Vitae jurisconsultorum quorum in Pandectis : extant nomina conscriptae

131쪽

eiis, adhibetur Consiliis atque etiam jus cisiis re pondet quo magis quod tun ecit se ridiculum is nota bile fu,t. Unde vix credibile mihi fuit Iavo lenum nostrum it Rutilius&mertrandus autumant ad usque Divi Pii tempora aetatem produxisse ut enim demus Plinii illam Epistolam tu extrema Trajani tempora scriptam fuisse, quod tamen fateri nulla cogit necesi1-tas, verisimile non est eum qui tunc temporis dubiae sanitatis fuerit, uantum non deliraverit, per totum Imperium Hadriani viginti lamplius annis ea vixisse valetudine, ut succetari ejus consilia praebere potens fuerit: quod tamen hic Capitolini locus indicata multa dejuresanxit, usu que esjurisperitis, Vinio Hero, da io Valente , Volusio, Maeliano, V io Marcello, Myavoleno. Quare dictum locum de alio quodam das IJavoleno, forte hujus nostr1 filio, intelligendum puto, nisi in Capitolino mendum subes e dicimus pro Iavoleno legendum putamus Puliano, qui ejus imperium attigis e infra a nobis demonstrabitur sed de tota hac re videndus acutissimi Judicii Calaubonus in suis ad Capitolinum notis. Caeterum Javolenum nostrum scripsisse libros quindecim ex Casio, itemque Epistolarum quatuordecim, ad Plautium quinque constat ex indice Pandecti praefixo contraxit in Epitomen libros posteriores Labeonis, ut ex multis inscriptionibus patet imo&ad Labeonem notas ereperitur ιι . . .

132쪽

Neratius Priscus, ejus auctoritas Consulatus ab eogestus, frater ejus garcellus, scripta Aristo, ejusque laus de longaevitate ejusdem, an Iuliano responderiti Scripta ejus : Celseus situs, Confisi quandosuerit, des ectis Consulatibus, scripta Celsi Aburnus

Valens.

Eratius Priscus, vir lectissimus moribus insigni juris peritia, successor Celsi patris, proinde Proculianus , sub Trajano, Hadriano floruit.

Quanti eum Trajanus fecerit, apparet quidem CX quo L. . si a dam Papiniani loco ubi is Princeps Nerati Consu T li'r lio usus fuisse perhibetur sed manifestius testimonium exhibe is partianus dum ait, frequens sane opinio fuit Trajano id anim uisse ut Neratium Priscum non Hadrianum occessorem relinqueret, multis amicis in hoc consentientibus usque eo ut Pr c aliquando dixerit, spars iu commendo tibi Provintiassi qui mihi fatale acciderit buit Hadr Hadrianus tamen art1bus praecipue Plotinae in imperio praelatus, Neratium summo in honore habuit, quod argumento est tanta fuisse eum probitate, ut posthabitus extra omnem vindictae suspicionem esset tantaque prudentia, ut Hadrianus in administranda Rep ejus consiliis indigeret. Fuit autem consul teste Pompo-

L. 1. de io, sed de tempore quo eum honorem gesserit va- 4 P riant auctores Ego eum cum Annio Vero consulem L. c. ad fuisse reperio , cum itaque ex Dione constet An-LU Cor nium Verum ter consulatum gessisse, primo quidem

cum Silvano sub Imperio Vespasiani, iterum cui Augure primo Hadriani anno, sicut ex Fasti discimus, restat ut tertii consulatus collega fuerit Neratius noster. Qu9d quidem ego sexto Hadriani anno contigisse

