Theologia Scoti a prolixitate, & subtilitas eius ab obscuritate libera & vindicata seu Opus theologicum studentibus sic attemperatum, vt in illo habeant ad manus theologiæ scholasticæ integritatem breuem, & profunditatem planam. Authore v.p. Ioanne G

381쪽

tamen ad libertatem requiritur obiceti cognitio , cum perturbet concupiscemia aliqualiter iudicium ratio. laris, ideo libertatem minuit ; hoc habetur fol. 347. secundae partis. Ouantum ad ignorantiam,videantur ea, quae habentur fol. 348. a. par. Quantum denique ad metum . etiam diximus in praecitaris , quod volunta-aium & liberum non tollat, sed minuat r non tollit uidem, quia metus v.g. naufragii adducit consensum an mercatore, ut merces in mare proii elat ; re ubi est consensus voluntatis , ibi est libertas; illa tamen minuitur, quia talis proiectio fit cum repagnantia, dc dis Uicemia voluntatis. An per metum ita minuatur liberum, Otoluntaria,

ut promissio se facta adimplenda sit. Respondet Do m.

Gamachatus per tres sequentes regulas, quarum prima est haec , sunt metu interno, debent censerisimplicite molantaria r unde promisso per talem metum facta adim-

enda est . Metus intrinsecus vocatur ille , qui ab intrinseco tantum impellimura; ut quando quis meta mortis eleemosynam uouet, tale volum obligat, quia

nemo cogit, sed homo sbi imponit legem r& liceast aequalis repugnantia in voluntate actus, tamen vo-dendi piae ualet actui nolendi. Secunda regula ista est: ni ex metu imerno . sunt voluntaria cν obligatoria .nrebur dimotis indi euntibus , ubi Ecclesia non declarauit illa esse irrita. Si quis crgo serio iurauit sc datu-aum pecuniam latroni aliunde mortem allaturo, tenCetur iliam soluere, quia iuramentum non est de Ic mala

ae spectu iurantis, licet sit mala ex parte vexantis: hoc habetur cap. debitores. Quod si votum, & matrimonium, per metum grauem facta snt inualida ; hoe est, quia Ecclesia illa irritauit Tertia regula sequitur:

Omnis actio, o omissis metu externo elicita voluntaria est , ad eulpam imputatur ,si es contra lexem Dei vel natiqnegativam , ut est ica , non mentierir, non occides , occ. Siclutem est contra legem humanam Ecelsastieam tel potitiacam , non tet ordinarie facere hominem reum coram Deo,

quando est metus gratiis , nisi legislator ne metum praeuidens excipere noluerit, unde dux belli imocrare potest

militi , ut pugnet cum vitae periculo . Quoad legem Dei positivam, non obligat, Pr sente metu grati i, mo. do absit scandalum in hoc enim differunt lex positiua & negat tua , quod negativa obliget pi' semper. possiua autem urget tantuna data opportunitate , deceato temPote, quo si adueniret glauis metus incussus

382쪽

mb eκtrinseco, non obligaret. Per grauem metum intel Ite itur ille qui susticeret ad turbandos constantes vi-TOS, V. g. metus insanai q. mortis, aut notabilis detrimenti; ob hoc dii itur in eius cadens in constantem vi rum .'

Dico tertio . bonitatem actus humani desumi ex Bomitate obiccti , finis,&circumstantiarum. Duplex est sinis actus humani , ni mittim finis operis, seu in trinsecus , &cst ille quem immediate respicit amo et ει fini, operantis , seu extrinsecus , qui respicitur ab agente : quando quis v. g. iuratur, finis operis: qui es, sentialis est furto , est ablatio rei alic nae; quando vero Giatur ad fornicandum , fornicatio , quae est accidentalis furto . eii finis operantis. Quo ad circumstantias, nihil aliud sunt , quam quaedam formalitates extrin-es saecae sit bstantiam operis circumstantes . & illae con incntur hoc versu, Sis , suid, Vbi , umbus auxiliis,

