장음표시 사용
331쪽
parate vos ad iudicium paenitentiam agendo , & peccata mundi non fariendo : & per talem prouidentiam euadetis eius poenam. Luc. I 2. Si sciret pateria milias &c. Glos L. Nesciente patresamilias , domum sur persedit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improuisa mors carnis habitaculum irrumpit, & animam ad supplicia trahit. Fuit autem resisteret , si vigilaret,& aduentum iudicis occulte praeuenientem praecauens , iudici paeni endo occurreret, & sieutique dormientium , id est , non praeparatorum poenam euaderet. De tertio , Matth. 2s. Cum fatuae virgines,
idest , animae non paratae , irent emere ad sorum a abolicum Eu i , vel cum Dina, ubi pro modica reddant multa bona, venit sponsus, & quae paratae erant &c. Ecce triplex lucrum praeparationis ad iudicium , scilicet possessito caelestis regni, societas amabilis sponsi, delitiae totius boni. Primum notatur ibi, Intrauerunt: secundum ibi, Cum eo: ter
tium ibi, Ad nuptias . De primo, Muth. t s. Venite benedicti patris mei. De secundo, I. Thessaloni. . Semper cum Domino erimus, sine quo nulli bene, cum quo nulli male esse poterit. Ioan . i . Pater, quos dedisti mihi, volo&e. Vt videant claritatem quam dedisti mihi. De tertio, Isa. 66. Gaudete cum Hierusalem, id est, cum beatorum omnium pacifica & iucunda societate, ut repIeamini ab uberibus consolationis eius. ι
De secunda causa institutionis sacramenti Eucharistiae, silicet sic risicio altaris .
EN rTE comedite&c. Item causam tua &c.
Thema proprium, Sacrificium Iuda. quasi regis,& militiae,id est, Christi, ' ecclesiae, Malach. 3. Secunda causa institutionis sacra ine. ti Dominici corporis ε sacrificiu altaris. Circa quod sacraticiu notantur tria. s. rma offerendi, quaestio de Lacrificio legali,& excellentia nostri sacrificii. De duo , Dus primis hic pol dici,de tertio in sequeri. Piimo notatur sermu
332쪽
sorma,& haee est triplex. Prima in oblationum veterum praefiguratione, secunda in humanae sormae veritate , tertia in panis & vini specie. Prima est synagogae commendata sublege, secunda charitatis diuinae oblata in cruce , tertia fidelis d animae consecrata in mensa ecclesiae. Prima data est in signusecunda in pretium, tertia in solatium. De prima Levitici. . Si omnis Urael per ignorantiam peccauerit , offerat pro peccato suo vitulum, idest , Christum . dicit Gloss. Hoeautem non erat in persona, sed in figura, Exodi i a. Similiter agnus immaculatus, quem occidebant in Pascha , Reius carnes edebant, figura Christi erat, ut dicit Gregor. De secunda serma Isaiae Sicut ouis ad occisionem ductus, vulneratus est propter & ccet. Oblatus est, quia ip- se voluit. Hoc vere secundum formam humanam in cruce. Hebraeorum . Io. Sanctificati sumus per oblationem corporis Iesu Christi semel , scilicet in cruce. De Jertia . Psalm. ios. Tu es sacerdos in aeternum & caei. Qui ut di- . citur. Genesis 14. Obtulit panem, & vinum, sic Chri, sus dat corpus , & sanguinem tuum in saetificio altaris sub panis & vini specie. Matthaei z6. Accepit Iesus panem , & benedixit, Nait. Hoc est corpus meum . Et accipiens calicem , id est, vasculum cum vino, gratias egit dicens, Hic est sanguis meus & cari. Secundo notatur breuis quaest io de sacrificio legali, in qua tria fiunt. Primo, con Ia in suis cientiam quae imponitur sacrificiis legalibus ,
opponitur: secundo, contrarietas soluitur e tertio, causa
