장음표시 사용
361쪽
de Virgine sumpsit. Et hoc probatur tribus modis. Primo, probatur testimonio fide dignorum: secundo testimonio si.
gnorum positivorum: tertio, demonstratione miraculorum.
Primo, probatur primum mirabile testimonio fide dignoru, secundum quod lex dicit. Deutero. I9. In ore duorum, aut trium &c. Audiuntur ergo testes veraces, & idonei sussicientes. Augu. Accedit verbum ad elementum, & fit sacramentum, hoc est, Dei vetbum institutum a Christo, proseris tur super panem,&mox fit sacrum secretum, scilicet corpus Saluatoris sub specie panis. Item August. Hoc est quod omnibus modis probare contendimus, sacramentum ecclesiae
duobus constare, visibili elementorum specie, & inuisibili carne Christi & sanguine, sicut persona Christi constat ex Deo & homine. Ambro. Panem istum quem sumimus in mysterio, utique intelligo, qui manu sancti spiritus formatus est in utero Virginis, & igne passionis decoctus i ara crucis. Panis enim angelorum factus est cibus hominum. Gre. Magnum arque pauendum est mysterium, quia aliud vi dotur, aliud in telligitur. Figura panis & vini videtur, & facie. te Domino corpus & sanguis Christi intelligitur. Eusebi . Vere unica & persecta Ecclesiae hostia, fide aestimanda non spe, neq; exteriori cesenda visu sed interiori itellectu, unde
caelestis confirmat authoritas. Accipite, de comedite &c. Recedat ergo omne infidelitatis dubium, quia qui author mu neris ,ipse est testis veritatis. Secundo, probatur idem ratione signorum positi uorum. ratio autem eorum est rem ita esse ut signum. Est autem signum duplex, scilicet hominis, ScDei: hominis aditi fietate, Dei sacramentale Signum nositiouum hominis secundum impositionem hominis significat, S est duplex . Nam aliud non continet quod significat, ut circulus'vini: aliud continet quod significat, ut pastili vinquod significat carnes,&continet carnes intus absconditas.
Similiter lignum positiuum Dei, quod est in sacramentis secundum impositionem Dei, signis eat,& est etiam duplex. Nam aliud non continet quod significat, ut sacramenta legalia, quae non eis ciunt quod figurant, ii cut agnus pascha lis,& similia. Et aliud continet quod significat, ut sacramenta euangelica, sicut Euchatistia. Signincat enim secundum
362쪽
Impositionem Dei rem sacram , scilicet corpus Christῖ
continet illud. Vnde ait. Hoc csi corpus meum. S gnum masit foris,icilicet, succi es panis, & intus erat corpus Saluat m. F celes altiῖ. in noua signa,S immuta mirabilia, quasi diceret. Quia vetera signa non continebant ei aliam quam si- Rurabant,fac noua, quae continent quod F gurant. Augusti.
