Marii Lupi canonici Bergomatis De notis chronologicis anni mortis, et nativitatis domini nostri Jesu Christi dissertationes duae

121쪽

si obliteratae statim illae, aut Claristianis ad eas aditus suit quacumque de causa tia tercliisus et nihilne de tempore Custi seti Mortis ab iis , quibus ea monti metria cum extarent patuerant interro2ando coo noverunt: nihil ab aliis, qui interfuerant suppi cio vulgatum est, quod iusteri retinerent, alii sique semVandum , mala dandumqtie memoriae traderent Z Praesertim cum ea tunc temporis contigiment mira , atque inussitata , quae omnium animos Iperculerunt, samamque in exteras quoque regiones,& remotis lima tempora propagarunt .Quamobrem code luetus sum ut arbitrarer , fui illa emortualem CF RisTI annum veteribus monumentis exprellium, & antiquis Christianis cognitum. Sed cum iactu in id omne est et ratione, ac modo numerandi illorum temporum: atque eum immutare deinde alii, si iisque aetatibus, ct nationibus servire vellent, neque id recte facere potuissent: rem apertili imam perversa inter pretatione obscurassie: atque ex eo nimirum varietatem omnem , inde opiniones diversas , di tenebras nobis , & dii scultates ortas. Itaque qui ab horum rationibus avocare animum, atque illuc unde hae profluxerunt asin rare pollet, veteraque monumenta restituere , rem omnem facile ex Iuditurum. IIaec cum sentiremus, antiquissimorum Auctorum scripta I Urscrutantes, in sitiae videinus apertissimis vestis iis ea monumenta pervenisse , id nos ficere conati sumus: & nisi ipsi no- his assentamur nonnihil profecimus , atque annum CHRIsram ortis obtinuimus multo, quam antea probabiliori ratione

constitutum . Nunc in cam disputationem ingressi, qtiae est de anno CHRIsri Natali, negocium , ut Munt ex negocio I 'rtum videmus, nosque ex dissicili qti aestione in multo dissiciliorem, implicatioremque coniectos: quo fuit C aisri Nativitas minus, quam mors c.qive extitit publica auctoritate, Iblemnique decreto , & portentis orbe universo celebratis insignita nobilis: & si pauculos, abjectos lue opiliones excipias popularibus ipsis Iudaeis ignota . Etenim non venit Regnum Dei, Ο quo loco nobiles Theologi Custiseti Nativitatem intelligunt, cum observatione. Cum ergo omnium fere cognitionem praeterierit, neque suerit publicis tabulis consignata et illo nos, quod erat in hisce rebus maximum praesidium, certissimumque desti

to Lue. tr. eumque loeum explieat Bel . apud Iansentiun is eoaeord. e p. p. latinimis lib. . de Melas. cap. r. item alii

122쪽

tuimur, antiquis monumentis: & quae PP. asserunt ea de proprio igenio afferre arbitrandum est. Non dest ondemus animo tamen, neque exi Pum , vel laboris, vel industriae nostrae se ctum laturos eisse 'i eramus, si annum CnRisTI ortus certun αν, definitumque non obtinentes , idipsssim statuamus: quo progressaliae tenus sit Chronologorum industria: quid desiderari ab aliis et quis posterorum diligentiae locus relictus esse vide tur . Quod ut pr. aestare commodius millimus eadem utemur, ac in sul eriore investigatione methodo, camqtie viam insistemus, quam conaturi naus maxinio ad veritatem in damandam in Chronologicis rchus cile ii sui; ut cla araeteres singulos, ct Chronologicas eius anni notas : explice naus, atque excutiamus, ct in unamquamque , quid eligi ex ea certum pollit: quid in medio relinquendum : quid aliis collatum catis e. vel obsit, vel prosit, inquiramus. Characi cres autem huiusmodi simi mensis dies, ac seria, quibus natus C Risrus perhibetur; Tempus universalis pacis , Quirini descriptionis , & mortis Haerodis ς atque earum rerum constitutio. quae paulo ante Herodis mortem acciderunt; item tempus C, Rismi Bapti sinatis. S anni ipsius malis. Quibus caeteri, si qui sinat, com-

praelienduntur.