arbitror,

133쪽

arbitror, quo loco Cassiodorus Verum 3 Ambiguum habet, alii vero auctores Verum ΙΙΙ. Ambibulum agnoscunt teste Cuspiniano addictum annum. Fratrem habuit hic Iurisconsultus Neratium Marcellum, ut ex hoc loco patet, Denique Neratius libro P. 'solarum Marcello fratri respondit ii quem & ipsum s. cum Celso juniore Consulatum gessiste aliunde pro g bari potest ut infra in Celso videb1mu S. e Meminit Iriir. l . ejusdem Marcelli ut viri clarissimi Plinius Junior in 3 C. de quadam ad Tranquillum, cum a Marcello tribuna- ὰ-- tum impetraverat, Epistola. Sed redeundo ad Ne fiuin. lib. s. ratium nostrum, scripta ejus juridica haec sunt Regu 'V'7 Iarum libri quindecim cum J. Membranarum 7 Responsorum 3 Epistolaruni aliquot, quartu Scert superius citatur: h refertur Neratii ad Aristonem Epi D. l. . stola Scripsit& librum de nuptiis, unde aliqua ad 'r' sponsaliorum solemnitatem spectantia promit Agel 1. Aeat . tius ' Videtur notasse ad Fulcinium, citemque gel, lib. ad Plautium i Rursus ad Neratium notavit Juriscon-h i. f. i. a.

sultus Paulus, ut ex indice multarumque segum inscrip don mora C.

tionibus patet meminerunt autem ejus omne fere Iurisconsulti posterioreS. Titus Arso peritissimus privati iuris sublici a Plinio lagellio laudatus, nescio cur a Pomponio sit

praetermissus, μ' praesertim cum ipse ejus auctoritate t. de aliquoties utatur Hujus viri laudes Plinius in quadam ' fg I ad Catilium Severum Epistola, i, Oti ad metit Or- Pliv. lib. reis, cujus verba adscribere operae pretium duxi, con λ ερ λ

tinent enim egregiam perfecti Jurisconsulti descrip tionem , mihi est illo graίius , an laus, doririus, tit mihi non unus homo sed litterae ipsae, omnesque bonae artes, in uno Domine summum pericu jacere videan

tur Eam peritus ille is priυati juris is publici δ

134쪽

i 11 S J C. quantum rerum 2 quantum exemporum 7 quantam antiquitatis tenet nihil est quod discere velis quod ille docere non possit, mihi certe quoties aliquid abditum quaero , ille Thesaurus es Pam quanta sermonibus ejus des 8quanta auctoritas quam pressa is decora cunctatio δquid est quod non statim sciat tamen plerumque haesitat. Dubitat Hυerstate rationum , quas acri magnoque judicio ab origine causisque repetit, discernit, expendit ad haec quam arcus in victu quam modicus in Cultu, deinde addit Ornat haec magnitudo animi, quae nihil ad osentationem, omnia ad conscientiam refert recteque oriri non ex populi sermone mercedem, sed exfacto petit. In fumma non acile quis quenquam ex iis, qui sapientiaesudium habitu corporis prae se ferunt huic Siro comparavit. En viri boni&Jurisconsulti eximii exemplum, qui veram illam non fucatam Philosophiam secutus, in toga negotiisque versatus es iri idem Plinius subdithmultos advocatione , plures

consuo juvit longam etiam .pertinacem valetudinem magna patientia toleravit, filiam quoque amicam habuisse ex eadem Epistola colligitur, hujus Jurisconsulti nostri auctoritati malibi dem auctor multum tribuit, refert enim ad eum controversiam de jure Senatorio tunc temporis fere ab soleto ab ipso erudiri

expetit, qui sic jura Publica ut Privata, si antiquao bu. lib. ut recentia, sic rara ut adsidua tractaret o Deinde 3 D idem se virorum maximorum Xemplo eXcusat, quod I rivi lib. Versum faceret recitaret. Pervenisse hunc Ari-3- - stonem ad summam senectutem, inde colligit Bertran-

ι' dus, quod Cassium audivisse legatur. Verum illud

argumentum, pace tanti viri dixerim, omnino est invalidum, Verum quidem est, quod ille ait, inter Tiberii sub quo Cassius Consul fuit QTrajani aetatem

