장음표시 사용
341쪽
332 Pars Secunda. Caput LXXVII.
lectorum codicibus legi, modo enim Humifridus, modo Hunt redus, modo Hunifridus, modo Hunil laedus, modo Guilaedus, modo wilfredus , modo Vinstidus, vel Vinfredus appellatur. Quaecumque tamen sit nominis variatio, quae sane levissima esse videtur, constat Episcopum illum Morinensem unitim ex illis suisse, quos alias diximus Hectos a Nomenrio Brittonum Rege , qui Nortmannorum auxilio fretus sicut regno potitus est, ita sui regni Episcopatus, atque Episcopos defatigavit, plurimos etiam ex istis deturbavit. Videantur, quae dicta iunt
2d canonem Io. Cau. 7. qu. r. , ubi de Leone IV., ex quibus sane commode imterpretari unusquisque poterit canonem 47. cau. 7. qu. I. Verum de canone s.
dist. so. , quoniam integra Nieolai epistola, ad quam exigendus emet , deperiit , nihil aliud dicam ; tantummodo huc referam, quod apud Ivonem legitur , aPud
quem Plura sunt quam penes Gratianum . Habet Ivo in parte 6. cap. rao. elericum autem , qui paganum occiderit, non oportet ad gradum majorem provehi, qui c
rere debet etiam acqusto, homicida enim est. Nam eum discreti snt milites saeculi militibus Eccl/sae, non convenit militem Ecelassae saeculo militare, per quod ad sensi nem sanguinis necesse sit pervenire . Denique scin turpe , ae perniciosum sit , laicum Missas facere, Sacramenta Corporis , ω Sanguinis Christi conficere, ita ridiculum est , di inconveniens, clericum arma sustollere, M ad bella procedere, eum Paullus Aposolus dicat: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus , ac si liquido versa vice dicat: Nemo militans mundo implicat se negotiis spiritualibus. Haec ad adjuncta illius
aetatis, uti decet, exacta, nemo non interpretabitur de illis Clericis, qui Norimamnis, & Norimannorum adjutoribus Paganis arreptis armis restitissent , atque ut suas tuerentur Ecclesias, milites adversarios .occidissent.
De epistola ad Iohannem Episcopum Ravennatem.
Con.ti. Dubitare visus est Antonius Augustinus in lib. a. de emend. Gratiani dial. 1 f., dist. ει, num canon I 3. dist. 63. adscribendus sit Nicolao L Pontifici, an Nicolao minori, sive II. Ait ille: Ad Nicolaum minorem pertinere in quodam Michaelis Ibomasi libra inveni. B. D Ponti tali de sitis Pontimum libro certius es, Nicolaum I. in Concilia. Romae habito in domo Leoniana de caussa hujus Johannis regnovisse, eique resinuto duexisse, ut Episcopos per AEmiliam . nisi post electionem de eis Cleri, di populi, atque per epistolas Apostolieae Seris Praesulis , non habeas consecrandi licentiam . A. Haec meliora sunt, quam quae Gratianus refert. Hodie vero res est in clariore lumine posita, postquam in editione Labheana edita sunt acta Concilii Romani sub Nicolao I. celebrati anno η t. in caussa Iohannis Episcopi Ravennatensis, qui potestate sacra abutens qua in consecrandis, qua in dejiciendis suae Provinciae F piscopis , postquam citatus est, ut ad Synodum veniret , obedire detrectans , synodali sententia damnatus est, deinde vero post exhibita obcdientiae argumenta, peractamque poenitentiam, in sedem seram restitutus , datis tamen ipsi aliquot capitulis custodiendis, ne forte rursus auctoritate sua abuteretur. Eorum capitulorum exemplar primus edidit ex Cathedralis Μutinensis tabulario Bacchinius in appendice ad Agnellum Ravennatem; numero autem x. haec leguntur: Episcopos per a miliam non consecres, nis pol elassionem cleri, ta populi; quae sane verba eadem omnino sunt cum memorato Gratiani monumento. De
342쪽
Veteres Gratiani editiones in inscriptione canonis a. dist. 22. ita exhibebant: Ni- can. r.emus Papa scribit MedioIanen bus. Verba haec, quae potius de Nicolao II. erant dist- - intelligenda, nescio quis recentior Gratianei Operis editor nomen Nicolai I. ex. pressis. Illum canonem derivaverat Gratianus ex codice Anselmi, qui eundem referens in lib. i. cap. 63., uti animadvertit Antonius Augustinus dial. 13. de emend. Gratiani lib. a. , sub hac epigraphe adposuit et Ex epistola Nicolai Papae junioris Mediolanensibus missa. Verum ne Nicolao quidem II. adscribendus erit canon, sed potius Petro Damiani Nicolai II. apud Mediolanenses Legato. Turbabatur Mediolanensis Ecclesia ob turpem avaritiam , & incontinentiam plurium clericorum, apud quos veteres & Simonis, & Nicolaitarum haereses renoVabantur, atque ita, ut, quod pessimum erat, forent in erroribus pervicacillimi, atque ipsis etiam Pontificibus Maximis pertinaciter obsisterent, illorumque jurisdictionem excutere conarentur , in perniciosam morum, disciplinaeque libertatem proclamantes. Inter cetera Gebant Mediolanenses Clerici, Ecclesiam suam esse a Romana distinctam, suo se Antistite regi, nec Romano Episcopo subjici. In his caussarum, & locorum adjunctis Pomtificia legatione suscepta Mediolanum accessit Petrus Damiani, qui initio in ipsum vitae discrimen adductus , tandem plurimos removit a schismate, &' ad unitatem Romanae Ecclesiae revocavit. Inter Sancti Viri opera, ubi recensentur Acta Μωdiolanensia, opusculo s. habetur sermo habitus ad Μediolanenses, cujus priora verba haec sunt: Noverit charitas vestra, Dilectissimi, non me pro Romanae Ecelsae huc honore venisse, sed vestram gloriam quαrere, vobis salutem , es gratiam , quae in Cisiso es, cum ejus auaesiis, s permittitis, providere . 2Mo enim passo honore indiget parvuli hominis, quae laudes ,. atque praeconia ex tuus ore sortita est Salsatoris ' Ωuae
