장음표시 사용
81쪽
O niam balneorum explicatorum occasio jam suadet
nosque supra polliciti sumus de cenandi semel in die, in cena accumbendi antiquorum consuetudinis origine sermonem habere cisii extra rem nostram Videatur, atque a Galeno de accubitu nihil explicatum habeamu haud praetermittendum cst quin sententiam nostram in medium proponamus, alias eam libentissime mutaturi, si quis meliori judicio, ac eruditione praeditus, Veriorem aliquam, d magis rationi consentaneam demonstraverit. Quod tenim majores nostri mane exiguum quid comederent, quod prandium Vocabant,in vespere tantum saturarentur, dum cenare dicebantur, exceptis iis, qui coitu usuri erant, quibus a medicis vespere cenare interdictum fuisse scripsit Aristoteles, dccxcepti Syracta AE partic.
sanis, quos bis in die cibis impleri, quasi res nova esset tradit, in ' Later ensis, Mutinensitum mainmorum formae, Plato
83쪽
DE ARTE GYΜN ALTICA Lib. I. 63 a Plato satis ab Horatio, Martiale, Plutarcho, atque Galeno ne multos alios nominem comprobatum est sed his fusius cmelius in variis lectionibus nostris tractatum est quod similiter
fere omnes dum cenabant in stratis accumberent,pr ter lapides Romanos,quos hic damus, id clare ostendentes, doctissimus Philander in suis in Vitruvium commentariis auctorum antiquorum testimoniis clarum secit, ut id amplius demonstrandi laborem mihi omnem dempserit. Ceterum unde nam hae duae consuetudines principium acceperint,in quomodo vere accumberent, nemo,quem ego viderim,sive ex antiquis,sive ex recenti ribus, ita apposite diligenter declaravit, quin posteris dubitandi, plura desiderandi occasionem reliquerit. Quod an ob rei obscuritatem, an ob neglectum evenerit, ignoro. Ego sane utrasque illas, accubitus scilicet, inius in die cenae consuetudines a balneorum usu manasse existimo, iri imo ut ita de accubitu sentiam, pluribus, iisque non spernendis conjecturis adducor, quarum prima est,quod Homeri tempore, quando non adeo frequenter balneis utebantur, cenaturi sedebant, ut in convivio Procorum apparet.
Id est: At proci ingressi sunt, qui mox inde superbi
Ordine sederunt scamnis, ordine thronis.& ubi Telemachus ejusque socius a Menelao hospitio accepti
Thronis sedebant prope Atridem Menelaum. sicque tempore majoris Scipionis ac Plauti, crescente paullatim babaeorum usu una quoque hujusmodi accubitus incrementum, praesertim apud Romanos coepit neque tamen multum, quando scilicet viri tantum, d non mulieres, ut Vitruvius, Valerius Max de Isidorus ex Varrone testati sunt, accumbebant,
84쪽
a I. De arte amandi. M ib. I. amor. Lib. 2. cap. I.
6 HIERONYMI MERCURIAL Isbebant,nec cum ipsis lavabantur, etsi Tyrrhenos una cum mulieribus Am τω αἰ- μαι του accubuisse legatur apud Athenaeum. Namin Aristotelis tempore Graecos discubuisse in publicis conis credi potest ex ejus in v II Politic.scriptis,ubi puerorum institutionem tradens junioribus praecepit, ne tragoedias,aut jambos audirent, priusquam in commessationibus cum aliis discumbere κατακλιπως voce utitur valerent : a Pompeji vero Magni aetate usque ad Galeni, atque etiam Constantini Imperatoris tempora, cum in frequentissimo usu balnea essent, non solum penes divites atque nobiles, verum etiam quOScunque alios, tunc omnes fere, atque etiam mulieres cenantes simul accumbebant, sicuti hisce versibus innuit Ovidius.
