M. Tullii Ciceronis Orationum pars 1. 3.. Cum correctionibus Pauli Manutii

481쪽

des, Megistus. κοx me citius defecerit, quam nomisna. ipse dabat purpuram tantum, a ici operas: σω do: iam enim non libet omnia criminari: quasi boe mihi non satis sit ad crimen, habuisse tam multum, quod daret ; volvisse deportare tam multa : boe denique quod concedit, amicorum operis esse in huiuscemodi

rebus usum. iam vero lectos aeratos, er eandelabra aenea num cui, praetem istum; Sγracusis per triennisum facta esse existimatis e emebat, credo .lsid tam tum uos certiores iudices facio, quid iste in prouincia praetor egerit, ne cui forte nimium negligens fuisse uis deatur, neque sesatis, cum potestatem habuerit, inostruxisse π ornasse. Venio nune ad furtum, non ad auaritium, non ad cupiditatem, sed ad riusmodifacinus, in quo omnia nefaria eontineri mihi, atque inese. se uideantur: in quo dii immortales uiolati, existimaratio, atque auctoritas nominis populi R.imminuta, bo*stitiumstinatum,ac proditum, abalienati sieterie istius

a nobis omnes reges amicissimi, nationes , quae in eo rum regno, ac ditione fiunt: nam reges Syri , rens

Antiochi filios pueros, scitis Romae nuper fuisse,qui uera

nerant, non propter Sγriae regnum: nam id sine conistrouersia obtinebant, ut a patre a maioribus a ceperant : sed regnum Aerapti adsie, ad Selinem matrem suam pertinere arbitruantur. bi postquam, temporibus populi R. clusi , persenatum agere, quae uoluerant, non potuerunt ue in Syriam in regnum patrium profecti sunt. eorum asster, qui Antiochus uo; eritur, iter per Siciliam facere uoluit: itaque isto praeotore uenit Syracusas. bie Verres haereditatem sibi u

482쪽

IN VERREM. 22snisse arbitratus est in eius regnum , ac manus uenerat is, quem iste ρυ auorat multa secum praeclaαra babere, o sufficabatur. mittit homini munera μαtis large ; haec ad nsum domesticum, nisi, olei, quod

Misum erat; etiam tritici, quodsitis esset, de his dea cumis . deinde ipsium regem ad coenam uocauit. exoranat ample, magnifices triclinium : exponit ea, quia sus abundabat, plurima, ac pulcherrima uasa argentea: nanque haec aurea nondumfecerat. omnibus, curat, rebus instructum m paratum ut sit conuiuium.

quid multa ἰ rex ita discessit, ut istum copiose ora

natum, π se bonorisice acceptum arbitraretur. Moacat ad coenam deinde ipse praetorem, exponit suas coapias omnes, mκltum argentum, non pauca etiam poscula ex auro: quae, ut mos est regius, maxime in Sγria, gemmiserant distincta clarismis. erat etiam Mas uinarium ex unagemma pergrandi, trulla excaηtiata, cum manubrio aureo: de qua, credo, satis ictan eum, satis grauem testem, Minucium dicere καdistis. iste unumquodque uas in manus sumere, Dura dare, mirari. rex gaudere praetori populi R. satis i cundum, O gratum illud esse conuiuium . posteau quam inde discessum est, cogitare iste nitul a liud, quam, id quod ipsa res declarauit, nisi quemadmodum regem ex prouincia stoliatum, expilatum s diu

mitteret . mittit rogatum uasa ea, quae pulcherrima

apud illum uiderat: assise suis caelatoribus uelle senodere. rex, qκi istum non nosset, sine ulla susticione libentis e dedit . mittit etiam trullam gemmeam rOratum : velle eam se diligentius considerare . ea quo'

483쪽

LIBER VI. que ei mittitur . nune reliquum rudises attendite, de quo π uos audistis , π populus R. non nunc primum audiet, in exteris nationibus usique ad ultimas te ναras peruagatum est. eandelabrum e gemmis clarissiamis, vere mirabili perfectum, reges hi, quos dico, Romam cum attuli sent, ut in Capitolio ponerent ;quod nondium etiam perfectum templum offenderant,neisse ponere, neque uulgo ostendere, ac proferre nos luerunt ut o magnificentius uideretur, cum suo tempo re in cella Iouis Optimi Maximi poneretur 9 πclarius, eum pulchritudo eius recens ad oculos homianum, atque integra perueniret. statuerunt id secum in Uriam reportare, ut, cum audissent si Macrum Iouis Optimi Maximi dedicatum , legatos mitterent, qui cum caeteris rebus illud quoque eximium, atque pulcherrimum donum in Capitolium afferrent . peruenit res ad istius aures nescio quo modo: nam rex id cesidium uoluerat: non quo quidquam metueret,aut μαρ staretur, sed ut ne multi illud ante perciperent oculis,