autem provincia per omnia Regna terrarum ab ejsi ditione extranea reperitur , e us
bitrio ipsum quoque Getam ω ligatur , ta solvitvr 7 Omnes autem sue Patriarchidii cujuslibet apicem, sue Metro Ieon Primmus, aut Episcopatuum cathedras, vel rici sarum cujuscumque ordinis dignitatem , sue Rex , sve Imperator, sue cujuslibet canditionis homo purus instituis, , prout volantas , aut facultas erat, specialium sbi praerogat varum iura prorit; Romanam autem Ecelasam solui ipse sun avis, ta super petram Dei moκ nascentis erexit, qui Beato vitae aeternae Cia vigero terreni smul, ω coelestis imperii jura commist. Non ergo quaelibet terrena sententia, ρι illud verbum, quo com rudium Vt coelum, ta terra, per quod denique omnia condita sunt elementa , Romanam sandavit Ecelsam . Illius certe priuilegio fungitur, illius aactoritate fulcitur ; unde . non dubium, quia quisquis cuilibet Ecclesae ius suum detrahit, iniustitiam facit ; qui autem Romanae Ecclesae privilegium ab ipso summo omnium Ecclesarum Capite traditum auferre conatur, hie procul dubio in haeresm labitur, ει cum ille notetur injusus, hie est dicendus haereticus. Fidem quippe violat, qui adversus illam agit , quae materes s ei, ω illi contumav invenitur , qui eam cunctis Ecclesis praetulisse cognoscitur . Post pauca subdit Petrus, Ambrosium Sanctillimum, ac vetustissimum ejusdem Ecclesiae Mediolanensis Antistitem de Nicolaitarum haeresi consuluisse Siricium Papam, atque ejus institutis adhaesisse, ita concludens: inde ει ipse Sanctus Ambrosus Ainnibuι sequi se musram Sanctam Romanam premetur Eccusam. Quicumque sane
343쪽
33 Pars secanda. Caput LXXVII.
verba isthaec omnia conseret cum memorato canone x. dist. 22. non solum agnoinstet, qualis illius habendus auctor sit, sed etiam quaenam sit integra auctoris semientia, & Qua ratione verba eiusdem canonis juxta optimos codices sint emendanda.
De epistola ad Nonensem Electum, & Clerum.
Canonem 8. de cons. dist. r. aliter Gratianus , aliter Anselmus designarunt etenim apud Anselmum haec inscriptio legitur : Nicolaus Episcopus Clara, est Plebi Nonemis Ecclesiae : sed apud Gratianum in vetustis codicibus ita legebatur: Nicolaus Papa CIero, P I ιebi me eos Eccles in . Antonius Augustinus in lib. a. de emend. Gratiani dial. 13. testatur in quodam Veronensi libro ita exhiberi: Electo, ω Clers Ecelasve Mnensis , una subdens hoc caput inter incerta Nicolai I. monumenta enis recensendum. Hinc plane ego non video , cur Tecentiores veterem Gratiani editi nem corrigendam crediderint in duplici parte, primum addendo nomen Blecti, Mexcludendo nomen Plebis , deinde pro Viennens Ecclesia Nonensem designando . Vel enim sequendus erat Anselmus; tum vero non erat adjiciendum nomen Elea , neque nomen Plectis detrahendum; vel recedendum fuerat ab Anselmo; tum vero designandum non erat pro Viennens nomen Ecclesiae Νmens s eo praetextu , quod Anselmus non Viennensis fecisset, sed Nonensis Ecclesiae mentionem. Fuit isthaea nimis ampla emendandi licentia, ubi praesertim certa esse nequeunt emendationum argumenta. Ego potius dubitarem de auctoritate ejus epitiolae, utpote cujus non constat fuiste Nicolaum auctorem, cum inter ceteras Nicolai epistolas apud quosiacumque etiam recentissimos Collectores desideretur; cum praeterea nulla fuisse viis deatur occasio Nicolao porrecta ita scribendi, sive ad Viennensem Ecclesiam i Gallia, sive ad Nonensem Ecclesiam in Dalmatia; cum demum primus eam epiis stolam in medium produxerit Anselmus, cujus fides in educendis reconditis mon mentis non est sne discrimine probata, praesertim in iis, quae quoquo modo pose sent proposito ejusdem Anselmi servire. Non omittam tamen advertere , nonnullissimilia haberi in epistola tributa Nicolao eidem I. rescribenti ad consulta Ardulci Archiepiscopi Vesontionensis apud Dacherium in tOm. I., in ea enim in cap. s. ham leguntur adversus Chorepiscoporum ambitum constituta: De chorepistopis, da quibus confulis , utrum Presbyteros , ω Diocoηos valeant consecrare, sacri te eanones satis poterunt edocere. Quomodo astem Chorepiscσω posse dicimus Ecclesias confestare. quas nulli Episcoparum ιicet sine nostro praecepto secundum sanctas regulas dedicare 3 Non ergo Chorepiscopis dabimus.
