Vitae jurisconsultorum quorum in Pandectis : extant nomina conscriptae

101쪽

huic quidem Tabernaculum pro sepulchrofuit. Quo

magis miror Franciscum Hottomannum egregium Galliae suae lumen, hunc Labeonem patrem confundere cum P. Antistio quem Cicer tabulam sane pro C A babilem vocat, nam is , teste eodem Temporibus so Bruto.

ruit iis quibus inter profectionem reditumque L. Syllae sine urefuit sine ulla dignitate respe fuit igitur conjunctus aetati Sulpitii oratoris circa annum 67, atque ita Hortensium, Ciceronem, Serviumque Sulpitium aliquot annis antecessit, ut discipulus hujus esse nequiverit. Denique& Antistius ille in Mariana Tempestate cum aliis viris maximis absumtus est, teste Ap plano iis Velirio m Qui eum virum sedilitium ap-:. R. - pellat&uxoris hoc nobile factum adnectit, nonperdat, imi pis

nobiussimi facti gloriam Calpurnia Bestiae Iia, uxor ςρος ob -- Antistii quae jugulato ut praediximus verogladiose ipsam

transfixit: quae omnia huic Labeoni patri minime conveniunt, meminitin alibi alterius cujusdam Antistii qui Sexto Pompejo in bellis operam navaverit Appianus Π sed haec a nostro aliena sunt. nun M. Cinna de hoc urisconsulto nihil fere certi asserri ' potest congeruntur quidem aliqua a Bertrando sed nullis certis argumentis ostendi possunt, huic nostro convenire Nam quod de Cinna Consule anno 1 7. adducit, id ego L. Cinnae qui in Caesarem conjuraverat tribuendum arbitror, nam eum Consulem fuisse testatur Seneca o Eundem Cn. Pompeji nepotem, sto- Sen. lib. r.

lidi ingenii virum appellans, quod in Jurisconsultum ς Ckm-ς. nostrum non quadrat. Videtur, Cinna Poeta qui Smyrnam scripsit paulo antiquior hoc nostro fuisse, de quo Catullus S rna mei Cinnae. Nam in Smyrnam

Cinnae sub Augusto Commentarii scripti sunt a Gram Sueton dematico Crassitio p unde liquet eam ante Augustaeum g

M aevum

102쪽

Sed neque adhuc Pro videor neque dicere Cinna Dignas Meminitis Cornelii innae qui pro conjuratis

Suet. invi contra Caesarem rationem habuit Suetonius ad-ta Iubios dens plebem Romanam maximo in eum od1 flagrantem obvium sibi Helvium Cinnam per errorem nominis trucidasse. Jurisconsulti autem nostri memoria extat de alibi in Pandectis aJavoleno Ulpiano conser-

. - . n. Publicius Gellius. Hujus Jurisconsulti, ex auditoriiuaupt. ribus Servit postremi, nomen varii varie depravant, nos prius hanc Pandectarum Florentinarum lectionem tuebimur , deinde aliorum commenta discutiemus . . oci. Confirmatur imprimis haec lectio auctoritate Marcelli, i ietata. Ulpiani , , Modestini, a quos omnes Publicii, a o mentionem facientes, de hoc nostro intelligere nulla D l. ratio vetat. Neque obstat quod quidam putant, Pu- I f ilicii nomen , itemque Gellii diversarum Familia-

o deo rum cognomina esse, atque ideo jungi non possis namque aliter rem se habere ex Valerio Maximo discimus, II. 'l et qui Publici libertini meminit itemque ex loco '' quodam Pauli Jurisconsulti ubi Publicius praenominis L loco est et Et Ulpiani ubi D. Adrianus Publicio Mar- ζ' .I' ' cello rescripsisse dicitur. R Errat igitur ut&a Bertran- L. 18. de do sed non additis rationibus annotatum est Hotto- - 'h'' naannus, dum hoc loco legendum putat Publicola Gel-

103쪽

set, nec enim erat indoctuS, nec tardus ad excogitan dum, nec Romanarum rerum immemor. b Nam ut demu s

