Marii Lupi canonici Bergomatis De notis chronologicis anni mortis, et nativitatis domini nostri Jesu Christi dissertationes duae

181쪽

dus eam commorationem duorum dumtaxat mensium suisse putat; mensitim quoque paucorum PeZron, aliique rece

tiores. Quamobrem bene scripsit Calmet ca non fatis eonsi

re , quo tempore redierit, O quamdiu in Pranto permanserit.

Sed neque illud constat an mortuo Heroderitgyptum continuo CHRisos reliquerit. Videntur id sibi quidam colligere ex Ma thaeo M: erat ibi usque ad obitum Herodis: Gonflo a tem Merode eeee Angelus Domini apparuit in somnis Disb. Occurrunt tamen saepe similes loquendi modi, qui res diffferri aliqliandiu permittunt; idque tradunt passim Interprςtes, atque ex Theologis SuareZ cc non oportuit ait, ut statim eodem die, aut mense, quo mortuus est Herodes Iosepho Angelus apparuerit, ut reditum pararet. Quod si continuo apparuisse v Iumus, Calmet tradit Angelum non admonuisse Josephum, ut in Judaeam reverteretur nisi aliquanto post. Nam Ioseph in Iudaeam cum pervenit , iam Archelaus Regni liossessionem

adierat: dicitur enim; audiens autem, quod regnaret Arch

Iaus pro eo; si pace Archelaus regnabat, serius aliquanto hoc fieri oportuit, nimirum ροstquam Caesaris Iudicio Ethnarchiam impetraverat.Verum aliis sertasse videri posset ex ipse Evangelio inferri GM16M regressum antequam Archelaus Romam iret: etenim, ct tunc revera universum Patris Regnum obtinebat,& Rex appellabatur a sitis: m deinde solam Ethnarchiam obtinuerit, unde minus proprie regnare diceretur. Utcumque sit, ex Cinifri reditu ab AEgypto nihil potest ad hanc quae-itionem decidendam erui. Sequitur , ut de Magorum adventu videamus , hinc quidam aliquid se collecturos sperant pro anno V. C. 78 . Custrari nativitati attribuendo . Henschenius cc verba Malathaei recitans: ecce Mari, inquit, ab oriente venerunt Hieroso Idimam, ese ab Herode missi in Bethlehem intrantes domum , non pabulum invenerunt puerum in sinu Matris , non infantem po

sitam in Praesepio, seat Pastores ipsa notis Natriis Dominici. P tat igitur ex Evangelita vectis, quod domum dicat, quod Puerum appellet inserendum CMarsτ- a Magis iam grandiu

sculum adoratum suisse uno, aut altero anno natum, ideoque eius nativitatem longius a morte Herodis removendam, ac il-

182쪽

li faciunt, qui ea in anno Iul. 49. consignant, & ita prasidititii sente latice suae de an. 48. invenit te. Pambro citius vero a in opinionis hujus confirmationem addit acceptas a Graecis ima gines, in quarum altera Magi CHRisruM adorant jam anniculum, vesteque non fisciis indutum . Adnotat etiam Graecos utrumque Mysterium conjungcre: ut nocturno ossicio pra mittant imaginem recens nati infantuli pannis involuti, iacentisqii , intra stabul uni in Praesepi: diurno autem ossicio hanc ejusdem imaginem proponant: ut licet, inquit I alubrOclitus, eodem

die , non tamen eodem auuo rem actam videantur credidisse.