illius sacriscii assignatur. Primo contra iniusticientiam , quod Deo non placuerunt, & quod peccata non abstulerunt, secundum illud. Hierem. 6. Holocausta vestra non sunt accepta , victimae vestrae non placuerunt mihi,& con tra his similia opponitur. Levitici . Si peccauerit autem quis de populo terrae, offeret capram immacula tam , dc adolebit eam facerdos super altare in odorem suauitatis Domino, S dimittetur ei. Ergo videtur, quod vetus sacrificium placuerit Deo , S propter hoc peccata dimisit. Hebraeorum I i. Omnia pene in sanguine mundantur secundum legem , & per sanguinem animalium sacrificato
Ium remittuntur seccata delinquetium, Ergo illa factificia Deo
333쪽
Deo placuerunt,& peccata dimiserunt. Secundo, horum contrarietas sic potest solui. In sacrificio semper tria fuerunt, scilicet ipsum sacrificium personae offerentium , peccarorum remissio. In singulis istorum duo attendebantur in sacrificio caro ,& sanguis et ni malis quod offerrebatur. Et praeterea, multo melius scilicet res spiritualis quae ibi figurabatur,ut in agno, uel uitulo Chri ilus, in capra paenitentia, in boue uita robusta & activa, in aue sublimis &contemplativa,& sic de caeteris. Item, personae offerentium duae sunt species, aliae dignae, aliae indignae. Indigni erant qui illa sacrificia tantum carnaliter attendebant. Digni auem qui ea spiritualiter attendebant,& in eis Christum figuratum, uel explieite, uel implicite credebant, & secundum intellectum spiritualem uitam suam regebant. Item, ibi erat remissio peccatorum,& hoc quantum ad duo, scilicet quantum ad poenam, id est, quantum ad legis irregu laritatem: uel quantum ad culpam, id est, quantum ad conscientiae maculam. His uisis, facile soluuntur quae de sacrifiei is in seripturis sacris contraria dici uidentur. Re uera e nim illa sacrificia secundum se, scilicet opera operata,id est
carnes & sanguis hircorum, nec placuerunt Deo, nec pro pter ea remisit culpam quantum ad culpam, id est,conscientiae maculam: sed tamen apud homines remissa reputabantur quantum ad quandam legis poenam. Vnde cum Apo- solus uno loco dicat. Impossibile est sanguine hyrcorum auferri peccata,& in alio. Omnia pene in sanguine reundantur lecundum legem. Primum in telligendum est quatum ad animae culpam. Secundum quantum ad carnis poenam et unde ad Hebraeos. 9. Sanguis hircorum , & uitulorum,&cinis uitulae aspersus inquinatos sanctificat ad emundationem carnis. Glossassanctificat, idest, a peccato mundat, id est,a poena legis,ad emundationem ualent non animae, sed carnis. Veruntamen iustorum sacrificia non se-
eundum se, ut dictum est , sed propter fidem Saluatoris, uena in illis uenturum, & pro rademptione mundi cre-ebant , Deo placebant, & eis remissionem peccatorum quantum ad pinam supradictam, & quantum ad culpam animae ualebant, Ad Galat. I. Ex operibus legis non iu-
334쪽
stificabitur homo, nisi per fidem Iesu Christi. Hebraeorum. it. Fidem plurimam hostiam Abel, quam Caan obtulit Domino: plurimam, id est, acceptabiliorem,& plus sibi ualentem . Intellexit enim, & credidit in agno, quem Deo obtulit, hostiam meliorem, id est , Saluatorem , quod non
Caim,& caeteri indigni. Genesis 1 o. Respexit Dominus ad Abel,& ad munera eius. Tertio, causa institutionis legalium sacrificiorum est assignanda . Cum enim a Deo instituta sint, qui nihil sine causa facit,& tamen mutandae rant, quaeri poteli causa institutionis eorum. Ad hoc breuiter dicendum, quod licet per se non ualuerat ad remissionem culpae, tamen multum utilia fuerunt ad doctrinam sapientiae. Data sunt quippe seruis ad tempus tamquam signa rerum meliorem,&quasi paruulis tamquam chara dieres librorum, in quorum proprietatibus, dc modulis onserendi proficerent in disciplina uerae fidei, ut adepta uera scientia,deficerent elementa, & collata ueritate cella. rent umbrae,& signa. Deuterono m. II. Ponite uerba mea