135쪽

tem sexaginta annos interesse, sed oblitus videtur Beria trandus Jurisconsulti Pomponii, qui Cassium ad Vesapasiani usque Imperium Vitam Produxis e testatur re L. i. iis ab initio autem Vespasiani ad Trajanum usque anni M lyr. circiter viginti octo numerantur, sub cujus Imperio tanti fuit nomini Jurisconsultus noster, ut ab ipso Imperatore in consilium adhiberetur Fuit igitur s . . siqui

Aristo coaevus Nerati eique summa familiaritate con p r. man. junctus, ita ut Epistolas invicem commutaverint. t .lbeat L . Legitur etiam Celso respondisme, id est ut ego inter qκα res pign.

pretor, Celso filio. v Juliano an responderit contro.' , i d

versum est, certe id Pandectarum locus indicare videtur, qui sic habet Samius Arso Puliano lutem. eo T. 6 derum nomen non convenit illic enim is qui Iuliano si ' p st scribit Salvius Aristo vocatur, noster autem Titus a Plinio nuncupatur, deinde Aristo illic loci quaerere videtur, non respondere, quod in Jurisconsultum nostrum non cadit. Quare subjiciendus est alius quidam Salvius Aristo, qui Iulianum consuluerit , quae sententia mihi maxime arridet, cum Hoc quodam Ulpiani comprobetur, I ubi Julianum ea saepissime s. scripsisse, quae nos ipsi tribuimus, ejusque opinionem rescripto Divi Pii confirmatam, ait, cujus rescripti immediate post allegatum Juliani locum iii Pandectis fit

mentio. ut dicendum est hunc nostrum fuis e bi- L. . d. T.

non inem , haec habuisse nomina Titus SalviusAri 'ς Upr so . atque in prima quidem parte verba Juliani consultoris poni, in secunda vero responsum Aristonis recitari. Neque tamen cum Bertrando statuemus Julianum ad Aristonem nota se Memendandum locum aliquem pande charum ubi pro Istianus notat, legendum sit Ptitianus notat ' nulli Senim id sati Scerti ar a L. , δε gumentis adstruitur,in potest commode is locus de Dr. Cod.

136쪽

scripserat, non valere codicillos ejus qui ipse pater familias necne esset ignorasset ad quae Marcelii verba notavit Ulpianus fecit enim ad eum notas ut infra videbimus hi ita demum verum sis nisi veteranus es t tunc enim etiam testamentum valere Invenitur

his , a i. Porro Aristo Cripsis e responsorum libros aliquot. Putatur&de Furtis librum fecisse, aut aliqua ad eam rem pertinentia scriptis mandash, ex hoc Agellii loco Memini legere me in libris Arsonis urisconsulti haudquaquam indocili viri , apud veteres et gyptios orta si omnia fuis liciti imp nita. ς Collegit Decreta

diu Frontiana sive Frontiniana, 4 quod non male de De -οζq-ΠHVm, cretis, sub Consulatu Frontini sive Frontonis variant enim Fasti undecimo Domitiani anno factis, interpretabimur. Denique notavit etiam Aristo apud L. 1 . . Casa um, e id est adscripta Casii s utriusque enim δ locutionis exempla extant. Notavit itidem apud Sabi- 16. num, V sive ad Sabini scripta h& ad Labeonem sicut si Q. Iurisconsultus, Ulpianus indicare videtur Fecit his , Ti. Digestorum libros , quorum quintus in Pandectis ci- depe-l tatur his verbis, ut es relatum apud Sextum Pom- ὰ: a 2 . ponium Digestorum ab Aristone libro quinto Nam utrast ex eo loco statuamuS Juniorem Pomponium, cujus in- LAE fra fiet mentio, Digestorum aliquot libros fecisse ex

id enim si voluis hi Jurisconsultus Paulus indicare, digesta ex Aristone, non vero ab Aristone nominasset nisi corrigere eo modo Jurisconsulti verba malumus, quod opinionem refert Pomponius Junior, aliique qui eum ad Aristonem quaedam notasse testantur. Sedi I.' de cum, Antiquioris Jurisconsulti, cui Pomponio no- , 'a abhis mensuit, extet memoria, ut infra ostendemus, neque Di-