Auctorum recentiorum, meterum Sententiae

A Ntea tamen simi celebriores sententiae enumerandae, in quorum numerum non adscribimus illa Judaeorum lκγrtenta potius, quam sententias apud Scaligerum O, Calatinum γ) . Raymundum Martinum μ), Jojepluim de Volsinis,

qui anno Iuliano 9., 3 7. ante aeram vulgarem, aut etiam antea,natum CMRisTu M arbitrantur. Praeteri mys quoque Manfre-dum , Dulciatum, aliosque , quos alibi commemoravimus Marianum Scotum, Matthaeum Parisium , Paulum Forosemproniensem; quorum abstrditatem c sic enim eam placet a pella-

123쪽

pellare o superiori saeculo secutus est Fridericus Braubonus haereticus contendens CinisTI Natalem annum esse Iulianum 3 cujus etiam Adainus Contaen in ea, quam scripsit Etherodox hominis refutatione 9 commemorat gloriosam vocem gaudete meeam, O laudase Deum quotquot sis ori aut is n. auuum Nativitatis CHRHTI , qui perierat. His ergo omissis. qui prae caeteris Natalitium tempus CRstini praevertit fuit Joam

no V. C. 747. annis ante aeram vulgarem; atque alter tres praeterea menses addit et alter etiam plures . Post hunc annuix annus Iulianus o. ,& 4i., qui sequuntur plurimos, eosque viros doctissimos, eruditissimosque habent, assertores, & vindices et quorum princeps extitit Ioannes Deckerius vir pius, antiquitatis historieae Dortis usi,dagator quemadmodum eum Petavius aplullat. Hic in eam quaestionem ingressus cum multo diligentius, quam caeteri rem laeri endisset, atqueexcullisset veterum scriptorum monumenta, praesertim vero JO-sephi, & Dionis, vidit multo pIus etiam, quam factum fuerat antevertendum annu CMRisri Natalem: idque uberrime demonstravit in eo , quem pro gentis suo more edidit libro , atque inscripsit, risi alio, seu Neoremata de auso ortus, ac mortis Domini , deque universa Jrsu CMaismi in carne ciconomia co . In Deckerium continuo plurimi inuem stant oblata etiam Fidei religione: atque hi, ut Petavius amrmat et ne illa ipsa quidem, quam damnabant intellecta sententia, neque camsa cognita. Exceptum volumus ex horum numero Baronium, quCm tamen miramur acrius . quam prudentissimi hominis facilitas, atque ingenium iratiebatur in eum, praetermissis nomine , sui me invetim , sententianaque illam gravissimis ver- his, atrocissimisque decretis confixi me cf . Non defuit sibi Deckerius, atque ingens opus a Philippo Ategambe commemoratum longo o. annorum studio elaboravit, cujus par

tem aliquam vidisse se testatur Seneschallus cM . Deckerii quoque lententiam, & Deckerium ipsiim Resigionis obiectae

metu

124쪽

metu liberariint melioris notae Chrotiologi. qui eam ipsain opinionem amplexi sunt , vel anno uno amplius GaIsTI ortum promoverunt. Itaque eum anno Juliano s. U. C. 748. ante aeram vulgarem sexto constituerunt egregius Astronomus Ioanites Kepplerus, M. Antonius Cappellus, Hen schenitis, Pagius, Schelstratus , Blanchinius is . Anno Iuliano 41. De-cherium secuti Petavius, Uiserius, Lancellottus, Norisius, Natalis Alexander, Tillemontius, Gravesbnius, Monclia, Samuel Basilagius, Joannes Clericus. Anno Iuliano 42. ante aeram vulgarem quarto Cust dira Nativitatem consignat Berna dus Lamy . Iulianus 43.ipse est annus Custismi Natalis Baronio, Torniello, Langio , Cointio, Savino; praeterea Scaligero, Casau nci . Volsio, Calvisio . Annum Iulianum 44. tuetur Salianus, Suareae , Mariana , Mercator , Paulus Petavius, Temporarius . Honoratus a S. Maria et Panvinius quoque, etsi subinde vulgarem aeram amplecti, ut veri anni Natalis Cuxi mi indicem, videtur. Pro anno Iuliano 4s. ante aeram vulgarem primo stant multi, nec ignobiles Chronologi Paulus Bru-gensis, Totatus , Genebrardus , Grandamicus , Malbranchus , Labbaeus, Brietius : nonnulli etiam Astrologi , qui Thema, ut vocant erexerunt Cugism nascenti et inter quos Paulus Foros proniensis nominat Nicolaum Cusanum , Petrum de Alliaco, & Rogerium Baconem. 2Erae vulgaris annum primum delegerunt Campavus, Lucas Gauricus , &Rogerius Bacon. qui tamen stiperiori anno , ut diximus, fi