in cordibus uestris, & suspendite pro signo in manibus, &scribite ea in postibus , & ianuis . Ponite in cordibus legalia, scilicet quantum ad moralia, quae semper sunt seri uanda : suspendite ea pro signo in manibus, quantum ad manufacta tabernacula , & huiusimodi, quae pro tempore sunt tollenda : scribite in postibus, & ianuis sacrificia, scilicet oves, & boues quasi literas paruulorum , in qui bus multa bona sunt discenda, Sc pi cipue scilicet fides Saluatoris, serina de moribus, spes de caelestibus. Primum poterant discere de sacrificiis ocium : secundum in
sacrificio taurorum : tertium in sacrificio animalium extra castra combustorum. De primo Isaiae s I. Sicut ouis&caei. Cum ergo ouis offerebatur, poterant tria de uera
fide distere, scilicet Saluatoris innocentiam , mansuetudinem humani generis, per mortem Christi redemptionem. De secundo. Daniel. I. In spiritu humilitatis &caei. S c ut in holocaustis arietum, & tauros um. Cum ergo cornuta animalia in holocaustum,id est, per ardorem ignis in cinerem redigenda offerebantur, poterant de bonis moribus tria discere, scilicet ut daemonibus, & uitiis resi- . sterent
335쪽
flarent, Dei & proximi amore arderpnt, cordis & corporis humilitatem in omnibus conseruarent. De tertio , Levitici . Hebraeorum i 2.QForum an malium infertur sanguis pro peccato in sancta per Pontificem, horum corpora cremantur extra castra , sanguis animalium significat animas iustorum. Cum haec febant, poterant tria discere de spe obtinendae caelestis gloriae, quae sunt paenitentia uiue lium , Saluatoris officium, bonorum suffragium. Primum discimus in illo, quod corpora extra castra crema bantur , quia ibi corpora cremare, est fideles extra delitias& ui luptates seculi paenitentiam agere. Secundum in eo,
quod sanguis inserebatur per Pomificem in sancta sancto ruin, quia hoc est animas iustorum post hanc uitam beneficio Christi in calum assumi. Tettium in eo, quod san guis per Pontificem in sancta delatus valuit ad te mis-1ionem peccatorum hominum uiuolumi quia hoc est animas bonorum iam per Christum in caelum subleuatas intercedere pro peccatis exulum adhuc in mundo relictorum . De primo secundae Timoth. Fidelis sermo. Nams 'commortui sumus, scilicet agendo paenitentiam: & ui itemus recipiendo uitam aeternam si sustinebimus,& con. regnabimus, Ad Romanos. 8. Non sunt condignae passiones S t. Icce quod paenitentiam agere, & mala in hoc mundo sullinere, ualet ad spem obtinendae caelestis glo-
Iiae. De secundo, Ioannis ι . Iterum uenio,& accipiam uos
ad me, ecce quod Domini pietatis officium ualer ad spem caelestium, Canticorum. dicunt huiusmodi. Quo abiit dilectus tuus o pulcherrima mulierum respondit beata Virgo. Dilectus meus descendit in hortum suum ad areolam aromatiam, ut pascat in hortis, & lilia eolligat, idest, animas beatas, uel castas de mundo assumat, & ad caelestia perducat. De tertio, Osee. l. Ego exaudiam caelum, S illi exaudiant terram , id est, sanctorum preci bus qui sunt in caelis , saluantur qui habitant in terris et ecce orationes sanctorum ualent ad spem caelestium. Ap calypsis 8. Ascendit sumus aromatum de orationibus, scilicet de manu angeli coram Deo, quia scilicet sancti offerunt orationes pro nobis Christo,& Christus patri suo, ut V α pecca
336쪽
peccatorum recipiamus remissionem, & ad eorum perueniamus societatem.