Haec mihi non videntur cile hujus inodi, ut CustisruM iam grandiuscula clate fuisse evincant cum Magi ad ejus adoratione venerunt, ut annum illum V. 748. CHRisTi natalem eme prodant. Nam quoad emgiem , in qua Magi CHR.isτυΜ jam grandiusculum adorant, non ea si tum , quam Palaebrochius attulit, sed multae praeterea occurrunt apud Aritigum cM, & Ciam-

pinum eo . Numisinata duo in Collegii Romani Musco asse

vantur, quae idem repraesemiant; praeterea alia duo , S ma moreum vetus fragmentum videre est a nid Ciaccontum 60,

alia inspexi in Musco eruditiis mi P. Francisci Baldini Cong.

masic. in pulcherrimo lapide Calcedon. sculptam, quam etiam dissertatione sita illustravit. Non multu tamen inde conficitur: cum alias proserre Iussimus, in quibus a Magis CHRisrus ad ratur fasi iis involutus, atque in Praesepio jacens. Extant hae apud eumdem Aringlium se . Praeterea quis ignorat veteres illos Christianos in his sinetendis, vel pingendis non tam rerum historiam , quam sistendorem quemdam , speciemques, basse: ut non vana sit spicio sit ad Majestatem , dignitatem que exprimendam grandiusculum puerum es formasse. Ponsem hoc prolatis ex Ciampino , & Romae subterraneae Auct ribus exemplis multis declarare. Verum diverticula haec ineundi nulla necessias . Non enim video, quam pictae, vel fictae imagines hujusmodi auctoritatem adiungere possint. cum de tempore, quo factae sunt non constet: & adversae inter se reperiantur . nec sane artificibus omnibus plus tribuendum

183쪽

inclitarunt, diserte affrmavito CustistuM bimulum a Magis adoratum. Nilis etiam mirum ex antiquioribus Patribus, quod aliquis animavit, id artifices inventos, qui exprimerent; cum alii aliorum sententia sequerentur . Epiphanio igitur, ut respondeamus, primum illud petimus et nocere ne n bis ejus auctoritas debeat, an rationes ab eo allata: Auet ritatem quidem nemo obiiciet, modo illius sententia quae sit plane noverit: putat enim quinquennio ante Herodis ob tum CHκisτυκ natum et quod iustineri ex dictis nullo modo potest. Rationes aeedem uint, quae recentiores postea ex eo, &

in primis Hen schenius attulit, atque iis jampridem est a d siti dimis viris satisfactium. Domum ille inculcat , in quam Magi ingresti stat: sed q iis inficiari potest vocem latina Gomur,

quae ita vulgata nostra reperitur. & . quae in Graeco textu . hos ibitium quodvis , aediculam, cellulam, stabulum si

de bestiarum, quae domi aluntur cellulis, S aviariis : Harpocrates animadvertit ἀα j., dici ab Atticis, quod Iingua com ni dicitur : Homerus D

in quem locum muIta Eustathius X . Sic etiam ex latinis Vimgilius co antiqua ue Amιs etiam , ct Lucretius γ canit

frou fersque domos aviam. Hebraeis quoque, quod vir doctus FranciscusLucas adliotavit quodlibet bestiarum domici Ilum simili nomine appelIatur, unde illud Πn: nn m n dri, quod noster interpres vertit Aquila, Eugubino teste, di Glycas N-.λα M .. ... -- et alibi quoque ubi vulgata habet 'passer intentisibi domum Hebraea legit : Prandir nT i. Nihil tamen necesse est longius ita Pedas ora more persequi .Etenim si volumus Custi tuti a Magis ubs primunatus suerat adoratum, tueri nos ivisi unius Cypriani auctoritate

184쪽

tate, qui Iocum illinn, quem Iustitius, ct Nysienus dixit : antνum , cse pabulum Augustiiam ς Se antrum Beda,n se appellavit purvam domum: quod magis etiam illi convenit

si vera est Toleti O , Cornelii a Lapide M , Calmet co , Petavii aliorumque sententia , quam Cardinalis Gotti co

certiorem longe ex Evanetelio esse ait: diverserit ipsius publici partem , stabiliumque fuisse . Quod si celisemus hic domum,hoi aestiorem qucindam locum fgnificare a stabulo, atque antro longe diversiim , non desiunt, qui putent CMRisruM recens ortum in locum commodiorem silmma diligentia a Maria , &Josepho conquisitum , concessumque insanti a Bethlehemiticis Civibus, translatum: ita Maldonatus γ , aliique. Simile est alterum , quod obiiciebatur de puero , qui in Graeco Matthaei textu est-: nam Homerus co puerum sive τα ια vocat

