장음표시 사용
231쪽
tamen in domo ut haeres. Haec itaque est utriusq; timoris differentia:& quisquis poenitentia agit, utruque habet: prismo seruilem sicuti filius prodigus, quum adhuc esset in regione loginqua, deinde per gratia Dei, Loccursum patris acquirit alterum illum que habent filii erga parentes suos. At quum supia dictum sit Mostensum ex verbis Ioa-nis , quia perfecta charitas expellit timorem, intelligendo seruilem, non intelligenda hoe est, sicut Neochristiani o
lunt, quasi metus poenae non possit stare eum charitate vix enim paucos ex multis milibus reperias, qui non metuant poenam,adeo ut eos haec retrahat a peccatis ibi quis forsitan cogitet,s quandiu in se sentia huiusmodi timorem.
es habere gratiam 5 charitatem Dei. Respodit ad haec Augustinus G firmans quia timor locum praeparat charitati: quum aute incipit charitas , expellitur timor, ita quod bi-eunque est minus charitatis,ibi plus sit tinioris:quato enina amplius charitas crescit,tanto plus timor decrescit ubi autem timor nullus est ibi nihil quoq; loci inueniet charitas. unde satis patet,charitatemisi semel omnem statim expellere timorem,sed per successum temporis, inquantum crescis:sicuta aqua qua calefit,non statim calor omne expellit frigus sed in quantum crescit calor,tantum frigiditas decrescit. Dicat aliquis,fieri non posse, quis simul habeat charitatem imorem, eo quod tunc idem simul esset Malaa seruus non struus. Imo sane fieti potest ita enim dominus per propheta dicit, Si ergo pater vester sum, ubi est amor meus3 si domin vester lum, ubi est timor meus nemo est aute qui non Deum agnoscat patrem dominum,proinde e timeret debet amare. Id pulchre expressit B. Bernar quum ait, donec quis premitur a spiritu seruitutis, pa-Femari' hm habet dispe,de timore plurimu,no est ei pax neque
requies,fluctuante nimiru conscientia inter spem imorem, maxime quod a superabundante timore abundantius crucietur, nan timor habet poenam . Caeterum si paulatim per incrementum graciae coeperit deficere timor, proficere spes,quum demum ad hoc ventum suerit, ut totis nibus exurgens cliari ras in adiutorium spei: foras mittat timorem, Meiusmudi anima singulariter in spe costituitur. Recte igitur rem expedit Ioanes, qua toto absolute charitate a a.d.naminat,sed est, Quia charitas per se biforas mittit timore.
232쪽
sobiiciet adhuc quispiam quod si timor seruilis peccatorem facit,& charitas iustum, iam simul aliquis esset ieecator&iustus. Verum est quod timor iste seruilis facit peecatorem, vel magis proprie loquendo est in peccatore Dii nautem accedat propius ad patrem de charitatem tuc enim dicitur timor initialis iam amplius non est peccator. Qu9- modo hoc possibile sit pulchre docet doctores,in sic explicant: quoniam metum poenae considerare quis potest oculo dextro, inquam praecipuum illud quod eum mouet 3 qui aliquid facit ex huiusmodi timore, peccator est, usqueadeo ut quandiu manet in illes, gratiam Dei non acquirat, sicut Caino Scaudet factu est. QDd si vero oculo dextroIraecipue suspicit ad diuinam maiestatem ac bonitatem, lanistro tamen deorsum videat ad teporalia, ad cura Sc euitationem p nae,id sane tanqua accidentaliter tantu facit de no praeci-ue, neq; hoc aduersatur charitati. Quauis hie nolim o ueliet timorem poenae esse timore seruilem quoniari Christ
dominus omnium nonnihil horroris habuit de supplicio, Pater, inquiens, si possibile est traseat a me calix iste nemo tamen est qui pernibeat dominum gloria timorem habuisse seruilem sicut ergo ab initio diximus hic timor est seruialis,quum quis facerialiquid negligit metu poenae,alioquin facturus,hic ipse charitatem non habet. Quisquis aut poenitentiam agere vult de peccato suo,conterat prius cor animumque suum gladio timoris huius conscindens,qui eum compellet ad veram contritionem xcharitatem, ut sic gratiam Deiri vitam consequatur aeternam,Amen. HOMILI L. DE TIMOR 1 semili,quomodo sit initium paenitentia, charinatu, oe sapie utiae.