vere videtur. Post hos annos annus Custis τi Natalis a celebrioribus Auctoribus non dissertur,nisi forte a Paulo Forolemproniensi, qui co tandem repudiata revelatione illa in anno 47. Iuliano, aerae vulgaris secundo acquiescere videtur: &Thoma Lydiat o. qui considentissime asserit fore, ut universi discedant deinceps in Sententiam suam. Quod si ante horum quos modo nominavi tempora progrediamur . occurrunt primo loco Compulistae . qui inter caetera artix suae dogmata annum quoque CARismi Natalem constituere solere diximus. Horum Princi': in Peravius ce) apud Graecos statuit S. Maximum. apud Latinos Bedam . Maximi 'quae fuerit sententia non pronum est dicere. Pagilis, & si

125쪽

eum censet copulalle annum incarnationis cum anno IuIta no 43. , arbitratum tamen sibi non constare cc . Atque idem Pagius duas incarnationis aeras in Oriente institutas fuisse contendit, quarum prima catque hac usiim vult Eusebium in Chronico incarnationis annum conserat in hunc ilistum Julianum 43. , altera, quam Panodorus adhibuit in annum Julianum 4s. Sed de his Graecorum aeris disputatio adeo est dim- Cilis, atque obscura, neque summorum lio ninum Petavit se , lla ait in . DuGangit laboribus evoluta , ut hic admisceri non debeat. Beda, & Latini antiquiores Comput iste, ut Petavius se ,& Pagius tradit, Natalem Custismi coniiciunt in annum primum exeuntem communis aerae, quo Consules fuere Auz

stus X lU., ct similitis Paulus. Qi iod item faciunt antiqui sa-sti ai ud Cuspinianum. Diotrysius vero Exiguus, ut idem docet,

non anno laurias aerae primo incarnationem CHRIsTI, natalemque

tribuit, sed ei. qui proxime antecellit. estque hic Julianus 4s.. Et et in aeram illam , quam Panodorus Monachus , aut secutus fuerat, aut instituerat ab eo au Latinos transtulit . itaque Pastitas ct Noris iis iacetant ullius aerae Dionysi una, quod multi Eruditorum centcnt ho Audiorem extitisse. lix Cra cis sequioris aevi Joannes Malala co anno Augusti 41. Octaviano, ct Silvano Coss. . ait CustisτυM natum ς quod etiam apud Liret scrum amrmat Alexander Monachm. Syncestus annum Atigiisti 43. nominat , si d addit Constules,

qui anno aerae vulgaris nono conveniunt. Cedrenus,& Nicephorus Cillixti:s annum hiabent Atiausti 42. , quorum, quidem de sententia constat: nam de Nicetae . Glycae, aliorumque , quorum opiniones ex annoriam intervallo . quod com-l utant a Mundi condita ad Custigri nativitatem eliciunt aliqui, rem esse obscurisssimam heiae Petavius docet et quod etiam valet de Zonara, qui anno 29. Auetusti a puetna A iaca CHRis τυMna turn, ait: si ibdit vero stillerstitem fuisse Augiutium ivst Custi-STUM natum annis is annus vero Aug. 42. , quem alibi script res medii aevi si immo consensu excepisse diximus , quibus ad