De tertio eirea sacrificium notando, cilicet sacrisi.
eii noriri excellentia. ENITE comedite &e. Tertio notatur nostri
sacrificii, scilicet corporis Christi excellentia, quae praecellit omnia legis sacrificia triplici ra- -tione scilicet honestatis, quo ad Rculum t dignitatis , quo ad Deum: virtutis, quoad suae bonitatis enfectum. Primo excellit ratione honestatis, qutid probatura tribus, ab exteriori specie, a uirginali origine, a spirituali dulcedine. Primo, probatur huiusmodi honestas ab exteriori specie, quia sub nulla alia qualitate cibi posset tam munde, tam pulchre, tam honeste ministrari, sicut sub specie panis & uini. Non enim sequuntur hoc inconuenientia multa, quae sequebantur illa erueta legis sacrificia, Prouerbiorum i . Melior est buccella sicca cum gaudio, quam domus plena uictimis cum iurgio. Buccella ccca est sacrificium nostrum sub munda specie panis,& honesta. Zacha riae. s. Quid bonum,& quid pulchrum eius, nisi frumentue lectorum,& uinum germinans uirgines Secundo, probatur honestas eius, quod a nulla corruptione, sed a uirginali
flore sumpsit exordium .Ecclesiasti et L . Flores mei fructus honoris &c. Ouasi diceret. Flores pudicitiae & uirginitatis uersi sunt in fructum nobilissimae honestissimae prolis. August. Nobilitas matris est ex deitate prolis, & nobilitas prolis ex uirginitate matris , Canticorum Egredimini, glossa ab ignorantia infidelitatis, & uidete regem, id est, Iesum Christum, in diademate, id est,carne,quo coronauit eumater sua, id est, honestauit in hoc quod est uligo . Tertio probatur honestas huius sacrifieii a spirituali dulcedine pietatis, qua cunctos christianos ad se attrahit. Vt enim dicit Tuli. Honestum est, quod sua ui nos ad se trahit S al, licit, ut scilicet res uirtuosa, maxime uero talis qui abundat
337쪽
dat dulcedine pietatis,& talis res est sacramentum domi. nici corporis, Eccles. 49. Memoria Iosiae in compositione odoris facta opus pigmentarii, memoria Iosi et est memoriale Saluatoris, vel sacrificium altaris. Hoc factum est opere pigmentarii, scilicet ex pretiosis operibus diuinitatis, & humanuatis suae, ut suavissimo honestatis & pietatis odore ad se trahat fideles ecclesiae, Canticor. i. Oleum effusum nomen tuum. Hinc omnes qui uere credunt, ob spem gratiae& deuotionis ad hoc sacrificium uidendum , & adorandia ad ecclesiam frequenter & feruenter accurrunt. Secundo excellit ratione dignitatis, quod probatur a tribus rebus pretios Trinis, ex quibus consitiit, scilicet ex carne Christi mundissima, anima iustissima, deitare altissima. Haec tria in agno paschali figurata sunt, in nostro sacrificio uere persecta sunt, Exod. I 2. Caput agni cum pedibus & intellinis uorabitis. Caput agni significat deitatem, intestina anima, pedes carne nHecce in Cnristo Deus, anima,& corpus, pr ptet quod dicitur. A ue salus mundi,de iras integra, uerus homo, ex carne scilicet & anima propter tantae dignitatis excellentiam habet sacrificium nostrum prae aliis triplice
praerogatiuam. Deo namque secundum se acceptum est, angelis reuerendum, hominibus adorandum. Primu est propter animam iustam, secundum propter carnem mundam, tertium propter diuinitatem summa. De primo Malachiata