Initium sapientiar,timor domini. Prouerb.I. NU. lio SAtis iam multa diximus,charissimi, de timore quomodo sit initium poenitentiae, nunc porro priusquam ad errores progrediamur Neochristianorum, dicendum no- nihil est, quisnam timor sit poenitentiae principium. Et profecto seruilis quoque timor initium poenitetiae est: qua-uis enim timor no ipsa quidem poenitentia est, bonu tame .
magnumque exordium est eius:quisquis autem hie fixo nollet ulterius progredi ad charitatem, is sane mansurus Pii;
233쪽
Mπt *7 esset in poenitetia Iudae, qui seipsum laqueo suspendit: quia cunque aute ad charitaten usque perruenit, huic timor in tiunt suae essicitur poenitentiae sicut pulchra similitudine Timor si beatus Augustinus timorem hunc coparat clari uillae, qua ili4b-0' sutores consuunt nisi enim ea prius transmittatur silo, nullus patebit ingressus sita hic nisi prius timor peruenerit in animam hominis, charitas non sequetur.' Quod autem timor etiam seruilis donum sit spiritus fracti de Doenite G initium, testatur glosia interlinetaris, quae ad ioc quod timor sit initium sapientiar,addit etiam seruilis, Massio - Τ qi do stipe psilinum ait, Timor iudicii ianua est conuersicinnis,si addatur discretio dilectionis. Hoc scilicet scuit&3 7 Paulus quado iussit peccatores increpados esse coran a m .nibus ivt caeteri timorem habeant, voletis ad dificationςm e Iesia peccatores palam esse redarguendos ut sic reliquitimose contumeliae 4 poenae minus cccent. Idem manife-
Miu aflarmat glossa super epistola ad Romanos tibi, Pollia Gl l quam decernitur inter trunque timorem, ubiungitur, GqM 3 ieruilis, in bonus est, a Deo sed non sufficicias: simitta ter Augustinus inquit, Bonus est iste timor istilis, licet susscien per que paulatim sit consue udo iustitiae; idcbique in veteri testamento multu 3 grauiter scriptura cona- 'tur,oinine Jeterrere a peccatis per huc timorern sicut in
tradisi statio imposita lege datoque praecepto primis par,o,inorte moriemini. deinceps quad8 tur lex Moysi, immoesum quantu ibi exhibitu sitis ς; oris, quando audiebati tu tonitrua, viaebantur fulgura,& nubes nigra ac densa coF q te ciebasti titem Synai, ibi elairgo tubarum audiebatur tantus, ut exhorresceret populus, quia linavis exibat e mole, tanqua defornace & mons totus erat aspectu horribilis ex minis ardentibus, ex clangore contuli atque tubarum lucsaobpopul dixit ad Moysen loquere tu itobis,dc audiem V λ μ λ loquatur, his 's, forte moxiamur: ait Moyses ad popula nolite timere,ut evi probaret vos sis venit, xt terror illius esset in vobisiecce impetu itq vim timoris, Neque hoc solum nobis sumagatur estimoni ii veteri
testanae i,plenissima ibi sunt omnia per quinq; libros Moysi, R in prophetis, quomodo undiq; Deus minatur poenas
supplicia trans iussoribus legis, quonia lex ea durissima
234쪽
Dc POENITENTIA. Irserat,& planδ lex timoris vide secundu Paralipomenon septimo , Leviticu vigesimo sexto , Deuteronomia quanto Psal. septuagesimo octavo. I. Paral. 28.&c. Venio iam adinouum testamentum, quod tamen est tellam xx in grati l et Mia charitatis atque sine timore,tamen praedicatum non cit, sicut euangsi praecursor, utriusque testamenti limes predicauit ita enim ait Matth. Videns multos phtarisaeorum4 Sadu eorum venientes Ibaptismum Iuuna dixit i* t. . eis, Pro entes viperarum . quis demonstrauit vobis fugerea ventuti ra3facite ergo fructum dignum poenitentN E. Ecace quomodo intermina ureis de timore. Hatim adic nitentiam relegat blasphemum est ouod Ludieriis in dis putatione Lyps dixit, etiamsi Ioannes Iudaeis praedicando timorem incusserit, ut sic ad poenitentiam peruenirent, notamen ideo timorem initium esse poenitentiae atque hunc omnes quotquot nunc ita praedicant, ut Ioannes fecit, maleta ero. Qti id est obsecro, si haec contumelia non est quum cnim Ioannes is sit, quo non surrexit sanctior inter natos