126쪽

di potest saeculi VI. scriptor Isidorus Hispalensis , & et iis in

terpolator Lucas Tudensis Gregorius etiam Turonensistae si annum 43. praeseserat, a Iulii nimirum caedae. R Eet sortasse aliquis , ut explicemus, quae fuerit Patrum antiquissimorum sententia. Nos vero eas ad estremum hunc locum diffulinius, quod illorum auctoritatem , etsi veterum monumentis caruerunt tanti facimus, ut quasi characteris ci jusdam loco habeamus. Antiquissimus omnium occurrit Justinus, qui in apologia ad Antoninum Pium, quae secunda vulgo recensetur, ait; CHRIsτυM natum ante annos i so. Post Justinum Irenae Q scripturarum versionem probans factam suisse ante exortum CustisTu M scribit, natur es enim Dominas nosterrima primum, quadragesmum cunum Augusti Imperii: maiato autem vetustior fuit Ptoιemaeus, ob quo interpratatae Iuni Seripturae. Clemens vero Alexandritius pluribus in Iocis tempus Custismi natale indicat : modo enim et 8. Augusti anno accudisse dicit M: modo ad Commodi tempus resert. & interfuis.st, ait, annos I94., mensem I., dies i3. e Tertullianus scribit 00: Geopatra conregnavit Iub Augusto annis i 3., ρ

oeopatram Auguytus aliis anuit 43. nam omnes anni Imperio gusti fueruis anni s6., vi emuι autem, quo stigm quadrages mo, primo anno Imperii Augusti , quo post mortem Geopatrae imper Ut noscitur Ci Risetus . ODpep vixit idem Augustur, ex quo uase inr CAnisius annis cm erunt reliqua tempora annorum lata diem nativitatis C-isTI anni I. Eusebius cum in chronico,

tum in Historia Ecclesiastica cc : & Epiphanius inoi ere de I, resilinis μὰ . atque in ejusdem operis Anacephalaeosi ortum

Custisri consignant annoAugusti 4 Apud Eniphanium vero Uveteres Annales quos tamen ipse corruptos suli icatur,anno O., que annum habere dicitur Anonymus quidam horum tempora Chronologus M. Anno 41. Ilieronymus ubi explicat locum

P illum

127쪽

illum Isaiae et non Ievabie gens eontra gentem gladum subdens t

Cis faris Augusti, cujus 4r. Custis rus natus es in Iudaea, in toto aroe terrarum fuisse diseordiam. Hieronymo hic adnectere ms, senius Chrylbstomum, si Chrysestomi constaret esse homiliam illam. quae habita est in ea verba: exiit edittam: idem enim sentire videtur ca . Sequitur Severus Sulpitius, qui natum, ait, Cuκisrsu co Sabino. &Rufino idest Ruso, nisi in amni nomine erravit siaul. 42.Basilius Seleucensi s.ct ejus loca legit Datis queius se annu habet Imperii Augusti et s. De Orolio nonnulla controversia est. Nam Valesius Q ait, eum anno 42. Augusti asserere CustisτuΜ natum et atque ita in vulgaribus editionibus legitur . consonatque anno, quem apponit .C. 7sa., sed Pamelius asserit laud obiὸ ita eastigandum Orosium, ut legatur t. , alque ita sentire Fevardentium. Dubio procul hunc 41. annum express t Cassodorus . addiditque Cons Ies C. Lentulum . & Messiallam. Photium fg Politiam quamdam nominat M. PP. Metrophanis, & Alexandri , cujus At etor putatur Constantino aequalis et eius Paetinentum exhibet Cona listus M, in quo amaus imperii Diocletiani i9. dicitur elle adventus CHaior 3Os.c quare illum statuere videtur anno IuIta a. Atque h. ec quidem Antiquorum PR, ct Script rem tententiae: ex quibus consi at nequaquam inter sh, ut ceClinis ri morte , ita , S de Nativitate consentire , quod Iiquido ostendit caruit se eos antiquis naonumentis atque illud ratiocinando collegisse. Praeterea minim, quem illi expresserunt, si quis ad aerae nostrae vulgaris, aut Iulianos annos revocatum velit, non id facile praestabit. Et Iustinus quidem tempus, quod indicat . est omnino ii Certum. Etenim nec de tem tm re constat,quo Amalogiam illam conscripsit , ut per avius c0 fuse demonstrat: & quamquam constaret, nihil magis inde conficeretur. Nam non ita ristide est