Cur quomod), Quando. Ilia tum aliquae augent boni talem actus intra cam dem spec: em , ut colere Deum , ct colere maiori affectu , virumque spectat ad virtu-t cm religionis : aliae addunt actui interiori bonita tem specie distinctam , ut date eleemosynam Fauperi sacerdoti r eleemosyna pertinet ad caritatem, quod

voto detur sacerdoti ad religionem spectat . Quando actus, cx obiccto indifferens, teddi potest a fine bonus, vel malus ; ut quando quis Ecclesiam ingreditur ut Deum colat, vel ob vanam gloriam . Quando actus est bonus ex obiecto, & te feti ut in bonum finem , ita ut bonitas finis sit diuersa a bonitate obiecti, actus desumit nouam rationem bonitatis ab illo fine : unde , qui

daret elemosynam Saccrdoti, ut Deum deprecaretur, ille actus esset bonus cκ charitate, & ex religione, ma

do ametur illa elemosyna propter se, α propter finem, qui houestus est. Dico quarto , eodem modo philosophaudum esse de malitia. ac de bonitate actuum humanorum r auod scilicet dola imatur vel ex obiecto , vel ex fine et vel ex circumstantiis: cum hoc discrimine tamen , quod bonitas obiecti, sinis, Je circumstantiarum sint tres conditiones requisitae ad bonitatem actus : ad malitiam vero deiectus unius tantum conditionis lassicit tunde, si in aliquo eorum sit turpitudo , iam actus non erit bonas , scd malus ; bonus enim est ex integra causa , malum ex quocumque defectu: si ergo situs sit bonus ex obiccto , & malus ex fine, non est dicendum Par

tim boavi, de panini malus , sed malus simplici xor

cenis

383쪽

ecolandus est . Que autum ad circuna stantias , quae rea dunt actum malum, vel bonum t dicendum est, quod a

sumant ut formaliter, ut circumstantiae sunt , nori ad dant nonam nouitatem, aut malitiam essenii alere

actui , sed tantum illam augeni intra suam spe ei Cinavi furari decem, aut centum n inmos, quia ν i sae, su rittantum accidentariae in ipso , unde supponari r , non vero faciunt actum habere talem malitiam, vel bonitatem cssenti alam : uti bd si sumantur circui 3 Lautiae , ut sunt obiectum actus humani , addit ut ii ILhonitatem de malitiam essenti alcm , ut quaiado quia furatur in loco facto, vel ob fornicationem. Dico quinto ; quod actus exterior non addat noua mbonitatem, aut malitiam essem talem actui lato tori , licet aliquem a Midonialem adiiciat. Primum patet CN Genes. a a Vesa fecisti hancron , no peperti sti Uanito filio tuo propter me , benedicam tibi, ubi Dcus factiana reputat, quod tantum volitum est, de tanquam factum remunerat et ergo est aequalis merui di bauit M s: Ratio est, quia actio externa non est bona aut mala , nisi quia actus internus a quo proccdit , bo Musa il lua M. est. Secundum constat primo, quia saepe accedente actu externo , internus repetitura di augetur illius bonitas vel malitia r secvado , quia diuturnior mora reperit ut in actu in te ino, dum exterior conjungitur , ω sic bonitas vel malitia augetur: tertio, delectatio quae in exercitio actus mali reperit uir oc dissicultas quae cst in exercitio actus boni, antim internum iotcndunt: si eisque illam faciunt peiorem vel meliorem ἱ unde regu lariter maiyr actu magis mere tur , quam mattye desiderio. Ex his sequitur quod licet actus inleinus de externus sint duae alii ones physi eae ; sunt tamen uri

tantum actio in genere moris, Ac unum tantum peccatum formaliter': cstb ditantur aliquando duo peccata imaterialitet & denominatiue , in quantum una & ea dem malitiae denominat actam im et num dc extet mina , malum . Si dicatur contra primam partem ; ergo non debuit Christus diu ei sis praeceptis prohiberea tum in tornum & externum , quod tamen fecit, dicendo e Bovcim proximi seu concupiscet, o non furtum fac er; ergo etiam frustia suademur opera externa: ergo denique sume it dicere in confessione , adulterari vol.

vi. Resp. ad primum , hoe sic secisse Clitistin , ut

doceret rudes Iudaeos . non solam furtum esse pecca

tum, sed de solam voci ionem fatii esse peccami notanti Rese

384쪽

Resp. ad secundum , ideo bona opera suaderr , quia furit occasio augendi affectam, te te iterandi actum interritam. Ad tertium dico. actum externum debere, cuptimi in confessione, ut appareat censura, reseruatio,

obligatio restituendi , firma determinatio volu citaria ad maliam, quae sine actu externo potuisset esse fot santantiam simplex peccandi velle itast denique actus eo ternus explicari debet , quia voluit Christus, ut in pet-oitcntia peccatum aperiatur secundum suam rotan erilitatem, quae completur cX actu iniet no dc externo tanquam ex materiali de formati .