De epistola ad Osbaldum Chorepiscopum
Osbaldus, qui Chorepiscopus, aut Coepiscopus in can. 6. & 39. dist. iuxta quaedam exemplaria dicitur Quadrantinus, apud Antonium Auguilinum in lib. a.diat. 16. de emend. Gratiani creditur idem esse , ac Osualdus quidam Episcopus, primum Vinionensis, postea Eboracensis in Britannia, auctor libelli cujusdam Masetyrologii. Incerta admodum haec sunt, cum opportunis destituamur monumentis, quae in hac potusimum parte, quae Privata neSOtia, di omnim singularia facta
344쪽
continet, viat ob vetustatem superesse recentioribus potuerunt. Interea vero jure dicere possum ea, quae traduntur in memoratis canonibus 6. & 32., neque a Nicolai temporibus, neque ab aliis Nicolai sententiis dissonare. In primis si de temporibus loquamur, nemo ignorat qualis esset tunc, praesertim in Gallia, Chore- Piscoporum disciplina, quorum nimirum ossicio passim Episcopi in administrandis rebus ecclesialticis utebantur: proinde esse occasio potuit Osbaldo, si Chorepiscopus, ut fertur, Quadrantinus extitit, Sedem Apostolicam in caussa Clericorum delinquentium consulendi. Item non ignoramus, temporibus Nicolai Paganos fuissa Christiani maxime in sensos, eamque ob rem facile contingere potuisse Paganorum occisiones, sive a Clericis, sive a Laicis propriae defensionis caussa perpetratas. Fuerant autem hae Paganorum caedes jamdudum Praesertim viris Eccle- fasticis vetitae, quemadmodum colligitur ex Capitulari Caroli Μagni anni circiter 76 p. cap. 2. . & lib. 7. Capitularium cap. 324. ibi: ut Sacerdotes neque Christian rum, neque Paganorum sanguinem fundant. Hinc Nicolaus potuit sacerdotali ossicio jure spoliare Clericos in ejusmodi homicidia pronos, quemadmodum ex laudatis canonibus edocemur; imo & ita eosdem exuere, ut nulla superesset spes in pristinum gradum revertendi; firmum enim erat apud Nicolaum veteris Ecclesiasticae
disciplinae principium, juxta quod semel jure remoti a sacerdotali gradu nusquam hi illum omnino restituerentui. Similis plane sententia legitur in capite 6. epistolae Nicolai ad consulta Ardulci Archiepiscopi Vesontionensis apud Dacherium in Tomor. Spicilegii ibit Premo de presbytero, quod non possit resaurationem post lapsum recipere,
ut muIta praetereamus, Beatus Papa declarat Gregorius ad Sabinianum inter cetera ρνibens yadertinum Episcopum, Presbyterum vero, inquiens, de quo nos fraternitas tua latoris praesentium relatione consulit, nulla ratione in sacro ordine pos lapsum aut se manere , avst revocari posse cognoscas.
De Epistola ad Rhatoidum Episcopum
Non sunt contemnendae Baluzii adnotationes ad Canonem 1 F. eau. 33. D. 2. ,
qui hodie inscribitur in vulgatis Gratiani Codicibus Nicolao Papae Rhatoido Episcopo sanctae Ecclesiae Argentoratensis scribenti, ait enim ille, in libro Sangerma- qu... nensi inscriptionem canonis hanc suisse et Item Nicolaus Papa Rodu ho Episcopo sanctae Argenteae retenss, in Regio libro: Item Nicolaus Papa Rasilpho Episcopo sanctae argenteae retensa Ecclesin; olim vero scriptum fuisse treteos, postea prima literat jumlata, in antiquo Codice Victorino: Item Nicolaus Papa Rodulpho usseop. sanctae Argenteae uteno, in recentiore sanctae Acimteae encenss Episcopo; in Codice Coibertino sanctae Argenteae rectos; in antiquis editionibus Moguntina, & Veneta
sanctae Ecelsae argenteae retenss, sive, ut ego Iego in edito Codice vetustissimo, Rhetensis . Burchardus, ex quo primum ceteri Collectores fragmaeitum derivasse ubdentur, ita inscripsit in lib. 6. cap. 46. Νicolaus Episcopus fere servorum Deo verendissimo ει Sanctissimo Ra ID Episcopo sanaae Aetenteae Reteos Ecelsae. Addit praeterea Balvetius, testari B. Rhenanum in admonitione de Tertulliani dogmatis eandem lectionem reperiri in omnibus, quos ipse vidit, Gratiani Codicibus, non excusis