Magis ipsis loquens ait,eos vidisse παιειον σπαρ γένου : quid plura Z Cuxisrus octiduum natus ita apud Lucam vocatur co L . i. - ιραι οκτώ σοῦ νοπαιδιον dicitur in gra co te tu : ct in latino : postquam eonsumati Iunt ale a. o , uteireameideretur puer . Puer ergo . & grece vocatur insens iduo natus: quis nunc verbum tale ingerat ad probandum CMarietuM grandiuscula aetate fuisse cum Magos excise peret Res msum est omnibus , quae Henschenius Pap brochius, atque Epiphanius ante eos attulerat ex Magorum adventu petitis : neque aliud hic subiiciendum videtur: nisi quis sorte opponat illud praeterea, nequaquam tantulo spatio, quantum a die as. Decembris ad 6. Ianuarii excurrit, tantum

itineris a Magis confici potuisse. Cui si hreviter responsum velim, proferam doctis limi Viri Petri de Marca auctorit tem . qui γ postquam Arabes eos fuisse probavit tredecim dierum spatio ex Arabia Bethlehemum eos venire potuisse demonstrat. Calmet quoque so scribit plerosque intra hos limites itineris Magorum tempus concludere, quod si nimium

185쪽

contentus, ct velox hic cursiis videtur, nihil tamen est, quod sententiae de anno 41. Juliano propugnatores laedat. Etenim neque omnino constat die 6. Januarii Maeos Bethlehemum venisse, & ad Purificationem v ue, vel proximum tempus Tille montius , Calmetus, Serry, aliique Mazorum in Jud. aeam adventum differrunt: & praecipue vero ignoratur . quando sit ab illis hoc iter susceptum; num ante CARisruM natum . v I post. Etenim hoc ex alio pendet, quando ab iis visa sit stella, unde idem Calmetus ca) neque, inquit, eonstat de tempore pediati a Magis fideris : neque enim certi quicquam in ea re a traditione sic e at auctoritate repetitur et patuitne hiennio ante ortum CHRIsTUM , an ibo ejus naVcemis articulo λ Hoec omnia

aeque latent , ct operosior de tuis exquiptio taedium angeret non hientiam haec a Calmeto dicta videbit, qui veterum Scriptorum , recentiorum qire opiniones leget. Au

gus limis, quidem b amrmat stibi psium Cuxifri ortum stel-Iam visam, idemque sapitis significat O . At Choli, nomiis Magos multo ante Custisti Nativitatem stellam vidi ita ait

idemque ipse quoque Lepius repetit se . Biennio ante CHAIsTI ortum apparatisse asserit Chronicon Alexandrinum , Niceptio-rus γ , Auctor ol eris imperfecti: ex recentiori trias Petrus de Marca, Peravius N: Toyinardus intervallum hoc contrahit ad 16. menses: Monelia ipso conceptionis die visam arbitratur 2 Helis chenius die des ritationis. Qu mobrem dubius est hic locus de tempore primum visae striae. Si id est, praevertere etiam possumus Magorum discessum , sisceptumque arbitrari nondum Clastisro nato. Facit hoc Chrysi,stomus laudato loco bo : faciunt alii, qui e longinquis partibus, magisque dis sitis Magos deducunt: nec vero necessiaritam esse putant hi totum illud tempus, quod Cu1i,ii Nativitatem stella aiuecessi