3. Placebit Deo sacrificium Iuda, idest, Christi rusti regi. Sacrificium Iuda Domino placet,quia corpus Christi oblatum Deus pater approbat, in quo scilicet se maxime humidiauit usq ue ad mortem patri obediendo, de diabolo triumphando,& genus humanum redimendo. Ecclec Io. Sacrificium iuiti aeceptum est, & odor suauitatis in conspectu altissimi. De secundo, Matth. 22. Ubicumque fuerit corpus, ibi congregabuntur & aquilae. Leo Papa. Circa corpus Domini aquilae sunt quae spiritualibus alis circumuolant, uidelicet angeli sancti, spiritus mundi munditiam amantes, mundum corpus Domini uenerantes, & praesentes fideles
protegentes. Greg. Quis fidelium dubium habere possit iaipsa hora immolationis eaeIosapetiti,& in illo Christi mysterio angeIorum adesse choros,summa & ima sociari. De
338쪽
tertio Psal. 9s. Adorate scabellum. Et Ita. 36. dicitur. Terra autem scabellum pedum meorum . Terra scabellum Dei significat carnem Christi, quae originaliter de terra est. Haec est nobis adoranda , quia sancta, quia Deo unita. August. Sciendum quia in Christo tetra, id est, caro sine impietate adoratur. QT enim terram adorat, non terram intuetur, sed illum potius cuius scabellum est, propter quam adorat. August. Dicunt haeretici, quid est quod earnem illius, quam ereaturam non negas,cum diuinitate adoras,&ei non minus quam diuinitati deseruis Respondeo. Dominicam carnem persectam humanitatem ideo adoro, quia a diuinitate suscepta,& diuinitati in unitate personae unita. Si hominem separaueris a Deo, illi non credo, nec seruio. Velut si quis purpuram, uel diadema regis per seia,
censinueniat, numquam eam adorabit. Cum uero ea rex fuerit indutus,periculum mortis incurrit, si eam cum rege
adorare contempserit. Sic etiam in Christo humanitate non solam , uel nudam, sed diuinitati unitam . scilicet v num filium Dei, verum Deum & uerum hominem si quis adorare contempserit, aeternaliter morietur. Alexander Papa. Nihil in sacrificiis maius esse potest, quam corpus &languis Christi. Tertio, excellit ratione uirtutis, id est, propter essectum suae bonitatis. Habet enim triplicem bonum actum in triplici statu fidelium, in mundo, in purga torio, in caelo. In primo statu peccata relaxat: in secundo poenam grauem alleuiata. in tertio gaudium magnum geunerat. Hinc est, quod tripliciter Missae celebrari solent pro salute uiuorum, pro requie defunctorum, R pro gloria beatorum. Vnde & hostia in tres partes frangitur, ut uirtus sacrificii corporis Domini in praedicto triplici statu demonstretur. De primo, Levitici s. Ani na quae peccauerit per ignorantiam, offeret arietem immaculatum, idest, Chrisu in. Gloss. Unde canitur. Agnus Dei &c. Gregor. Domi nus dedit nobis sacramentum salutis, ut quia quotidie peecamus, & ille iam pro nobis mori non potest, per hoc sacramen tu in remissionem consequamur. De secundo, Leu tici l . Dedi vobis sanguinem, ut super altare meum expietis pro animabus uestris,& sanguis pro animae piaculo
339쪽
st,& ideo caro & sanguis Christi recte pro animabus defunctorum offeruntur, ut a poena purgatorii, qua pro residuo paenitentiae ligati sunt, absoluantur. Augultin. Ora tionibus,& eleemosynis sanctae ecclesiae, & sacrificio salutari non est dubium defunctorum animas releuari, ut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt in hoc mundo. De tertio, Levitici Io. Pectuscu
tum sacrificii, quod oblatum est , edetis in loco mundissimo tu,& filii tui, S filiae tuae tecum. Pectusculum , quod scilicet optimum est & dulcissimum animalis, significae