345쪽
336 Pan Seeunda. Caput LXICVII.
excussis modo, verum etiam manu scriptis; reperisse se porro epistolam Illam inveteri Codice adipnctam constitutionibus Provincialis Synodi , quam Μagunciaci habuit Rhabanus Archiepiscopus, in editione autem Rhenani ita legi: Nicolaus se. Rathoida Episcopo sancirie Argentoratensi Ecclesin, quo postea modo apud Gratianum Demochares, & Contius emendaverunt; hinc recte Democharem , Contium, Romanosque Correctores Rathoidi nomen pro Radulphi nomine reposuisse, praesertim quod Radoldum nominet Burchardus memoratus, & ea tempestate vixerit Radoldus Argentoratensis, seu Argentinensis Episcopus, si fides est Iacobo Uvymphelingio in Catalogo Episcoporum Argentinensium. Huc usque Baludius. Ego cum viderim Burchardi Codicem in pluribus a Gratiano dissonare, imo ibidem
integram epistolam exhiberi, hic describendam censui, ut emendetur Gratianus aut suppleatur his verbis: Dum universs mundi partibus credentium agmina Principis Apostolorum liminibus properant, quidam vir nomine Thiothari venit vestrae beati. tudinis epistolam gerens , quam nostro coηtulit Praesulatui, cujus paginam praelegentes, matricidam illum este cognovimus, quo facto multis fletibus, 'fac mi que presu is valde doluimus. Idcirco praecipimus, , patrum almorum censuris statuimus , ut sub paenitentiae jugo permaneat, ita ut unum per annum Ecclesiam non ingrediatur, sed ante fores
Bolicae orans , ac deprecans Deum perseveret, qualiter tanto eripiatur piaculo . Completo vero anni circulo introeundi in Ecclesiam licentiam habeat, tamen inter audientes sti, ta nondum communicet. Completis autem trium annorum circu/is, sacrae communi nis illi gratia concedatur . Oblationes vero non offerat, nis postquam aliorum septem an norum curricula expIeantur. In his autem omnibus annis, atque temporibus carnem non
manducet, nec vinum bibere praesumat, exceptis festis diebus, atque Dominicis, S a Pascha usque Pentecostes, ta quocumque ire voluerit, nullo vehiculo deducatur, sed μ.dibus proficiscatur, armat non sumat, vis contra Paganos . Jejunet aatem tres dies per hebdommiam inrue ad vesperum. A propria quidem, ac Iegitima sua conjuge non sep retur, ne fornicationis voragine corruat, quod ne fat optamus . Si autem ante trium a norum cursum finis vitae illius adpropinquaverit, Corporis , ta Sanguinis Domini Nostri BD Christi particeps sat: In aurem , ut supra fatuimus, esciatur , tamen s illius conversationem, ta lacrymarum sontem in omnibus videritis floridis actionibls, ta optimis operibus pulluIare, humanius circa eum vestra sollicitudo pervi,1ι adpareaε, miti que omnibus demonstretur. Optamus vos in Chνisto bene valere. Similis propemodum paenitentia a Nicolao Pontifice praestituta fuit cuidim Wimaro, qui tres suos liberosperemerat, quemadmodum liquet ex epiltola ejusde in Pontificis ad Rivoladrum
ierant alii Ronolardum Fpiscopum i . in priore Appendice . Addere his potes similem fere impositam paenitentiam rerum Ecclesiaiticarum invasoribus, quemadmodum colligitur ex canone 17. cau. I a. qu. a. Eadem fere verba NicoIai . qualia sunt apud Burchardum, & Gratianum, edidit Balvetius in to m. s. msceblaneorum, sub nomine Decretorum Nicolai Papae, Ceterum non est in verosimile, quod jam adnotaverunt Romani Corretiores, canonem eundem tribuendum potius esse Concilio Hormaciensi anni 868. sive post annum ab obitu Nicolai Pontificis, a Burchardo primum adscriptum Nicolao, quod inscriptiones Canonum transso mari soleret, & montificibus Maximis ut plurimum coaevis tribuere , quae edita in particularibus Conciliis fuissent. Itaque in can. 3o. Wormaciensis Synodi haec leguntur. Statuimus, ut parricidae , ω fratricidae per unius anni curriculum ante fores Basilicae ora ιes Domini clementiam perseverent. Compleιο aυιem anni curriculo, in.