186쪽

pere rinationi Magorum assignare, atque illos visa stella continuo in viam mittere . instanti enim cur serius Magi profecti sint respondet Petavius ca et quia prius tuis Agrigeatum non

erat ad Messiue Regis ortum pertinere I euam , vel Ii untea moniti fuerant, cujus pranuntium fidus iuud esset, una tempus indieatum est . quo se ad iter compararent: pergit deinde οῦ quid si pri,cipio Dua Via sublimior, caeloque vicinior apparuit et ita ut

caterarum ortus, ct occases imitaretur: postea vero in eitima fefeterris Aea demi rit, ac tum Mari ad iter eapessendum divinitus excitatijunt Haec opinio cum Maribai Φerbis magnopere quadrat. Haec Petavius, cui nec assentimur, nec repugnamus,

sed illud dumtaxat asserimus nullum esse petitum, ex diutu nitate itineris argumentum ad probandum Cristi fruΜ jam grandiusculum , & secundum agentem annum a Magis adora tum sitisse. Etenim quamvis, qui id volunt utcumque Epiphanii se auctoritate tueri I ossint habent tamen caeteros Patres , atque adversariam antiquitatem omnem. Nam primo Chryssest mus mox memorato loco tradit Magos paulo' ost CHRisrt ortum adoratum illum venisse . Deinde omnes serme Patres communi consensu tradunt in si elunca ea, in qua erat natus a

Magis inventum. Hoc praeter eumdem Chrys stomum colusti inis assirmat se . Gregorium Nyssenus Q, Augustinus se , Hieronymus D. Auctor operis imi erfecti cm preter Rabanum,

Bernardum, S. Tliomam , aliosque multos. Itaque ex Theologis veriorem, ac communiorem hanc sententiam dixit Franci-

lcus Suarea cM : Baronius vero seo scribit, jure redargui, quia iter senserunt. Sed quamvis in Praesepi, & natali antro id non acciderit,certe Bethlehemi Evangelista teste convctus est a

187쪽

Magis . inomodo vero fieri id potuit anno, vel biennio postquam est natus iam elapsb Non enim arbitrandum est

longe a patria,domoque in si ma rerum omnium penuria diu stibilitisse Custiiri Parentem, & Iosephum , sed dumtaxat ,

quantum necessitas postularet, ne puerum recens natum exponerent itineris incommodis perfrigida tempestate. Et Epiphanius quidem eo rem deducit, ut velit biennio post CHRisruvnatum eo se Parentes Nisareto contuli ist-ώι σήν-υσαν luod Petavius co vertit velut ad eamdem eelebritatem. μque ita explicat, ut putet Epiphanium loci illius , in quo natus erat L milius celebratam memoriam Φανώ,m appellasse.

Sed liam Epiphanti opinio minus satisfacit viris doctis. Itaque ab eodem Petavio in illum Epiphanii locum contraria sententia, quae Magorum adventum propius admovet ad CHRIsri Nativitatem probabilior eommunis,ae ree ta dicitur b). Atque ex duobus annis M., ct 41. Julian. , in quos conserri post ostendimus Gosri Nativitatem, neutrum ex Magorum ad ventu, aut excivit, aut confirmari. Superest tertium caput de puerorum caede . Etenim in Evangelio odicitur Herodes Omnes pueros occidisse a bima tu , lina seeundum tempus , quod exquisierat a Magis . Vetus hoc argumentum est, & cum silpra recensitis ab Epiphanio allatum ἰ sed vetus quoque extat ejus refutatio: quare Petavius, quasi actum agere vereatur dumtaxat, ait ἔ hune πο- dum jampridem disseisisse eruditos saerarum literarum interprα-ter . Sunt tamen nunc quoque, qui in eo praecipuum sententiae

suae praesidium collocant viri doctrina, & eruditione praestantes : atque hic illis prodere se veritas videtur , hic adve sarios concidi, & veluti in scopulose quodam, invioque loco ad herescere: quod quale si videamus : tria autem si quicquam efficere volunt sitnt illis demonstranda: primum , cum duae pates puerorum significentiir bimula,& que infra bimulam si rem est illud seoidam non inferiorem hanc, sed primam dumtaxat apIπllare, ad bimulos pueros stilum reseret: alterum ide Reundum non rationem quamcumque, sed rationem. quam dicunt significare. Denique tempus, quod ibi nominatur tempus nativitatis Cinum significare, vel si tempus signi-

