Vitae jurisconsultorum quorum in Pandectis : extant nomina conscriptae

121쪽

ditur. Deinde ut demus M. Vinicium Quartini nomen habuisse, potuit idem diversis Temporibus L. Cassii Longinii C. Cassii Jurisconsulti in Consulatu fuisse collega. Meque id mirum cuiquam videri potest in tanta suffectorum Consulum multitudine, praesertim cum in Fastis Cassiodori tertio anno postquam M. Vinitius&L. Cassius eum gesserunt honorem, iterum initii longini nomen occurrat: iactenus quidem Pomponii nostri fidem a viro doctissimo immerito laceratam, fartam tectam servasse sufficiat Caeterum graviter in hujus Iurisconsulti vita describenda fallitur Bertrandus, dicens tribunal ejus propter nimiam Saevitiam scopulum reorum dictum fuisse nimirum toto caelo&saeculo aberrat, pertinet enim illud ad L. Cassium qui tempore M. Antonii oratoris

circa annum 6 o. Praeturam exerCuit, ut nos Valerius Maximus a Bertrando non satis attente lectus in loco

quem ipse respexit, aperte docet i Sed ut ad rem redea tiati sua mus, praefuitJurisconsultus noster sub Imperio Clau lib. . r. dii Provintiae Syriae, Meherdatum Parthum in regnum suum ad ripam Euphratis deduxit, eique Con-plia suggessit plane salutaria, ut Tacitu pluribu Sprosequitur illud Cassii nostri elogium omittere religio fuit ea tempestate Ca sitas caeterospraeeminebatperitia legum s nam militares artesper otium ignotae, industrio que is ignavos pax in aequo tenet. Attamen quantum ne bello dabatur , revocare priscum morem , exercere Legiones cura provisu, agereperinde a i hostis ingrueret ita dignum majoribu uis is familia caesia ratus, per illas quoque gentes celebrata V Memini ejusden criti t. lib. utJudeae praesidisJosephus, η ubi controversiam ejus, tempore de schola sacerdotali inter Romanos Ju 2. . . daeos ortam recenset Commemorat Tacitus hujus 1

Ora nostri

122쪽

tiam, quod eam Nerone rerum potiente dixit, spro benignitate fortunae Dus grates agerentur , ne totum quidem annum supplicationibus f cere ideoque pomtere dividi croco negotiosos dies queis divina co- 'Tacit. bb lerentur is humana non impedirentur. Potuit hic in ' 'i civitate multum sed severior Paulo fuisse videtur quam ista ferrent tempora, quare cum seditioni Puteolanae compescendae esset delectus, semet excusavit, ut idem Tacitus docet qui&alibi inserit egregiam ejus&antiquae disciplinae orationem contra servitia quae Domino suo viro consularia conservis occiso pem non uinet em lib. Jerant, η Tandem hic noster etiam lum1nibus captus '' est, neque propterea Neronis infensum animum evitavit, hoc tamen caecitas ei honi attulit quod calamitatem bonorum omnium solus non vidit. Hac de re ita

a Suet. - Suetonius. Cvisio Longino Purifconsulto ac lumini-VV bus orbato obseectum est θι od in veteri gentili siemmate C. Cassipercussoris Caesaris imagines resiluisset: Tabiae lib. citum objectavit Nero Caso quodinter imagines ma-δε jorum etiam C. Cassii imaginem coluisset, ita inscriptam DUCI PARTIUM: postea Tunc Senatusconsulto C po ct Silano ex Ita decernuntur , de Lepida Caesar statueret. Seportatusque in Insulam Sardiniam Caesius, nec Senatus Pulsus expectabatur. Ita ego huic vulneri mederi posse existimem, a quo vir eruditissamusJustus Lipsius in suis ad illum auctorem notis manum abstinuit, cum antea legeretur, senatusjus exspectabatur. Hoc enim voluit Tacitus postquam Senatus Consulto exsilium generali vocabulo Casio es et decretum, nam praefinito certo aliquo loco intra quem se continere deberet, quem Senatus suo arbitrio reservaverat

milites Neronianos Cassium Jussit Principis, non X- spectato

123쪽

spectato Senatus imperio, in pessimi caeli insulam, quo certius periret, deportasse Sardinia enim pestilentia aeris infamis erat, hinc illud Poeta Cum Mors Venerit in medio Tibure Sardinia es e e Mariiases

lib. q.