Dico sexto , quod bonitas vel malitia formai sistius competat actibus internis, quam externis : quia actias internus causat actum exteruum , tanquam suum

effect iam , v. g. volitio eleemosynae causat ipsius largitionem; sed sicut causa est prior essecta , sic bonitas causae est prior bonitate electus t erco prius eo m. petit bonitas actui intereo , quam extera o . Deinde, bonitas & malitia sunt proprietates actus humani , sed actus humanus est actus voluntatis , qui interior est i ergo bonitas de malitia competunt formaliter primo actur interuo , de postea actui externo , quatenus scilicet informatur quod1mmodo ii bonitate actus interni. Dixi quod bonitas de malitia formalis leonueniat primo actibus internis , si enim quaestio intelligeretnr de bonitate, 6c malitia obiectiva , dieidcbet quod bonitas de malitia obiectiva prius leompetat actibus cxicrnis; sic v. e. actio furti prius est mala obiective, inquantum est dissos a rationi , quam vis litio furandi , quae non est mala , nisi quia furtu amnium est , sed ipsa actio furti non est mala formali, ter, Dis adueniat actio interna, seu voditio furandi.ante, enim non est actio humana : sed eo ipso quod actui interiori aduenit actio externa , actio ex te ina incipit esse humana: de proinde bona vel mala ; ita quod postea una de eadem bonitas informet tum actu in interiorem, tum exteriorem. cum hoc tamen qrdine quod prius competat actui interiori , de deri. de externo',

Quod si dicat Vasque E primatio prohibeti actiones'

externam, v. g. Furtum, Honiicidium, Iec. hoc est;quia prohibendo actionem ex tornam , prohibetur inteIna ssine qua ex crna non esset mala: quippe non esset hamana οῦ quoniam actio humana est operatio voluntaria hominis, Si etiam actio ex: erna dicatur primario

385쪽

obiective, & fundamentaliter, non forma. ' ex et a solo enim actu voluntatis concomitante actiam tW territum ipse actus extcrnus humanus est , di conse- ique mer bonus, vel malus. Dico septimo , quod bonitas moralis sit eonveniet ria actus liberi eum natura rationali , ut tali : idest, ualenus cx ratione operatur : Sicut enim illud dici, quod est illi conueniens : sic ille .: octas homio is dicitur bonus , qui conuenit illius na- Donitas moralis considit in conuenientia . Consistit, inquam, in eo nuenienti tum nati ra ratio. I , ut operanti secundum rcctam Aelf I tuu emem rationem ; unde non sunt actus moratris aer bonon brutis , quae licet operentur conformiter naturae tuae., non tamen e siciunt actus suos lacundum rationem, celan illa careant. Actus ei iam homi-

' φ qn berati , licet sint materialiter boni, nimirum

cxcbiccto, non sunt tamen boni formaliter ; oui a Bonitas formalis est conuenientia actus liberi r de illi non sunt liberi, quia non fiunt ex deliberata intentio-a et poliunt tamen ex non moraliter bonis fieri mora

liter boni, dum ex non liberis fiunt liberi, ut quando primo primis aduenit aduertentia rationis , A. . PQrto , ut actus sit propti E

Iraliter bonus , non sunt ei liquod sit liber libertate

euentiali , quae consistit in determinatione voluntasn iis ad aliquem actum cum praeuisa eognitione e sedi reqlairitur, ut liber libertate indifferentiae, ita quod necessitatem excludat r ubi enim reperitur neces. .ntas agendi , actus censeti non debet laude, vel vitii. Peri O dignus e nec consequentet bonus aut malus mo-aaliter dicendus est , nisi tantum late te impropriε. EM/ 'pP-ret, quod bonitas actus in oratio sit entitas tes- rcctiva realis . Est primo respectiva, quia est conue -- nientia actus cum ratione , & conuenientia est rela- aio : est deinde realis, de non tantum denominatio m - re extrinseca , aut ens rationis , ut voluerunt aliqui:

nam a parie rei actus, qui dicitur bonus , est conformis rc istaerulani. . Dico octaub , quod malitia moralis sit diseonue

nientia, de repugnantia actus liberi cum rationali na- , i tura , seu cum natura operante per rationem e di seu . . Tendum est enim de malitia, sicut de bonitate : sed ani- maduertenduin est, quba ratio peccati,di malitia mo-