mulierum, qui ab utero matris it sanctificarii , t plenus spiritu sancto. atque adeo propheta altissimi, quique parauit viam ante faciem domini: utique non male docuit, eo qubd iuxta Bernardum ilhun, si praedicatio doctum ted .didit, sed diuina inspiratio. Quilibet igitur Christianus, cane peius langue , exosa habeat ista Lutheri verba, quabus vult etiam II omites docuisset timorem esse initi poenitentiae,non tame inde sequi. poenitentia incipere a timorire. Ad haec dominus ipse nos idem docuit, admonvs V eum ruta, metueremus, qui postqua occiderit corpus, anina quoquo
potest mittere in gehenam ignis libymi 'λδ': Iguὸ. 14. hic cito in plateasi vicos ciuitatis,& sepe atque copuile distrare:sile nimiriam. Paulus admirando quodam S Vi ς' i. . . do modo compulsus est ad fidem, ipseq.deinceps matus est se veturum in virga,alias quosdam tradidi s aibal a , si DF,ita cut eius rei tota undique plenissima est scriptura: Vt recte dixerit interim Ambrosiius, Timor Dei est usa virtutuiI Dicat aliquis, Antea dictum est timorem hunc term- Iem esse in peccatore,neque iustificare quenqua, nisi quum coeperi amare Deum,quomodo eroo potest hac timor do 'num esse spiritus sancti 3 Aut quomodo non faciet peccato rem adhuc oraciote,sicut Lutherus affirmat Relponderut
235쪽
quidem quod spiritus sancius per charitatem expellit timo
I. r. '.q rem, tanten adhuc timor donum est spiritus lancti,quania uisio permaneat. Ut in simili aurora vlioue est a sole, qua Quum videmus dicimus ad uetare die: orto autem ipso iam
uile,tunc desiit aurora,& clara cernuntur singula haec. Ita
l. hic timor est a spiritu sancto, ubi autem mixerit dies &D per Ps oliustitiae evanescit timor: unde recte dixit Augustinus,timorem hunc bonum esse Mutilem,sed insufficietem .Etiat vero xcaecutit in media luce Lutherus, quod duo tantum sibi proponit, diem dc noctem,amicum & inimicum quod DNam non dictum est satis, quia oportet proponere tria: primum ouod aliquis inimicus est Dei, nimirum peccator:alter gradus est quia quis seruus Dei efficitur, qui a aliquanto propior est Deo, neque tame charitatem eius adHic habet, metuens sempiternam poena vindictam: is iam quasi in aurora est, a nocte properans ad luce Tertium gradum occupat amicusin iustus iam per charitate peccata Vitans,in cuius corde ortus est Piustitio, viviri in die grati et diuinci Quitres, ad quid tandem conducat iste timor, quem bonum iidem esse perhibet Augustinus 3 Prosecto ille ho
minem peccatorem adducitin permovet ad cognitionena peccatorum suorima, ut sic suam ipse scrutetur conscientia,
quomodo tantopere aduersum se concitauerit Deu, dioetq; cum Dauide, Iniquitatem meam ego cognosto peccatu meum contra me est semper. Hoc est quod in quodam sermone docet beatus Cypria. Vos fratres,iniquiens, quorum timor in Deum pronus est, poenitentes ac dolentes peccata estra perspicite, grauissimum conscienti et crimen agnosci, te ad intelligetiam delicti vestri oculos cordis aperite, nec, desperantes misericordiam domini, nec tamen iam veniam vendicantes:fecit hoc Ezechias,dices, Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animae meae. Neq; verb'scitanterri obiter tantum, sed flamma cum diligentia fieri debet ista peccatoru recogitatio, ut sic peccator metuat poenam sibi a Deo infligendam, meminerit quidnam comiserit tantu,quo iram Dei in se cocitarit, atq; cogitet se perpetuum iam fore damnatum, nisi gratiam Dei impetrarit. Subinde ammo filo volvat illud Pauli, si nos diiudicarem cor.II non iudicaremur. Vnde chrysost praeclare dixit, non esto. 42 profecto, non est sufficiens ad emendandum via, si quum
236쪽
omnia secundum speciem in unum peccata collegeris assiadue animo, ipsas deinde versas ac de ipsis colinite mediteris cogites. Sc in alio loco. Qitalem, inquit, merebimur 'IPVeniam, qui neque in cogitationem venimus nostrorum 'peccatorum si enim quis dicat, quia hoc hoc peccaui, nunquam cessabis, semper quidem confiteris, correstionis cura nunquam faciens. Cofiteamur erῖo peccata nostra nolingua tantii, seda interiori conscietia: neq; sic, quod peccatores soldm nos accusemus, veru etiam ut peccata sigillatim percestamus. At haec latius explicabimus insta dc co ita his fessione 3 Patet hinc falsam Herronea esse Lutheri do . .ctrinam .atq; ideo ab omnibus sedultavitanda quando reii .