Aliter tamen quam Nero speraverat res cecidit, vixit enim ibi aliquamdiu Jurisconsultus noster, donec temporibus Vespasiani revocaretur, quo imperantie honori&patriae restitutus placide expiravit. 4 Quanto inra L. Milo honore apud posterioris aevi homines fuerit Juriscon 'U sultus noster abunde testatur Plinius secundus in hoc loco Laetor quod domus aliquando C. Cassi fersiet Domino non minori, is post, jam tantus orator indeproce e phiu p. det, quantus ille Puri consultus. Scripsit autem Cas- lib. . sius libros juris civilis decem aut plures, decimus certe in Pandectis citatur L notasse etiam ad Vitellium de- L. t L. g. prehenditur. S Male autem Bertrandus hunc Casium I iis ad Urs umscripsis refert, cum potius Urs ulla I. m. lim: rox ad Cassium notaverit, ut infra ostendimus. Certe ' 37. g.

Aristonem i, Javolenum i ad Cassium notas scrip-; 1 .

siste argumentis minime dubiis probatur. I. statut

124쪽

Proculus, raenomen Sempronii habuit, praefectus anseriis an ejus nominis Iurisconsultus sub Alexandro vixerit, ejus scripia. Attilicinus, defensus Panderitarum textus, error Gotho 'edi Ner-υa filius, ejus scripta de altero Cassio Longino conjectura -bus Sabinus, an dicitus Caecilius Pegasus Ceseus pater, honores ab eo gesti, avolenus , Conjul an fuerit , dubia ejus sanitas, conjectura circa locum Capitolini.

Empronius Proculus success1 Nervae sub finem

principatus Tiberii male enim Sebastianus de Me a ,α dices filium Nervae facit, contra mentem Pomponii aqVI An hie ille sit, quem praefectum Praetorio temporibus Tac lib. Othonis fuisse tradit Tacitus h affirmare non ausim, y ' sunt enim quaedam non ineptae in eam sententiam conjecturae Rutilii&Bertrandi. Certe hic noster Sempro- g. η . de nius dictu est, e alter ille ubique a Tacito Liciniusserat, Proculus appellatur noster Juris scientia clarus fuit, alter ille a Tacito, qui .id genus elogia omittere minime solet, hoc nomine non Celebratur. Neque movet

me quod Pomp: ind. l. a. dicit, Proculi auctoritate ni majorem fuisse, quia etiam plurimum potuit: nam tantundem dicit de Caelio Sabino, qui tamen praefectus urbi non fuit. Posset quidem is locus ita exponi ut Proculum majores honores gessisse intelligamus, quam aut Longinum Juniorem aut Nervam filium, de quibus ibi sermo est. Sed potius est ut dicamuS, eum majoris fuisse auctoritatis, quia propter eximiam ejus juris peritiam ab omnibus colebatur tanquam totius Oraculum civitatis. Dicitur certe divis fratribus non levis L. 7. de juris auctor, in Proculianae se nomen dedit, quae inj' η- inultis capitibus a Sabinianis disiensit eorum aliqua

125쪽

L I II P. II. II 3 commemorat hoc loco Bertrandus. Nos& illa, diversorum, qui Proculi dicti sunt, nomina, ab ipso&Rutilio relata ut aliena praetermittimuS. Unum monebo perperam inter Consiliarios Alexandri a Lampri-dio ς Proculum referri , neque est quod alium 1llius e Lamprid. saeculi Proculum operose quaeramus, cum is auctor con Minis'. tra historiae fidem illic loci omnium fere alicujuScelebritatis Jurisconsultorum nomina, quasi per saturam collegerit. Scripsit autem Proculus Epistolarum libros octo, ut index prae se fert, vel potiuSundecim, ut ex aliis locis constat, quorum omnium inscriptiones aspectae esse non possunt x Ideoque Catalogus Pandec q. detis praefixus in numero ad istum modum corrigendus ar 'est. Notavit etiam ad Labeonem Pro Culus, g fuitque praeser. verb.

