장음표시 사용
321쪽
Omnium codicum cogitur, et pro Symposio auctoro, qui inscriptus est, Lactantium ex Hieronymo reponere, qui non scriptus cst, contra Symposium, titulum libri ex Hi ronymo petitum, in versum primum, eiecto auctoris nomine perversum et corruptum, inferre. Codicibus nec dunt scriptores vetusti, qui huius libelli meminerunt, qui cum inscriptione codicum plane conveniunt, et libellum Enigmata, auctorem SJmposium adpellant, confusionis et temeritatis suspicionem adeo nullam moventes, ut potius auctorem Symposium adjecto elogio signent et describant. Λld holmus S mpositim po tam laudat metriam Grais peritia pracditum; Anonymus Mellicensis, mirum eruditissimum se mone ac scientia. Tot et tam clara testimonia, tamque validas auctoritates levi aliqua conjectura velle evertere, nimia haec audacia pariter ac considentia est si . Porro, ipsum aucto
i) Praetereundum non est. Heuitiannum quemdam conjecturae sua quasi antesig anum sibi reperiro visum esse in Casp. Barthici . qui Adv. LVIII. r, ait, dubitasse se aliquando. . sitne Symposii nomines auctor Enigmatum censendus, si1 persona quaepiam convivalis Sympositim
totum libri titulum Reerit is. Ε quo i eo ille persuadet sibi, Praes. 5 39.
Barthium suspicatum esse, in Symposium nrin Psse poetae nomen. sed totius libri titulum .. At ita mentem Barthii tirin roeto cepisso videstur. quae ab Heumantii opinione non partim discrepat. Neque enim illo Din. posti poetae nomen tollendum existimavit, sed aecipioiadum sorte pro adpellativo personae convivalis, Aeti et υ συμπι ιού. idque vel adsumptum ah auetore pro tempore et praesenti materia earminis . vel pro titulo impositum ipsi libr o, ut indiearet, loqDi hic Ουμπρου, in convivio Saturnali quaestiones symposiacas proponentem, queinadmodum a non. nullis existimatum Ps Disticha m ratia Dic nysii Catonis nomen praepositum habero. quod in i s Cato qHidam , magistis mcirum, loqui videatur. Quod si vero nomen sum positi Α adpollat;vi Dcition m habere ii ii Potest, hine etiam patet suspieionem Barthii plano inanom suisse. Et ipso Barthius mox se ali hae suspieione rev ea , et ex versu praefationi, r. Haee quoque Sumpositis insit . . intelligi nit. auciorem nouit ri sumi a titulo libri distinguere. His enim verbis signisἰcatur. quum Olim idem Symposius et alia seripserit diversi argumetiit , hine illud nomen etiam
nune noti argumenti caussa adsumptum, sed verum nomen auctoris C e.
322쪽
rem migmatum in Prologo significare, scribere se voluisse symposium, aut hunc libellum aenigmatum titulo Symposii dignum esse, id prorsus nego. Quotcumque hodie exstant libelli Veterum, Symposii titulo insigniti, Symp sium Platonis, Xenophontis, Luciani, Plutarchi, Athenaei,
atque e Latinis Macrobii, dissertationes hominum doctorum continent inter convivandum habitas de quaestionibus, non illis quidem interioris et subtilioris scientias, sed lite rariis tamen, ex omni doctrina liberali ad honestam animi oblectationem lectis, inducuntque sermones et colloquia hominum eruditorum. At convivium Saturnale, cujus caussa scriptus hic libellus aenigmatum dicitur, quodnam symposium est y qui homines in eo versantur ρ quae res et sermones habentur p Audiamus ipsum auctorem in Prologo:
Post epulas laetas, post pocula dulcia mensae. Deliras inter vetulas puerosque loquaces, Dum streperet tale madidas facundia linguae.
