장음표시 사용
151쪽
tum imitatur celatura ab eminentioribus primum inci piendo,quae longius a superficie tabulae recedunt, ab iis ad deprciliora,& minantia manus acclivi S delabitur, ad planam usque tabula luperficiem, molliter in I trem Glineas desinente summa operis Vt quod fugit potius X- istimare quam de siderare contingat. Sed argent Mauro Gelando compendiaria artis ratio excogitata est. In
Iaminas ducto primum metallo, styli cuspide paulumae tusia exaltera parte tabulae forma procuditur, ut in aversam parte lilrgat Opus diversa prorsus ratione ab
ea quam modo explicavimus hic enim a depressioribus ad eminentiora paulatim surgit artificis manus , in illa contra ab eminentioribu Sad depressiora. Vtroque genere vetereSargento caelame comperio. Anaglypta primum in asperitatem excidendo, ut ex Plinio ostendimus idque ad vas ad pocula, si qua fuerunt ejusmo di. Vel laminas in perimenti sum tenuando pullarum instar. unde aeucro de quo idem Plinius Xij,cap. lib. xxxiij meminit frustari nomen inditum est ab artificio. Hoc operis genere milites vaginas, taltheos ornabant,cum ebur fastidiri coeptum esset. Sedin hujus ornamenti duplex genus fuit Deliacum,ex tenuibus crustis altera parte caviS, altera turgentibuS. Punicum, quod solido opere fiebat, nulla subtus inanitate Lectos vero mulierum inquit autor, jam pridem totos operiri argento,in triclinia quaedam, quihu argentum addidisse primus tradi ur Carvilius Ollio Eques Romanu Mon ut operiret, aut Deliaca specie faceret, sed Punica. eterum cum auro, argento nullo discrimine veteres caelaverint miratur Plinius auro inclaruisse neminem,
argento plurimos Laudatus est in primis Mentor:
152쪽
I o LUD. DEMONΤIOs Ius Hunc proxime aemulati sunt Acragas Boeth S, Mys. proximi ab his fuere Calamis tanti pater quippe Satyrum in phiala gravatum somno collocavisse, 'eritis quae cactavisse dictus est StratonicuS. Laudatus etiam Cysicentis Tauriscus. Item Ariston, Eunicus Mitylenei, Hecataeus, Praxiteles, alius ab alloqui inter sculptores. Fossidonius phesiius, Laedus Stral Iales, Zopyrus, qui Areopagitas judicium Orestis fecit, pondo xij. e stima
cer crustarius, qui cana famam habuit. Praeter hos Ari stor, idem statuarius Lestocles, Prodorus, Pithodicus, Polignotus pictores Marmore Scopus, Briaxis, TimOtheus & Leochares casarunt Diogenis esse suspicor quae sunt in porticu Panthei. Ligno divinus ille Αχime don claruit,famam perna tigili versibus consequutuS. Sed&statuata j omnes cessarunt. Nam Phidias scuto Mi veru ς quam fecit Alienis vel maxime laudatur in quo referente Plinio in eodem loco, protum magonum caelavit, in tumescente ambitu plumo ejusdem co- cava parte deorum, gigua tum dimicationem. In soleis vero lapitharum,& centaurorum. In basi genesim
deurum. In numismalibus etiam priscorum manu Veneramur, aetate etiam artificum discernimus, artis pro- pressiim,&interitum notamuS. Nam ut de Romanis loquar, Vetera illa consulum numisi Data inter artis initia quam rudem admodum speciem pro se ferunt. Ab Augusto vero integro saeculo ars clazuit. Rursum ignorantiae caligine demersa gratiam omne amisit. Quamquam Plinius, longe ante sua temper calaturam Xolevisse scribat cum laudatos illos artii fices recensens, Teucrum crustarium Vlinavim faciat. Et jam tua temporibuS scri
153쪽
DE GEMMARUM ICULPTURA I Ibat,artem sola vetustate censeri solitam, Vsque adeo attritis caelati iris,ut figura.discerni non possiet, OperiS tantum autorita constaret.
