장음표시 사용
181쪽
deprecatorem pararis. TER. Heaut V, a. v. a.
Censior vitio vel bine populi rufragio creatita; fasces submittere scriptores proletam Me capite
cens diuidere ententiam, et aliae innumerae, quas ex antiquitatibuS Romanis explicandas esse, viri docti ad auctores veteres passim monent. Omnia enim haec Vial ideo elegantis si a sunt, quod ritus antiquos ac formula populi Romani sollemnes nobis in memoriam reuocant. CC Vendum vero a peruersa 'pplicatione, qua in re
Nec gratia porro ac venustate carent Et adu adagia, quae in omnibus linguis idem praestare videntur, quod in cibis condimentum b. Sed cauendUm , ne promiscue omnes linguae idiotismos, aut Comicorum iocos prouerbia esse eXistimes ), qua in re vel ipse ERAS MVS haud raro deceptus videtur ).
Dici non potest, quantopere orationem
a uinas intercidentis quaedam reliquiae, ob breuitatem dexteritatemque extiatae. Quum vero eiusmodi adagia sint instar condimenti, facile patet, insulsam insipidamque potius, mole sam et gravem aurib is insul dicimus quae nihil condimenti habent. G. suturam orationem, adagiis iusto pluribus respersam. Unde recte monet CAVSAIN 's de eloquentia sacra et ros III, . p. 189. Erit in letis adagri obseruandum, ne F
182쪽
bra et obscura admisceantur orationi quod puerile es, et vitiosum. Sed, bi res feret, comm de quati gemmulae purpurae inserantur maxime vero in psolarisiis, qui paroemiarum amoeniatate culi us enite icit. Ut exempla quaedam subnectamus : quid pulchrius est illis 1 CER. ad di-Deio lib. V V eps a . Habe Sardo venaleS, altum alio nequiorem os Nempe erant Sardi.
Ies, init. G. Quid elegantius illis ΕΗΕx111
Euu LI, 3. . D. At enim ij haec tu me cudetur faba Ita eleganter CICERO de legib. III, Ire titur prouerbio suctus in sinpulo moriet. Immo et veteres aliquando initium tantum adagii, si notum et peruulgatum esset, obseruamus adscripsisse, itemque factitasse in ΟΜ ERI aliorumque poetarum dictis, quae inprimis celebrabantur, adducendis. Xemplum ex CIC. lib. XLII. ad Attic epis. GR. Met it ΜvRETV Var lassi lib. X. cap. I . Sed, quaeso, Pistola mea ad Varronem
valdene tibi placuit 8 Male mihi sit, se umquam
quidquam tam 1Nv1ΤΑ, scilicet Minerva Meet lib. VH ad Tuer epis. S. Et hoc tempore non solum Dpiens, qui hinc abiis, sed etiam beatus, quamquam quis, qui aliquid apiat, nunce se beatus potest Sed quod tu, cui licebat, pedibus es consequutuS, ut ibi I S, UBI NEC PELOPIDARUM, VI cetera non idem propemodum conjega nur. Integer enim Iocu poetae Veteris, quem in antimo hanuit, talis est ubi nec Pelopidarum hIIa, neca a iam audiam. CIC. lib. VI Lep. 3ο. et lib. XV ad Attic. Ni 2 II. Etiam adprobandum adhibentur prouerbia a CICERONE pro Flacco . a T. G
- Ad ium scilicet es dictum acutam uia
gari omisi Diabermone tritum, qu0d plerumque ad factam auquod aumenum aut ritum veterem, aut
simile quid respicit. . Adagia non sunt, Ι quae nihil
183쪽
nihil habent acuminis V. c. bene compostum par