346쪽
De Nitatio. 3 3Trroducamur in Eeelsam: tamen inter arulientes, x xe dum unius anni spatAmsniatur, est, cum Midarum solemnia, mel alia I acra audire incia venerint. His ita peractiss porsitentiae fructus in eis conspicitur, Corporis, ta Sanguinis Domini Nostri Jesu
Christi participes sane, ut desperavitae non indurentur caligine. Carne non manducentemsibus dιebus vitae illorum, es jejunent usque ad nonam horam diei quotidie, exceptis festis diebus, atque Dominicis. Abstineant a vino, medone, atque cervisa mellita tres dies per heiaoma ρm . Arma gerere non audeant, vel sumere , nis contra Paganos . Et Micumque ire .maluerint, nullo uehiculo deducantur , sed pedesri more proscisci 'deant. Tempus autem hujus paenitentiae in Episcopoνum ponimus arbitrio , ut secundum conversationem illarum aut extendere, vel minuere valeant. Ab uxoribus, s habGerint, non separentur. Si autem non habuerint, es se continere non valuerint, legitimas arcipiant in conjugio seminas, ne in fornicationis voraginem incidere eideantur. Et s Inis vita
illoriam venerit, antequam .horum praedictorum annorum finiantur curricula, viasuum
illis non negetur. Addi hi; poteit epiliola Nicolai ad Episcopos Germaniae, quae habetur inter acta Concilii Μoguntini anni 8s . ubi eadem sere verba leguntur.
De Epistola ad Salomonem Episcopum
veteres Gratiani editiones canonem α. cau. I s. qu. s. tribuerunt Nicolao Pa' m. ipae scribenti ad Solonem Episcopum Constantiensem . Sed recte recentiores emen' eis. ii daverant pro Solone Salomonem scribentes, potillimum Ivonis auctoritate, qui qu. I. non solum in Decreto parte 6. eam 1aa. , sed etiam in epistola 2o6. ad Hildebertum Cenomanensem Epistopum idem monumentum retulit sub nomine Nicolai ad Salomonem Constantiensem. Sed praeterea Baturius in tom. Ili stellaneorum ejusdem Salomonis Episcopi mentionem lacit referens quaedam capitula respost fionum Nicolai Papae ad legationem Salomonis Episcopi missi a Rege Ludovico Germanico. His addi possunt acta Concilii Triburiensis anni 89s., quibus Salomota Coni tantiensis Episcopus subscripsisse adgnoscitur. Fateor tamen , hane ipsam Nicolai epistolam demtis Ivonis in memoratis locis, nec non Graiiani fragmentis, inter cetera ejusdem Pontificis monumenta desiderari. Non inde vero ea erit rejicienda , sive quod a ceteris Nicolai sententiis minime dissonet, sive quod disciplinae
illius aetatis congruere videatur. Conserantur cum his canones 6. & 39. dist. so.
junctis iis, quae superius tradidi ad illorum interpretationem . Forte huc quisquam reserendam arbitrabitur neque ego repugno epistolam Nicolai ad Episcopos Ge maniae, quae habetur inter acta Synodi Μoguntinae anni 8s . Ibidem Nicolaus ita stribit inter cetera e Sacerdotes iIIi, qui in crimine fornicationis fuerint accusati, is erimen sitis non fuerit comprobatum, aut is non manifesaverint, quid aliud agendum' est, nis quod in Neoeaesarienss Sancti Concilii rapitulo legitu , ac demonstratur' Tamens ipse juramento se moIuerint purificare, licentiam habeant. Similiter autem ει Diaconi,s fuerint acrufati, peragant. Notatu dignum est, inter eos Germaniae Episcopos , ad quos haec directa fuit epistola, recenseri Salomonem Constantiensem; quamobrem non inverosimiliter aget, qui Gratiani canonem cum descripto hujus epistolae. Dagmento conciliabit.
347쪽
De Epistola ad Thadonem Archiepiscopum Mediolanensem.
Thadoncm. sive, ut alii scribunt, Tadonem fuisse temporibus Nicolai Ecclesiae Alediolanensis Episcopum facile demonstratur, tum ex epithola scripta ab Epi se pis constitutis in Regno Lottarii ad Episcopos constitutos in Regno Ludovici , quae habetur apud Labbeum in recente Veneta editione tom. Io. pag. 23 . . tum ex Concilio Romano III. anni 863. can. a. , ubi fit mentio TMilonis Archiepisopi Alediolanensis. Sed & fuisse praebitam illis temporibus occasionem caedum, in odium praesertim virorum Ecclesiasticorum apud Μcdiolanenses, non obscure indicatur ex iis, quae superius praejacta sucit ad interpretationem canonis x. dist. 22., ubi nonnihil dicensum fuit de Petro Damiani ad Mediolanenses Pontificia aut ritate Legato. Haec sane me plurimum movent, ut Nicolao ad Tha onem scri-henti jure tributum agnoscam canonem a 3. Cau. II. qu. 4. , ex quo sane liquet humane admodum cum Μediolanensibus rem fuisse a Nicolao gestam; erant enim apud illos Schismatiui numero plurimi ad unitatem Ecclesiastisam leniter adducendi. Cum vero apud Ivonem in cap. 2o. partis io. Decreti idem Gratiant c, non describatur, aliquibuς immutaris verbis, juvabit lectionem Illonis hoc in loco exhibere, ut Codex Gratianeus emendetur apud eos, quibus major est Ivonis vetustioris, quam Gratiani recentioris existimatio. Scripsit Ivor De Presbterarum flagellatoribus, s oecisoribus, praedonibus scilicet, qui saeculari brachio minime epe centur , juxta praeceptum Domini, placet fraterno amore conveniantur secundo, ac te tio. Quique s te non audierint, conveniente Ecessa eos Eucharistia privare, atque Iin sua oblinatione parvipendentes Sacerdotalia monita sorte permanserint, ab Eccle sompage sub anathematis interdictione resecare licentiam tribuimus. Quos etiam respiscentes , tandem digna satisfactione praemissa, in gremio Sanctae Matris Ecclesie res cari noveris posse.