137쪽

P. yusentius CeVus, Filius Celsi Iurisconsulti supra

a nobis memorati Proculianus opse propter egregiana uris peritiam inter primoreScenserim Cretur. Is Consul teste Pomponio φ bis fuit. Et primum qui in D. l. f. dem ejus Consulatum ad annum Trajani duodecimum e M UIM . cum Cuspiniano libenter referrem, nisi obstaret tabula Maphaeorum ab nuptario prolata, alium Celsum agnoscens, dum ita habet. L. Publicio Celso II Clodio Culpino Cois . quare aut locus iste mendosus esse dicendus est, aut assignandus Celso nostro alius consulatus suffectus Postea sub Hadriano iterum consul fuit, anno Imperii ejus non , in collegam habuit euintum υ Lacium Pulium Balbum, ut constet ex

antiqua inscriptione apud Bertrandum relata, ex Senatus Consulto istis temporibus facto. Idem annus Q getiam duos alios suffectos consules habuit, Neratium his i. ' Marcessiis Galbum ut ex dicta inscriptione patet: qui forte ab incerto auctore, Cuspiniano relato, nominantur Marcellius II. ω Marcellinus: Extant duo alia consulum ut Videtur)ejus anni nomina, T tus An diu , emis Severianus in supracitato Senatus Consulto. hiStam Varii m Ultorum consula- D. l. 1 tibus, magna in historia Romana posteriorum tempo S si rum aborta est caligo confusio , dum unus idemque annus modo ab ordinariis consulibus, modo a suffectis, modo ab ordinario uno suffecto altero designatur sic alibi P Diocletianus in Maximinianus cxip L. C.

cujusdam Celso iterum, Marcello Neratio Coss. V pincti, cum tamen Marcellus non ordinarius sed substitutus fuerit consul. Putat Bertrandus hujus nostri

138쪽

bellis subscripsisse, idque comprobat auctoritate Veteris marmoris a Rutilio Maliis descripti. Ego dubito an non id huic nostro Jurisconsulto conveniat, videtur enim illa inscriptio quae Severiin Sabiniani Consulum meminit, ad decimum quartum D Pii annum referenda, quo tempore ignotus auctor teste Cuspiniano, Severum&Sabinum habet neque mirum est Celsum nostrum eousque vitam produxisse cum a secundo ejus Consulatu, ad illud usque tempus anni circiter viginti quimque tantum numerentur Certe Celsum nostrum Consiliarium Hadriani fuisse satis constat exqv rti' hoc Spartiani loco, Aetium judicaret in Consilio habuit non amicos suos aut Comites solum, sed Purisconsultos praecipue Puventium Celsum c. Sic enim legendum, non ut antea in corruptis codicibus Julium L. q. et Celsum viri doctissam ante nos monuerunt Scripsit 'LU autem Celsus noster Digestorum libros 39. ut ex indis L. 3. 3. i. e Pandecti praefixo patet esse enim haec fit 1 non pa- ζ i'R tr m. vel ipso teste 1scimus. y Composui r& Epistola-