similis smili gaudet. Acumen vix potest intelligi, nisi e applicatine. y V. g. Aiax Augusti pulchre in spongiam incubuit, WRTON. Aug. 8s. Sed absurde aliorum opera hodie. Grotius ita dicere poterat de sua Saulo. Nempe non omne dictum acutum aptum est prouerbio. 6.)Nec II hoc nomen merentur unius vel alterius auctoris dicta, quantumuis acuta Si su T. Octaui c. Sp. notauit, Augustum quotidiano sermon usurpasse illa: Ad calendas Graecas, adest, numquam. Contenti sinus hoc Catone, id est, contenti simus praesentibus. Velosius, quam asparagi coquantur id est, cito. Sed haec quum Augusto fuerint propria, vi adagia dixeris. Unterim prouerbiorum omnium origo indarepetenda, quod primus aliquis commode aliquid dixisse visus est, quem deinde vel saeculi simplicitas, vel certa ratione imitati sunt alii. Si quis
Auctoris circumscriptione adhibere omnes Velit, pauca relinquentur prouerbia G. Idem censendum ΙΙΙ. de linguae idiotismis, aut Veterum poetarum sententiis. e. g. a tam agitissim numeratis in lente. Quid tanto dignum feret hic
promisis hiatu Magno conatu maxima nugas agit Elegantia haec non carent, sed non tamen sunt in prouerbiis ponenda. Multas poetarum sententias, multos idiotismos prouerbiis adscripsit ERASΜVS ori qui maiorem dedisse operam videtur, ut Chiliades, quam ut selectiores paroemia colligeret. URE-Υvs Var. DII XII, 16. et seq. Nempe non ea tantum collegit Erasimus, quae in prouerbio iam essent, sed quae apta essent ad recipiendam notam prouerbii. Si illa ponere sola fuisset consilium, de quibus constat, fuisse in prouerbio: altero vel tertio tanto minor fuisset suscipiendus labor. y Thesaurus est, non liber, in quo quum
pluscula sint liberius dicta et inquisitoribus notata,
184쪽
sine nomine auctoris, vel P. Manuti nomine iussu concilii Tridentini ediderunt. Ceterum habemus Zenobium, Diogenianum Michaelem Apostolium et Gregorium Cyprium, qui Graeca prouerbia collegerunt. Vid. FABRIC. Bibl. Graec. T. III. p. 28O qui p. 296 sq. dedit notitiam scriptorum, qui prouerbia collegerunt. Erasmum multi sunt imitati, quorum additamenta in quibusdam diationibus adiecta sunt. Germanica, Io Agricola, Seb. Franck et 1o Willi. Zinckgre cum apophthegmatibus sacra Deirio post Drusium et Zeh-nerum Arabica Erpentu cum grammatica dederunt. Harsdorteri Gesyrcic pie etiam meris prouerbiis constat. Koeberi Syllage prouerbiorum puerorum studiis accommodata Latina cum Germanicis exhibet. G. s Ceterum nisi bene prudens quis sit, plebeium quid habent prouerbia, quod pulchre X-pres1it Petronius in coena Trimalchionis, e vantes in QuiNoto suo, et interpres eius Wolfius. G.
Et men . . Denique et sententiae acutae suo loco
adhibitae haXimopere Ornant irationem Sed hic quoque cauendum, ne Du id nimis ), aut ne Vulgaria quaedam ac moribus praecepta subinde inculcan
do, egregii quidquam dixisse nobis videa
mur 'η . f Auctor ad Herenn IV I7, 1. Sententia UOratio frenata de vita, quae aut quid si, aut quides e porteat in vita, breuiter Hendit. G.
Sententiarum virtutes sunt. I. ucumen, II. rotunditas i. e. si Concinna periodo conclusae
sint. III. et sapientia, ut aliquod praeceptuni
185쪽
complectantur. Tales sunt illae ExqcΛ demit beat. c. so Semeiatiam semper Cuzus sequi, Mon vitae es, edfactisuis. Di de beneso it , in Gratum hominem semper benesctam delectat ru- gratum eme Ast si dixeris: omnisoni reruns primorata a precibus feri debent, vix hoc sententiae nomen merebitur. Sapiens quid rua est hoc praeceptum, sed ne acutum, ne tun
dum Sed erit sententia a Iolse principitim, a Ioue suis erit. G. - Recte ait Auctor ad Herena. IV, T.
Sententiae in oratione non debeat fregitentari, magis vivendi praeceytoreS, quam rei actore videamur. De iudiciali oratione loquitur. G.