Ialis distinguuntur in hoc , qaod malitia pcccati con-

386쪽

in oppositione ad legem Dei : definitur en in aliquid dictiam Jactum, vel concubium contra letem Dei

malitia autem moralis consistit in Oppositione ad rationem placise , lichi enim omnis alius malus repugnet aliqua litet legi diuinae , qua omne malum pro- liabetur : sunt tamen aliqui actus de se inoi aliter mali citra spceialem Dei prohibitioncm , ut odium Dei , blasplieinia , di similes , qui ideo prohibentur a Deo, quia mali sunt de se. .' alii autem ideo mali sunt, quia

prohibemur iure positivo . An autem malitia mora- malitia peccati consistat in aliquo positivo rca li; aut tantum in priuatiuo: Respondcndum est, no a tantum malitiam quae reperitur in omissione actus

praecepit esse quid priuatum , ut ipsa acinso minio rsed elim malitiam, quae est in actu positivo peccati , ut quando aliquis furaturi consistit formaliter in priuatiuo , licet materiale actionis sit quid positiuum . Utrumque patet cx hoc,quod peccatum d c finia. tur . vel concupitam eontra legem Dei tubi dum dicitur, factum , dictum, vel concupitum, indicatust materiale actionis ; dum additur vero , eontra legem Dei, ostendit ut negatio, ge repugnantia cum voluntate diuina praecipiente, vel prohibent caelum. Ob

hoc dicunt Theologi, peccare nihil aliud esse ; quam deficet ea bono , dc asserunt philosophi, loquentes de

concursu , Peccatum non habete causam cssicientem,

sed deficientem ; simi liter que bonum, & malum non opponi contrarie, nisi quoad materiale actus , scd o DP uni tantum priuatiue , quantum ad formale . Dico nono , dari actus indiffercntes , nedum in specie, sed & in indiuiduo . Per actus indifferentcs in specie lintelliguntur actus in se considerati qua ex sua

natura nec boni, nec mali sunt . ut spucto, ambulare oret actus indifferentes in indiuiduo intelliguntur ijdem actus , quatenus cliciun ur ab homine , qui cum debeat in omnibus actibus suis se conforma Ie rationi , ideo aliqui dicunt , quod licEt dentur actus indifferentes sccundum i peciem , id est , secundum se , non dantur tamen actus in distet enies in indiuiduo , quia in illis vel homo se conformat rationi, de tunc boni sunt ; vel ra tioni non se conformai,oc tunc sunt mali Non obstante taliren hac ratione , dicimur dari actus in differentes in indiuiduo : se Alensis , Bona uentura , Scotus , & plurimi Piobatur ex Hieronymi Epistola ad Ausustinum , quae est secunda in Ier

387쪽

Epistolas Augustini. Bonum est, ait, Continnitia; mairn

Luxu)ia , inter utrumque inae se ens ambesare ;purgamema naribus proiicere, Duris rheumata latere, hoe

bonum, nee matam est ; sue enim feceris , sae nonfeceris, iustitiam non habebis, nec iniustitiam sesiae intelligi et bent de actibus in indiuiduo sumptis: non enim, id feteris, siue non te iri s sic spectantur non tantii rin se, sed ut eliciuntur ab homine, quod cst considorare illos in indiuiduo. Ratio nosti a cst ; quia illi actis sunt indifferentes etiam in indiuiduo , qui et ieiuniui ab homine cum aduertentia rationis , di feruntur intam biectum, qao4 neque bonum . neque malum eis, serPlures eliciuntur tales actus , ut v g. actas scribendi ambulandi , &c. non enim sunt boni, quia non fianhonestatis gratia: nee mali, quia licet ca prosequi, qua

sunt commoda naturae , modo non prohibeantur . Squis dicat, actum illum in indiuiduo esse malum , cudeest conditia, sinis honosti, si autem fit ex si te honesto, pro tune osse bonum: ergo nullum dari actum humannm in disterentem in indiuiduo. Resp. hominennon sempet debere sibi finem honetium praefige te fectum cere aliquando quod non agat conita fidem honeccum , licet agat propter sinem utilem tantum t aut cie. Icctabilem. si Dicat Paulus 3. Corint in floriam Dei facito. Resp. esse ibi consilium , non praeceptum : quod si fit praeceptum. est tantii m negaricium inuo prohibetur, oh quid contra gloriam Dei faciamus vel quod non pol si in gloriam Dei referri. Si Matilia 2. habeatur, quod de omni vel bo otioso reddenda sistatio: hoe intelligitur de verbo otioso, quQd inenclatium & calumniam includit , inquiunt Chysosto. anus de Theophylatus di vel hoc intelligitur de eo quocest absolute otiosum & nullum habet finem e ill ud au rem quod fit ob utilitatem , vel recreationem . vol ne cessitatem ι non censetur pure otiosum , cuiusmodi sunt actus nostri indisserem cs , qui licet non fiant ob