De ceteris canonibus Nicolao I. Pontifici adscriptis.
Quae supersunt expendenda Gratiani monumenta adscripta Nicolao I. Pontifici inceria admodum sunt. Ex illis est in primis canon 4. dist. 33., de quo Antonius Augustinus in lib. a. de emend. Grat. Diat. I9. jam adseruit: Id in incertis nim/eant sesessi misi. Si danda fides est Ivoni, ipse in cap. Io4. Partis ii . ita eumdem canonem exhibet. Nicolaus Alvvino Jovaves Archiepiscopor Clerici, qui is a Mesentia a memonibus cognoscimtur obsess, ad superiorem sacri regiminis gradum a cedere non possunt. Plane jam superius adnotaveram, quaedam superesse fragmenta epistolarum Nicolai Papae ad Adalminum Episcopum Iuvavensum; atque ad has epistolas facile referri posset memoratus can. 4. , quoties integrae hodie extarent. Verum cum interierint, solaeque superfuerint breves quaeinim laciniae, non erit inutile curare, ut istae, qualescumque smi, Nicolao - tributae sententiae, si fieri potest, ad generales saerorum canonum regulas exigantur. Iam Romani Correctores adnotaverunt, similia quaedam constituta fuisse in Concilio Arausico a. cap 16. ibit Qui palam a Daemone arrepti sunt, aliquando non solam non a sumendi ad ullam ordinem elerieatus , set res aliqui jam ordinati sant, ab impoto scio repeliendi. Addi poterat canon 13. Concilii Toletani xa. ibi: Bene majorum regulis definitum es, ue
348쪽
De Nicatio. 339. Lemoniaeis, aIissique pagonibus irretitu mini eria sacra tractare non liceat. Prae cete. xis civius id prostqvitur Gelasius Papa s. ita ieribens in epithola ad universos Episcopos per Lucaniam, Bruti os, ta Siciliam conititutos cap. is. que adeo
Iane eo erimus illicita quinque prorumpere , citc., quae liabentur in can. s. diit. 33. quem integrum jam edidi suo in loco. Inceriae etiam auctoritatis eli canon q9. dist. Io. , & nusquam illum repertum c...., esse teitatur Antonius Augultinus in lib. a. dial. 17. de emend. Grat. Ego puto dist. so. tributam Nicolis eam ipsam Concilii Hormaciensis sententiam, quae legitur in can. so. eadem diit. so. , licet alia verborum sycie inducta; neque enim id novum est Collectoribus, cum ejusdum saeculi monumenta alia aliis interserere solerent, vel subjicere non designato nomine auctorum alias autem scimus, Concilium Wormuciense celebratum fuisse anno circiter mit obitum Nicolai. Quod si evidens in hanc rem inavis exemplum, illud exhibeo itatim in can. 1 s. eau. 33. qu. a. qui licet Ni. olao Pontifici tribuatur, idem tamen, uti suo loco dixi min, videtur esse eum canone Concilii wormaciensis. Quod si adhuc nonnihil eκ monumentis Νυcolai velis huc referre, in medio ego exhibere potero Nicolai ejusdem epistolam, quae adjicitur actis Concilii Moguntini scripta ad Episcopos Germaniae, ubi inter cetera haec leguntur: De his, qui non sponte homicιuium commiserunt, in musmo se.