Emmis imagines caelantur,aut scalpuntur. Caelata dicuntur, sic plana superficie Opus emineat. scalptae contia si opus refugiat cujus 'tamen forma excipi possit tecra,vel alia facili materia. Vtroque genere veteres inclarui me, vel quae adhuc supersunt eorum Opera testantur. EX gemmis achateS maxime semper oportuna vi laesic laturae propter colorum arietatem, qui arte naturam informante incurrunt plerisque locis, tam aposite quo trahit eos ingentur artificis , ut asciti potius qua innati videantur natura etiam ipsa in his colorum varietatibus disseminandis, ita interdum ludente, ut picturam vicissim aemulari videatur ut in gemma
illa Pyrihi,in qua novem Muse in Apollo citharam tenens spectabatur, non arte, sed sponte ita discurrentibus maculis, ut Musis quoque singulis sua redderentur infignia. Sunt etiam interdum inachate Varia 'On transitu colorum mirab les ex quibus aliae, atque aliae super ficies caelatae dant varios colores. Gemmi scalptis annulis inclusis veteres signabant,ut Augustus phynge, postea imagine Alexandri Magni Augusti vero imagine
principes post eum signarunt, MecaenaS rana, Sylla Iugurtae traditione, Pompeius triumphis Magi vero calptura quasdam reconditioris, ut aiunt, apientiae ostentant. Ali vero ad oblectatione tantum hujusmodi gemnias in dactylicthecis etiam non asservant Adama suis
154쪽
I a M O in I sopibus tantum commendari Voluit mon arte, non figura ulla alcititia,hac quoque parte indomitus Hodie talis futurus nissi artificuna solertia in adamante ipsum adamantem acuisset . quo invento indomita illa naturae vis,ferri ignis contemptrix siclis viribus excisa est. Itaque artificum manibUS tandem parere didicit, adeo nihil labor improbus pervincere non potest. Olim innotuerat,alio adamante perforari pose hoc levi vulnere cognitum est possie etiam domari. Omnium qui Olim caelarunt, scalpseruntve probatis mus habitus est
Pyrgoteles, Alexandri Magni judicro, qui velut ab aliose in gemma scalpi quam a Pyrgotele quo p iudicio primam laudem api id posteros omnium suffragiis adc-ptus est. Proximi a Pyrgotele fuere Apollonides,&Cromius. Vidimus Amethysto unciali magnitudine, Apol lonidis manu scalptam jn ea effigiem Dianae, opus deoyartibus absolutum ut nihil stupra Artificis nomen ad scriptum est,tam exilibus literis, visere visum effugiant.
Est ea gemma Horati Tigur iasignis cingenio,&ani mi candore viri. Famam etiam habuit Dioseorides, qui Divi Augusti imaginem expressit,qua postea principes
signabat Similem, si non eandem caelaturam habet Heroaldus medicus Regius, nature pariter: artis bonus cxistimator. Vidi etiam Mercurium ejusdem Dioscoridis Imanu exscalptum ex Sarda gemma, cui artiiscis nome
adscriptum est. Ejus mihi copiam fecit idem qui Mianae illius Apollonidis. Postea coepit ars in pejus ruere, nec quisquam exinde repertus est qui priscos illos aemulatus cst. Iustrilsi-
155쪽
fulotura, pictura germanis a Libinscripsi
Romae des in barum artium celeberrimo Gymnasio.non ut artem docere,quom nemo tanqMam tam be-W Derbis illastraverat ti. rec nimi existi penicissio Guorum manus cum terti olertis certare iudicaverit, qui
Michaelis Angeli. apbaetas is aliorum opera, contulerit cum is quae Plinius de dierum issorum arte prodidit. Tametsi quaedam in ea latere rasantia, quam nemo tanquam scribendo potuit exprimere, edea noverbo Venere appe abat qua napi abat caeteris pictoribus. itane fuerat ab ea puam Raphaelisi Urbinas, IV alij nonnulli huius; eculi claris τί re ua arte complexsunt, inibilausim asserere orum exiliat operabiliorum lesiuntur, es legunt ut plerisique locis corrupte. AEt circa v juste comparatio eriposset e temporum is artificum,usumes antiquae artis ineamenta quae exstant apud eum automrem jampenefugientia resiluere labes quas quibusidam locis temporum injuria auerserat . ac Delut pongia detergere ocilemque hanc tabulam instar tot nobilium operum,quae jamdudum tempus absumsit observanti
stes obsequi erga te mei tibi momimentum dicare.