finem honestum , & ob hoc non dicantur boni ; fiunt

tamen ob viilem, aut delectabilem si ocu . Si quis instei, actionem esse malam , quae non est consentanea rationi: & illam esse bonam , quae est rationi consen. tanca , quia ratio est regula actuum humano i iamr ergc omnis actio vel bona vel mala est Resp. vi actio nocst mala: sussicerc. quod sit consentanea rationi negati vh, ita quod illi uon repugnet e non requiritur autem Quod sit consentanca pus live: Deinde, actus in

differ

388쪽

differentes sunt conformes aliquo modo rationi , que' iudicat illos esse conformes naturae rationali, ut rationalis est , quia non fiunt ob sinem honestum , s ed si- nunt in fine utili, vel delectabili, non tamen prohibito

si quis urgeat, actiones illas esse bonas, quia fiunt ob J finem honestuta : nam recta ratio dicta , esse v. g. am- . bulanduin ad conseruandam sanitatena : Resp. illa In actionem cum tali r essenu esse reuera bonam, bc honestam ; sed loquimur de actione; quae sistit piath in

commodo, vel utili , quaeren es v. g. virum calefacei se, praeci se, quia frigus corpori molestum est , si moralitet bonum : quod nos asserimus esse actum indif-Dientem, qui bonus non cst , quia non est quid hone, stum : nec malus, qMa non est y ohibitus ; unde, inter bonum 3c malum inediat non bonum: His omni bas non obsta a bas, chmstianissi nurn semper ciit, omnes ect sones suas in gloriam Liei referte . iuxta D. paulum

dicentem ; Siue manda alio ,sive biόuir , siue quid aliud, facitit, omnia in gloriam Dci facite.

Dico decimo , quos ut aca toties humanae bonae sint, i dc beni csse confornacs lcgi aeternae voluntati druina, i di conscientiae agentis . Dcbent pimao esse conformes legi aei ruae, quia illa ei prima,& radicalis regula Om-n Ium agendorum : unde peccatum definitur ab Augustino , dictum , factum , vel cen Hiram contra legem Dei

eternam lib. 2 r. contra Faustum cap 7. Dcbeni lccundo' esse conformes diuinae voluntati: ex intellectu enim diuino de diutina volucitate resultat exemplar primari una , dc regula quaedam vn uci salis , quibus conformari dc beat action s nostrae , ut bona sint .LDcbent tertio cis e conformes consesentiae agentis : quod cnim est contra conleientiam, est peccatum , ex Paulo , Omne quod non est ex fide , peccatum Uti id est , quod non fit

secundum et ictamen conscientiae . Sicut ergo lex aeterna est prima, Ac immcdiata regula faci dorum , ita a conscientia est proxima mediata regula corum,quae facere, aut vitare debemus. Conscientia proprie lumpta dicitur actus intcllcctus , quo iud. cam is aliquid cssc h ic & nunc faciendum , vel non faciendum. Q rodsi attribuatur aliquando voliriliati , Gn. aliquis dici Lur bonae, vel malae conscientiae , qaies bene vel mathra Pe Iatur per voluntat cm : hoc eii lare, oc conseque n. et Cr, ill quantum consciontia excitat as bene operandum; formalit et tamen cst actus intellcctus. Conscie*tia distinguitur a synder c., dc aracione, in hac, quod

