장음표시 사용
471쪽
XIII. Nec Hispanorum gravitas ab aequitate dicti I. Hispania.
rep. Rubr. C. d. Bon. mat.p. a. n. ra. hinc Leges Romanae saepe Ius commune dicuntur in Legibus Part. et Ordinam. et Legio. M
drisi anno MDILediiis. Eque illo in Catalonia in casibus non decisis decisio petitur. OL inAN. in Com. d. Act. P. I. L 3. C. a. n.
a.3. n. IS. et quanti Ius Caesareum fecerint Hispani eorum scripta quae ad illud prostant celeberrima, et inter illa Antonii, Augustini, Didaci Covarruviae, Martinimvarri, Rerdinandi κα-quii, utriusque Garciae Burgensis de Poet, L. Gustierreet Ludovici Molivae, Eman. Suareet. et AIDUAzveri abunde probant. Apud igia, Batavos iam dudum quoque exseruit vigorem suum PAVL.ME-avLA in vo prax, civ. in Provinc. Hol nae Zelandet me=Frier. Anglia. Lib. I. T. . c. I. Qua ratione autem id ipsum usu fori et Scholae in Anglia, Hibernia et Scotia receptum sit ξ praelaudatus Dominus ARTHURvs Ducx in rebus et iure Anglicano versatissimus L. II. C. I. et s. docet, quanquam ibidem, ululas Cum cygnis certare ac in declivi hac aetate imperitos Tabelliones seu Amanuenses cum iuris civilis sacerdotibus contendere, ceu malum aliquod subiiciat omem, quo tamen me, quoad hanc indignationem, non remitto, sed saltem quoad Academiae Oxaniensis et Curiarum iura lectionem meretur. An leges Daniae Dan Ia. et Hungariae ex hoc purissimo fonte manarint 3 videri potest Hungarta:
472쪽
ρε. GAiL. L. L Obs 36. SPElDEL. verb. Boheimb. Nec Christianos An τv solum hanc divini humanique iuris scientiam venerari quis pu--φ' - im quia eam ne quidem Turcis deesse testis est Bus3EQViri, ut adeo ex dictis satis superque constet, Ius Civile Iustiniana um, extincto etiam Romano Imperio, adhuc in Romano-Ge manico aliisque Regnis et aliis Dominiis, ad quae nunquam
Eminentἔa I. Romana pervenerunt arma, nec hodienum omni destitui uti- C. R. pran litate, ob quam utilitatem et aequitatem cum nullum alias Ius
aliis I. c.*ς' Civile apud exteras se ita commendarit gentes, hinc missis a- μὲ)R liisRerum p.specialibus iuribus ad decvitatissimum et κιζ' ἐξ υν Civile dictum Ius Romanum I. a. d. I. N. G. et C descendam,
eiusque convenientiam cum Iure Naturae tum praecipientu In Conve- tum permittente in specie notabo. nientia I. N. XIV. Occurrit igitur in Iure Naturae assismative pra a. p. et C. ος' cipiente, cui Im Civile brachium quasi extrinlecum praebet. euriit n spφ' Lκεlacio. Manc apud Ethnicos triplex Theologiae genus, My-ς φ Rφηῖ ' thi eum Physicum: sex parte etiam hyeroglyphicam scriben di rationem Aegyptiis haud incognitam, de qua ALEXΛNDR. L. M. Drom. N Porphy. L IV. περὶ αποχ: signans: et politicum, quod cam quasi optime determinabat, et ceu vincinium Societates constringebat, ne metu Divini Numinis contra ius fasque machinarentur, quod docet Cic Esto in Orat. de harusp. Re ons inquiens: pietate atque RELIGIONE, hacque una sapientia, quod Deorum immortalium Numine omnia regi gubernarique perspeximus, omnes gentes Nationesque superarimus: hanc vero Religionem conciliat sibi Ratio tum ex machinae huius vastissimae contemplatione, corporumque ea compre- hensorum magnitudine, varietate, pulcnritudine, artificio, tum
ex investigatione finium, qui et in abiectissimis deprehendi
possunt corporibus, et elegantissino nexu ita inter se complicati sunt, ut scalam Nobis, qua in Deum ascendamus, ordinatissimam praebeant, res enim aliquas productas esse ostendunt sensus, hae vero productae Nos ad aliquid non productum deducunt, hinc GROTius L. II. C. u. g. s. pronunciatis quatuor communes omnium aetatum de Relisione notiones
niti existimat α. Deum esse uoum. β. Deum his aliquid subli, Mus
473쪽
mius esse quae videntur. γ. Deum curare res humanas, aequi simisve diiudicare arbitriis a. Deum esse opificem rerum mnium exta se, ex his contemplaι1vis, activas elicit hin. Deum honorandum, amandum,colendum esse, quas notiones si quis indubium vocet, eum non λογω sed ψόχω non argumentis sed suste edomandum esse docet ARISTOTELES TU. st. Top. . et M Convenit