128쪽

est numerus ille excipiendus, ut unum certum, statunique

annum si anillaei. Sive enim objectio illa celisetur Ethnicorum, vi Nourm existimat co : sive id Iustinus ex sententia sitia am mat, argumenti genus est quoddam, cui nihil dei erit, si alia qui anni de summa illa demantur, vel aliqui praeterea num rentur . Quare Bucilolcerus ad annum i t. opus illud ce

luit tartinere: Petavius se , A Blanchinus ad annum i et s.

aerae vuletaris. Plerique PP. reliquorum ericham assimrunt Imperii Augusti: sed apparet non eamdem sequi omnes. Et quatuor quidem animadvertimus a scriptoribus ustiri atra : prima est Julii caedes anno Iuliano a. , ante aeram Vulgarem 44. Idibus Martiis; altera statuitur anno proxime insequente Iuli nam caedem : tertia habetur a Pugna Actiaca, qtiae commissa est anno Juliano is., ante Communem aeram 3O., Septembris die a. , ut Petavius se docet: I ostremam emycham facit Clem patrae, atque Antonii interitus anno Iuliano 16. ς atque hinc

Actiaci anni procedunt ab Aimusti die 29. De his cum reliqui chronologi , tum vero Petavius , qui etiam ultimas has

duas inter eas recenset ci),de quibus periti omnes inter se coi veniunt . Ex his epochis alteram secutum esse Epiphanium dum annos numerat a. planum fit ex eo , quod annum illum

incit alio charactere, Consulatu nimirum Augusti XIlI. μ),

qui incidit in annum Iulianum 4 . ante aeram vulgarem a. it que hic est Epiphanio Ciniura natalis annus. Tertullianum veros attendenda esset ejus textus Pars, quae dicit quadragesimo, em primo anno Imperii Augusti, quo ρο mortem Geopatrae regnavis nucituν CHRimis quartam Imperii Augusti epocham adhibere constaret,& annum RV. undecimu designare. Verum nimium enormis error ille videtur Pamelio se , ct revera contextus omnino repugnat οῦ praesertim m subdit silpervixisse Augustum κisro annos Male τ' post Amnem Geopatrae addidit. si tamen id ipse scripsit; D. enim Hieronymus. & Iuli nos Toletanus Iegunt quadrages Oprimo sum Imperii Augusti, qui post mortem Creopatra imperavit: qua admissa lecti P a ne

129쪽

ne omnis tollitur dissicultas, minime tamen patet: a qua praecisa epocha i. numeret. a prima ne, an a secunda: illud Pagius, hoc Petavitis tuentur. Irenaeus a qua epocha annos suos 4r . acce sat non liquet; ah altera ex silpra adductis eNehis anno Iuliano 3. vulgo censetur: at qui eius opera novisti ine recensitit, i Iustravitque Renatus Massuetius vult illum advocare a Iulii nece . Clementem Alexandrinum postremam ex 4. epochis amplexum esse colligitur ex eo loco, quem adduximus de a nis Commodi. Cum enim Princerri ille interierit postremo die anni aerae vulgaris i 92., ni Chronologi celebriores cum Pelavio co), S Blanchino υ statuunt: ipse vero numeret a CHR1sro ad eius mortem 19 . annos expletos , sequitur ex ejus sententia Cnx1sτυM natum exennie anno tertio ante aeram vulgarem .