quam populus R. iste petita rege, o eum pluribus uerbis ruat, uti ad se mittat: cupere se dicit insticere, neque se aliis uidendi potestatem esse facturum. Antioriebas, qui animo et puerili esset, et regis, nihil de istius improbitate susticatus est: imperat suis, ut id in praeatinum in lutum quamoccultissime deferrent. quo posteaquam attulerunt, inuolueris j; reiectis constituerunt: iste clamare coepit, dignam rem esse regno Sγm dignam regio munere, dignam capitolio: etenim erat eostlendore, qui exclar is, o plurimis gemmis esse debebat i ea vitarietate verum, ut ars certare uides

484쪽

IN UgRREM. 226 retuν eum copia; ea magnitudine, ut intelli post, non ad hominum apparatum, sed ad amplissimi temopli ornamentum 4befactum . quod cum satis iam pem stexisse uideretur, tollere incipiunt, ut referrent. isterit , se uelle illud etiam atque etiam considerare; nequaquam se essesatiatum . iubet illos discedere, o candesturum relinquere. sic illi tam inanes ad Antioebum reuertuntur. rex primo nihil metuere, nihil sustica.ri . dies unus, alter, plures: non referri. tum mittit rex ad istum: si sibi uideatur, ut reddat . iubet iste posterius ad se reuerti. mirum illi uideri. mittit itearum. non redditur'. ipse hominem appellat: rogat, ut reddat . os bominis, in ignem ; impudentiam cogno scite . qnod sciret, quodq; ex ipso rege audisset incaupitolio esse ponendum, quod Ioui Optimo Maximo, quod populo R.struari uideret, id sibi ut donaret, roαgare, O' uehementer petere coepit. cκm ille se ex rebrisne Iouis capitolini, hominum existimatione ima pediri diceret, quod multae nationes testes essent illius operis, ae muneris: iste homini minari acerrime exipit . ubi uidet eum nihilo magis minii , qnam prerisbus permoneri: repente hominem de prouincia laetante noctem discedere: dit se comperisse, ex ei s regno piratas in Siciliam esse uenturos. Rex maximo conuent sγυςUs, in foro, ne quis forte me in crimine obscuro uersari, atque affingere aliquid susti lane hominum arbitretur , in foro inquam Uracusis fenε , deos bomines, contestans clamare coepit, candelabrum μαeium e semmis, quod in capitoli m missurus esset,swia in templo darismo, populo R. monimentum

485쪽

νem abstulisse. de caeteris operibus ex auro,π gemmis,

quaesua penes illum essent, se non laborare : boc sibi eripi, mi Arnm esse, π indignum: id etsi antea iam mente, Cr cogitatione sua, fratriss sui consecratum

esset tamen tum si in illo conuentu ciuium R. dare , donare, dicare, consecrare Ioui Optimo Maximo, testemq; ipsi m Ionem suae uoluntatis, ac reis Onis iniubere . queκ quae latera suae uires huius unius criminis qκerimoniam possint sustinere ς Rex Antiooebus, qui Romae 4ntς oculos omnium nostrum bienuniam fere comitatu regio, atque ornatu fuisset, is cum amicus, te sorius popκli R. esset, amicissimo patre, avo, maioribus, antiquissimis, er claris imis regibus,vκlentissimo, maximo regno, praeceps e prouin Ha populi R. exturbatus est . quemadmodum hoc acceαpturas nationes exteras, quemadmodum , ius tui fa eti famam in regna aliorum, atque in ultimas terras peruenturam putasti, cum aκdierint,i praetore populi R. in prouincia uiolatum regem , spoliatum hostilem, Geiκm sociκm populi R. atque amicum nomen umstrum populis R odio, atque acerbit ti scitote natioαnibus exteris iudices futurum ,si istius haec tanta imiuria impunita dffice erit. sic omnes arbitrabuntur, praesertim cum haec omnino fama de nostrorum homiα num auaritia,'cupiditate percrebuerit ; non istius

solius hoc esse facinus, sed: eorum etiam, qui approba*rint . multi reges, mustae liberae ciuitates, multi priuat; opulenti, ac potentes babent profecto in AEnimo capistoli m sic ornare, ni templi dignita , imperqs