ultimarum voluntatum indagator defensor egre-: igius, nam plerumque mentem testanti potiuSquam L. o. F.

figuram verborum secutus videtur ii Notavit ad Pro ' eis. culum Urs ejus ferox t Conii. σAttilicinus quoiques a Pomponio preteteritus hcirca eadem tempora floruit, consuluit enim Proculum per dὸ ἡ ἰ ij. Epistolam, his c tantur saepe convenientes eorum i , i I. aesententiae, unde eum inter Proculianos referendum i Rqμ- conjicio. Neque propterea mirum cuiquam videri' L. 1 . de debet Attilicium idem cum Sabino aliquando respon-ρφ' disse , nec Bertrando accedere debemus quendam Digestorum locum hac in parte Corrigenti i solebantu L. c. .. enim diversae scholae auctores, quando de capitibu Sin Omm. υ ter ipsos controversiis non erat quaestio, in eandem res.

pondere sententiam, sic Sc alibi noster cum Sabino Casao, ' itemque cum Nerva his Sabino conjun- S gitur Refert autem Attilicinus egregium Caesaris Au-h ui gusti rescriptum, Q de eo enim locum istum intelligi ex Di.

debere, argumento est, quod mentio inibi sit Statilli . : m . Tauri,

126쪽

ii DE VITIS IURIS C. I auri, qui sub Octaviano aliquoties Consul fuit, ut

L is de ex Fastis Maliunde discimus P Errat itaque Gotho - ς' fredus qu pro Tauro Statilium Severum reponit. Fuit certe&alius eo nomine, verum is sub Trajano vixisse 3 tisi ostendi facile potest: cita ut Iurisconsultus noster ejusit: demisit meminisse non potuerit Citatur aliquoties aJuriscon-i Γ, it sultis posterioribus hic Attilicinus ut Neratio, in item

l . que Juliano, Pomponio, Ulpiano, Paulo multis in ρ' locis, fecit& ex sententia ejus constitutionem Impes Iast de hae rator Iustinianus, s quod indicat magnae eum auctori-xta. Isit talis fuisse. Coccejus M. F. M. N. Nerva, pater Nervae Imperatoris, roculi coaetaneus fuit, patri enim suo circa eat L. - tempora successisse memoratur. Invenio apud Taci-

tum Coccejum Nervam sub Nerone praetorem desisnatum fuis , atque ab eo ita sublatum, ut super triumphalem in foro imaginem, apud palatium e tes si sique ejussi eretur. V Quod huic nostro tribuendum temporum series ostendit. Narrat, Ulpianus eum

septendecim annos natum, aut certe aetate non mulin L ' S tum majore publice dejure responsitas e. mos ma- ' aurum in tanta jnventute ingenium venerantes, nihil praeterea de eo notatu dignum reperimus, nisi quod de r. m. de librum de usucapionibus teste Papiniano composuit. -cq νς οφ Is ad differentiam patris supra a nobis memorati, Nerva filius appellari consuevit, quo nomine ac o, Pomponio, Venulejo, Ulpiano, Paulo, citatur. Cassiius Longinus diversus a magno C. Casao Longiano, cujus vitam supra attigimuS, a Pomponio inter Iurisconsultos hujus saeculi refertur, quivi eum ad Prata uram usque pervenisse testatur, η plura nec ille adis, dit, neque ego invenio: forte asciolo quodam quialterius quoque Longini circa haec temPOra ment1Ο-

127쪽

L I II II. ais nem fieri meminerat, adjecta sunt haec verba, fuit alius Longinus ex equestri quidem ordine, ut quod de Praetura postea dicitur, ad Nervam filium sit referen