saph. s. Hanc Relisionem Pomponius qui sub Impp. Marco L G. et Commodo vixit et Ulpianus qui .sub Antonio Caracalla floruit in I. a. d. I. N L. et L 1. g. d. Conae inst. detegunt, et praeter hanc ex naturali rationis lumine manifestam a Deo Doctore quo Ethnici carentes turpissime errarunt) manifestatam, eiusque rite instituendae modum revelatum Christiani Imperatores confirmantes , varias Constitutiones partim praecipuum eaput verum sc. et intemeratum de Summa Trinitate sensum, mysteria et alia capita fidei Catholicae respicientes, partim Haereticorum, Manichaeorum, Sanctum Baptisma iterantium Iudaeorum vel Coelicolarum falsum cultum concernentes,
ediderunt. Qua ratione autem hodie Ius Religionis veluti Regale aliquod Superioritati territoriali inhaereat videri pot
m. a. CONIUNCTIONEM VIRI ET MULIE
RIS instinctus naturalis rationi commendavit. Ratio eandem c64lun fione circa primordia rerum species interiret, necessariam esse di- Viri .e M. Etitavit, fidemque in brutorum coniunctionibus cnssantem ad-l eris ex I. Niecit, qua se foemina, praevio consensu de potestate corporis sui, ad finem coniugii consequendum, in maritum transferenda, obstringit et promittit, Maritum ceu caput ob infirmitatem et inaequalitatem sexus in familiae adminiculis com-
randis ceu authorem secuturam lare Arist. Oecon. s. Huic rationi adversatur mos Aegaptiorum, nec non apud Cannares HEROO. in Euterp. C. s. D. L. X. Clo. Secus de Romanis praecipuam Civium numerum augendi curam agentibus dicendum, M m m 2 qui in-
474쪽
qui inter alia huic coniunctioni praemia et poenas certas I L. a Papio Mutilo et Quinto Poppaeo Secundo C. I. Caes. Oct vio Augusto COSS. latis in seqq. decem capitibus praefixerunt. I. de maritandis Ordinibus a. Inutiles procreandis Liberis in totum Nuptias contrahere prohibentur 3. TempuSNuptiarum contrahendarum definitum & arctatum 4. Poenae Nuptiarum contra hanc Legem contraelarum. s. Privilegia Nuptiarum contrahendarum. 6. Privilegia et praemia parentum seu liberos habentium. 7. Impedimenta Nuptiarum di liberorum suscipiendorum remota. 8. Divortiis modus impositus. Poenae Caelibatus et Orbitatis. io. Patronatus iura in bonis Libertorum pro numero liberorum; quarum Legum adhuc in Iure Civili licet legere vestigia, quaedam vero abrogata sunt, ut inter alia prohibitione inuti orso. annorum sexagenario nu- heret olim sub Claudio abolita est suEr. Claud. C XXXII. quam ab aliis repositam denuo antiquavit Iustinianus I. V. C. de Nupt. Sed e diverticulo in viami Convenit cum hac coniunctione 3 I. N. Ius Ciuiiam eo, ut marem pro capite agnoscat familiae, omnem ipsi concedendo potestatem in ea. nec obstat ius trium liberorum consequendum a muliere lin.J. d. Vb. haecque Onuenientiatum inconstitutatum in constituenda coniunctione quoad coeundi potentiam &consentiendi facultatem apparet, adeo ut vitium aliquod in principia consensus , cognitionem
scit. quale rest, error & dolus circa subflantiale, vel appetitum
quale violentia) cadens, reddat matrimonium nullum I. II. C. d. Nupt. I. UM. d. V. O. quem effectum deduello in domum neglecta non producit L . d. Don. int. Vir. et . Reliqua quae circa parentum conssensum I. a.3. Is g. r. st. d. Rit. mpt. disponunt, ut incius defcctu nullae reddanturNuptiae g. II. I. Nupt. nec concubitu ceu per magis vitiosum aliquod hic actus I. C. nullus confirmetur l. Π.Τ. de Stat. Hom. et de contrahentibus ut Cives Romani sint pr. I. de Nupt. et cognationem, rationemque ciuilem observent. Lis jae Spons Las. n. .F7.1 de R. N. I. s. C. de NaIure saltem Civili sunt adiem, hinc quaedam Auth. sed. Nov. iuri C. de pt. in desuetudinem abierunt, quaedam vero ad matrimonii existentiam iaciunt.