Ideo dicuntur sacramenta quati sacrae rei signa, quia in eis aliud videtur,aliud intelligitvr.Quod videtur speciem ha- .het corporalem,quod intelligitur fructum habet spiritualSIn specie enim panis & vini quam videmus, res ira uisibiles carnem Christi & sanguinem honoramus. De hoc supra Iermone. 9. circa medium . Tertio, probatur idem demonstra xiune miraculor v. Exo. I . Signa fac: a, quae numquam sunt
visa super ieria, nec in ullis getibus &c. Paschalius. Nemo qui sancto tum vitas & exempla legerit, ignorat quod la peκorporis Christi & sanguinis sacramenta aut propter du. 3j cs, aut certe proptet a dentius amantes visibili specie in agni, vel pue ii serma,aut in errni, S sanguinis colorcm mos rata sint, ut quod latebat i ny stelio, paleiceret in miraculo. Beato enim Basilo in die Paschae mylieria celebranti Hebraeus quidam se sicut christianus populo commiscuit, GH-cii volens explorare myllerium : qui vid: t infantem partiri in manibus Basilii, & comat unicantibus omnibus venit ipse, R data ei hostia vel e caro est facta. Et seruans reliquias abiit in domum suam oste ad cns urori suae , narrans quae propriis oculis viderat, credens ergo au. Vere horribile , de admirabile eli Christianorum sacramentum. In crastino venit ad Basilium,.& baptizatus esi cum omni domo sua. Ide, Quidam presbyter elat aegidius nomine, religiosus valde, qui cum sanctam duceret vitam, coepit piis precibus pulsa re Deum : sibi monstraret naturam corporis & sanguinis Domini. V ni: eigo dies ut id e more solito diuina celebraret, & pos: Agnus Dei procumbens genibus, Creator,in quit,& redcmptot omnipotens Deus pande nrihi exiguo in hoc myste io naturam corporis Chiisti, ut mihi liceat eam
prospicere in sorina pueri, quem olim linos matris tulit V gientem. Et ecce angelus de caelo veniens affatur. Surge propere, si vis Christu videre. Adest praesens corporeo vestitus et amictu,
363쪽
mictu, quem sacra purpura gessit. At presbyter paruidu ssurgens vidit super aram I puerum sedentem, Cui angelus. Quia Christum uidere placuit, quem sub specie panis uerbis sacrasti in ysticis, minc oculis inspice,& tracta manibus. Tunc cilesti lumine sacerdos fretus quod mirum dictu est in ulnis trementibus puerum accepit, & petius proprium pectori Ch: il l adi unxit, deinde persu sus in am plex us dat
dulcia Deo oscula,& suis lab is ps, it pia labia Chri fit Qui
bus ita peractis restituit puerum in altari.& tutius humi prostratus depreca ut Dominum, ut dignetur ipse verti in speciem pristinam. Et surgens inuenit corpus Christi rem asse in formam priorem , & sic sub specie debita communicauit eidem. Secundum miraculum in consecratione sacra menti altatis est, quod substantia panis mutatur in corpus Christi, quod sumpsit de Virgine, & hoc sit potestate uerbi Dei: quod probatur irribus modis feri polia, a potestate simili, a minori, a maiori. Primo a potestate limili, quia verbum Dei substantiam unam in aliam commui uic. Hinc legit ut Ioan. a. quod: Dominus ad nuptias aquam in vinum commutauit. sicut ergo potuit ibi, poteli & hic. In similibus enim simile eli iudicium ubi similis praecipit virtus, si milis obedit effectus Secundo, plobatur a minori eo quod ei quae minus possunt quam verbum Dei, unam substantiam mutant in alteram . Vnde sciendum , quod prouidentia Dei mutationes rerum tribus modis fieri voluit, Iraeter quas verbo Dei iacit, arte natura, gratia. Ars enim ominis una n substantiam mutat in abam , ut patet in uitrifice, qui uilem cinetem mutat in praeclaru & nobile vitrum . Ergo multo magis virtus verbi Dei potest panem in corpus eius ,& vinum in sanguinem commutate. Ecclesiast. 8. Sermo Dei potestate plenus est, nec dicere et uuis quλm potest , quare ita faci, Easebius. Inuisibilis sacerdos visibile, creaturas in substantiam corporis & sanguinis sui ve ba suo secreta potestate facit , &cλmmutat
Item, natura unam substantiam mutat in aliam , sicut invite aqua mutatur in uinum , & opera apum succus no- .rum per secreta naturae mutatur tu i auum. Similiter in no .
