M. Tullii Ciceronis Orationum pars 1. 3.. Cum correctionibus Pauli Manutii

471쪽

teare . quod ubi audiuit iste, sue eo est commotκs, ut sine ulla dubitatione insanire omnibus , ac furere uidearetur. quia non potuerat argentum eripere, ipsi a Dios doro erepta sibi uasa optime facta dicebat, minitari absenti Diodoro, uociferari palam, lacomas interdκm uix tenere. Eriphylam accepimus in fabulis ea cupidistate, ut, cum uidisset monile, ni opinor, ex auro, et gemmis, pulchritudine eius incensa Rutem uiri proaderet. similis istius cupiditas, hoe etiam acrior, atque

insanior, quod illa cupiebat id, quod uiderat ue huius

libidines non solum oculis, sid etiam auribus excitabantur. conquiri Diodorum totaprouincia iubet. ille ex sicilia castra iam mouerat, ore uasa eodegerat. homo, ut aequo modo illum in prouinciam reuocaret, hane excogitauit rationem : si hae ratio potius, quim ametitia nominanda est .apponit de suis canibus quendam, Di dicat se Diodorum Melitensem rei capitalis reum uelle facere .primo mirum omnibus uideri, Diodorum reum, hominem quietissimum, ab omni non modo fascinore: uerum etiam minimi errari fulcione remotissimum: deinde esse persticuum , feri omnia illa propter

argentum. iste non dubitat iubere, nomen deferri. σtum primum opinor istum assentis nomen recepisse. reclamat Sicilia tota, propter caelati argenti cupiditatem reos feri rerum capitalium, neque solum praesentes, sed etiam absentes. Diodorus Romae sordidatus, circum pautronos, atque hostiles cursire, rem omnibus narrare. Iitere mittuntur isti a patre uehementes, ab amicis ite; videret, quid ageret de Diodoro, quo progrederetur 9

rem claram esse, ερο ingitiosam ; insanire hominem ;

472쪽

IN VERREM. 22 rii periturum hoc uno crimine, nisi cauisset. iste etiam lai tum patrem si non in parentis, at in hominum numeraldi reputabat: ad iudicium nondum si satis in liruxerat: et primus annus erat prouinciae, non, ut in Sthenio, iam is refertus pecunia: itaque furor eius paululum non pura ρ ἐ', sed metu, ac timore repressus est : condemnarenit Diodorum non audet, absentem de reis eximit. Diodos lip rus i Aterea, praetore illo, prope triennium prouincia, dole' mos, caruit. Geteri non solum Siculi, sed etiam ciues R. brestatuerant, quoniam iste tantum cupiditate proralis Pederetur, nihil else, quod quisquam putaret se, qμMisi isti paulo magis placeret, conseruare, aut domi suae reis triere posse. postea uero quam intellexerunt, isti uis, s rμm fortem, quem summe provincia expediabat, M. Arrium non succedere: statuerunt se nihil tam estiuuiisil Am, neque tam reconditum posse habere, quod noni tu istiκs cupiditati apertissimum, promptissimums esset. D tWm iste ab equite R. stlendido, G gratioso, Cn . Cas 1 . litis, cuius silium ficiebat senatorem popκli R. o tuaricem esse, equuleos argenteos nobiles, qui M. Μαα imi fiserant, aufert. imprudens bue incidi iudices: .t emit enim, non abstulit. nollem dixisse. iactabit se, et in se bis equitabit equuleis .emi: pecuniam solui. credo, etiam tabula proferentur . est tanti . cedo tabulas. dis 4 i isse sane crimen hoc calidianum, dum ego tabulas alictre possim. ueruntamen quid erat, quod callidius Ros., me issereretur ,se, cum tot annos in Sicilia negotiaressis, , abs te solo ita esse contemptum, ita destectum, ut etiam cum caeteris siculis diistoliaretur si emeras' quid si ut, quod confirmabat se, abs te argentum esse retes

473쪽

LIBER Vtριινκm, si tibi sua voluntate vendiderat Ptu porro posses facere, ut Cn. calidio non redderes praesertim cum is L. Sisenna, defensore tuo, tam familiariter uteretur , cum caeteris familiaribus Sisennae reddidis,ses. denique non opinor negaturum esse te, homini bounesto, sid non gratiosiori qwam cn. calidius est, L. Cordio argentκm per Potamonem amicum tuum redadidisse. qui quidem ceterorum causam apud te dissicistiorem fecit. nam cum te compluribus confirmasses redditurum; posteaquam Cordius pro testimonio dixit te