Ciceronem illic loci de Gellio Publicola agere, quod 'cognomen tamen illic non reperitur certe nec locus

ille evincit, eum Iurisconsultum fuisse: denique&si Jurisconsultus fuisset, ut tamen is auditor Servii Iari aliorumque qui sub Augusto floruerunt coaevus fuerit temporum ratio non permittit. Subjungitur enim a Cicerone. i. Crasso M. Antonio reliquis prioris aevi oratoribus, quod si ita est, non potuit a Servio proficere iste Gellius qui aliquot ante Ciceronis consulatum annisi Consuli Censor fuit, ut ex fastis videre est. Fuitin alius quidam L. Publicola Gellius cum Nerva anno urbis 17. Consul Augusto rerum potiente sed hunc Iurisconsultum nemo unquam dixit, neque ejus, ut longeJunioris in praecitato loco, Cicero mentionem facere potuit. Errat inutilius qui vulgatos nescio quos codices secutus Publium

Caecilium hoc loco obtrudere nobi Conatur , quem nunquam in rerum natura fuisse contendo Citaturaliquoties in Jure Caecilius ab Agellio celebratus aut si hoc recipi aliqua vetat ratio, dicendum est ibi de Coelio Sabino esse sermonem. Sic in titulo ad edictum curulium, pro voce Caecilius substituendum est Caelius De L. 1 . s. ut intelligatur Sabinus quem Agellius librum de Edie hi to aedilium scripsisse narrat 4 sedis eum Caecilium a d ,γὸl. lib. binum appellat. Unde non immerito suspicari quis posset nomen Caecilii& Caelii unum idemque esse, ac promiscue usurpari Margumento est quod sub eodem titulo, imo&in eodem Ulpiani loco, nomen Caelii e L. i . l. occurrit ' Cum accedit quod senatorem quem Aget i set M a riscon-

104쪽

91 DE VITIS IURIS C. lius Caecilium appellat f eundem Macrobius Caelium

Macrob. nominat g Eadem responsio potest accommodari ad i. varias Pandectarum leges, ubi Caecilii nomen reperi- L. i. g. tur i, quod vero in titulo de penu legata ejusdem Ju-,ἡὸ .a: ἡἡ risconsulti nomen occurrit, od vitio codicum acci-Lε . dedo disse, supra demonstravimus est enim illic Sexti Elii ''t nomen reponendum. Neque obstat iis quae de Caelio L' . ., Sabino, qui ad Edictum Curulium scripsit, diximus, i penulli argumentum Bertrandi ex al1o ejusdem tituli loco pe-i, ia' tuum, k quo colligit Caelium de quo ibi sermo est La- . beone fuisse antiquiorem, atque ita alium a Caelio Sabino: quia illic tantum hoc dic1tur Labeonem eandem sententiam antea probasse, in qua postea fuit Caelius, quod saepius in Pandectis usu venire videmus : postquam enim juniorisJurisconsulti opinio allata est, λ-let illa auctoritate anteriorum firmari , non attenta verborum aliquando structura sic Proculus Labeonis

L. f. de sententiam improbat, is in Pavolent sententia es, cum tamen Proculus diu ante Javolenum scripserit: in L .6. s. alibi scripsitJulianus, quod&Sabinus probat ne-3 4 62κ pi mo autem dubitat quin post Sabinum vixeritJulianus.

Sed ad propositum redeundo, illud constat nusquam in Pandectis P. Caecilii Jurisconsulti fieri mentionem; atque ita id nomen male hoc loco a Rutilio receptum patet. Quae de Publicio Praetore, actionis Publicianae auctore huc poterant congeri, ut aliena sciens praetermitto.

105쪽

C A P. XII.