bis piis panem l quem ma aducamus quotidie , per natu-
364쪽
ra mutatur in carne.ergo multo magis virtus verbi Dei mutare potest panem in substantiam corporis sui. Item: gratias ominis mutat unam substantiam in alteram . Hinc Moy ses per gratiam specialem mutauit virgam in serpentem,&aquam In sanguinem . ergo multo magis virtus verbi Dei potest mutate panem in corpus suum, & vinum in sanguinem. Ambro. Vngam renuit Moyses, & proiecit in terram, di facta est serpens, & sic vides prophetica g alia mutatua esse naturam,& maioris esse potentiae gratiam, quam natu ram. uod si tantum valuit benedictio humana vi natura, conuerteret, quid dicemus de ipsa consecratione diuina, ubi ipsa verba Saluatoris operantur Si ergo quaeris, quomodo
potest quod panis est fieri corpus Christi. Respon deo,consecratione, quae fit Christi sermone. Tertio probatur idem a maiori, quia verbum Dei multo facit maiora, & facere potest, quam quod panem in corpus Christi mutet. Vnde in principio erat Verbum s vlq; omnia per ipsum facta sunt. Ambro. De totius mundi operibus legitur, quod ipse dixit, di facta sunt &c. Sermo ergo qui potest facere ex nibilo
quod non erat, non potest ea, quae sunt mutare in id quodnsi erat λ Non. n. minus est dare rebus nouas quam mutare naturas , S sic quod erat panis ante consecrationem , iam corpus Christi factum est post consecrationem, quia sermo mutat creaturam. Cum itaque ii rationalis creatura & in animataacilicet panis, mutatur in melius, scilicet in corp is
Christi virtute verbi Dei, mirum quod peccator homo iucmultis verbis, nee beneficiis nec comminatione', nec pio initi iobe conuerti poteli de mala vita in bonam.
De tertio mirabili quod sit in consteratione .
bilia opera tua &c. Tertium mirabile, imo mirabilii simum signum in conlecratione lacramenti altaris est, quod mutatur in corpus Christi tota substantia panis, sic tamen quod manent panis accideria, ideit,
365쪽
adesteolor, sapor,& huiusmodi. Christi corpus, circunstantia & nostris sensibus obiecta. uod enim in consecratione m utatur panis in corpus Christi, iam probatum est, &quod manent humanis sensibus accidentia, patet. Talis mutatio est supernaturalis, & dicitur proprie conuersio, siue transubstantiatio , quia similis ei per omnia non inuenit ut in natura. Quod tamen ita fieri possit in hoc sacramento,
triplici Potest ostedi similitudine. Prima similitudo quod
substantia panis possit mutari, ita quod accidentia maneat, sumitur de gratia prophetali. Hinc est quod. 4. Regum. 2. Helisaeus sit sal in aquas amaras,& conuersς sunt in dulces: in qua conuersione quatuor consideranda sunt, scilicet
continens & contentum, operans & operatum. Continens est illa species, siue claritas exterior, colentum amaritudo interlor , quae transit atque mutatur in quartum, scilicet
operatum, idest in dulcedinem,& hoc per tertium , scilicet operans, id est per gratiam prophetalem. Sic est quodammodo in mutatione panis in corpus Christi. Primum, sciliacet continens, id est species panis extetior manet. Secudum,
. scilicet contentum, id est substantia panis mutatur in quartum, scilicet in corpus Christi, & hoc per tertium , scilicet operans, id est per verbum Dei. Secunda similitudo eiusdem
sumitur a conuersione spirituali, de qua. I . Regum a o. dicit Samuel ad Saul, qui sgnificat peccatorem. Insiliet in te spiritus Domini,& mutaberis in virum alium, in qua conue sone,siue mutatione quatuor iam supradicta consideranda sunt, scilicet continens & colentum,operans & operatum. Instat uenim peccati noster homo exterior pulcher.& sanust sed homo interior amaritudine & peccati veneno plenus est & aegrotus. Hic dum per spiritum Dei conuertitur,
specie corporis manente exterior amaritudo,& langor peccati interior in dulcedinem & sanitatem gratiae commuta tur. Primum, scilicet species corporis exterior manet: secundum, scilicet amaritudo peccati interior transit in quartu, scilicet dulcedinem gratiar, n hoc per tertium, scilicet per stiritum Dei,& sie fit, ut dictum est, inconsecratione corporis Christi. Eugenius ad quendam conuersum. Quanta, &quam celibrantia beneficia xis diuinae bonitatis operatu Serm. S. Tho. Aquin. Υ & qi od
366쪽
& quod non tibi nouum & impossibile e sie debeat, quod