sibi reddidisse, finem reddendi fecisti ; quod intellexisti

te, praeda de manibus amissa, testimotuum tamen esis fugere non posse. Cn. Calidio, equiti R. per omnes praeatores licuit argentum babere bene factum : licuit posse domesticis copi is , cum magistra sum, ant aliquem μαperiorem inuitasset, ornare,'apparare conuiuium . multi domi Cn. Calidii cum imperio, ac potestate fuerarunt: nemo inuentus est tam amens, qui illud argentatum tam praeclarum, ac tam nobile eriperet; nemo

tam dudax, qui posteret ; nemo tam impudens , qui postularet, ut uenderet: superbum est enim iudices, et non ferendum , dicere pratorem in prouincia homini honesto, licupleti, stlendido, vende mibi uasu caelata: hoc est enim dicere, non es dignus tu, qui habeas, quae tam benefactasimi: meae dignitatis ista sunt. tu diis gnior Verres, quam Calidius qui, ut non conferam nitam, atque existimationem tuam cum illius, neu que enim est conferenda hoc ipsum conferam, quo tu tesuperiorem singis , quod L X X X millia diuissoribns, ut praetoν renn arere, dedisti i trecenta a

474쪽

i H V g R R g M. 22r insatori, ne tibi odiosius esset. ea re contemnis equestremii ordinem , ac desticis ea re indlignum tibi uisum est, quidqκam, quod tibiplaceret, calidium potius habe, . re, quim te Iactat se iandudum de CHidio: narrat omnibus, se emisse . num etiam de L. Papirio, ut primario, locuplete, bomestos; equite R. ibinitatum emi' 'ς quipro testimonio dixit , te, cum insticiendum poposcisses , auulso emblemate remisisse: ut intelligatis, iis in bomine bitelligentiam esse, non auaritiam ; artistrarii cupidum, non argenti fuisse . nec solum in Papiri. fuit bae abstinentia : tenuit hoc institutum in thuriabulis omnibus, quaecunque in Sicilia fuerunt. increαρ dibile est autem, quam multa , π quam praedara: li fuerint . credo tum, cum Sicilia florebat opibus, erpiis, magna artisicia fuisse in ea insula: nam domust erat ante illum praetorem nuda paulo locupletior, quar in domo haec non essent, etiam si praeterea nihil esset aro genti ; patellagrandis , cum similis ac simulacris deoαὶ rum ;pater , qua mulieres ad res diuinas uterentur, is thuribulum . haec autem omnia antiquo ivere , eruit summo artificio facta : ut boe liceret 'sticari, fuisseis aliquando apud siculos peraequa proportione caetera; sed quibus multa fortuna ademisset , tamen apud eos remansisse ea , quae religio retinuisset. Dixi iudi es, multa fuisse fere apud Siculos omnes: ego idem cons' frmo, nune ne unum quidem esse . quid hoc est y quod, Uram, quod prodigium in prouinciam misimus fi non ne uobis id egisse uidetur, ut non unius libidinem , non suos oculos , sied omnium auarissimorum insinias,inm Romam reuemtisset, expleret qui simul atque in

475쪽

appidum Pupum uenerat, immittebantur illi innutinuo obiratici canes, qui hinestigabant, o perscrutabantur omnia. si quod erat grande uas, π maius opus inuentum, lati auferebant . si min s eiusmodi quippiam venari poterant, ista quidem certe pro lepuusculis capiebantur, patella, paterae , thuribula . in quos putatis fletus missio m , qua timentationes feri

solitus esse in hisce rebus ' qμαforsitan uobis paruae esse

uideantur; sed magnum εν acesium dolorem commovent , mulierculis praesertim, eum eripiuntur e manis bus ea , quibus ad res diu inata uti consueuerunt , quae δμis acceperunt, qκα infamilia semper fuerunt. Die nolite expectare, dum ego hoc crimen agam ostiatim: ab

Aesibiis Tindaritano istum pateram es stulisse, a T brasne item Tindaritano patellam , aismphodoro Agrio gentino inuribulam . cum testes ex Sicilia dabo ; quem volet , eligat , qssem ego interrogem de pateris, pateraris , thuribulis: non modo oppidum nudum, sed tis domus quidem ulla panti locupletior expers huius intuta viae reperietur. qui cum in conuiuiam uenisset, siquido quam caelati astexerat, manum abstinere iudices non poterat. Cn. Pompeius est ybilo: qui fuit Tindarilaonus. is coenam isti dabat apud uidam in Tindaritano. fecit , quod Siculi non audebant. isse, ciuis R. quod

erat , impunius id si facturum putauit. apposuit pautelum, in quasigilla erant egregia. iste, continuo ut scidit , no dubitauit illud insigne penatium, bos italium; deorum ex hostitati mensa tollere: sed tamen , qκοd antea de istias abstinentia dixisam , sigillis auulpis reliαqκκm argent in sine uda auaritia reddidit. qvid c