Q sius Tubero, ejus Pater Lucius de Prae re es filio cui picus in capite ad dit: e Vonio Marcello mendum sublatum vitiosa Eertrandi emendatio scripta Tuberonis, cur huic assignemur :C. At us Capito ejus adulatio de senio ct Fontho Capitonibus, Rutitii error. Suetonii locus emendarur scripta Capitonis. Antistius Laleo: ejus Libertas, de ejusdem consulatu Labeonis elogia uxor ejus eratia, deque ea error Rutilii de Cornebo ct Areno Labeonibus de Labeone Purisconsuis error Ber trandi . Loeonisscripta correctus Index Panderitis raepostus.

CC Elius L. F Tubero. Hic est ille Tubero qui

adolescens igarium coram Caesare accusavit, defendente cicerone . idque ea ut videtur de Causa, quod se patremque suum in Africam a senatu misses noluisset admittere, ac neque applicare littori, neque haurire aquam aegrum sivisset Quae res adeo Commoverat Iulium Caesarem, ut firmo damnandi proposito, Ciceronem audiverit sed quid cundia possiet Tunc patuit, absolutus enim est ab ipso Caesare Ligarius , Exinde Tubero se filio 'uri totum dedit, ita e doctissimusque habitus est iuris privatii publici complures quoque operis libro reliquit, sermoni antiquo plus aequo iddictior, atque ideo minus gratu Slegentibus. Patrem habuit L Tuberonem cum Ciceronei : iisdem studiis versatum cujus in Ligariana meminit sed is diversus est ab eo cui, cum Praetor Urbanus jus diceret, Picus advolavit, atque in Capite ita placide consedit, ut manu prehenderetur Esse enim illam ζό λ:: historiam longe antiquiorem hic Valerii Maximi locus ostendit, Cincio praetori us dicenti cum in capite picus

consedisset aruspicesque in massent conservato eo fore M a domus

106쪽

mum, occiso in contrarimn utrumque cessurum, e vestagio picum Morsu suo in con pectu Senatus necavit

cem is septem milites fuae familiae eximi ortitudinis

a Ralla , viro Cannens praelio amisit Respublica procedente tem-bb. . c. . ore adsummum imperii sigium excessit. Ex quo loco discimus id prodigium ante secundi belli Punici tempora accidisse. Unde obiter notandum Nonium Marcellum in voce picuminis emendatione quidem indigere, sed non ea quam Bertrandus attulit, est enim illic loci pro Pedius Petus legendum et Elius Paetus, non vero AElius Tubero. Idem tamen quem Bertrandus innuit demonstratur . e filius Paetus Tubero, notum enim est ex historia Romana, Tuberonis superioris vita , Tuber es ex liorum Praetorum familia oriundos fuisse. Caeterum hunc nostrum Tuberonem ex posteris Tuberonis supra memorati fuisse libens dederim, sed ut nepos ejus fuerit, longum interiecti totius saeculii quod excurrit, intervallum, non patitur. Habuit autem in matrimonio Servii Sulpitii filiam, ex qua nata est alia filia mater Cassii Longini Videtur etiam citastis Capitolinis &e Plin. ob Plinio, hic noster Q Tubero Consul fuisse cum F '7' bio Maximo temporibus Augusti, anno urbi T z. quamquam id PomponiuS non narrat, certe huic conjecturae temporum ratio non refragatur quod si credimus emendandus est Dio qui illius an hi Consulem

O lium si uinti lium vocat, hic enim noster Lucci fuit filius unde suspicari possumus illum hujus nostri filium, sed juvenem sane fuisse Meminit cujusdam Seii Tuberonis Tacitus quem sub Tiberio Majestatis

falso accusatum narrat cum statis Primoribus civita. s. uis, Intimus Caesaris amicus, defecto corpore fluerat

107쪽

ratris Germanici legatus imo cum Germanico '