Nihil igitur suit, iit Clementem ad annum Iulianum 43. pertralleret, cur Hervetus p emendaret hunc locum , di reponeret pro 28. numerum 4 i., cui emendationi repugnat La

rentianus codex, & vir eruditus, ac diligens Petrus Victorius, qui ex eo codice Clementem Alexandrinum primus edidit repitanant. etiam vetusti codices, quos in editione sita adhibuit Daniel Heliisius. Quod Eusebium pertinet, habet his i co laudato Historiae Ecclesiasticae annum a. , ct declaronico

testatur Pontacus Omnes seia libros concurreme, ut nativιtarem Salvatoris praenotent ad eumdem annum Haerodis 32. Augi stiga. , Osol mp. 104.: alios praeterea codices , quos Po

lacus non vidit asseri Valesitis se et additque annum primum Augusti Eusebio esse eum , quo Hirtius , & Pansa Coss. fuere; nimirum Julianum 3. , ante aeram vulgarem 43. Sed obstare iulud videtur, quod annum Eusebius 4 et . copulat cum anno ab AEgypto subacta, ct Cleol atra mortua et 8.: ut vero primunia illum decurrentem intelligere necesse est, ita faciendum de altero. Praetera eodem serme loquendi modo utitur, ac Clemens : qui ergo ambo in anno 28. consentire potuerunt, cum in alio discordent, neque posterioris alicujus epochae vestigium extet in veterum monumentis Z Uertim si animadvertamus,

quod iamdiu observatu animadversumq; est a viris doctis quosi dam

130쪽

dam Graecorum aliquando aliter,ac Romanos diem CuRrso natalem statuisse, neque ut hianno Juliano exeunte, sed ineunte,

collocasse , erit omnis de Eusebio quaestio dissoluta . Ille enim bene potuit anno Imperii Augusti a. ab altera epochanumerato copulare annum 28. a Cleopatrae nece ἰ modo ante

diem Augusti et . , CHRisri natalem incidere opinaretur ; nam eo sbium die exibat Actiaciis annus 28. Clementem vero bene anno 4 I. annum a morte Cleopatrae recensitisse 28. videbit, quisquis loca stipra recitata expenderit. Ait quippe a morte Commodi ad CH aisri ortum annos intercestille i9 , mel sem i. , dies 13. Ergo est CHRisrus ex eius sententia natus di Novembris i 6., quando jam annus post Antonii, & Cleopatrae interitum incael erat 28. Atque ex his consequitur etiam alterum et nimirum aliquos, qui annos 4r., S 42. Augusti numerant; etsi anno integro videantur inter se disterre, fortasse sistis diebus t a. di screpare: cujus quidem discrepantiae probabilis quaedam ratio asserri potest, si animadvertamus: qui r. annos numerant fere esse Latinos, aut Latinis Ecclesiis addictos Irenaeum, Te tullianum, Hieronymum , Cassiodorum et qui annos 4 a. Gra cos, ut Eusebium, &Epiphanium. Quin igitur dicamus L

tinos , cum Graecos viderent initio ann diem Cinini natalem statuere; ipsi vero natum anno exeunte arbitrarentur, & mallent etiam minimum ab eorum sententiis dissidere: ideo co ctos fuisse in annum pr cedentem nativitatem Custum transse re . Possumus ergo , inquiet aliquis, Patrum plerisque , qui adversi videbantur compositis eorum sententiam amplecti, &Clinifri nativitatem anno Augusti t. assignare Me qui denis auctore non licet: neque enim concordia ulla inter Sulpicium, Eusebium, Irenaeum, inirim test. Imo neque Graeci omnes,

aut Latiui inter se conveniunt lures enim ex istis in annum 42. concedunt; ex illis aliqui 41., alii 43. praeseserunt: sed quod praecipuam inducit incertitudinem:pIurimorum loca valde sunt

controversa, & obseura, atque implicata. neque enim omnia examinare libuit, quod Senesthallus praestitit et nec vero omi tendum auctores, qui annum 41., vel 4 a. Augusti habent prima ne, an a secunda epocha eos deducant esse, ut plurimum prorsus incertum. Quae omnia demonstrant quantum Patres,

non alum varii , ct inter se contrarii hac in re fuerint,

. Verum