476쪽

IN VERREM. 222ὶ , Ix limo calatino, homini nobili, Lucussirum hostis: i ii, ac posemiliari, qui nunc apud exercitum cum L. ta Lucullo est, non Uem fecit coenabat apud eum. argent i tum isti caeterum purum apposuerat, ne purus ipsi reai linqueretur; duo pocκla non magna, ueruntamen cum, emblematis . hic quasi festiuum acroama ne sitne corolla iij ris de conuiuio discederet, ibidem, conuiuis in jectantistas, emblemata avellenda curauit . neque ego nunem istius facta omnia enumerare conor: neque opus est: nee

o feri ullo modo potest. tantummodo uniuscuiusque detis uaria improbitategeneris indicia apud uos, er exem-

.Ei pia profero: neque enim ita se gessit in bis rebus, tanuquam rationem aliquando esset redditurus; sid prorsusit, aut reus nunquam esset futurus, aut , quoi plara abstulisset, eo minore periculo in iudicium esset Menturus ; qui bae, q- dico , iam non occulte , non per amicos, atque interpretes, sed palam de loco supeoi,i nare ageret pro imperio , π potestate. Catinam cumis, venisset, oppidum secuples, honestum, copiosum, Disariusiarchum ad se Pardiorκm , hoc est summum magis, . stratum , uocari iubet. ei palam imperat, ut omne aridi πηt m, quod apud quenque esset Catinae, conquirenαisi tam curaret, ad se transferendum. Platarchum lantur inum, primarium hominem genere, uirtute, ρ ρ κnia, non hoc idem iuratum dicere audi', sibi m negotium dedisse, atque imperauisse, ut centurata ripis, in ciuitate totius Sicilis multo maxima, π locu α- ρ ςtisma, omne argentum conquireret ad se comportari iuberet. AIγrissimiliter istius imperio uasi co

iij x iud per Apollo rum, quem testem audistis, Vo

477쪽

LIBER VI. racusas deportata sunt . illa uero optima, , cum

Haluntrum uenisset praetor laboriosius diligens , ipse in oppidum accedere noluit, quod erat difficili ascensu, atque arduo: Archagathum Hesuntinum, hominem non solum domi suae , sita tota Sicilia in primis nobilem, uocari iussit: ei negotium dedit , ut, quidquid Halanti esset argenti caelati , aut si quid etiam Corinthiorum , ut omne statim ad mare ex oppido deportaretur. ascendit in oppidum Archagathus . homo nobilis, quia suiser amari, er dilio Maesset, ferebat grauiter, istam siribi ab isto prouinciam datam: nee, quid faceret, baserabat: pronunciat, quid sibi imperatum esset: iubet omαnes proferre, quae baberent . metus erat summus: ipse enim tγrannus non discedebat longius: Archagathum, π argentum, in Iedlica cubans, ad mare insta oppidum expectabat . quem concursum factum inoppido pκtatis ' quem clamorem quem porro flatum mulierum' qui uiderent, equum Troianum introduAum, urbem captam esse dicerent. efferri sine thecis uasae , extorqueri alia de manibus mulierum effringi multourum fores , reuelli claustra: quid enim putatis f scuta si quando conquiruntur a priuatis in bello, ac tumules, tu, tamen homines inuiti dant , etsi ad salutem commmunem dari sientiunt ; ne quem putetis sine maximo

dolore argentum caelatum domo, quod alter eriperet, protulisse. omnia deferuntur. Cybiratae fratres uocantur: pauca improbant: quae probant, qs crustae, aut emblemata detrahuntur . sic Halutini, excussis delici', cum argento puro domum reuerterunt. quod unquam

iudices huiuscemodi euerriculum utra inprouincia uit

478쪽

IN V E R R g M. 113dintere aliquid de publico quam obscuris e per man baium solibant . etiam aliquid de priuato nonnuna quam occulte aufemebant. er sigili tamen condemnaa , bantur . er, si quaeritis , ut egomet mihi detratam illas ego accusatores puto fuisse, qui huiusimodi homianum furta odore , aut alipιο leuiter presso uestigio m pGequebantur . nam nos quidem qκid facimus inu. .r Verre, quem in luto uolutatum totius corporis uestigiis, si inuenimus 'permagnum est in eum dicere aliqui qui iij praeteriens, lectica paulister deposita, non per praestis e pMem,'potestatem, uno imperio, ostiarim, totum oppidum compilarit attamen, ut possit se dices in re emissὲ, Archagatho imperat, ut aliquid illis,quorum gentκm 'erat, nummorum dicis causa daret. inses Renit Archagathus paucos,qui uellent accipere: bis dei, i stit eos: nummos tamen iste Archagatho non reddidit . eos soluit Romae petere Archagathus: Cn. Lentulus Maratur cellinus diffs asit,sicut ips m dicere audistis. atque hae