cli contritionem in Ecclesia turpatam idocuit enim eam
corritionem quae paratur per recogitationem sui ipsius, per collectioneri horrorem peccatorum , eorum grauitatem recolendo, amissionem vitae aeternae, incursum damnarionis con syderando: hanc, inquam,contritionem ait ille facere hominem hypocritam seccatore maiorem ineptu
hoc est imoin impiu dogma Euagelio iniuersa scripturae contrari u qm citra controuersia filius iste prodigus per huiusmodi contritionem sutipsius eratia , qui per irecuperauit. Oua rein Cassianus dicit.Tria lunt quae faciut
nomines a vitias teperare aut metu gelidnae,uue praeientiu
legum, aut spes atque de*de tu regni flore, aut affectus sboni ipsius amorque virtutu .Et inde lib. 4.ca.39.docet,per timorem Dei nos Minitiu conuersionis, vitiorum accupere purgatione . tu libet itaq; Christianus haec con sydem diligeter atq in seipso fastidiu sibi hauriat, nauteam de peccatis, volens se ea nunqua perpetrasse, Deu nullatenus offendisse:quu aute hoe ni factum, ultro suspiciat votui uxta ordinatione ecclesiet Christi,peccata se velle delere, rict gratia atq; charitate Dei iterum recuperare. Pulchre do nocuit hoc ide ChryIolio ' ait, Semper recordemur mala nostra,& coicientia geliorum oltrorum sabemus ante iaculos, ut pro his supplicemus Deo,ut gehenna ponamus Hic6spectibus nostris, angelos, qui in die iudici Dubiq dissicurrum: coneregant de onmi orbe inari eos qui tra di sunt in gehennam ignis. Conteplemus quantus it dolor excludi a regno celoru,quod equide puto loge graui esse ipsa gehenna. 'Risquis ergo in poenitentia finena cupitlo
237쪽
num consequi, peccatomia suoru remissionem impetr. 3-
te is prius initium bonia facit u timore, is enim pro exo dio habetur sapientiae diuinae, ut sic per timorem perueniat ad charitatem. Ob hanc si uidem causam toties in euanoelio dominus ingemina gehen incendium, ignem aeternu, tenebras exteriores, fletu iridore denti hi,& similia mutita qua horrorem faciunt hominibus: solicitudinem hii ciunt declinandi a malo ac faciendi bonum,atq; hoc modo per poenitentia impetradi gratiamin gloria sempiternam: quani nobis clementer largiatur dominus Iesus, Amen.
prilitentiae parte,quae est confessio.
Qui abscondit scelera sua, non dirigetur qui autem confessus fuerit, reliquerit ea. misdricordiam consequetur, Minuenset gratiam Prou. 24.
Uandoquidem per peccatu mortale Dei gratia ami timus & charitate, misericors Miserator dominus remediu nobis instituit,quo mederi possem huic Inisbi icramentu poenitetiae.vbi ut qui particeps fiat sacra- mutatis gratiae Mabsolutionis, opera preciu est et congruo uti ordine periangulas poenitetiae partes: de contratione sa- - tis iam multa diximus. quomodo iactessariu sit, ut quis con tetatura niuati dolens de offensa Dei proponatque se deinceps illa cum auxilio graitidi uinetis viribus euitaturum. Alterum est ut confiteaturi ccata sua id enim semper exi sit deus ab hbmine, quando etiam si more mili , de liacete loquantiarn nullus princeps liquam remitti noxam, vel
:ratiamidi nisi constenti delictum iuxta illud sapietis quod proposuimus ab initio qui abscondit scelera sua.