et in

j ip

486쪽

nomen desiderat . qui si intellexerint, interuerso regali hoc dono, grauiter uos tulisse : grata fore nobis, populo, R. sua studia, ac dona arbitrabuntur. sin hoc uos

in rege tam nobili, in re tam eximia, in iniuria tum acerba neglexisse audierint: non erunt tam amentes, ut operam, curam, pecuniam impendant in eas res,

quas uobis gratas fore non arbitrentur. hoc loco catuli te a pelta: loquor enim de tuo clarissimo, put Aerrimos monimento . non iudicis solum seueritatem in hoc crimine , sed prope inimici , atque accusatoris uim suscipere debes: tuus est enim bonos in illo templo, senatus populi, R. beneficio: tui nominis aeterna mera E moria simul cum templo isto consecratur. tibi haec cura. ρ ρ cipienda, tibi haec opera sumenda est, ut Capitolium, μο modo magniscentius est restitutum, sic copiosius at m sit , quam fuit ; ut tua flamma diuinitus exo titisse uideatur, non quae deleret Iouis Optimi Maximi uir templum , sed quae praeclarius magnificent dis depoαri ceret. audisti Minucium Rufum dicere, domi suae diaersatum esse Antiochum regem sγracusis, se illud: scire ad istum esse delatum , se scire non redditum. aura disti, π audius omni e conuentu Syracusano,qui ita diis tant , sese dudientibus, illud Iimi Optimo Maximo dirai si catκm esse ab rege Antiocho , o consecratum . si in f, rix non esses, ex haec ad te delata res esset ue te potisi mim hoc persequi, te petere,'agere oporteret. qi a v ηon dubito, quo animo index huius criminis esse dea ', qui apud allium iudicem multo acrior, quam ego m , adior, accusators esse deberes. vobis autem iudi iboc indignius, aut quid minus ferendum ui

487쪽

LIBER VI. i

deri potesti Verres ne balebit domi suae eandela brum Iouis Optimi Maximi e gemmis auros persterum fruiussu store collucere, ates e illustrari Iouis Optimi Maximi templκm oportebat, id apud istum in eiusmodi conuiuiis constituetur, quae domesticis stuprii, flagitiii flagrabunt in istius lenoni, turpissimi domo simul cum caeteris clelidonis hereditariis ornamentis capitolij ornamenta ponentur quid bule sacri unqwam fore, aut quid fuisse religiosi putatis , 3 i nunc tanto scelere se obstrictum ripe non sentiat qui in iudicium Aeniat,

ubi ne precari quidem Iouem Optimum Maximum, atque ab eo auxilium petere more Omnium possit c α' quo etiam dii immortales sua repetunt in eo i icio, quod hominibus ad suas res repetundas est constitutum. miramur Athenis Mineruam, Deli Apossinem, Iunoαnem Sami, Pergae Dianam, multos praeterea ab isto

deos tota Asia, Graectas uiuatos, qui a capitolio maunus abstinere non potuerit quod priuati homines de suis prenniis ornant, ornaturis sunt, id C. Verres ab Regibus ornari non est passus. itaque hoc nefario sceαIere concepto, nihil postea tota in Sicilia neque sacri, neque reliysi esse duxit . ita sese in ea prouincia per triennium gessit, ut ab isto non solum hominibus, urrum etiam dijs immortalibus bellum indictum puta, reruν. Segesta est oppidum peruetus in Sicilia iκdices, quod ab Aenea fugiente a Troia , atquae in haec loca Meniente conditum esse demonstrant . itaque Segestani non solum perpetua societate , atque amicitia , Meorum etiam cognatione se cum populo R. coniκnctos esse arbitrantur. boc quondat, oppidκm, cum illaris

