ad talem ea inium manducationem non teneantur; tamen possum illis uti in tali occasione , licea sanctius faciant, si abstitiendo moriamur ; quia non tenentur vitam quouis modo
conseruaret, sed illam postponere possum ianiti tali suae profession f, ad ςonteruandam vitae disciplinam,
aeres, an aliquando liceat lcgem interpletari λ- , BoFuin Theolog. Pars III. P At
449쪽
cini ea notandum est , duplicem esse ilitet pre Hloneri
legis ; Prima est simplex , qua in aliquo casu partie Iari explicatur mens. quam habuit; eis lato i-m Iege lcondenda ; secunda vocatur ad aequitatem . seu per Epithjam , qua eπplicatur mens , quam legislator habuisset in aliquo casu , s i Ilum praevidisset : Nest cx iEtich. . cap.ro quaedam emendatio legis uni luet salis, in aliquo casu particulari ., in quo deficere videtur , in quem casum non praevidit legislator. Ver-hi gratia si leκ prohibeat ne ciues noctu arma deferant lper urbem ; PO teli aliquis au mens hostcs conscendere muros ciuitatis ipsam de uastatutos , donao cxire armatus ut hostes depellat, de in hoe legem non violat; sed 'ill am exponit per seu emendat in Ioc casu, ne summum ius sit tumina ici iuria. Rel pondeo primo , in lege naturali , diuina & humana potest sieri simplex later pictatio . In lege N turali constat , ubi Doctoi es interpretacitur de homicidio prohibito iure natura Ii, quod pollit fieri aut hori. tale diuina, de publica , sicut es ob conseruationem viatae propriae. De Lege uinina constat ; per illam enim praecipitur integritas Consessionis , a qua quis censetur excusari , axim adest peliculum reuelationis peecati, quod fit per interpretationem. De Lege humana elatum est: quia si potest fieri inierpretatio in legα diuina de naturali, a fortio ii in lege humana. Respondeo secundo , quod interpretatio m quae dieitur ad aequitatem ; seu per Epii jam , locum non habeat in lege naturali , nec diuioa , sed inhumana. Non lhabe t locu in primo in lege naturali, quia interpreta- ltio exaeqnitate est emendatio legis in aliquo casu pat- lticulari in quo deficit, ut patet in cxemplo prae allato i a sed lex naturalis non deficit, quia non praecipit aliquid absolute , scd eum debitis citcumstantiis ,-alias non obligat : ergo interpretatio per Dii jam non cadit in
legem naturalem . Neque etiam in legem diuinam in ;quiae talis i ater pre auo , seu correctio supponit ecfectum in aliquo casu parii celari , quem non praevidit legislator nullus est ea sus petiticulatis , quem Deus praeuidem. Qiiod vero cadat Epirassam in legem humanam ; patet: quia legislatot humatius condens lcgem
genera lam pro lota communitate , non potest praeuia ero omnes casus particulares euenturos, nec proinde
legem omnibus accommodate; vade aliquando corii- .geacia est per Etituam.
450쪽
Respondeo ertio , ut pateat ad quem spcelat legem inierpretari qd bd si evidens sit legem aliquam in alis
quo casu non obligare , non est opus ad superiorem recurrere , sed subditus potest illam exponere, oc age-xe in isto ea su contra verba legis r si non sit euidens , an Ica obliget, & subditus maneat dubius, Superiorem consulere debet , si potest: s noti potest, debet agere iuxta verba legis , ne agat contra conscientiam dubiam . si subditus magis inclinet probabiliter in unam Parrem , debet adhuc recurrere ad superiorem, si adiri possit : si non possit adiri, probabiliorem sequatur . Si quaeratur, an liceat interpretari Concilium Tride tinu in , cum hae prohibeat Pius IV. in Bulla confirmationis Conciljr Lesp. assi maliue , unde Pontifex intelligendus est de commentat ijs aut horitati vh factis super Concilium ; non de ill is quae reuerenter in re du-hia fiunt communiter. Si quaeratur ulterius , an docta rationes Cardinalium Concilii interpretum habeant
vim legis . Resp. negati ue , nisi publicentur in formas
unde Vibanus vi II. decreuit dic ir. Aug. an. 163 a. nu Iam fidem illis esse adhibendam. neque in iudicio, neque extra iudicrum, nisi solito sigillo, & si1bscriptiosae Cardinalis Psaefecti , ae secretari j ciusdem congregationes minitae fuerint .
Quae tes, in quibus cesset oblitatio legis ὶ Respondeo, legem cessare vel ab intrinseco , id est eessante fine quae est anima legis: voLab initialico : & hoc fit
pluribus modis e nimirum per icuocationem , Percontrariam consuetustinem imper dispensationem ',
di per priuilcgium quibus addi potest non usus : si:lex enim per decennium non sucrit ad usum redacta , ccs- sa se videtur, modo intra illud tempus casus aliqui iri ter uenelint , in quibus rex potuisset usitati. De his
omnibus dicendum est. πPrimo : eessante causa finali legis, eessat ipsa lex is
cessapte enim eausa , cessat effcctus. Sed notandum est, quod si causa de finis legis esset tantum pro tempore a liquo, i cx sopitur tantum , dc non desinit: sed et 'pla tempore , nouas resumit vires , & non indiget noua promulgatione . si etiam sint plures causaeoc fines legis , cessanie una non cessat lex; sed ratione causa- Ium remanentium suum robur semper retinci . modsi causa legis cesset pro uno particulari , dc maneat pro alijs , lex non minus obi gat illam particula rein perlonam: Le' v. g. Prohibet certam vestium pom Lam, P a ne