Caelius Sabinus , c ipse Iurisconsultus non eminimis successit Cassio Longino & temporibus Uespasiani

plurimum potuit sub Othone ero etiam Consul a L. i. δε fuit, ut ex Tacito liquet, dum Lit Coelio ac Flavio Sa-ρterjur.

binis in Calendas Iulias ct Augusas, consulatum desinavit Otho, quorum honoribus ne Viteluus quidem victor intercest Forte res fortuita huic nostro Sabi- Taci . lib. no Vespasiani conciliavit amicitiam, exinde aucto st η ritatem, quod eo tempore quo Sabinus Consulatum iniit, Uespasiani caeperit Principatus, adactis in ejus verba Legionibus quae Antiochiae erant, teste Tacito. c. sib. i. Meminit hujus Caelii nostri Agellius, cujus verba ob φρ elegantiam adscribere non pigebit, Pileatos Servos venum solitos ire quorum nomine venditor nihil praesaret, Gelius Sabinus Purisperitus scriptum reliquit. Cujus rei causam ese ait quod Ousmodi covitionis mancipia insignia esse in Sendundo deberent ut emptores errarect capi non possent. 4 Quamquam autem illic loci auc- A. M.tor non addit ex quo Sabini libro ista sunt desumpta, 7 postumus tamen aliunde, ubi idem auctor narrat Sabinum librum de Edicto Curulium scripsis , . non e Idem lib. inepte suspicari, ex eodem&superiore esse desumta, cum ejus loci sit tractatus de vendundis mancipiis Neque obst at quod Agellius eum qui de Edicto AEdilium scripsit Caecilium appellat, videtur enim Caelii & Caecilii idem nomen esse ut supra in Publjcio Gellio demonsi ravimus , ubi Wargumenti Bertrandi contra hanc sententiam allatis satisfactum ess . Confirmat opinionem nos ram non leviter GajiJurisconsulti locus,

128쪽

,1 DEVIΤISJURIS C. qui in quaestione de redhibendo mancipio Caelii Sabini auctoritatem allegat unde apparet eundem esseJurisia I. ues de consultum, quem Venulejus g Ulpianus in sub eo-i dem titulo Caelium simpliciter sine ulla adjectione ap-38. ibid. pellant. De Sennio Sabino qui sub Hadriano vixisse de- ω, prehenditur, i aliisque qui aut Coelii aut Sabini dicti fuerunt nihil hic addo. Plura in jure scripta fecisse λ in Coelius noster videtur sed eorum nomina praeter

estu supradictum librum de Edicto Oedilium P omnino pe

rierunt.

Pegasus successit Proculo circa tempora Vespasiani sub quo consul suffectus fuit cum Pusione, quando Senatusconsultum Pegasianum conditum est , cujusl Sed qVM Justinianus meminit i uitin temporibus Vespasiani ιὰ ἡά.' praefectus urbi, ut ex Pomponio δ' liquet, itemquem L. 1. de sub Domitiano sicut testantur hi versus egregium Pe- tali, g si elogium continentCS,

Rapta properabat abolla Pegasus, attonitae positus modo villisus urbi Anne aliud tunc praefecti 2 quorum optimus atque Interpres legum sanissisimus omnia, quanquam Temporibus diris , tractanda putabat inermi.

m ex multis aliorum Jurisconsiliorum loci apparet, neque tamen certi quid descriptorum titulis constat, videtur certe aliquoties de Controversiis adjus publio L. . . I. cum PertinentibuSconsultus fuisse. φ 1tatura Valen-4ς ζ'- - ι te, Pomponio Gajo, Papiniano, Paulo, semel atque

rar. dom. iterum, ab Ulpiano saepiuscule.