488쪽

ulia

IN VERREM. 228Mitas cum Poenis, Ilio nomine, ac sua stonte bellaret, ὰ carthaonen ibus ut captum, atque deletum est, omnia ,-ornamento urbi esse possent, cartha onem sunt ex illo loco deportata. fuit apud Segestanos ex aere simulacrum Dianae, tum summa, atque an αtiquissima praeditum religione, tum singulari opere, artificios perfectum. hoc translatum Carthamnem, locum tantum, hominess mutarat, reli onem quidem pristinam conseruabat: nam propter eximiam pulchri: tudinem etiam hostibus digna, quam sanctissime colerent, videbatur. aliquot seculis post P. scipio bello Punico tertio Cartha:nem cepit. qua inuidioria videte hominis uirtutem, diligentiam , ut domesticis praeclarissimae uirtutis exemplis gaudeatis, m eo maαiore odis dignum illius incredibilem audaciam iudiceuris) conuocatis Siculis omnibus, quod diutissime, μαpiomes siciliam uexatam a carthaginensibus esse coognorat, iubet omnia conquiri, sibi pollicetur magnae cura fore, ut omnia ciuitatibus, quae cuiusque fuissent, restituerentur. tum illa , quae quondam fuerant Himerasublata, de quibus antea dixi, Thermitanis sunt reddita. tum alia Gessensibus, Hia Agrigentinis, in quibus etiam ille nobilis taurus, quem crudelissimus omnium tyrannorum Phalaris habuisse dicitur , quos tuos supplicii causa demittere homines, o subiicere flammon solebat . quem taurum Scipio cum redderet Agriget tinis, dixisse dicitur, aequum esse illos cogitarare, utrum esset Siculis utilius, suis ne seruire, an po*pHOR obtemperare, cum idem monimentum πάρα

489쪽

L I B g R VI illo tempore Segestanis maxima cum crura bre ipsa Dina, de qua diximus, redditur: reportatur Segestam in suis antiquis sedibus, summa cum gratulatione cis

uium, o latitis, reponitur. haec erat posita segestae, sane excelsa in basi, in qua gradibus literis P. Africani nomen erat incisum,eum Carthagine capta restituisse perscriptum. colebatur a ciuitas: ab omnibus aduenis visebatur. cum Quaestor essem, nihil mihi ab illi, est demonstratum prius. erat admodum amplum, exacelsum signum cum stola :ueruntamen inerat in illa magnitudine aetas, atque habitus uirginalis: semitae pendebant ab humero: finistra manu retinebat arcum: dextra ardentem facem praesemebat. banc cum i te, βασorum omnium hostis , religionum 1; praedo, uidisset ;qnasi ipsa ira face percussus esset, ita flagrare cupidiotate , atque amentia coepit. imperat magistratibus iste, At eam demoliantur , Er sibi dent: nihil sibi trafius ostendit futurum . illi uero dicere, id sibi nefas esse , se cum summa religione, tum summo metu legum , o iudiciorum teneri. iste tum petere ab illis, tum nitonari, tum stem, tum metum ostendere. opponebant sinii interdum nomen Africani: donum popκli R. illud esse dicebant: nihil se in eo potestatis babere, quod imαperator clarissimns, urbe hostium eupta, monimentum nictoriae populi R. esse uoluisset. cum iste nihilo remisissus , atque etiam multo uehementius instaret quotia die; res agitur in senatu: uehementer ab omnibus rem clamatur: itaque illo tempore, ac primo istius aduentu pernegatκr. postea quicqκid erat oneris in naκtis remi,

gibnis exigendis , in frumento imperando, Segestau

490쪽

IN VERREM. 229nis praeter caeteros imponebat aliquanto amplius, qsam ferre possent . praeterea magistratus eorum euocabat: optimum, nobilissimum quenque adsie accersebat: circum omnia proliinciae fora rapiebat: sigillatim unicuique calamitati fore se denuncidat: uniuersam siesenditus illam euersurum esse es itatem minabatur. itaqxe aliquando mκltis massis , magnos metunis Segestani, praetoris imperio parendum esse decreue, runt. muno cum luctu, π gemitu totius ciuitatis, multis cum lacrymis, π lamentatione urrorum, mu iterum omnium, si alacrum Dianae tollendum loco tκr. uidete, quanta religione fuerit. apud segestanos repertum esse iudices scitote neminem, neque liberum, neque simum, neque ciuem, neque peregrinlim, qκi sirudsignum auderet attingere; barbaros quosdam Libbaeo scitote aduocatos esse operarios. bi denique illud, ignari totius negotiis ac religionis, mercede accepta μα ulerunt. quod cum ex oppido exportaretur, qκem conventu mulierum factum esse arbitramini' quem fletum maiorum natu φ quorum nonnulli etiam illum diem memoria tenebant, cum illa eadem Diana, Segestam carthagine revecta, uictoriam populi Ro. reditu suo ημnciasset. 3κam di similis hic dies illi tempori uideba,tκr tum imperator populi R. uir clarissimus, deos pautrios reportabat segestanis, ex urbe hostium recuperatos nunc ex urbesociorum praetor eiusdem populi tura pissimus, atque impurissimus eodem illos deos nesaurio scelere auferebat . quid hoc tota Sicilia est clarius,

gam omnes Segestanas matronas,stuirgines conuetiisse , cum Diana exportaretur ex Oppido ' unxisseo G iis