475쪽
TIA Parentibus debetur, a quibus liberi per traducem suam in I arentes originem et lucis nacti sunt usuram, hinc tam patri ceu gene-exI. N. rationis principio quam matri cui ante partum tanquam portio viscerum I. I. g. r.st. d. Vent r. in Jic. oneros, in partu dolorosi, et post partum laboriosi sunt, eam denegare aequitaS prohibere videtur, quia iam in ipsa natura aliquis debitum persolvendi instinctus latet, ut, quod acceptum, reddatur, quod eX ciconiis patet, quarum soboles senibus volare invalidis per Omnes prope sic dixerim terras mariaque volitans, victum Parentibus qua crit undique et itineris molestias sola pietatis solatur conscientia, quem instinistum ratio informans honorem et obsequium gratiae rependendae officio non infinitum quidem, attamen sui generis, iis exhibendum praecipit, inde Hierocli dicti θεοὶ εσαγωοι. Pui Lo Ni ad Decalog. conspicui Dii qui
ingenitum Deum mi Iamur vitam damis et pLΑΥoesi de Legi h LQRvςhit XI. Deorum simulacra. Ius Civile approbat hoc obsequium, et reverentiam utrique parentum communem detegit l. 6.1f. d. in im voc. l. s. C. d. P. P. I. s. g. a. ss de agnosc. υel al. lib. quanquam etiam multa exclusa matre ex civili ratione ad patriam tantum restringat potestatem I. I. I. per qu. pers cu. ucss. l. V.F. d. lib. et posth. I. uis. C. d. P. P. l. a. sf. d. E. N. quae restrictio in liberis e vago concubitu natis ob incertum patrem cellat. l. 3. J. de his qu. sui via. at tur. I. u. a . θ d. Lut. hom. XVII. Quia vero hoc debitum honoris atque grati tu Cura teneraedinis in parentes ex adventitiis oritur obligationibus, hinc aetatis ex
nascitur 4. CVRA INFANTIAE AC TENERAE AETA-L N.
TlS, qua omissa vel infante sine necessitate alicuius misericordiae, quam exponens non habet, exposito, vel educatione turpiter neglecta, hoc debitum expirat, nullamque obligationem nulla huiusmodi antegressa beneficia involvunt, nudum enim illum generandi actum imputare soboli parentes nequeunt, quippe in quo tales parentes vix aliud quam voluptatem quaerunt ἔ nec mater magnis, in gestatione ac partu, molestiis exhaustis benefietum dedisse videri potest, si propterea in lucem protulit ut abiiciat, aut neglecta educatione foedos pa-
476쪽
patiatur contrahere mores, illi igitur parentes pratiae rependendae officium remittunt, qui illud acerbitate iniuriarum delere nituntur, quod ne quidem bruta faciunt, sed refert Imperator educationem ad exempla I. N. animalis, et videri potest de cura columbarum, quae iam absumpta, quasi naturae quadam violentia denuo evomunt inque alimentum pullorum Converrunt, PORNPHYR. de non efAn. III. Quod vero in brutis animantibus quoad procreationem, educationem et conservationem instinctus naturalis operatur, id recta ratio socialis ad amoliendum speciei interitum, non modo approbat GROT. L. II. C. . , . quia frustra natura nobis ostenderet partus suos,
si denegatione alimentorum iisdem nos privaret, sed praecipit praeterea, ut is alieno iudicio regatur, qui seipsum, in aliena mentis indiga aetate, regere nequit, quare PLvTARCHUS ait:
ides Naturam eoEocasse mammm in siuperiori corporu foeminei parte et quasi in mediis amplexibus, ut docereι infantem tenere ramoltiter tractandum esse, indeoue communes L C. loquendi Convenit formulas sequentes: naturalem simulam parentes ad libero-I. C. rum educationem hortari, omnia eis ex voto parare in I. un. g. s. taceat C. d. Rei AS in exstip. Act transs. alimonia negantes necare t ψ. δ. d. agnosci via. σὶ lib. convenientiam cum iure naturali luCulenter demonstrare existimo, quod et evidentius SCtum Plancianum probat, quod etiam post divortium partus agnoscere et alere cogit Ly. L r. J. d. Agn. vel al. II.,mo prospicit eis ius civile decedentibus quoque parentibus de tutoribus, qui rebus et moribus pupilli hoc fine praepo- onuntur, ut pupilli, non sua, commoda promoveant latenter . ra. I. cum tutor. L FI. pr. I. - Τ d. admin. et perie. ιω. qui de damno resarciendo tenentur l. I. pr. d. tui. rat. distrab. propterea variae etiam prodierunt actiones, quae pupillo indemnitatem praestant, prout actio tutelae I. r. all. m. d. tui. rat. di . actio ex stipulatu adversus tutores et fidei ultores I. u. Τ. Rempup. DD. Dr. et subsidiaria in factum adversus magistratus, qui
vel plane satisdationem non exegerunt, vel non idoneam e egerunt. S. a. I. de nati . I. I. et seqq. C. d. mag. conv. sique finita tutela ulterius administraverit actio N. G. competit II. d. t.
477쪽
rat. distri datur et actio protutelae directa contra prolutorem
I. 1. de e. qu. p. rur. nec non contra falsum tutorem I I. de αqu. fag. tu. Aut. gesi et denique utilis actio contra eum qui interrogatus tutorem se esse respondit, responsoque suo in ali. quam aetionem adolescentem induxit I. D. V. eo
XIIX. s. OBLIGATIO EX BENEFICIO ne alterum d siti poeniteat, eiusque conditio de rior fiat, qui fiducia humani' ἡEa l. istatis prior benefecit, quod fit quando beneficium accipiens i 'neque id sibi gratum esse danti significat, & occasionem paria faciendi negligit vel plumbeas pro fratia rependit iras, &ne quia
dem brutorum animantium agit imitatorem, de quibus PMiLU-nis verba ad Decalog. ita se habent: Beneficio vicem rependere illa edocta norunt, canes domus defensoressunt, quia et pro heris
moriuntur, siquod sul ito periculum eos contigeriι, ut canam idiqui greges comitanIur praecedere pecora solent, depugnantes ad mortem usque utpastores illaesos praestent. Nonne, inter faeda foedissimum es in referenda gratia vinci hominem a cane mitissLmum animal a ferocismo ' Quod ergo natura ita animantibus impressit; id ratio naturalis ad societatis humanae conseruati nem respiciens praecipit, quia odiosa S detestabilis ingratitudo omnia inter homines gratiae conciliandae initia tollit quod seMEcA L. IV. de Benes C. V. manifestius reddit, nam, inquit, quo alio tuti sumus, quam quod mutuis iuvamur ossiciisρ hoc uno in. . fructi ν vita, coniroque incursion subism munitior es, beneficiorum commercis. Fac nos singulos qui un-8 praeda animalium victimae ac vilis'mus et facillamM sanguis, hominem imbecilBια cingit, eique ut validis sis duas res natura dedit rationem ex Iocietatem. Cum hoc rationis praecepto Ius Civile licet non Convenieita essicaciter quoad civilem producendum effectum convenit, hucque obligationes ad raωνα, nec non id, quod fieri hon stum, quamquam non vere debitum, refert i sedesis. g. v. d.