Puventius ejus, pater Celsi junioris refertur a

129쪽

L I II II. II 7 Pomponio inter Iurisconsultos Proculianos nam eum Pegaso successisse tradit Praenomen hujus viri mihi nondum compertum est, certe JUVentii nomen genti litium fuisse reor, utpote sub vetere Repr, non ignobile, quare ea nota filium Celsum a patre distingui, ut quidam arbitrantur, mihi verisimile non fit Memorantur in historia Romana aliquot Celsi, Dio etiam narrat fuisse eo nomine quendam qui in Domitianum conjuraverat , P sed id a nostro Iurisconsulto conveniat Ubit

merito dubito occurrit etiam in partiano nomen 2 ' ' Celsi cujusdam consularis , qui Hadriano Imperium coeptante caesus sit. Ego .hoe nostro quem Consulem fulsis nuspiam inveniori alienum se arbitror. Certe, hunc in Consilio Duceni Veri consulis fui state- statur Celsus filius, is forte hic ille Verus fuerit,

quem anno ante excessum Vespasiani cum Silvano L. q. de consulem fuis hauctor est Cassiodorus. Videtur etiam MN δ' hic Celsus temporibus Trajani Praeturam gessisse, meminit etiam Plinius Novocomenti rixae cujusdam, quae inter nepotem Licinium iraetorem Celsum in senatu magna animorum contentione acta est ita ut Celsus nepoti ex libello responderet, Celso nepos ex pugillaribus. x Meminit porro&Patris sui Celsu r δε lib. 6. Junior alio in loco i citat euridem cum Aristone Ne' b. t. ratius, Ulpianus V quibus in loci Scum temper hic Q. E.

Jurisconsultus Celsus pater appelletur , colligi inde

non absurde videtur scripta illa quae in Panclecta rela u . . 3. . ta sunt sub Celsi nomine, ad filium potius referri de et '' - - bere, sicut haec ei adjudicaverunt viri eruditissimi. Pavolenus Priscus, Caelio Sabino a Pomponio dicitur fuit igitur Sabinianus vixitque paulo post Vesci L. 1. depasiani tempora. Gessisse hunc nostrum Jur1sconlut Q g Iμr.

tum in Africa & Syria Proconsulatum satis subtiliterris CX

130쪽

118 S C. L ex quodam Iuliani loco demonstrat Bertrandus. A ἡὶ Quaesitum enim refert Julianus an is qui manumittere volentibus Consilium praebet, ipse apud se manumittere possies Et ait id aliquando a se in consulatu Praetura factitatum, exemplo Javolent qui id in Africa&Syria fecerat Notum autem est majores tantum Magistratus ut Consules, Proconsules, PraesideS, Praetores, consilia praebuisse manumittere volentibus,

manu servos misisse, quod voluntariae erat urisdictio- nis, sicut ex variis Pandectarum locis Constat. Y Fue- abs p. d. q. runt quidem&alii, qui majoribus istis Magistratibus

l. 1. de consilia praeberent, Romae quidem quinque Senato-π'. est res quinque equites Romani R sed illi manumittere

de Libertis 1 non poterant, quia manumittendi actus erat proprius Vi majoris potestatisci non poterat itaque ad quaestionem

a Juliano propositam avolent exemplum adaptari nisi ipse majorem gesisset Magistratum. Quibus si addatur ipsius Juliani exemplum id sibi in consulatuin

Praetura usu venisse asterentis, jam dubium erit nullum, quin Javolenus , si non eadem, ac pari certe dignitate functus sit, ne fateri cogamur comparationem ab ipso institutam in dissimili facti specie claudicare. Idem convincitur ex Plinii Iunioris ad Priscum Pliis lib. qui noster videri potest epistola, dum dicit, Re- Ο gis exercitum ampli simum, hinc tibi beneficiorum larga materia Adjuris scientiam quod attinet, uise Javo-lenum Juliani Magistrum ex allegato loco discimus: postremis tamen vitae temporibus dubiae sanitatis fuit, Pliis lib. ut echoc loco constat e Cum Passienus Paulus elegos si uist IS recitaret, ita caepit dicere , Prisce jubes ad hoc ya- volenus Priscus Oaderat enim ut Paulo amicismus ego vero, non jubeo. Cogita qui risus hominum, quijoci,

quod es omnino Priscus dubiae sanitatis interest tamens ciis,