in Christi substantiam terrena cciuertuntur, teipsum interroga qui praeterita vilitate deposta subito ii ouam indutus es bonitatem, in exteriori nihil additum, totum est in interiori mutatum. Tertia similitulo eiusdem sumitur demutatione naturali. Videmus enim quod ova ponuntur subaue, ut sub gallina, vel sub columba,& per naturam mutantur in carnem,imo in nauiculam v luam. In hac mutationes militer illa quatior, lue iam dicta sunt, pos uni inueniti. Ibi enim est continens Ctesta,quali species oui exterior,&contentum cui tellum quasi substantiaoui interior, & operans. s. natura,& operatum. s.caro pulli. Plinium c testa species exterior manet. secundum vitellum, sue substantia in . terior transit & mutatur in quartum. s. in corpus pulli vivi,& hoc per tertium. s. operantem naturam. Et mira similitudo, quia diebus aliquibus integra exterius videtur, quasi adhuc sit ouum, quod non est ovum, sed vivi pulli integrsi
corpus testa velatum. Sicut ergo in hac re columba per naturam , sic in sacramento altaris spiritus. s. per suam omnipotentem virtutem. Si ergo sub ave ponis unum , vel duo, vel plura oua, vertit ea per naturam interius in carne testa manente exterius, quanto magis unam hostiam panis, vel plures in altari manente specie pani exterius, Spiritustianctus eas repente interius in corpus Christi sua virtute con .
Dertat Nota versus de corpore Christi, de hoc'uod dicit de substantia panis, hon quod sit materia eorporis Christi, sed quod panis conuertitur in corpus Christi. Corpus de pane, corpus de Virgine natum. Primum conuersum, sed materiale secundum. Hic moraliter notandum est , cum irra tionalis creatura. f. panis, per verbum Dei di spiritus eius in melius conuertitur, quanta sit peccatoris duritia, qui multis verbis. & Spiritussancti operationibus ad conueisionem non perducitui Hieremi e s Indurauerunt facies su as surpta petram,& noluerunt reuerti. Haec induratio finalis impaenitentia est, cuius triplex est causa. Prima, longa consuetudo peccandi, secunda ncredulitas de iustitia Dei, tertia, se luctio inimici. De primo Sapientiae 1 4. lnvalescente in i qua consuetudine error tanquam lex custoditus est Hiere-
367쪽
stiae I 3. Si potest aethiops mutare pellem suam,aut pardus
varietates suas , & vos potestis bene agere cum didiceritis malum. glo. Consuetudo peccandi quodammodo in naturam trantu. Sed quod hominibus impossibile est, Deo pos
sibile est, ut non aethiops, vel pardus, longaeui. s peccatores suam naturam per se mutare videantur, Ted Deus qui in illis operatur. Augu. Vocabas me Domine,& suspirabam ligatus non ferro alieno, sed mea propria uoluntate. Velle. n. meum tenebat inimicus,& inde catenam secerat & costrinxerat me, quippe ex voluntate peruersa facta est libido , &dum seruitur libidini .sacta est consuetudo, & dum consuetudini non resist itur Jacta est necessitas . De secundo , So
p ho. t. Visitabo super viros defixos in suibus suis , qui di
cunt in cordibus suis,non faciet bene Dominus de non faciet male. Glosa. Tollunt Domini prouidentiam putantes quod nec bonis bona, nec malis mala possit reddere, sed omnia casu regantur. psal. I I. Dixit insipiens in corde suo , non est Deus, iussus iudex qui iudicat peccata. Vnde sequitur. Corrupti sunt, & abominabiles facti sun t in iniquitatibus suis. De tertio Osee. s. Non dabunt cogitationes suas ut reuertantur ad Dominum, quia spiritus fornicationis in medio eorum,& Dominum non cognouerunt. Quali dicere quia spiritus malignus obsedit eos,& excaecat ut Dominum non agnoscant, & promissionibus faliis seducit, ideo conuerti non pollunt. Ecesesiastici 29. Repromissio nequit sima plurimos perdit. Gen. 74 Egressa Dina, ut videret mulieres regionis illius. Et vidit ea Sichen princeps terrae. i. dlabolus,aciam auit, rapuit,dormiuit cum ea, & conglutinata
est anima eius cum ea,tristemque blanditiis deliniuit, quia mundi prospera, peccata leuia, longam vitam false promittit. Tertii Regum 2ι. Dicit Michaeas. Egressus spiritus ait, ego decipiam Achab. Egrediar, S ero spiritus mendax in ore omnium prophetarum eius, qui dicebant regi. Alce dein Ramaoth Galaad,& vade pro spe e,& tradet Dominus inimicos tuos in manus tuas, & in hoc est deceptus. Ingressus enim pretium , quidam percussit eum casu sagitta inter pulmonem & stomachu,& grauiter vulneratus mor tuus est vesperi.