ei in L ex imper . C. d. testam. Is poenaess. d. cond. indeb. I. I. C. ad L. Falc. ac g. et quanquam has obligationes non firmet actionibus, poena tamen eas munit, quod docet D. a. s. n. C. d. lib. et lib. eor. I a. I d. Don. I. uis. C. de Reu Dom
478쪽
ε. XIX. 6. FIDES PROMISSORUM FOEDERUM, ET
Fides pacto. PACTORUM , quando voluntas se ipsam pro futuro tempore rumisi. N. determinat, cum signo lassiciente ad indicandam perseuerandi necessitatem, quae in promittente talem constituit obligationem, ut fidem sequens, exsolutionem fidei urgere queat, alias enim societas citra eiusmodi conventionem et modum obligan-dj coli et conservari non posset, cuius conventionis violatio maximam irritandi inque Giscordiam coniiciendi homines causam suggerit, quae ex illusione fidei pacto expressae aliorum conditionem deteriorem reddente oritur, idque in iis manifestissimum est, in quibus alteruter contrahentium seu paciscentium, illud, de quo conventum est, ut eius partem, praestitit, nec minus detrimentum in iis, ubi ex neutra parte aliquid praestitum est, accedit, si id saltim, de quo conuentum, non im- leatur, nam et illud iustam conquirendi rationem suppeditat, i rationes alterius fidei superstructae altero fallente convellantur aut ludibrio praeter meritum exponantur PVFF. L. III. C. . s. LI.d. L. N. et G. et in Elem. Iur. Vn. L. I. Def. II. g. is. quamobrem argumentationi ex sententia coNNANi petitae de cest te pactorum servandorum necessitate haud incongrue respondebant Gedanenses Opalinshy, se non Nobilis, seu Rustici Masoviem. sis audire vocem; omniumque maxime et praecipue, tum publice, tum privatim, Romanos fidem coluisse eamque semper sanctam habendo e parva origine ad tantae ain plitudinis instar emicui iste testatur sExT. c Amit . sicRomaConsules clarissimos Uiros hostibus confirmandae fidei publicae causa dedit, sic clie tem in fidem acceptum senatus cariorem habuit quam propinquos, tuendumque contra cognatos censuit, neque peius ullum facinus existimatum est, quam si cui probaretur clientem derisui habuisse, et fidem hanc non modo in officiorum vicibus, sed in negotiorum quoque contractibus sanxerunt, ubi ad determinationem voluntatis accedit signum volendi ius proprium alteri Conserens, quod signum via solet esse vel ad ali nationem rei, vel ad alienationem particulae nostrae libertatis, ist-
huc promissa dandi, huc promissa faciendi pertinent. X. Ius
479쪽
XX. Ius civile hae praeceptum non tantum tui. r. . d. Convenit Iut Pact. g. I. I. d. A. R. r.'. p. aeprc. const. II. δέ. cum amri tu I. I. Civile in pa- d. R. I. detegit, sed eidem quoque actionibus, quibus vita com- et con
munis indiget, adsistit, ut quem pudor naturalis deseruit, il- πὸctibustum, ad adimplendum promissummi velfi Brigor Legum adi--ν gat, hac enim ipsa de causa Romani plerasque conventiones, quibus alias ex I. N. vis obligandi inerat, suis quoque Legibus muni verunt, & quia non satis paci prospectum videbatur haec
Vmuscuiusque saltem conscientiae relinquere, ex illis paci-1centibus certas dederunt actiones, ut is qui debitum ex irre Verentia I. N. non praestaret, ad inviolabile commerciorum ius& quietam civium Societatem conservandam, vi & imperio Magistratus emendetur, hinc variae tum Reales tum Personales actiones intro lueti fiant, hinc descendit Condictio
Certi ex omni causa, exque omni obligatione, ex qua certum petitur l. p. pr. & Utilis ex LII. s d. R. Caelio ex iureiurando p. 6. I.j. de iurei. VoLvesnec ves tuae actiones ex promutuo causa dat. caus non sec. caeteraeque Condictiones; hinc nascitur ex Contra elibus μονο πλευροις aelio ex Stipulatu l. lo. d. V. O. & Con- Convenit indictio chirographaria L. de Lit. Oblig. quae semper exceptione contractibus in I. I. Iδ. C. d. nn-I.pec. Proposita tollitur l. s. in f ff. d. Dblman et mei. Except. Hinc ex Contractibus διπλέυἱις quorum δ' iones di-
haec Natura est, ut ambo contrahentes sibi invicem ad quid V '' praestandum aeque principaliter obligentur, ut se utrique citrecta actione convenire possint,&quidem in specie ex Contra et u empti venditi oritur actio Empti quae datur emptori
adversus Venditorem, ut rem si exstet praecise tradat F. 2. I. d. Don. Lir. g. r. f. a. f. d. o. Empt. lib. u. 9. a. in s. d. d. Contrab Empt. I. 6. C. d. Reyc. Venae et Venditi, Competens Venditori adversus Emptorem, ut pretium usuras et sumptus in rem utiliter b. f. saetos consequatur III. I. N. I. aa. l. q. f. d. Act. Empt. I. s. l. pen. C. eod. l. a. C. a Vpur. l. 6. g. r.j eoae quos ii quis post traditionem impendit actione N. G. repetiti. a.j. d. N. G. Datur praeterea re evicta actio exempto LILI. 7 . I. I. d. Dictetsi mancipia vel iumenta vendita actio Aedilitia redhibitoria I. 36 Aestimatoria seu quanti minoris L/I. pr. actio in factum L 3ι. I. V. ς' N n n actio
480쪽
actiones conitrarias producentibus.