188쪽

significat ortus Stellae, Stellam ipsis Cuoseti nascentis die primum apparuisse. Podcumque ex his non demonstretur argu mentum labatur , α corruat omne necesse est; atqui horum probatio, quam sit diffcilis eorum argumenta docent. Nam primo nihil asserunt, quo ostendat hic tempus diem CinisTrnatalem significare : ita imo tempus, quod a Magis exquisivit Herodes nullum aliud fuit,quam tempus orientis Stellae: Stella aute tunc primum ortam .cum C, et1srus est natus iam iupra vidimus nulla ratione evinci posse. Neq; magis constare puto adverbium illud Ieeundum ad occims pueros bimulos reserendu, non ad allox minores natu . Nam ad hos refert Euthymius, quem Euthymium Joannes Maldonatus ca) dicit elle ιο vemborum proprietatibus olemansis diligentissimum: hic ergo ex versione Ioannis Hententi ita illum locum explicat; secundum

tempus , quod exquisierat a Matis son in eo, quod dicitur a b motu intelligar se I in eo . quod a Mitur . Ura . oportet enim pii id, quod dicitur a bimata diuinctionem suere , deinde totum,

quo ιquitur simul tenere. Idem facit Irasi Euthymium, Cornelius lans enius, ct Raronius. Quod tamen probatu arbitror es

omnium dissicillimum est crudelissimi, ac suspiciosissimi Tyranni furorem ita continere, ut ultra tempus intra, quod Stella visa Magi renuntiaverant non ex rrerit: adeoque illud Deus- dum significare vis: Stelle tempus ςquale esse puerorum inter sectorum aetati. Neetat hoc Petavius, negat Estius, negat Janse-nius, negat Emanuel Sa,negat Calmet. Maldonatus vero aee νimi vir judicii, ut eum Labbeus appellat totum illud Lucie locum ita interpretatur,ut putetfecundum tempur quod exquisierata Magis significare tempus praecedens visionem Stellae: itala ut Herodes cum cavere sibi maxime vellet interfecerit omnes, qui biennio antequam Stella paruerat nati erant: ct praetere alios ab ortu Stellae ad illud usque tempus. Ante hos omnes Euthymius et quodsi, inquit, a bimatu, ct infra iussit Heredes

pueros interimi, ne mireris . Sus cabatur enim non statim arpa uisse Maris Stellam , se fortassis puerum ante ejus appariti .em natum fuisse. Ideo securitatis caussa tempus anticipavit, Otisque adflner Bethlebem eadem extendit, ut undique, quod nabatur eoncluderet : O una eam interfectoram mustitudine etiam CF inruuiuterficeret . Da ergo, qui bimali erant occidit,

189쪽

ut tonpur ampliationem haberet sent praediximurimi vero , qui minoris erant atatisjecundum tempus, quod exquiρ erat a

Mugir. Itaque , O tempus ,quod a JIagis didicit obfermavit, Olatitudinem alteram isse aujecit. Haec Euthymius , quae sinet dubio, ut taetera ferine e Chrysbstonio expressit. Etenim Chrysbstomus Ioco sit pra Iaudato negat quemquam mirari debere Herodona ad bimulos pueros necem extendisse et id illi pavore,furoremque suggessille ne elaberetur is, cuius caiisa cedes

erat pol illimum instituta, itaque tempus indicatum a Magis qria ampliasse ca) . Et profecto , quis ambitiosum hominem , &furoris aestu percitum in Regni, ut ipse putabat, discrimine i

putet adeo exacte terminos voluisse circuin scribere, ut si talit illum Magi. vel oblivione, vel errore peccassent. regnum si 'bi esset amittendum , caedes vero omnis frustra fuisset intentata: praesertim cum non id servaverit in desiniendo loco. Bene Canus b sed ais, eur bimos interfecit si nos fecundum temptis Steliae Z Rupondeo,eur in omnibus finibus Betolehem. si tu Bethlebem juxta Prophetam natur es CARisrus madmodum emgo ex propria malitia ampliavit locum,sic ampliuvit tempur.