cu do capitulo Ancyrani Coeteilii , . qualiter agere debeam , domium habetis. Capitinium hoc Ancyrani Concilii habes in Can. 41. diti. so. Iollannes Cochlaeus in sua collectione decretcrum Nicolai Papae, quod habetur rh i. in canone 3. diit. s . scripsit pertinere ad epitholam missam ad Ludovicum im- . s. 97. Peratorem, Ginde pauli' aliter canonis iententiam delineavit, his verbis: Licet nunquam Apostolicae sedis moucis fuerit, ab Iue AnMis spicibuo undecum e legaιionem suscipere , nos tamen jublimitus.1n v stram in nobilismo viro, Ge strenuo legaro testis honorantes, ejusque graιitatem , elυquiorum illius veridicas cognoscentes asseνtiones ,
nihilominus eum absque epijDIs vestra sciscepimu/. Nonnulla his in Gratiani Codice 'addidit fit hceas, teiritu; haec uidem canoni 3. esse subjicienda : Illud vero , quod idem Augustus dienas, Ibisse consseιυ linis decuserum no strum tempore, ut ex quocumque
regno aliqua iegatio ad Sedem Apostolitam veniret, Optimaιes Romani intersent, modo vero nullus intersi praeter Auentum , ita non es . Verumιa n quid interest, utrum in fuscipienda legatione omnes in unum Optimares Romani, an tres ex iis , vel duo, Mi certe unus conveniat, dum tamen nihiι reprehensibile, nihil properuri, Deo custode, nos penitus ignoramus . Nam I reprebensone aliquid dignum geritur, non tantum de nos convocata turba a vobis , quantum a Domino de hoc, qγod male geritur, potius redarguemur. Unde vero hac Elihoeus depromserit, non satis indicat , imo mihi noni videntur cum ipso Gratiani monumento satis consonare, cum Gratianeus canoni
verba contineat epitholaria ad Principem directa, at verba Pithaei ita concepta fini, ut ad tertium quendam de Principe scripta videantur. Ceterum quae ibidem tradantur a Nicorio, generali disciplinae conveniunt etiam recentioribus temporibus confirmatae in Extrav. i. de electione vers. asserenti namque . ipse etiam Nicoletus
in epistola a., quae habetur in a. Appendice epitholarum, Rhadoaldum, & Iohannem Episcopos mittens in Franciam legatos, potissmum it Iud iusia, ut non aliter suam perficerent legationem, quam solemnibus instructi Epistolis; di in epistolω quam scripsit ad Salomonem Brittanorum Regem, ejusque conjugem, apud Ma si M. LOm. r. byPPlemeati pag. 9 3. professus, est se plurimum dubitare de suast V v a. ' gesti
349쪽
34o Pars secunda. Ssput LXXVII.
gellionibus nomine Principis ad se delatis, quod ex litteris quaedam suspiciones falsitatis emergerent. Quod si Nicolaus cum Ludovici Principis legato minus scru-Pulose agendum voluit, ex eo pinissimum, quod legati fides per se ipsim extabat, nihil videtur. quod proponi possit adversus monumentum illud , utpote quod exceptiones certis in casibus adinulae generalibus regulis non ossiciant, ac disciplinis. De canone a. cau. 2. M. a. nihil est, quod ego singulari animadversione adjicere Can. 3. Postum, postquam Romani Correctores, & cum illis universi eruditi viri obser- vaverint, non debuisse eundem Nicolao Pontifici adscribi, sed potius Isidoro Μe ' catori in Praefatione Conciliorum, eodem modo, quo perperam apud Gratianum laudatus est nomine Nicolai etiam Canon 3. cau. 33. qu. a. , qui habetur in eadem Mercatoris praefatione. Abstineo a reserendis Pseud Isidori verbis, sive quod parum habeant apud prudentissimos viros auctoriiaris, sive quod infinitus propemodum essem, s hujusmodi, seu similes sententias ocile ex omnibus fere Isidorianis Epistolis apocryphis eruendas in medium proferrem . Antonius Augustinus in dial. i s. lib. 2. de emendat. Grat. ad canonem 3. cameis ι 6. qu. 3. asserit, in ejus investigatione divinum superesse implorandum auxilium , eou. 6. cum destituti simus humano. Clarilsimus Pithoeus ad eundem canonem adjecit , 3. illum reserendum esse ad epistolam Nicolai ad Ludovicum imperatorem , quod etiam adnotavit recentior Labbeanae Collectionis editor Venetus in tom 9. Pag. 1 33. ad marginem, ubi plura referuntur monumentorum Nicolai Papae fragmenta .