156쪽
pictura arte illa nobili dicendum est, quae
J tam elici successit poesim aemulata est, ut santer oculos atque illa aureStenuerit astectus Vtraque OVenS, Vtraqiae parem seminper sibi licentiam arrogans Hujtis artis initia sunt incerta. AEgypti sex millibus annorum antiquiorem faciunt quam Graeci, Vana antiquitatis jactatione. Graci alii Si cyone,al, apud Corinthios primum inventam esse pre dicant, rudibus primum initiis nempe Vmbra hominis lineis in parietibus circumscripta unde prima lineameta di cere Uno Verbo adumbrare dicimuS. Huius inventionem adscribunt ali Philocli AEgypti , ali Cleanthi
Corinthio. Sed primi teste Plinio exercueremeridices Corinthius,& Thelephanes Sicyoniussine ullo colore. jam tamen spargenteS lineas intUS, quae magiSadmonerent quam ostenderet Ide, quo pingerent adscribebant Cleophanes Corinthiu primus invenit cis colorem addere testa trita. Janitum pictura in duo genera discreta est,in liniatem videlicet, coloratam. Sed linearis vacua est,aut plena Vacua, quae extremis tantum lineis constat. Hujus sunt dispositio&symmetria, tertia,quae nonae Latinum non habet,optice quam Plinius mensurarum nomine significavit. Dispositio est partium singularum situs, recta collocatio. Symmetria commensus partium sibi inviuem Optice ea 1 unde pro varietate situs,&positura dimimilis&inaequalis deline-tio. De dispositione&mensuris Plin. cap X. lib.XXXV. ubi de Apelle sic scribit. Fuit autem non minoris simplicitatas, quam artis nam cedebat Amphioni de dispo
157쪽
D E ICTU R A. rassitione, Asclepiodoro demensulis, hoc est quantum quid a quo distaret. Sed adduci non pomum Ut creda autorem ita scripsisse, quinimo quedam hic transposita esse
puto, aut ei falso adscripta. Nam quantu quid a quo dictaret ad parie illam graphices quam Pliniusproprio nomine distingens a caeteris,dispositionem appellat, referendam non est. Exempli gratia,in architectura dispositio linearis ostendit quo quidque loco ponendum sit,
quantum item quid a quo distare debeat. Vt quo intervallo columnae sint collocandae,quo item reliqua Deinde ad Symmetriam omnia sunt eZigenda. haec pro quantitate aeditat ostendit partiu singularum commensium. Demum totius aedifici mensurae ad Opticen revocandae sint nec jam una mensura est,sed in sinitae in unu punctum coeuntes,a quo totius Oplices ratio pendet. Hec ita habere ex Plinio ostendo cum trium harum partium
graphices diversis loci, meminerit. Quod si mensiura adispositione sejungamus, nec curet amplius dispositio quantu quid a quo dista e debeat,siscitari velim que sint dispositionis partes' Nam si aedificiu aliquod delinean
dum sit,occurrit primum illilla, quantum singulae partes invicem distare debeant. Si quis figuram hominis instituat, eadem cura solicitat aggrediente. Tribuamus hoc mensuris,quid tandem dispositioni supererit ρ Mensura nomen generis est,& dispositioni,&symmetriae pariter inserviens. Sed quatenus speciem distinctam constituit, ex proprii ensuris constat, coeuntibus lineis in pu cstum. Et sane si me luras in genere intelligamus eas Geometria sibi vindicabit nec est cur architectura eas sibi
arroget.' Sed quid diutius hic moror dis ponere quid aliud est qua suis locis singula statueret Symmetriae pro
158쪽
06 LUD. , DE MONTOs IV spitum est partiu mensuras persequi. Sed cum optice a- tinti nomen non haberer,mensura Plinius pro ea surpavit. Cu igitur locus sic haberet,non cedebat Amphionide dispoisitione,hoc est quantum quid a quo distarct, Ristic piodoro de mensuris,Quidam qui hec non noverat, hanc interpretationem ad mensuras referendam este duxit,existiman Sappossitius mensuris,quam dispositioni covenire. Ruscirca Vt membrum luxatum in suos artus redeat, locum ita legemus. Non cedebat Amphioni, de dispotione,hoc est quantu quid a quo distarer . Asclepiodoro demensuris &G Symmetria altera daphic cSpars est, que summam venustate operi conciliat. De hac non semper convenit inter artifices. Quippe cum natura in symmetria corpora non ibi semper constet, quin rendu fuit,quaenam ex omnibuS maxime probada esset. Neque enim cujusque judicio standum fuit. Vulgus nim quod rectum est probat, sed non desiderat exquisitam