actio Aedilitia in Patrem vel Dominum de peculiol. U. f. ψαAedit Edict. Ex contractu locati conducii actio Iocati contra Conductorem, ut mercedem praestet, finito usu rem restituat, & si culpa restituere desiit, quanti res est, vel intereri si
dolo quanti in litem iuratum condemnetur, IJ .g. d. R. I. L v. d. R. V. LIII. I s. q. s. l. II. g. l. et a. l. m. l. Fώ pr. I. r. l. 1 g. f LV. st Loc. Conae l. 3. LII. Ceod. Lia. f. a. st d. I ur. Ex emphyleusidatur actio emphyleuticaria arg. LI.6 .V. de Pam qua uterque contrahentium consequitur id, quod ex pacto vel natura contractus praestandum β.3. I. h. ι. l. a. pr. C. de Iur. Emphyt. Ex contractu societatis oritur actio pro socio utrinque directa S. 2. L. de poen. tem. litu. ad id quod alter praestata tenetur L V. pr. β. pro
XXI. Hinc ex Contractibus διπλευροις , quorum natura ita se habet, ut unus principaliter, qui aliquid accepit, vel aliquod praestandum in se suscepit, alter vero ex accidenti seu secundario ex concurrente quadam naturali aequitate obligetur, . et quidem in specie ex contractu mandati nascitur aestio dire- sta mandanti vel cuius interest competens, de quavis culpa dolo & quod mandati nomine ad aliquem pervenit l. 6. pr. g.
L δ. f. CLIA Laa. g. l. f. uti. LII. LILLaI. C. h. t. L M. d. R. I. g. a. L. d. poen. tem. litig. L o. g. F. Jae his qui infam. not. I. Io. f. a. N I. I. Io. pr. f. h. t. l. 1. . ψ.Τd. pro . et contraria competens mandatario
ad recuperandum id quod ei ex causa mandati abest l. Io. g. 3. I. u. f. I. L Q. f. M. Amnd. l. a. f. s. I. asi g. L et g. Υ. eod. l. I. C. h. t. l. m. 3 s. st aerari. etiamsi casu aliquo impeditus mandatum implere non potuit L ses β.f. J. et L M. C. h. t. Ex contrae tu pignoris oritur actio pignoratilia directa debitori et contraria creditori competens 133. I. o. g. f de Pign. M. I. N. C. eod. f. f. I. quib. mor re contradi obtig. I. I. g. f l. 31. d. t. quo facit aetio serviana de rebus coloni g. 7. I d. Act. et quasi serviana I. r. C. Com. d I eg l. . pr.V. d. ἴσα I. M. r. iussu. cain. pign. tae. c nec non hypothecaria de praetorio pignore f. LI. d. Act Ly C. d. Proet. Pen. Ex Contractu commodati actio commodati directa adversus commodatarium L a. f. II. Commo LII. f. q. a. eod. l. 71. F d. R. I. f. a. I. qu. mod. re contrab. Obl. I. u. stdRα