Consul, ut ostendit inscriptio vetus ab Onuphrio adducta, quam male interpolavit Bertrandus, dum locos Taciti citatos non satis attente expendit. Neque obstat quod in Fastis Tiberius Germanicus Consules Inveniuntur anno Tro quia Tiberius eodem anno hunc Sejum Tuberonem amicissimum hominem sibi ipsi substituisse, eique suricti consulatus honorem detulisse dicendus est. Porro Jurisconsulti nostri Tube- ronis memoria apud Agellium quoque Xrat, si ubi .. eum praecuta super opici judicis scripsisse testatur. Scripsit praeterea historias sicut ex aliis Agellii locis patet, iis quidem libros quatuordecim ut ex Noni Marcello discimus. Itemque librum ad Oppium. Icio. e is. Quos quidem libros ego huic nostro eo lubentius, ad

ba vetustate obsoleta, quibus eum libentissime usum fuisse notat Pomponius Ejusdem Tuberonis Juris l si consuli nos in Pandectis ment1onem saepissime fieri

videmus ut in desinitione Peculii m nam ut haec ad λ c. s. l. 6. Priorem Tuberonem supra a nobis memoratum re 8ς μ' ramus Celsi Iuriscous ulti locus non patitur H Unde u L. I. gr.

non dubiis argumentis infertur Tuberonem hunc Ser Zἰά ρ' vio Sulpitio fuisse posteriorem. C. Atejus Capito, filium Jurisconsultum audivit&secutus est, cumque in iis quae quasi permanus tradita acceperat perseveraret, diversam a Labeone sectam eonstituit e o diversam quoque rationem vitae iniit V ρ''l' inam Labeo incorruptae libertati S fuit, hic tempori magis inserviebat Patrem autem habuit Capitonem Praetorium, avum centurionem Syllanum, obiit ipse circa annum 77s quae omnia ex his Taciti verbis patent,

obiit Capito Atte is principem inui vitate loci sudiis

108쪽

, DE VITIS IURIS C. cisilibus ad cutus, sed aυ centurione S liano, patre praetorio Confulatum ei acceleraίerat Augustus ut Labeonem Antistium iisdem artibuspraecellentem, dignatione ejus Magistratus anteiret. Namque illa aetas duo pacis decora mul tulit, sed Labeo incorrupta libertate, ob id fama celebratior Capitonis obsequium domi-

c. lib. nantibus magisρrobatur. Extat apud eundem eodem μ' q/ libro insigne adulationis exemplum nam cum Caesar aliquem inter reos recipi vetaret, Palam aspernabatur Attedius Capito tanquam per libertatem, nou enim debere eripi patribus im satuendi: sane lanius inoo dolore esset, Reip Injurias ne largiretur, subdit Capito insignior infamia fuit, quod humani divinique juris sciens, egregiumpublicam, bonas domi artes δε- honestavisset. Estri aliud simile exemplum a Suetonio

relatum, nam cum de verbo aliquo novo controversia esset inter Tyberium Pomponium Marcellum Grammaticum, assirmavit Capito essed illud Latinum, o si non esset futurum: tum alter jam inde mentitur inquit Capuo Tu enim Caesar civitatem darepotes hominibus, erba non potes ubi tamen majore cum sensus argutia cum Bertrando lego, verbis non soles, Meminit hujus Atei Capitonis saepissime Agellius eum Arel. Ib que Publici privatique juris peritissimum vocat, Q-ς το itemque Macrobius qui eum juris Pontificii inter pri- Maor. lib. Os Peritum aPPCllat, I notandum tamen est plures . ai fuisse Capitonum familias, nam, Titimosin Sisiun- nos Capitones invenio, deinde Asinii Capitonis viris Aybilis doctissimi epistolas citat, idem AgelliuS disertem eum-3- - αὐ- i. que saepissime laudat Festus i quanquam corrupti co- . u.- dices pro Asinio plerumque Sinnium habent, inde colligere licet grammaticum eum fuis e& apud Tacitum Fontejus Capito, qui Proconsul Asilam curave