Insiimavit Iesus in discipulos,& dixit. 8. . Gi materiam consessionis ex ipse radice excutiamu ACQ oti sultii est a prima primi peccati origine perpetuum Wὐ ψη riti sessionis concursum, quantiis non eodem sempermo derctur. Principio itaque constat quod omnitcmpore peccator,eo quod delictis suis Deum conditorem
offenderit, huius nodi cQmmi luna coactus fuit confiteri, seque
238쪽
s' reum accusare, maxime per internam cordis consessio Cons Dem: quum quae a primaeva Origine mundus uniuersus usu iliterna ad finem triplici lege regatur. ubique hoc consessione suo uosue modo in vi suille ostendemus prinium omiImni in lege naturae. ipsa dicitat ratio,& urget co scientia, ut quis Toma. et que se coram Deo profiteatur peccatore: c Paulus ait, Getire quae legem non habent. ipsi sibi fiunt lex : qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium reddente illis conscientia ipsorum, inter sc inuicem cogitationia
accusantium aut etiam defendentiu in die quum iudicabit Deus occulta hominum per Iesum Chri Ilum. Confessione huiusmodi peccatoru in conscientia satis perspicimus , etiai gentilibus descriptam sed speculum scripturae diuinae nobis iam multo clarius monstrat, statim enim post peccatu Adar, quum ille se occultasset una cum Eua, dixit ei domi,. nus,Adam ubi esΘ testatur ibi glossa, verba esse ea increpan, tis, ad confessionem urgentis, non quod dominus nesciret ubinam esset Adam lunt qui credunt etiam vocale cofessionem hic fore exactam. In primo igitvi illo peccatore peccatoribus omnibus formulam lare voluit confitendi seipsos peccatores,neque imitan si istum veterem Ada, qui nulla volabat ratione confiteri delictum , sed meditabatur excusationem destranstationem criminis in mulierem, qua- eum domi iὶus cum tota posteritate grauiter afflixit.Itidefecit Deus in altero peccatore Cain, qui quum iratus ellet mne. Velleinenter, dixit ad cum Anagnia Suare iratus es S cocidit 1 tua3nbiane si bene eo erasa ccipies sin autena malξ, s atim in Iori Eus peccatu tuum aderit Z sed sub te erit appetitus tuus, S tu dominaberis illius. Quid est in forib ad esse peccatu aliud, quam quod num queque sua nM rdet coscio; tia, urget delinquentei sicut Mad huiusmodi confes sionem Deus ipse ali ciebat post perpetratu iam homicidiu, quando dixit, Vbi est Abel frater tuus veru ille noluit fateri delictum negans etia atque ibi iniquius fecit patre suo,
ii ita crepavit eu dominus acriter, quod cofiteri renueret.
Semper itaq; necessaria fuit haec in confessio, eaque
Lepe uti debe quilibet homo,praecipue vero di ies resti ;diebus recolando quibus in rebus offenderitDeu,Eabe tq;xunc propositum etiam sacramentalem costasione faciendi tempore ab ccclesia constituto,extende dilacet.