I his a. quibus argumentis inductus, o . Institutionum libros

dat. caus non tribuit, cum nuscuam eorum fiat mentio. Fuit autem

' in omnibus suis scriptis aequitati Observantissimus u L. i. de Ideoque u artem sequi bonique sme prodidit, ' egregiam hanc sententiam scripto confirmavit. Indhrisb. obL quaesionibus de bo aequo pleranque sub auctoritate T Τηε juris scientiae pernitio e errari. In decidendis alio- l. o g. i. rum P in Ionibu multu S, natura arcassicus ruisse deneg-gest x detur , Meminit hujus Jurisconsulti nostri coaevus

ue &Collega ejus Julianus, . aliique Jurisconsulti poste

139쪽

L I II III. 27 Aburn s Valens , sive ut Pandectae Florentinae legunt Aburnius inter successis res avolent numeratur, fuit igitur Sabinianus sed mirum cur ante Julianum a Pomponio h collocetur cum ipse Iuliani responsa'

citet, e neque enim majori aetatiSIurisconsuli Ju e L. ι. deniorum responsa ad firmandam suam sententiam so 'βr

lent producere. Alienus est ab hoc loco C ajus Valens quo Consule Domitianus occisus est, quod male Cuspinianus negavit. magis verisimilis es opinio Ber. trandi qui hunc eum esse Valentem putat, ad quem Plinius Epistolam scribit sed haec quoquc mihi us et h quequaque non probatur, quia is ad quem ibi scribit Plinius, diserte Fabius Valens vocatur. Ego hunc nostrum Jurisconsultum sub Hadriano Diio tantum floruis e arbitror ex hoc Capitolini loco, mu 'ta dejure sanxit, ususque est yurisperitis Vindio Vὰγ '' 'Salsi Valente c. Neque obstat quod ibi Salvius Valens nominatur, potuit enim iidem a ius Aburitanius Valens nomen se cum itaque D Pium Salvio Valenti rescripsis e legemus, id de nostro hoc JurisDconsulto interpretabimur. . Scripsit Aburinus a s lens libros ' fideicommisiorum, ut ex indice patet,

itemque actionum libro T. aut plures Meminuit g L. 11. ejus praeter Pomponium Paulus ter, neque alius prae Ui g

140쪽

Arrianus , quando vixerit, error circa ejus scripta diversorum, et Uejus Ferox, notare apud aliquem , quidsignificet ξ uando Ierox vixerit, emendatus Pandeisarum textus: Fodius, de aetate ejus investigatio Domitius Labeo, error circa eum Rivallii cst Rutilii : Valerius Servius, defensa Capitolini utilio , de aetate Valerii disceptatio.

STatui hoc capite de urisconsultis quibusdam,

quorum aetate S fere in incerto sunt, separatim agere, inter quo primo loco se offert. a L. 11. de ArrIanus Iurisconsultus , ter ab Ulpiano, bis a

di , Paulo b in Pandectis non sine commendatione nomi- . . h l. maius, qui de Interdictis duos forte&plures li- η-qμq bros composuit. Is ad quae tempora referri debeat, in I. , . ab ter docto Sambigitur, aliis sub Hadriano Antonino grad. Sas Pio, aliis sub Alexandro ipsum collocantibus. Nos sub '' 'Trajano locum ei facere non dubitamus , hoc argu mento, quod Plinius unior, in epistolis suis Arriano scripssisse deprehenditur. Neque est quod quidam hic alium nobis Arrianum diversum a Jurisconsulto nostro subjiciant patet enim ex ipsis Plinii verbis illum oratorem fuisse praestantem, ita ut&ab ipso scrip- Plin. bb. tata sua limari petierit: ς videturin Senator fuisse, : h ' quidem antiqui moris vir, d nam ad eum Plinius vitiad hibvi libri. civitati tanquam ad Censorem refert, e quae omnia' 'δ Iurisconsulto apprime conveniunt. Solebant enim

Ap. i. ejuSUt&anteriori S tempori SJur1l Contuli 1ludia litterarum&artem oratoriam cum Jurisprudentia conjungere, ut in Aristone Paulo ante audivimus cujuS forte sectator fuisse Arrianus noster non male dicetur, cum

s. ἡ eju sententiam contra Pegasum secutus legatur. Non