dulcedinem corporis Christi, inquantum comeditur in loco mundissimo,id est, inqdantum delectat beatos in caelo, in eo quod plurimum gaudent & congratulantur in hoc sacrificio de memoria redemptoris, de aspectu nostrae salutis, de ad miratione diuinae bonitatis. Vel certe pectusculum comedetur in loco mundissimo, quia dulcedine cor poris Domini, qua hic pascimur in uelamine & sacramen in to, ea fruuntur beati uitione manifesta in caelo, Apocalypsis secundo. Vincenti dabo manna absconditum. gloss. mei plum , qui sum panis uitae, quod manna & si nunc manet absconditum , tunc set manifestum habens omnis saporis suauitatem. Hinc dicit collecta. Perficiant innobis, Domine, sacramenta quod continent, ut quae specie gerimus derum ueritate capiamus, id est, Christi corpore manifesta uisione perfruamur, secundum illud. Qui diligit me, diligitur a patre meo,qui est in caelis : in illa Domini uisione erit nobis omnia boni plena fruitio . Psalm. a 6. Ad implebis me laetitia cum uultu tuo, satiabor cum apparuerit gloria tua.
De tertia causa institutioiiis, qui est eibus hominia. ΑRo mea uere est cibus. Thema propriit , quod corpus datur in cibu . Tertia causa institutionis
est cibus hominis . Circa hoc quod Dominus corpus suum dat in cibum, triplex potest ratio sa-
340쪽
pientiae Dei assignari, scilicet diuinae liberalitatis magnitudo. Cum enim summae sit bonus, summa eum decet libera. litas i sed nulla hac maior esse potest . Probatur autem eius liberalitas in hoc facio quantum ad tria. Primo, quantum ad magnificentiam doni: secundo, quatum ad nobilitatem dantis: tertio, quantum ad utilitatem accipientis. Primo,
quantum ad magnificentiam doni, quia largitor omnium bonorum in hoc sacramento dat seipsum, Sc hoe largissime, quia dat proprium corpus in cibum, secundum quod dicit, Accipite & eo medite. Hic est summus gradus diuinae largitatis quantum ad donum. Hic gradus quidam proponi possunt diuinae largitatis,quibus homini largitus e omnia bona sua,&sic patebit quod hic est summus . Primus gradus est, quod largitus est homini caelum & terram , &omnes irrationabiles creaturas ad seruiendum, Ecclesiastici r7. Deus creauit de terra hominem,&dedit ei potestate
eorum quae sunt super terram, Genesis a. Faciamus hominem ad imaginem & similitudinem nostram , Deuterono. . Solem,& Luna,& omnia astra caeli creauit Deus in ministerium cunctis gentibus. Matthaei. s. Deus solem suum faci t oriri super bonos,& malos. Actuum I p. Deus non sine testimonio semetipsum reliquit benefacies, de caelo das pluuias,& tem Pora fructifera, implens cibo,& laetitia corda nostra, non sine testimonio se reliquit benefaciens, idest, per beneficia,& creaturae se Deum & liberatorem testatus est, Psal. I 8. Quid est homo quod memor es eius. Secundus gradus est, quod homini largitus est illas nobilissimas ereaturas rationabiles,& caelestes, scilicet sanctos angelos administrandum, Hebraeorum. s. Omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt fallitis, Matthaei 18. Angeli eorum semper uidem faciem patris. Angeli dicuntur, quia unicuique a natiuitate datus est angelus ad ministrandu . Hinc leguntur hominibus saepe obsequia impendisse , & faciunt quotidie
peccatores conuertendo, multos a malis defendendo, iustos ad caelos deducendo. Exod i q. Ecce ego mitto angelii Imu, qui praecedet te, scit: eet lumen uirtutum ostendendo,& custodiat in uisun igne purgatorii defendendo,& introducae