rat s

109쪽

L I I. P. III. 97rat, criminis majestatis Tyberio absolutus dicitur uuT ζ-bP. postea tamen idem ille Fontejus homo saritia aesti ''bidinefaedus a Citiosus, sub Galba tanquam novas res moliens occisus est. Quod eo accuratius hi annotandum duximus, quia Rutilius aliique errore nominis inducti huic nostro Jurisconsulto consulatum cum Germanico Caesare anno ab urbe condita 76 . assignant, cum tamen Fasti Capitolini M. Fontejuni C. F. C. N. Capitonem illic loci agnoscant, certe noster Jurisconsultus Consul fuit cum C. Vibio Post- humo anno 7s8, sed suffectus, ut ex veteri lapide ab Onuphrio in medium producto recte probat Bertrandus idque satis perspicue indicatur a Tacito in loco

citato, ubi ait acceleratum illi Consulatum. In eo consulatu suo decrevisse etiam traditur, patronum inVi x L. 13. de tam libertam uxorem ducere non posse. R Citant hunc iv φ nostrum Capitonem Proculus, JavOlenus, Paulus, i. a. tilo ipse quoque Labeo, qui omnes Attrium appellant: t. Og i.

Quae de Atrio Capitone ex Dione Gicerone φ de Δί'. p. aliis Capitonibus ex Seneca, Vellejo, Appiano a Ber sum iura nardino Rutilio asseruntur, nullis evidentibus argu si

mentis aut hunc aut patrem ejus tangere demon a Sub is strari possunt Hoc certe quo subjunximus hujus b. de luisti .

nostri est. Attejus Philologus libertinus Athenis natus 5 zz ἡ

fuit, hunc Capito Attuus, yurisconsultus inter Gram voce institiomaticos Rhetorem, inter Rhetore Grammaticum fuisse, hi l 5.ffriebat ubi obiter pro Atteju moneo reponen- c. 6. est.

dum tius Philologus, idque auctoritate Festi eum h ' μ'

ita nominantis Scripsit autem Capito noster de Pon d Nomtificio jure libros aliquot, certe sex, fecit praete- ι '. rea conjectaneorum libros plurimoS, nam 219. cita-M . Zel. tur ab Agellio, dis praeterea collectaneorum inscrip -: 'ς ς δ tionem praeferentes libros aliquot, ex quorum octavo ..., ''

110쪽

98 DE VITIS JURIS C. quide judiciis publicis inscriptus fuit, locum proferte Mel. lib. idem Agellius. Nec non librum singularem de ossi- cio Senatorio de jure sacrificiorum librum unum . e. o. auctore Macrobio in Praeterea Mepistolas scripsisset, crob deprehenditur. i Quo auctore Bertrandus huic com-ju h. mentario ad legem XII tabularum tribuat planei rei lib. ignoro, nisi forte per errorem quod Labeonis est, Ca- pitoni adjudicaverit.

e Antisius Labeo, filius ejus Labeonis cujus vitam supra descripsimus, C. Trebatii discipulus fuit, Capitonis adversarius, non tantum in doctrina sed etiam tota vitae ratione: sicut enim Capito nullam veteris Reip. libertatis retinebat memoriam , ita hic nimiam. Sed ipsius Capitonis de Labeone judicium audire operae pretium fuerit, Labeo Amisius legum atque morum Pop Rom: jurisque civilis doctus apprimetuit. Sed agitabat hominem libertas quaedam nimia atque vaecors usque eo ut T . Augusto jam Principe Reue obtinente ratum tamen pensumque nihil haberet, nis quod justum sanctumque esse in Romanis antiquita

e get lusi libus Iegisset Deinde exemplum in eam rem assert. λ notabile, quod Labeo a tribunis vocatus accedere eos noluit, negans jus vocandi tribunis competere, sed tantum prehendendi hanc intempestivam Labeonis libertatem Horatius in gratiam Augusti, insaniam vocat in hoc versiculo. JHqr Labeone insanior inter Sanos dicatur, i aliud libertatis fere immodicae exemplum commemorat Sueto-m Suet. in nius m Antisius Labeo Senatus lectione cum vir i-

Pi - g rum legeret, M. Lepidum hostem olim ejus β. πα- si is tunc exsulantem legit interrogat que ab eo annon essent alii digniores: suum quemque udicium habere respondit, nec ideo libertas aut contet acta fraudi cuiquam