Audimus hic strepitum ebriorum hominum, delirarum vetularum et puerorum loquacium nugas; nulla hic disputatio sapientum, symposii nomine digna : nec quae in isto coetu agitantur posita sun I in quaestionibus eruditis, aut in liberali aliqua doctrinae oblectatione, sed dicuntur fiseria, dicuntur sermones inepti. Ipse libellus nihil aliud, nisi Syllogon migmatum exhibet, h. e. descriptiones rerum vulgarium , Omnium in oculis et usu versantium , Verborum quadam obscuritate involutas, et ad proponendum solvendumque aptas; sed nullus ibidem proponendi modus, nullae quaestiones, nullum colloquium. At vero simplicem ejusmodi collectionem propositionum et versuum quiSUΠ quam Symposium nominavit' aut qui alius liber, Sympositim inscriptus , ostendi potest, qui media amigmata contineat 'Lactantii igitur Symposium, ab Hieronymo laudatum, mi nil ne confundendum cum nostro umigmatum libello est, fuitque illud haud dubie tum aliis veterum Seriptorum
323쪽
Symposiis, tum caeteris ipsius Lactantii scriptis, quibus eruditas quaestiones pertractavit, simile I . Hanc nisi similitudinem ejus et communem cum aliis materiam n visset Hieronymus, Certe disserentiam argumenti notasset, atque tum migmatibus Constare illud, tum versibus scriptum esse, ut de Hodoeporico secit, monuisset. Haud majoris momenti argumentum est, quod Heumannus e versu se ineundo Prologi ducit, ubi auctor, ita Sextum quemdam d cera , atque eo se magistro delirare, profitetur. Ε quibus verbis luculenter adparere ait sa), auctorem Symposit ad lescentulum fuisse, quod idem de Lactantio adfirmet Hieronymus , atque eum jussu magistri sui ethnici, tempore
sacrorum Saturni, exemplo caeterorum Condiscipulorum, haec aenigmata elaborasse. Sed quam salsa sit haec verborum interpretatio, et quam temere inde adolescentia auctoris
colligatur, videre facile est. An, qui se quid alio magistro vel docente sacere vel scribere ait, propterea adolescens et tirunculus scholasticus est Θ An , qui magister dicitur, non alius habendus est, quam praeceptor scholae 8 Atqui magistro uti dicuntur etiam maturae aetatis viri , qui aliorum sententiam, dOCtrinam, mores, exemPlum Sequuntur, scripta, facta, dicta imitantur 3 . Hic nisi sensus admi latur, valde importunum et improbum suerit, ab adolescentulo praeceptorem suum incusari, quod se delirare docuerit, in ejusque ignominiam specimen puerilis et scholasticae nequitiae in publicum proferri. At non in schola , sed in ipso convivio ad formulam aenigmatum, ab aliis propositorum , se hos Versus Composuisse, Clare ipse testatur au-etor versu r5 Prologi , uti ex interpretatione adparet,
si) Vid. quae du tum hane in rem de Laetantii Sympotio observavimus in Peae l. ad Lactantii Phteni m. huj. Op. t. II, p. 344. ED. α) Praef. ad Symp. Laet. S II et XIV, p. 25. 3) Sie, ubi Ovidius Trist. II. 34 : . neque me nuptis didicerunt surta magistro loquitur de aeriptis vel carminitius suis amatoriis.
324쪽
quam ex Versui subdeci. Et matura aetate tum fuisse auctorem , e primo versu prooemii haud inepte colligas. Nam ubi ait : meo quoque S posius lusit, plura se carmina ante aenigmata scripsisse innuit, atque haec adeo seriori auctoris aetati adsignanda docet. Altero igitur versu : Sic tu, Sexte, doces, nihil omnino aliud auctor, quam se exemplo et auctoritate alicujus scriptoris vel poetae tuetur, qui ante se similia luserit, ut superius demonstravimus. Et quando ex toto Prooemii initio nihil exsciupi de adolescentia scriptoris AEnigmatum potest, hinc etiam Lactantius adolescens minime in eum convenit. Denique Heu mannus firmamentum Sententiae suae petit ex eo, quod dicit, in codice NS quo Pithoeus usus est, auctorem libri nostri nominari Coelium Finmmnum Sin osium, quae sunt nomina ipsius Lactantii.