389쪽

llo, detesis sit habitus intellcctus , quo cognoscuntur prima principia practica, v. g. boniam olfaciendan ma- tum fugiendum : alteri ne facias quod tibi feri non viro. Ratio verbest discursus , mediante quo , conclusioi deducitur, & conscientia est ipsam et conclusio dictans aliquid esse faciendum hie & nunc , Hoc patet milio syllogismo practico , Omne bonum est faciendum i sei eis binas bona: ergo facienda es hic nunc . pram αι propositio est a Uuderes . . ecunda a ratione die ante cleemosynam esse bonam ; conclusio est a consciolatia Conscientia diuidi solet in rectam seu in falli hil ira , erroneam . probabilem, dubiam, & scrupulosam . Recta seu infallibilis est ea , quae cognosccndo obicctum scuti est per media io fallibilia, dieiat faciendum. quod reuera faciendum est. Erronea est illa, quae cogit Uicendo obiecta alit et quam sunt , dictat facienda. 'uae non sunt facienda . Probabilis est ea , quae cognoscendo obicita per media probabilia cum formidine falsi , dictat aliquid este faciendum. Dubia est illi,quae ex diuerso dictamine practico ita fluctuans remanet , ut ianeutram partem se determinare queat. scrupulosa denique illa est , quae assentitur uni parti cuili in iis dine alterius ob Iei)issimas,& incertas coniecturas. De conscientia recta seu insallibili nihil est dicendum, nisi 'bd actioncs, quae fiunt ex ipsius dictamine, sciit insalis, tibi litet bonae ; de alijs dicemus aliqua scitu necessaria.

Dico vndcc in b, non esse licitum agere contra conis scientiam errantem, faciendo quod ipsa prohibet, vclomittendo quod praecipit . Ratio est, qaia non licet xelle malum iudicatum ut malum , qui autem opera

xur contra conscientia in errantem . vult malum iudicatum ut malum t ergo non licet age Ie contra conscientiam errantem . Si quis dicat , conscientiam er-Ioncam non esse rccham regulam et non est recta regulare spebuinte luctus , cuius iudicium erroneum cst . sed est tecta regula respectu voluntatis, quae tenetur conscientiam semper sequi . N cc quis ob .iciat , xigo poterit quis gaudere de actu praeterito, qui malus cognoscitur , quando cognitus est error. Resp. posse quidem gaudere de actu voluntatis , quo Petrus v. g. dedit pccuniam, quam cre dcbat suam , qua a talis largitio hona fuit, non potest iamen gaudere de obieeior nempe de largitione pecuniae alienae , dum cognosci tui aliena,si conscicntia erronea iudicet ex ignorantia inuin.

390쪽

inu In ei bini aliquod esse faciendum aut vi an dum squod neutrum tamen est , tenetur se conformate illi iudicio erroneo, si non faciat , peccabit, quia voluntas iudicium intellectus tenetur sequi tanquam suam regulam. Peccabit, inquam , mortaliter in materia graui, venialiter in materia leui . Dum aliquis ex ignorantia vincibili iudicat aliquid esse praeceptum quod tale non est, voluntas debet sequi dictamen illius conscientiae I debet cnim sequi suam regulam , nempheale iudicium . Licet tamen voluntas exequatur id quod ex ignorantia vincibili credebat bonum, de tale non crat, in hoc non bene opera ut ι inamb male agit rquando malum operatur quod putabat bonum; quia ignorantia vincibilis non excusat a peccato sicut ignorantia inuincibilis; unde dc buit sic agens perquirere an quod agit, bonum sit vel malum , dc deponere conis scientiam errantem, quantum potest: quamdiu tamen Perseuerat illa conscientia errans, debet voluntas il-jam sequi ex quarumque ignorantia ciret . Nec dicendum cst , ergo sie agens necessario peceat , siue agat cxconicientia erronea vincib: li, sine illi non se eonformet. Hoc falsum est; quia vel potest deponere suum error cm, oc sic potest non peccare ε vel non potest adhibita omni diligentia deponcre suum errorcin, & pro tunc illa ignorantia est inuincibilis;& operari ex ignorantia inuincibili, non est peccatum . Duo. ecimo, conscientiam opinatiuam distingui ad ubi a in hoc, quod in dubia fluctuet inteIlectus, nec vlli parti assensiim tribuat: in opinante vero intellectus ad unana partem se determinet, sed ob motivum tantum probabile, cui falsum sit besse potest . Nullus dubitat quin inter opiniones aeque probabiles a Itcrutram sequi liccat, immo communis opinio est, quod non teneam ut necessario probabiliori adhaerere, cum

possimus relicta probabiliori, sequi probabilem , quae

peritis Se doct is placet: sic intcr alios Dom.Gamachetu vin s. t. quaest. i q. fol. Is i. Quod intelligendum est cum hac restrictione , modo non immineat periculum aliquod, ad quod vitandum chartias vel iustitia excitet, Vt probabiliorem sequamur; modo etiam probabilis sententia suam probabilitatem non miserit, vel ideo

quia antiquata est, 'el ob rationem nouam aut hori-hus contrariae sententiae ignotam , quam putamus insolubilem. Per probabilcm opinionem non intelligimus illam, quae plures habet authorcs simpliciter ,