illam pulclaritudinem, cuἰuS unius amore flagrat peritus artifex. Itaque vel si usquam reperiatur,eam sibi nihilominus ob oculos proponit & ejus specle amat. tum ejus pulchritudini partes invicem componit,Vt solent virgines hinc inde lectis floribus coronam nectere. Sic olim Zeuxis Agrigentinis facturus tabulam, virgines earum nudaSinspexit, ex iis quinque elegit, ut quod inmingolis laudatissimum esset, pictura redderet Hanc pulchritudinem Lysippi judicio nemo vnquam satis accurate expressit. Aliquando enim inter- Iogatu quem sequeretur antecedentium, dixisse fertur demonstrata hominum multitudine, ipsam natura imitandam eme non artifice. Nec tam naturam in nolaudavit, sed speciemquanda pulchritudinis, quae ex Vniversa
159쪽
versa multitudine colligi possiet. Quocirca dicere solebat ab aliis homines factos quales essent, a se quales VideIentur. Apelles sibi diffidens admoneri volebat. proponebat enim in pergula opera absoluta,ipse laten auscultabar sit qua forte vulgus improbaret Symmetria primus in pictura servasse ferturParrhasius.Tertia graphice pars Optice. Plinius inopia Latini sermonis ei nome non tribuit, sed que sint ejus partes satis e plicat, ubi de Parrhasio cap. X. lib. xxxv. COufessione inquit artificu in lineis extremi palmam adeptus est. Haec est in pictura summa subtilitas corpora enim pingere,& media reru, est quidem magni operis, sed in quo multi gloriam tulerint extrema cor porum facere,& destinentis pictura modii n- cludere, rarum in successu artis invenitur Ambire enim debet se exiremitas i pia sic desinete ut promittat alia post se;oliendatque etiam quae occulvit. His verbis Pli- nius Opticen descripsit, tametis locum non prorsus bene habere suspicor nam socrba illa extrema inpinum facere,&desimenti Spictura modum Includere, rarunt in succeTu artis in venitur. sic malim lagere, tr a corporum facere,&desinentis picturae modo illodere, raru in successu artis invenitur. Nam desinentis pictura moduincludere quid sit nescio; sed desinetis picture modo spectantibus illudere, hoc artis est. Hoc ut praestet artifex primum Observare debet, quantum quid a quo distet, totius operis in plano configuratione. Obicuris Ninde lineis sursum ad perpendiculum erectis ad propositi puncti mensuram ea omne&exigere . habita inprimis ratione quantum quaelibet a puncto distet. Vnde patet in hac graphices ait praecipuum csse lummensurarum, sive prima operis in plano configuratio
160쪽
2 8 LUD. DE MONTI Ora I s spectetur, sive Operis adtumbrata species illa Ichnographia Graeci diaint, hanc sci Ographiam,Hermolau Barbarus scenographiam velit Opus sit reccdentes operis parteSextremi lineis aer minare in quo prima laus est quantum ad integrum corporis ambitum deest, id sensim ita oculis subducere ut desinenti picturae modo, ars spectantibus illudat Artifici dictum sat est de graphice nobilissima picturae parte. In qua nescio an quicquam utilius juventuti proponi possit quo exudiatur. Et Graeci in hac sententia fuerunt. Qu9circa inquit Plinius, accedente Pamphili egregi lictoris autoritate effectum Sicyone primum,deinde etiam in tota Graecia, ut ingenuipti eri ante Omnia graphicen, hoc est picturam in buxo docerentur, recipereturquae ea ar in primum gradum liberalium. Semper qui de honos ei fuit, Vt ingenui eam exercerent, mox V, honesti perpetuo interdicto ne servitia docerentur Haec fiunt verba Plini j, cujusdam imperiti glossemate interpolato, qui graphice picturam interpretatus est, speciem progenere accipiens. Quocirca hanc int pretationem, ut Plinio indignam rejicimus. Graphice plena fit lineis intra figuram descriptis primi omnium Aridices Corinthius & Telephanes Sicyonitis lineas intus sparserunt Ars deinde exculta fuit nostris quidem temporibus usque adeo, Vt picturae colorata eL fectus in exprimendis umbris, luminibu Mamauletur. Ostendit enim contracta,& projecta,ca Va intumescctia, quicquid deniq colores praestare possunt, id ipsum praestat graphice. Nunc depictura colorata videndum est. Hujus tria genera constitui possunt, ni color, bico,tor,tri color. Primigeneris autor fui me perhibetur Cleophanes Corinthius, qui primus invenit figuras testa trita