Quanaobrem sicuti Herodes scribis populi , e . Sacerdotum Principi hus docentibus ex Propheta in BethlehemCustis ruil oriturum , ita sdem habuit, ut suspicaretur non ipsam urbem a Propheta designatam , sed vicinia quoque. & Bethlehemitici agri fines ita fusilicari potuit, & sitspicatum certo amrmare positiinus non eo strictim tempore, quo Stella primum visa est,

sed aliquanto an e CustisruM esse narum. Aliam adducit causam

Augustinus apud D.Thomam, qui scribit ideo non solum b

mor pueros interfecit, sed etiam infra , quia ut Augustatis dicit in quodam Iermone Innocentium, timebat ne puer , eui sider famulantur spectim paulo supra aetatem, vel infra transformaret.

Quamobrenasecuisum illud non est ita rieti de accipiendum, quasi a qualitatem significet. inter visae Stellae tempus , ct occis brum puerorum aetatis . sed ita ut in temporis putationem advocet Herodis timorem , regni retinendi curam, ambitiOnem . crudelitatem . Concludam cum viro doctissimo Petro de Marcas et quare rationem in eo facinore quaesumus , quos

190쪽

furore potius patratum est, quam eonfiao Nihil ergo subsidii ad sententiam sitam confirmandam auferent, qui anno Juli no U. Ci RisTuM natum arbitrantur; & miror viros caeter quin doctos hoc uno textu existimare se implicatsi sinam quaestionem posse aliquando sinire: ita illis videtur eorum sententiam adjuvare. Certe id nequaquam vidit Chrisbstomus , non id Euthymius: Petavius, de Marca, Calmetus, aliique viri doctissimi, quos supra nominavi id non viderunt: quod autem iis apertum non fuit, aut quod obscurum judicaverunt, hi itas patere pronunciant: ut unico intuitu intellectum captivare videatur , quod nobis quantumvis accurate corum rationes omnes perpenderimus non contigit. Atque huius quidem sententiae fautores hinc maxime Praemuntur: quod si quicquam hic efficere volunt, coguntur vel Magorum adventum ad alterum annum a CHRIsro nato disserre : vel eum quidem sith Gκini ortum statuere, Iongius vero reiicere puerorum caedem : ab eorum discessu, qu Tum utruinque a veritate abhorret. Et primum quidem superius , &sapientissimorum Patrum auctoritate, di inconculsis resutavimus argumentis: alterum vero nimirum infantium cγdem tamdiu aestialisse Herodem arbitrari quis luterit, m do eius ambitionem, furorem, crudelitatem paulisper attendat Erat enim, ut ex totius vitae cursu, & rebus gestis

patet Regni appetentissimus, ct Iosepho teste Q vir peraeque

in omnes crii delis, qui legibus dominaretur, irae serviret. Fuse versat hoc argumentum Florentinius cs, atque animadvertit nequaquam esse probabile, cum Magorum adventu, &nati Regis novi nuntio maxima esset Ilerodi ingesta cura, &Hieros bimitanis omnibus, non sedulo ad puerum recognoscendum inclibuisse: non enim, vel Magi, qui sapienter puta,

bantur poterant existimare fariis deripi, neque uti rem levisris momenti, quod illi pereuntrabantur negligere debuerunt, pr Iertim. qui ex eorum adventu ,-- stantiis Heroder non minurturbatur fuerat, quam Omnis Hieroo6ma eam illa. At enim ,

inquiunt, minus se cautum Herodes, aut incredulum ipsbsesso declaravit. Non enim Pastorum sermonibus aures d

et dit,