368쪽
- DE SACRAMENTO ALTARIS.C A P. XIII.
De tribus mirabilibus, quae considerantur in eoeta
rii possessione. V Enite,comedite. Mirabilia opera tua &e. Hic dicend sie: l de tribus mirabilibus, quae fiunt virtute & pi risinctione consecrationis,& attenduntur in eiusdem posse iliciane, & post consecrationem adhuc nobiscum habemus. Priis mum mirabile signum , quod in possessione Dominici corporis magna res, scilicet, corpus Domini continetur sub taparua specie panis, cuius assignatur triplex ratio. Prima ratio eli de monit ratio magnitudinis sapientiae artificis tantae rei . scilicet Spiritu sancti. Videmus enim quod artifices quanto sunt in a: te sculpendi petitiores, tanto sculput imagii. ex subtiliores. unde si artificibus ostenditur geminet, vel metal li mate. ia valde parua, & rogetur in ea imago fieri subtilissima, minus subtilis artifex respondebit quod eam facere non possit, quod maxime subtilis in arte facile facit. Sic ad demonstrandam sapientiam Spiritussancti, sub minima specie sacramenti facile esse facit totum corpus Christi. Hinc Sapie n. 6. Spiritussanctus dicitur esse subtilis. Non enim potest ei tam subtilem partem panis proponere in altari, quin sciat & possit eam in verum corpus Christi con
uertere. Dama. Quomodo set hoc,ait Uirgo, quoniam virum non cognosco.Respondit. Spiritu sanctus superueniet
in te &α & tu quaeris quomodo panis fiat corpus Christi Et ego dico tibi, Spiritu sanctus superueniet,& ipse faciet haec quae super naturam sunt,&super intelligentiam. Secunda ratio ad idem est similitudo potentiae Christi cu po. tentia Dei. Quicquid enim potest Dei filius per naturam ,
hoe potest filius hominis propter personae unitatem . Mat. vltimo. Data est mihi omnis potestas Rc. Ambrosius super illud. Hic erit magnus, de filius abissimi vocabitur. Non ideo erit magnus, quod ante partum Virginis magnus non fuerat, sed quia potentiam, quam Dei filius ante tepora naturaliter habuit, hic erit ex tempore accepturus quia sicut in unam personam, ita in unam potentiam eo ueniunt Dei. . I filius
369쪽
filius & hois: sed Dei filius verbu patris illa habuit potentia, in minima parte corporis opere Spiritusiancti de virtute separata se vestiuit,& illi se inclusit,fm illud. Verbii ea ro factu est. ergo simile potestate dedit ho1 Christo. s. ut poΓst facere corpus suum esse sub minima panis specie, pialm. 98. Dominus in Sion maet nus. Sion interpretatur speculu, ut dicit Papias,& August Et dubium non est, quod magna imago tam expresse,iam integre apparet in paruo speculo, sicut in magno. Magnus ergo Dominus in Sion. Ian lpeculo esse dicitur, quia verum corpus Christi tam integraliter esse sub parua specie panis, sicut sub magna recte creditur. Tertia ratio ad idem, est sufficiens causa ad finem lacta meti. Finis sacramenti est animam fidelem spiritualiter cibare, & contra malum & ad bonum consortare. Causa huius
efficiens est corpus Christi, & id potest tam plene esse sub