. Gratianus paucis eandem sententiam perstrinxerat in can. x3. dist. so. ibi: bophronium Ι'Iacentinum Episcopum merito νeprobatum Nicolaus Papa ambos reconciliavit . Mendum sane in alterutro Gratiani loco notatur, cum qui in can. 13. appellatur
Sophronius, deinde in can. 3. appelletur Suffredus. Quidquid tamen sit, ego facile adduci non possum eo, ut canonem istum habeam tanquam certum N genuinum Nicolai Pontificis monumentum. Μe enim plurimum movet altum, quod in omnibus Nicolai I. amis servatur, silentium; quamquam enim ut plurimum hoc argumentum a silentio deductum non satis firmum per se sit, quousque aliis non juvatur coniecturis, in hac tamen re apud me gravissimum eth Nimirum novi temporibus Nicolai, plures non ex Episcopis tantum , sed etiam ex Presbyteris suisle Episcopali, seu Synodali auctoritate depositos, dejectosque, eosque ferme omnes ad Sedem Apollolicam appellatione interposita confugisse, plurimos etiam in pristinam Sedem, & Dignitatem restitutos. At novi praeterea, quot fuerint in hac materie concertationes Episcoporum, & quot illarum adhuc in praesentia monumenta supersint. Suffcit in harac rem evolvere acta Codicum, quae a Collectoribus sub Nicolai temporibus congella sunt, & pallim occurrent prae oculis Episcin f, Presbyterique dejecti, pluribus dejemione confirmata judiciis, ac tandem non sine maxima animorum hinc illinc contendentium exagitatione restituti. Cum vero frequentilsima ib dem sit ceterorum qua dejectorum , qua restitutorum , & quidem pluries iterata mentio; nullibi autem ne verbum quidem de Suffredo, sive S fronio fiat, quia Gratiano Placentinus Episcopus dicitur, non video, qua de caussa Gratiano sit adhaerendum. Unum forie quemquam morari posset Anastasii Bibli, thecarii monumentum, videlicet Anastasius Nicolao Papae coaevus in ejusdem Pon. tificis vita ita scribit : Nihilominus Seu redum Placentinae Sedis Antistitem , a Sede
propria cujusdam Paulli diaconi perfidia passum , per Legatos suos idem Papa Sedi sua resuuis, ta eundem Diaconum , qui Sedem illam proprio resioresupersite Fruis inst
350쪽
De Nicolast. 3 iis rare , competenti cum suis sequacibus increpatione eorripvit . Pro cujus etiam infausta , nefariaque proumtione penitus amputanda sanctitatis studio jussit, se pro pace
Dei EccIoae iis jam lato praecepit Dia no , ut nec tale quid unquant tentaret peragere , nec eanilem Sedem Placentinam , Me viveret Seu iresis , e moeeretur Episcopus. repetere praesumeret, vel recipere. Sed haec cum in ipsis Nicoles monumentis dessederentur, facile quidem occasionem praebere potuerunt recentiori alicui Collectori, nonnulla ad hanc ipsam rem pertinensia comminiscendi, non tamen satis exinde deduci poteth, memorata Gratiani verba haberi posse tanquam firmum di solidum Emessasticae disciplinae stabiliendae praesidium. Ceterum si nihilominus forte quisquam monumentum istud velut germanum velit agnoscere , sequi commode poterit Μansum , qui in Supplemento Labbcano tom. i. pag. 99 s. illud refert ad Coneilium Romanum vi l. Nicolai.
Non immemor diu in investigando auctore Canonis 4. Cau. xΣ. qu. I., jam enim ex decreto Ivoniseu Ilurchardi codice collegerunt viri eruditi, canonem illum non ad Nicolaum Papam, sed ad Saliguntadinense Concilium pertinere. Revera in canone xx. eiusdem anno circiter eoall. celebrati ita legimus e Statutum es etiam, si aedisesa Lastorum , euae Feci iis adjuncta sunt, auferantur , ω niata in atνio Eccles ae ponantur , nis tantum Prea bterorum . Neque praeterea diti immorandum est in investigando auctore canonis x. cau. I 6. qu. s. falsi tributi Nicolao Pontifici, qui tribuendus potius erat Concilio Arausicam l. , etenim in canone xo. ejusdem , qui etiam relatus est inter canones C eilii Arelatensis I l. num. 36., haec leguntur. Siquis hiscopus in alienae Cilitaris tereisorio Ecclesam a fliscare risponit, vel pre agri sui , aut Emesastici utilitate , veι quacumque sua opportunitate , permissa licentia , quia prahueri hoc votum nefas est, non praesumat dedi ationem , quae siti omnimo is reservanda es , in cujus. territorio E cIesa assurgit: reservata aesi festori Episcopo hae gratia , ut quos des ierat Clericos in re sua videre , ipsos ordines iι , cujus territorium es et vel f jam ordinati sunt , i oehab re acquiescat , ω omnis Ecclesi Usus gubernatio ad eum , in eviuι it statis te νitorio suνrexit , pertinebit . Et squis io I cclesiae fuerit ab Episcopo conditure eonM- tum, is , in cujus territoris es, auferen δε exinde aliquid non habeat potesatem. Hoc solam aediscatori Episcopo credimus resertandum. Addo his sequentem canonem , quieti ala est numero a . in Concilio Arelatens II. , cum & iste non mediocrem possit Gratianeo canoni Iucem adferre . 9uod s etiam quicumque Ecclesam aediscas
rit, alium magis', quam eum, m cuius territorio aediscat, invitandum putaverit:
tam. itfe , qui contra constitutionem , vel districtionem gratistari vult , quam omnes Episcopi , qui ad hujusmodi dedicationem invitantur, conventu abstinebuntuν ' s oesinem excuserit, in reatu revocabitur. Erant sane haec prima juri atronatus, Ru juris praesentationUm initia, quae si conveniunt aut Arausicano l. , aut Arelatensi II. Conciliis , quorum tempore nondum jus praesentandi receptum suerat, sed libera erat, sicut ordinatio Clericorum , ita beneficiorum collatio , non potuerunt tamen amplius congruere temporibus Nicolai I., a quo propterea jure optimo mem
ratus canon est abjudicandus. .
Canon 3. cm. 26. qu. . integer legitur in epistola Nicolai jam superius stie- morata ad Rodullam Archiepiscopum Bituricensem edita primum abs Iohanne Cordesto', & ex eo a ceteris recentioribus Collactoribus vap. 4. ibi e De his vere, qui pro criminibu/ laenitentiam gerunt , ad cingulum militiae revertuntur, constat eos