Sed in hoc errat primum, Pithoeo non inspecto si), qui libello senigmatum tantummodo nomen Coelii Smphosii inscribit, duobus autem epigrammatibus alio loco propositis de L oore et de Fortuna plenius Coelii Flaminiani Sin hosti. Unde quidem haud temere colligas unum carminum istorum et horum aenigmatum auctorem esse SympOSium,
quamvis equidem ex auctoritate Pithosti in fronte libelli nolim ei, nisi unum praenomen Caelii, dare. Quod si solum relinquitur Symposio, perit etiam suspicio ex Firmiani nomine pro Lactantio ducenda. Quippe Caelii nomen non Lactantio solum, sed et aliis Afris scriptoribus adhaesisse, supra jam adnotavimus. Sed e eo unctis etiam Caelii Fimmiani nominibus Symposio additis nescio quid Heum annus pro auctore AEnigmatum Lactantio colligere queat, nisi hoc velit, quia Coelii Firmiani nomina sunt Lactantii, hinc in fronte libelli aenigmatum salso nornen Symposit, pro La-
r Pariter Clarus. Hernata, Praefat. pag. 4. scribit, epigrammata quaedam apud Pithoeum Caelii Firmiani Syinphorosii nomiim , aenigmata Caelii Firmiani Symposii inseripla esse. Utrumque non conveniens est aeripturae, quae in Pithaei eollectione exstat l
325쪽
Ctantio, praeSCriptum esse. Ego vero si quid judicare possum, contrarium potius inde colligendum Heumanno erat, nempe quia Coelii et Firmiani praenomina duobus carminibus aeque ac libello aenigmatum, Symposio adiuncta, praefiguntur, hinc adparere, diversum a Lactantio poetae nomen esse Symposium , atque hoc si in carminibus da Li re et de Fortuna auctorem eorum indicat, perinde etiamin fronte senigmatum indicare, neque adeo permutandum cum Lactanti O, aut mutandum in adpellativum symposia esse. Proinde me paullo rectius et propius vero judicasse arbitror, qui in Prauat. ad Lactantii Phoenicem, tom. ΙΙΡ. M. pag. 345, adfirmavi. duos in antiquitate exstitisse Firmianos, unum qui Lactantii cognomentum gereret, alterum , qui Symposii. Et quae in Pithoei collectione Symposio tribuuntur carmina, egregie confirmant, quod SJim Posius aenigmatum auctor in primo prooemii prodit, plura
atque alia se ante Scripsisse :Haec quoque Sympositis de carmine lusit inepto. Nempe significat, antea. se scripsisse severa et gravia Carmina; quae nunc scribat, de carmine inepto esse, hoc est, esse genus quoddam carminis inepti et ludicri. Severa autem sunt ea de Livore set de Fortuna; inepta et ludicria, Enigri ata. Eadem pinsessici auctoris, qui se sei4us dicit animum ad ludicra carmina et Saturnales jocos convertere, adducit me, ut Symposium ethnicae nationis hominem suisse putem. Observarunt dudum ethnicismi in aenigmatibus vestigia et Ileumanno Objecerunt adversarii eius si) , ut LaCtantium auctorem negarent. qui Christianus suit. Et varie ad hoc respondit ille, modo concedendo, SCripta scit taMe migmata esse a Lactantio juvene, adhuc ethni Co, priusquam sacris Christianorum initiaretur; modo negarido, quidquam ejus aenigmatibus in osse, quod ethnicis ninna Sapiat.
326쪽
Verum ut illud frustra sumi contendimus, AEnigmata scripta esse ali juvene, ita et hoc Putainus, auctoreni in ethnicismo natum post in Christianorum castra transiisse. Totum entiti hoc, quod de religione Lactantii primaeva quaeritur, incertum et dubium osse, varieque ab eruditis disceptari , ipse Heumannus agnoscit. Mavult tamen ille concedere, Lactantium etiam puerum suisse Christianum, ast aenigmata contendit esse innoxios lusus ingenii, qui nihil neque ethnicismo Consentaneum, neque Christianae religioni adversarium contineant. Ego vero fortasse hoc largiar, quod ad ipsa amigmata adtinet; quamquam insunt in his etiam Donnulla quae ad ethnicismum trahi possint , ut , quando
Innum. XLVII tus Superis placandis adhiberi dicitur; aliae latituis poetarum ethnicorum sumpta , quae Christianorum veterum nenio sacile usurpaverit in carmine, qualia Sunt,
quae aen. XXVI dicuntur de Grue, XXXII de Tauro, XXXIX de Centauro, LXIII de Tridente, LXXXII de
Malo. At in Prologo certe dicuntur, quae a modolia et pietate Christiana sunt aliena. Quis Christianorum , Veterum illorum dico, qui paganos ritus omnes detestabantur, quila, inquam, eorum ita Se amantem et studiosum Saturnalium jocorum ot nequitiarum, etiamsi has sorte clam et privatim Sectetur, Palam et scripto publico profiteatur, ut hic auctor 2 quis se publice in Saturnalibus ebriosorum hominum, delirarum vetularum, puerorum procacium coetus frequentare, dclectari nugis et ineptiis dicat y Quis se inter insanos non sanum libenter esse glorietur Z Etenim ea Laetate, qua vixisse auctor noster videtur, non ita exspirasse modestia et verecundia Christianorum , pr:Pceptis Evangelii jussa , videtur, ut palam adeo et scripto Publico μωρολοτιοι, et υτραπελ xv exerCeront, quam Divus Apostolus diserte votuerat si . Et canones ecclesiastici quum omnino festa et Spectacrita paganorum vitare Christianos jubent, tum in