239쪽
a. Atqui in lege Mosaica non parti accessionis faetum est 'sis eonsessione quoniam praeter illam interna confessionet Pi coidis, quae fuit in lege naturae, triplice adhuc inuenias consessione in lege scripta: prima crat generalis quam sacerdos faciebat pro omni triis peccatis totius populi Israel, ea prae-- Me cepit dominus in Leuit. postqua emudauerit sanctuarium, tabernaculis, 3 altare, tuc offerat hircia vivente in posita utraq; manu super cayut eius, confiteatur oes iniquitates filioru Israel. Muniuersa delicta atq; peccata eoru , quae imprecans capiti eius, emittetillu per nomine paratu in desertum:secit hanc confessionem Neemias in ciuitate usis dicens, Quaeso domine,Deus coeli,soriis,magne, atq; terribilis, qui custodis pactum de misericordiacu iis qui te diligui,
de custodiunt madata tua:fiant aures tuae auscultantes culi tui aperti,ut audias oratione servi tui,qua ego oro corate hodie die ac nocte pro filiis Israel seruis tuis,in cofiteor pro peccatis filiorum Israel quibus peccauerunt tibi. Et ego domus patris mei peccauimus, vanitate seducti sumus, no custodiuimus madatum tu si,& caeremoniasin iudicia
qua praecepisti. lic Daniel quoque ter orauit in die, tertis δ' ' ' fenestris versus Hierusalem,flexisque gentibus c6festus est peetata hi , similitetae leuitae. Altera porto confessio- Mosaicatio verbis fiebat, sed ipso tacto exhibebatur instituerat enim dominus sacrificia distincta pro diuersis gene-
quum aliquis sacrificium facere dc sterret, statim deplhendebat sacerdos cui generi peccato tresset obnoxius unde Aug. ait quia oblatio sacrificiorum ipsa fuerit confessio peccatorum Tettia consessio typica erat: fiebat in leprosis qui quatuor habebant signa leprae, in capillis, in cute, vestituri in domo,quae figurae erant huius leprae, quam ex 2.., i pecc.atis contrahit anima fit autem: peccataim quatuor nandis, cogitatione, ore facto, consuetudine, sed de iis c.,6 ῖ, mox plura In tertia Pors lege Llliingelic quae ex gratia est nstituit nobis dominus Iesus cofessionem sacramei .a i Esa oris i debet lacerdoti cum enumeratione
omnium peccatorum, sicuti deinceps probabimus fuit au- Deis D tena , et nunc Cuidem apparet, confessio in lege naturae, in corde sub legie Mosaica in cordes opere: minc vero in le-
240쪽
ge Euan elica in corde oreri opere. Ita nimirum verissimum est quod Dei perfecta sint opera in ordine, si quidem diuina sapientia in opere ordinate procedit a murori ad maius ab inipersectionibus ad persectiora. In sacrificioru
genere satis patet: ecce cum in lege natura admodum leue
erat sacrifici ii, quonia cluod cuiq: si spirab It Deus, idiptum G - operebat, ut Sel ex agnis, Cain Je tructisus tetrae sed in lege Mosaica exactius mulio,ritus quoq; sacrificiorum sunt expressi, unde fieret, quibusq; teporib', qua forma. Nunc vero in lege gratiae superuenit oblatio longe per Otissima sacratissimi corporis Clitisti, squeadeo creuit sacrificium sa fructibus Cain Magnis Abelis' ad filium ei. 6 diuer t. sum est de baptismo, multis enim baptismatibus uteban Is 'tur Iudaei in veteri lege, sicut Paulus testatur, sed iis omiai bus accessit baptismus Ioannis non gaulo ersectior i ade Eerte cΠssimus omnia in datus elel al tigi ,- Iissunt uo renascimur picit liter ex aqua ta piritu, efficii aut i iiiii mei. Ita S prophetia iam inde a priscis temporibus creuit usq; ad Ioanne, qui prophetariam maximus, agnu quoque ''s Dei digito demonstrauit.Nemini igitur mirum ieri debet ἔρ-/ eodem etiam modo creuisse confessionem, ita ut in perfectissima legerit4 confessio persectissima: decebat enim ut in resno veritatis peccatum perfecte manifestaretur, siquidem in nulla alia lege lux veritatis fuit splendidior, quam in hac Euangelica,dicente Ioanne lex per Moysen data est, ' V fratiari veritas per Iesum Christum facta est. concordat iuud Pauli, omnia quae arguuntur a lumine, manifestantur. Rationem huius videre sacillinum est, prius enim qua veniret Messias Christus mediator Dei de hominum nulla adhuc perfecta erat recociliatio peccatoris cum eo, unde neq; mirum est no fuisse tuc aliquam persectam confessionem: sed de iis plura disseremus infra. Ideoque sicut Ioannes baptista viam domino praeparauit in baptismo, doctrina,
ita etiam in poenitetiaequoniam hoc est quod Ioannes perhibet homines baptietatos esse in Iordane a Ioanne,in confestas peccata sua: ea enim confessio non tantum fuit in corde,quia sic,quid profuisset exire in desertum ad Ioaudem 35. quoque Antonius reser quosdam ex Iudaeis do hore di ut Hasserere, qui inuenerint aliquando sacerdotem de tribu