p. IO. y Ridiculi sunt, qui hique sententias loqui volunt. Ita apud TERENΤ Hec. III, 5, II. Pamphilum pater, qui de hereditate interrogatus cognati, vixit, dum Nixit, bene dixerat,
deridet Tum tu igitur nihil attulisi huc plus una sententia G. Nescio quid vulgare sapit sententiosa
eiusmodi, quam Vocant, eloquutio. Uulgus enim quam saeptimne tit ars eii gentiis, quamuis parum acutis. Vnde et comici personis vilissimis sententias quam plurimas tribuere solent, V. C. TERENΤ. Audr. I, T. Sosiam inducit, libe
tum frugi, qui paene ubique domino respondet, adhibitis sententiis, Rocensente domino ben25 cia, respondet suae commemoratio, quasi emprobratio e immemoris bene steti. Referente de indo illo filii sui institutionem et genium, nulli rei admodum addi sum iterum respondet Sosias: id arbitror, adprime in vita esse utile, ut ne quid nimis Laudante dehinc filii in parandis colendisque amicitiis sollertiam denuo philosophatur Sosias sapienter vitam insiluit, namque hoc tempore obsequimur amicos veritas odium parit. Narrat inde Simo, quomodo occultos filii amo- a res
186쪽
res deprehenderit, rationemque reddit, cur eum tuam haud obiurgari Quid hic Sosia. Donuo philosophatur, et ex ingenio suo depromit sententiam. Recte putas nam filiam obiurges, vitae qui auxilium tulit, quid facias illi, qui δε- de it damnum aut maiam Talia vulgo semper in ore sunt. Vnde stilus eiusmodi sententiosus parum placet accuratioribus dicendi magistris. Vid. QVINCΥIL. Insit orat VIII, 5. qui etiam X, T. Senecam reprehendit, quod rerum pondera minutissimis sententiisfregerit. Mic sententiae sunt potius ipsae periodi et breuia effata. G. Obseruandum diligenter discrimen inter g no
men, L e sententiam generalem, et noemis sen
tentiam applicatam. Saepe magnam hoc habet venustatem, ubi illo uta ac ne vix quidem uti li
An etiam Mirifice quoque sibi nonnulli placent ἡῖ ιώ, versibus et hemistichiis poetarum, quae
ubique orationi inferciunt ). Sed quemadmodum horum usus et periodorum concinnitatem perimit, et ipsius stili gravitati repugnat ita vi laudem mereri videntur Versus prosae admixti, nisi vel testimonii caussa v), vel ob insigne sententiarum acumen inserantur, quod et ipsum tamen rarius fieri debet ).
In elegantiore sermone rectius feceris, ditia eiusmodi poetica solatior silo expria
inprimis QPSII, AVDII, et e theologis ΑΝ- HAVERI, FR. ΡΑΝΗΕΜΙΙ, liorumque, qui dici
non potest, quantum sibi stequentistimo illo e suum
187쪽
s sum atque hemistichiorum usu placeant. Ε,
teribus 1 CHRYsos ΤΟΜvs hoc dicendi genere delectatus est. I. ipsius versus et testimonia poetarum raro, nonnumquam tamen inseruit epistolis ad eos, quos illare delectari putabat. Deinde antiquitatum et doctrinae politicae libros studioso contexuit alienis dictis, auctoritatis caussa Sed ubi eloquentia opus est, plane abstinet: minime proinde in hac classe abutentium versibus collocandus erat. G.) Testimonii caussa quosdam poetarum versus saepe adhibet c1cERO in libris philosophicis et rhetoricis, maxime ex ENNI et EURIPIDE. y Bonam partem suorum Arateorum intexuit libris de nat deor et Consulatus sui libris de diuinatione. G. Nec in epistolis desunt exempla. id epis ad diuers. I, 9 ubi se versus
integros e TEREΝΤ1 Eunucho inserit, ut et Nist. VIII, 6. XLIL 16. Eodem exemplo poetarum testimonia ad partes saepiuscule vocant SENECAE PLINIVS, sed non nisi in scriptis didacticis et epistolis. In litterario enim puluere, et inter amicos, haec locum inueniunt. Sed in orationibus, ubi grauitas stili utramque paginam facit,
non temere eiusmodi flosculis utendum. DENOS ΤΗΕΝΕ sane, CICERO et PLINIVS in or
tionibus suis a poetarum testimoniis vel plane abs tinuerunt, vel ea mutato orationis genere protulerunt Pauculi versus leguntur in orat tu Pison. c. 9. et pro Muraen. c. I . . Add. yrs Caelio c. o. gratiam apud Demosthenem pro Oron. C. 89 inuenia epigramma, et apud Aeschin contra Cteflph. versiculos plusculOS. V. g. C. 36. Drauulum, C. 43 Hesiodi aliquot versus,
L. 62. et 63. Homerica epigrammata. Ita Aristide κατα τω ἐρρπηχένα s. 3s ex Homeri in Apollinem hymno quaedam attulit Lycurgus
in oratione sua non solum plura veterum poeta rum monumenta habet, ut Cap. I. 26. 29. 33.
188쪽
sed illi fiam Euripidis et Tyrtaei tota carmina
intexuit c. s. et 28. Omitto Graecos oratores reliquos Latinis hoc non placuisse, loquuntur exempla neque Quinc Ulianus versibus locumdedit in declamationibus suis, sed Seneca tamen illis non abstinuit in controuersus. G. Inest enim nonnumquam poetae Cuiusdam dictioni aliquid acuminis, quod mutato versu periturum Videbatur. Hic non indecorum erit, ipsum versum inserere, si cum iis agimus, quorum ad palatum sunt eiusmodi lautitiae.