327쪽
primis conviviorum coenarumque, in quibus praecipue Saturnales , luxuriam et petulantiam Coercent. Canon concilii
Laodiceni si) prohibet Christianos ad nuptias venientes
et paullo post sa) vetantur laici pariter ac sacerdotes ἐκσυ cολας συμποσια ἐπιτε A. Coenas Saturnales inprimis describere et detestari arbitror Cyprianum, nisi quis alius vetus scriptor est, in Epistola de SpectacuIis: α Sed ut ad coena jam sales inverecundos transitum faciam, pudet referre quae dicuntur, pudet etiam accusare quae fiunt: agentium strophas, adulterorum fallacias , mulierum impudicitias, Scurriles jocos, parasitos sordidos, etc. . Qui igitur spectaculis paganorum ludicris, et scurrilibus coenarum jocis, Contra ecclesiae praecepta interest, neque veretur id public profiteri scripto, is Christianus esse non videtur, et Lactantium , verecundissimum Castissimumque scriptorem, isto Prologo loqui, temerarium judicare est. Neque quempiam eruditorum exstitisse puto, qui Symposium poetam inter Christianos scriptores referret; qui vero Christianis accensere metuerunt, quum Decasio esset, eosdem Puto tacite
eum pro gentili homine habuisse, et quidem ob ipsam , quam dixi, Prologi proterviam. Unde certe est, quod in antiquissimo codice IIS Anglicano. ut Ileumannus ipse testatur 3 , ad nomen Symphosii, versu primo praelationis,
vetusta manus adscripsit : vir gentilis. Caspar Barthius, suarum sententiarum semper incertus et inconstans , quurn
in Indice primo Adversariis suis adnexo, itemque in tertio , Symposium inter scriptores ethnicos retulisset, in quarto Indico Christianis adnumerat, sed hoc ipso significat, magis eum pro gentili, quam pro Christiana Symposii reli-
1 Qui in eodice canonum Ecclesiae universae, a G. T. Meiem edito est CLVII, P. III.
328쪽
gione sensisse. Restat Nitimum argumentum, quo Heuritannus studet Enigmata Lactantio vindicare, idque ductum a stylo eorum , quem dicit Lactantio non indignum esse, neque ab aetate ejus alienum. Id vero argumentum valde lubricum est, cui multum immorari vix necesse siti Largiri enim possumus, habere eum nonnulla cum Lactantio communia, esse planum, et satis liquide, Pure eleganterque fluere; sed habere etiam suos naevos et idiotismos, et duriores sententias, quas Lactantius vix admiserit, e pluribus aenigmatibus, et maxime e Prooemio, manifestum est. Quae Heum annus agno ens ut ex uSaret, necesse habuit, nunc ad juvenilem, quam ipse statuit, auctoris aetatem , nunc ad Asricismum quemdam , qui subolere ei ex hac opella Visus est, confugere. Ego solum hoc de stylo AEnigmatum pronuntiare audeo , digna esse aevo, Lactantio non multum inferiore.
Sed de auctore Caelio Symposio satis; nunc de ipsis aenigmatibus dicendum. Centum aenigmata reliquisse Symposium , plurimae vulgatioresque editiones, tum etiam Mspta vetusta probant, in quibus tamen sunt, quae et numero et ordine senigmatum disserunt, nonnulla etiam centenis istis inserta, vel adsuta, Vel detracta habent. Lil. Greg. Gyraldus in fine libri, quo senigmata Veterum expO-
nil tom. II Opp. p. 635 ), recitatum sibi ab amico senigma
de somno reseri, quod in Symposio, num. 97, exstat, atque addit i a Reeitavit et alia, quae frigidiuscula quum essent sunt visa indigna relatu M. Haec verba Perperam accepisse
videtur Ger. Io. Vossius I , qui postquam dixit, Gyraldum haud magni fecisse Symposit aenigmata, subjungit: . Sed
Praeter ea, quae excusa habemus, supersunt alia satis frigida , aliqua etiam obscena, quae idcirco omissa ΘΚ propter ista sic Lilius scripserit, qui conspexerat opus integrum M. Nempe quae Lilio recitata alia sunt aenigmata, et quae ei
329쪽
frigidiuscula visa sunt, non alia fuerunt, quam ea ipsa, quae excusa habemus: quae si ille dicit indigna relatu visa
non omissa in editis dicit, sed a se non intcr vetora, stria Oxposuerat, aenigmata esse relata. Falso igitur Vossitis adfirmaro videtur, praeter ea, quae excusa habemus, alia satis frigida, atque etiam obscena superesse; aut ille codicem Isi'tum aenigmatum vidit, quom adhuc nemo alius, multis iisquo alienis aenigmatibus auctum. Nam quae subinde S m- p sit aenigmatibus adsuta quihusdam in exemplaribus manu
exaratis reperta Sunt, PauCa ea sunt, nequo omnino obs-
oena. In codice Lugdunensis bibliothecae Symposium , velut adpendicis instar, sequuntur quinque alia aenigmata, tetrasticha , et stylo barbarioris saeculi composita, quae Heumantius, Proes. ira Symp. Lact. S LV, recitat. Idem in adnot.