tota de re audistis Archagathi,et Lentriti testimoniκm. iri, o ne forte hominem existimetis hanc tantam uim email , blematum sine causa coaceruare uoluisse, uidete quanatiuos, quanti existimationem populi R. quanti leges, er Micia, quanti testes Siculos, negotiatores, fece in rit. posteaquam tantam multitudinem collegerat emablematum , ut ne unum quidem cuiquam reliquisset si ituit Uscinam Sγracusis. in regiam maximam palam artifces omnes, ea latores, ac uasicularios conuocam

niubet: π ipsi suos complures habebat . eὸ eonducit magnam hominum multitudinem . menses octo contis

ηκοι opus bis non defuit i cκm uas nullum feret nisi

479쪽

LIBER VI.

inreum . tum siti, ex patellis,'iburibulis qua uelles rat, ita scite in aure. poculis illigabat, ita apte in sopbis dureis includebat, ut ea ad illam rem nata esse diaceres. ipse tamen praetor, qui sua uigilantia pacem in sicilia dicit fuisse, in hac officina mauorem partem diei cum tunica pulla sedere silebat, π pallio. baee ego iudices non auderem proferre, ni uererer, ne forte plura de isto ab alijs in sermone, quam a me in iumrio, audine uos diceretis: quis enim est, qui de bae Ubiis ins , qui de uasis aureis, qui de istius passio, tunica

pulla non audierit y quem uoles de conuentu Uracua sanorum virum bonum nominato. prodκcam . nemo

erit, quin Mese aut uidisse, aut audisse dicat . o temαpora: o mores . nihil nimium uetus proferam . sunt uestrum iudices quJm multi, qui L. Pisinem cognouerarunt, huius L. Pisonis, qui praetor fuit, patrem. Deum esset in Histania praetor, qua in prouincia occissus est , nescio quo pacto, dum armis exercetur, annum Ius aureushquem habebat, fractus est, .eommio nutus . eum uellet sibi annulum facere, aurificem iussit uocari in foro, ad sellam , cordubae ; er ei pamiam appendit aurum . hominem in foro sellam iubet ponere, er facere annulum omnibus praesintibus . nimium fortasse dicet aliquis hunc diligentem. hactenus reprehendat, si quis uolet: nihil amplius. uerum fuit

ei concedendum '. filius enim L. Pisonis erat eius, iprimus de pecuniis repetundis legem tulit. ridiculum est nune de Verre me dicere, cum de Pisone Frugi dixeis rim. Aeruntamen , quantum intersit, videte . illa cum alliquot uacorumsuerit Rasa aurea, non labos

480쪽

IN UgRREM. 22 i' rigit, Fin non modo in sicilia, uerum etiam Romae Vis in iudicio audiret . ille in auri semuncia totam Hilyara ab niam 're noluit, unde praetori annulas feret. nimis iram ut hie nomen suum comprolauit, sic ille esino an men. nudo modo possum omnia istius facta aut mea' , moria consiqui, aut oratione complecti. genera ipsariu et cupio breuiter attingere . ut bis modo me commonuit pisonis annulus, σκοd totum es xerat. χιὰm mussabbi tu istum putatis hominibus bonestis de digitis annulos bim aureos abstulisse ζ nunquam dubitauit, quotiescunque, lina alicuius aut gemma, aut annulo delectatus est . increso .s tibilem rem dicam, sed tam claram, ut ipsum negaue iis rurum non arbitrer . cum Valentio eius interpreti viai. in stad Agrigenti assata esset, cactu signum iste animadai vertit in cretula: placuit ei: exquisiuit, unde esset epi- 'aa: restondit, Agrigento. iste literas, ad quos soleabat, misit , ut is annulus ad se primo quoque tempoα re alferretur. ita literis istius patrifamilias L. Titio cui, t os iam civi R. annulus de dioto detractus est. Illa uero, ' tris cupiditas incredibilis est: nam, ut in singula conacligia, quae iste non modo Romae, sed omnibus in ulla, id si lis babet, tricenos lectos optime stratos cum caeteris orallis, 1 namentis conuiuii quaereret, nimium multa compararabilis re uideretur . nulla domus in sicilia locuples fuit, ubi , ii iste non textrinam instituerit. mulier est s egestana perdiues, o nobilis, Lamia nomine. per triennium lis plena domo telarum stragulam uestem confecit, nisi ἐν bil non concisho tinctum . Attalus, bonis pecunio; u nec uulgo , Lilybaei, critolaus Enna, Sγracusis,si At bris, cleomenes, Theomnustus, Pelori Archonia