specie panis parua, sicut sub magna,quia sub Vtraq; aequaliter unitum est Deo, ex quo fluit omnis virtus in lacrameto. Quantacumque enim parua sit species illa panis, ibi est totum corpus Christi per conuersionem, sanguis per connexionem, anima per coniunctionem,& diuinitas integra per unionem: unde certum est quod habet plenam rationem c bandi spiritualiter,& consertandi animam. Exod. I 6. uulminus collegerat, non reperit minus de manna quam qui plus collegerat. Hilarius. Vbi pars corporis, id est, minima pars sacramenti, ibi est & totum corpus. Eadem enim ratio est in corpore Domini,quae in manna , quod in eius figura praecessit, de quo dicitur. Qui plus collegit, non habet aniplius: nem, q. si minus parauerat habuit minus. Non enim aestimanda est quantitas in hoc visibilis, sed virtus spiritualis . unde qui multum, vel magnum panem consecrat,no habet amplius quam verum corpus Christi ad salutem suam. Secundum signum mirabile est, i unum & idem corpus est iu pluribus locis, in pluribus hostiis, in pluribus portionibus:& hoc probatur tribus modis. Primo, per propheta Malach i. ad Iud κος. Non est mihi volutas in vobis: ait Diis,& munus no suscipiam de manu vestra. Ab ortu. n. solis vique ad occasum magnum nomen meum in gentibus, & in omni loco sanctifiea tu ia octitur nomini meo oblatio muY . da. Ec-
370쪽
da. Ecce loca plurima exprimit & unam oblationem mundam fidelium dicit. Exod. io. In omni loco , in quo sueri e memoria numinis mei, veniam ad te,& benedicam tibi. Memoria nominis Domini sic rificium est altaris, scilicet corpus Christi, quod fieri iussit i: i commemorationem eius, hoc fit in muliis locis , & in hoc uenit unus Dominus ad benedicendum nobis. Secundo, probatur hoc per nis nise stam rat: onem , quae est quod filius hominis participat potentiam filii Dei propter pei tuae unitatem. Ambiosius. Sicut in unam peis anam , ita in unam potentiam conueni ut
Dei de hominis filius. Vnde licui Dci filius est essentialiter in omnibus rebus: ita dedit filio hominis ut corpus eius s ciamentaliter esse possit in pluribus locis. Aug. Intelligenduin est corpus Christi esse in uno loco, id est in caelo, ubi ascendit ad dextram patris, id est, uisibi I iter in sorma humana. Veritas tamen eius. i. diuitinas, ubiqυe est. Veritas etiae ius, id est, uerum corpus in omni altari sacramentaliter cst
ubi celebratur. Innocentius teri ius. Dispoluit caelestis alii tudo eonsilii, licui tres personae sunt in unitate essent lae,scilicet pater,& filius,& spiritussan ' iis, ita tres h llent subsatiae in unitate persionae, scilicet diuin: tas Christi,corpus,&anima. Cum ergo Christus secundam naturam diuinam tribus modis exilier et in rebus, scilicet in omnibus per effervtiam , in solis iustis per gratiam, in homine assumpto per
unionein, voluit ut idem ipse secundum humauam natura etia tribus modis existet et. In caelo localiter, in verbo per sonaliter, in altari sacramentaliter. Vnde sicut secudum diuinitatem esse uti aliter est in omnibus rebus, ita secundam humanitate sacramentaliter totus est in pluribus locis.Terito, pio batur idem per visibilem similitudinem , quae cunctis in speculo declaratur. N. m li faciei tuae plura propo. nas specula in omnibus aequaliter S integraliter una apparebit facies, se si unum speculum in plura str sta etiam paeua costingas, persecta tua facies in singulis erit. Eclicet spe
eulum iniringat r in plura,facies tua tamen manet in omnibus uua,nec mutatur. Sic est reuera in sacramento Chrisa, qui speculum dicitur.& imago bonitatis illius. Si ergo speculu.i.sorma panis in partes plures diuidatur, in singulis et la