ad AEn. XXV reseri, inter hoc et sequens XXVI in antiquissimci codice IIS Anglicano insertum legi aliud migma is Piliace, li. o. sele muribus capiendis intenta, turpi quidem , ut ille ait, monacho caliginosi aevi, quam eleganti auctore nostro dignius. In Porionii et neusneri editione Symphosii ponigmati X de Phoenico subiicitur aliud ejusdomargumenti, sed variatis verbis, ah alio haud dubie auctore imitationis Caussa adpositum. Unius Symposit haec duo aenigmata esse salso statuit Bartii ius si). Sic etiam Franciscus msuetus editis Basileae r 563 Symposit aenigmatibus XLVII,
ad calcem subjecit nescio cujus scriptoris aenigma longum de pluma scriptoria, ut refert Fabricius Bibl. Lat. Ernest. toti . III, p. u56. Neque mirum omnino videri potest, si studio aenigmata scribendi post Symposium valde crescente, siquidem medio aevo plures in eo elaborarunt, si, inquam,
librarii. Symposit, principis in hoc genere, aenigmata describentes , subinde alia similia ex aliis scriptoribus adposuerunt. Quin etiam ordinem et seriem adni altim librarii in Symposio describendo valde mutarunt et perverterunt,
330쪽
proditae demonstrant, quae quidem numerum aenigmatum centenarium utcumque servant, sed ordinent in iis ponendis diversum sequuntur, ita quidem, ut nulla Earum cum altera plane conveniat, duae tamen Pithoei et Castalionis mimis
inter se disserant, quam hae duae ab illa Perionii. Castalio in prima editione Symposii tantum XCIX AEnigmata Oxhibuerat, quorum ultimum Anchorae titulo inscriptum, ut adnotat Irenaeus Bibliophilus in Scholhomii Amoen. liter. tona. II, pag. 486. Sed postea in editione secunda Symposit,1 7, centesimum addidit de Lagena, quod Pithoeo acceptum refert in adnot. ad aen. 99, cujus editionem Parisiensem in praelatione sua ait uno litellum a nigmate auctiorem reddidisse. Id vero in Pithosti editione, sicut et ΡΟ-rionii, numero LXXX legitur. Singulare, et quod caelest inon habent, migma centesimo et ultimo numero posuit
Perionius de Cuculo, cujus loco Pithoeus illud arithmeti- eum De VIII toltas VII, et remanent VI, posuit, Castali
numero XCIV inseruit, omisso plane illo de Cuculo. Diversitas ea mihi tanti visa est, ut dubitarem, cujus potissimum auctoris recensionem sequerer. Sed aenigmatibus illis accuratius consideratis statui demum, illud de Cucias omnino gonuinum, et Symposii genio dignum I), et minimo omittendum esse, praesertim quum et Camerarius habeat, et graeco verterit, apud Reus n. pag. 257; hoc de numero VIII abhorrere a reliquorum migmatum simplicitate et sorma, quae ubique rerum adspectabilium et Vulgo cognitarum formam . naturam , usum verbis ambiguis describunt, numquani prohiema aliquod aut quaestionem acumine ingenii solvendam proponunt : neque mediocre ejus vitium habendum est, quod varias ac pariae infinitas admittit interpretationes, ac titulo, quo migma solvatur, destituitur. Videtur itaques recentius ab homine aliquo spitioso, qui migmata Sym-
εὶ Nisi sorte Bedae adscribendum sit, in cujus carmine inscript Getilus, avis illa tristi his quoque laudatur. ED. i