Sic ENEc de ira II, 16. In frigora septentrionemque vergeatibulimmansueta ingenia sunt, stat posta, suoque simillima coelo. Et ps Sa. Facile prouocabas mala absentia recce dolar, quem tolerabilem esse dicebas: ecce morS, quam contra multa animose laquutus es: sonant flagella, gladius micat: Nunc animis opus. Aenea, nunc pectoro
Dulcissima sunt alia in scriptis, quae se moni familiari adsimilantur. Dulcedo Luciani inprimis ex hoc sonte petita. Ad hoc luserunt Centones quidam, ut sibi familiaritatem conciliarent. Sed ut sit in rebus humanis, modum seruare dissicile est, in quorumdam κακοζ1λία. In alterum vero extremum prolapsi sani philosophiae illi emendatores, Cartesus, qui volebat videri, se plano nihil legille, Thomasius, qui iuvenis bonas litteras neglexerat, deinde vulpem imitabatur, visam, quam attingere non poterat, acerbam esse dicentem, denique olfius. Excipiendus vero est Leibnitius ' li stostabiles sunt, qui tum demum sibi videntur Cartesiani, Thomasiani, olliani, si ea, quae plane ignorant, sormulis a magistro arreptis, contemnunt.
189쪽
Hinc illae lacrimae do odio philosophorum intersa et aduersus alios Non sectae diuersitas odium facit, sed contemtus mutuus. G.) Utendum ergo his versiculis rarius. o maxime I in epistolis ad familiares, non aeque in elaboratioribus, quales sunt . . dedicatoriae, ad viros magnos scriptae II in scriptis diducticis, si cum eiusmodi hominibus nobis res est, qui auctoritati permultum deferunt. III. In satyrico et ludibundo genere dicondi, ubi delectatio e ipsa varietate, et doctrina antiquaria petitur. G. Abstinendum autem ab iis in panegyricis, et in omni oratione graui, quales sunt theologicae et ciuiles. Certe parcius et mode
stius his inspergendi sunt versus. Excipiantur tamen orationes et disputationes doctorum, ubi delectare eruditos volunt. Quaeritur hic etiam, an consultum sit, pro ConCione prouocare
ad sententias rhythmicas e cantionibus publicis gDistingue personas loquentes et audientes. G. Ut exemplo rem illustremus: CV-NAEus in Satyra enim Sarή vena P. II.
haec habet Profecto hos es, nec quidquam DeuS haec spatia sedesque ab orbe vestro abcidit, ita-
mea vos terrae sues transilitis, et haec ignota ac peregrina vi tis. Nihil deinceps mortalibus arduum erit, coelum i fum adibitis tandem, et quis quid praeterea homini, dum in terra vitam agit, negatum e l. Nemo ignorat, HORAΥI haegomnia esse, qui lib. I. Carm. d. LV ita canit:
Nec quidquam Deus abscidit Vrudens oceano disociabili
Terras suamen impiae Non tangenda rates transsiline vada. Et paucis interiectis: Nil mortalibus arduum est,
190쪽
Quanto concinnius haec omnia solutior stilo protulit vNAEvi s Vt hoc facere possimus, utendum paraphrasibus, sed non iis, quae invium Delphini actae, sed risclitinianis, quae mascula sunt. G. Sic et ipse IcER aliique
Bucrores veteres saepe si sunt poetarum testimoniis, alia veluti veste indutis, ceu pluribus exemplis in Variis Lectionibus pastim demonstra-Vit . ANT. VRETvs Elegans inprimis est
ita videmus Xpresume Senectus plerisque senia hus tam odiosa es, ut onm se Aetna grauius diarant sustinere. Vid. vRET. Var. Iect VII, 5.
et L, a. ubi locum SOPHOCLI R CICERONE exprenum producit. De Satyra Menippea, Cuius exempla debemus VARRONI, SENECAE in ludo in Claudium ΜARΤΙΑΝΟ CAPELLAE, BOETHio de consoc philosoph. P. C AE etc. haracter eius versus plures sententiarum milium
soridarum, prosae interpositi. G.
Apta dicimus Sed lassiciant haec quidem de ornata: oratione. Reliquum est, ut quomodo
ctere . Uri. APTE dicendum sit, doceamus. Quum P enim aeque absonum sis, omni orationi eumdem Characterem ac omni personae easdem vestes aptare nostra omnino interest, varias dicendi formas vel characteres in numerato habere, maXime qUUm
ita plerumque de illis disserant rhetores, ut quid sibi velint, scias cum ignarissimis ).