Ergo ubi contigerint positi tibi munera Bacchi, Atque erit socii Iarmina parte tori. mpremit illi torum, vultu comes ipso Mesonis, ut accumbas
& sicuti Valerius idem de aetate sua scribit. Quamquam apud
Graecos nunquam mulieres accubuisse . Verr tradit Cicero, apud Romanos diverso situ mulieres a viris accumbentes cenasse rationi consentaneum est non solum, quod honestatis atque dignitatis utriusque ratio ita postulasse videtur, sed quia in Romanis lapidibus, in quibus mulieres cum viri accumbentes repraesentantur, sae certe figura quadam ab ipsis aliquo pacto diversa,quasique sedentes,& nulli alteri rei cubitis innixae accumbentes Medentes conspiciuntur. At quo pacto viri accumberent, operae precium me facturum auguror, si postquam locu invitat, breviter explicuero. Viros enim scribit Ilutarchus, in principio cena cubito sinistro innixos pcctoribus ita interpretor πλατεις mensam, utplurimum tetigisse quo sola dextera manu illam circumire possent, in fine vero se ipsos in latus ita, ut acutam corporis figuram redderent, Vertisse. ου κῶ δὴ δο , , γυρι χην, χώρα απlο ους id est m n s cundum latitudinem, sed longitudinem locum tangentes. Quam
etiam rem Alexander ille, sive sit Aphrodisiensis, sive Trallianus, ut magis suspicor libro problem primo, probi. 8a cla
85쪽
DE ARTE GYMNAsTICA Lib. I. uerem lacit ubi inter alias caussas, ob quas veteres in principio
cenae arctius accumbebant, hanc esse unam putat, quod tunc μιτον θώυκα -πλατε τοῦ σωματο disponebantur satiati vero επὶ τἀ πλαγα vertebantur ita quod ubi edebant, capite erecto
ac humeris, spina vero dorsi modice reflexa, ac reliquo corpore resupine locato, jacente manebant dum autem multa loqui volebant in latera versus auditores vertebantur , Ob
-- Nam plurima dixit In vam conversus at illi dextra jacebat
Belgua sic pugnas Cilicis laudabar, ct ictus
Et pegma aer pueros inde ad velaria raptos. saturati pariter interdum unum in latus, nonnumquam supra dorsum supini, saepe more sedentium sese componebant. Sertorium enim cum molestas importunorum conViVarum rixas, fraudulenta convicia vcrsaretur, mutata discumbendi
forma sese supinum locasse, atque inde facilius ab iniquisimis, qui in eum conjuraverant, convivis trucidatum esse in ipsius vita narrat Plutarchus. Quod accubitus in mensis apud veteres hunc in modum fieret, praeter allata scriptorum testimonia locupletisamam fidem unicuique facere possunt duae, quas infra ponendas curavimus, picturae, quarum alteram ad tripodem cenantium, ut plerumque solebant, Ligorius maximae auctoritatis antiquarius ex vetustis monumentis communicavit, alteram ex antiquisssimo, omnium rarissimo marmore, quod in Paulli Rhamnusii viri optimi ac bonarum litterarum, Omniumque pulcherrimarum rerum studiosissimi, luculentis aedibus Patavii conspicitur , accurate ideliter repraesentari fecimus. Ex hac namque postrem , non modo sententia nostra de vera accubitus forma, quam primi forsan omnium Romae Octavio Pantagatho,Onuphrio Panvino, aliisque gravisam is viris,d postremo Patavii Ligorio, absque marmoris ullius testimonio, ac sola conjectura proposuimus, librorumque auctoritatibus tutati sumus, apertissime confirmatur, quaeque fuerint veterum triclinia perspicuo cognoscitur,
immo vero Lambini, ac aliorum qui ex ingeniis accubitum variis
86쪽
66 HIERONYMI MERCURIALI svariis modis describere aggressi sunt, opiniones refelluntur, simul plura scriptorum obscura iraeclara loca illustrantur, ut
non immerito debeant cuncti bonarum artium,in antiquitatis
amatores in primis doctissimi viri Ioan Baptistae, qui lapidem
comparavit, manibus4 tum Paullo Rhamnusio filio, qui eum egregie custodivit,in nobis indicavit,immortales gratias agere. avi, de symp. Etenim ei quod Plutarchus de loco consulari, nec non depy0hJ-3 tribus tricliniorum lectis disseruit, jam non obscurum est,quam
mirifice quadret proposita triclinii Rhamnusiani figura. Simi- , liter, Horatio de convivarum situ variis in locis narrantur, non aliunde melius intelligi possunt, praesertim quando scribit. Saepe tribu lectu videas cenare quaternos L quibm unm avet, quavis abstergere cunctos Praeter eum, qui praebet aquam. Quem locum dum Lambinus cxponeret, cur antiquo consuevisse in quolibet lecto magna ex parte quaternos cenare palam
asseruerit, sane miror, quasi non sit cuique perspectissimum, ut
e Cestius lib. narrat Varro, leges extitisse quae numerum convivarum novem
δῖ' P - excedere, neopauciorestribin esse vetabant, scutin adagium illud vulgati simum septem convivium noυem convicium , attestatur. Quinimmo Iulius Capitolinus refert L. Verum Imperatorem praeter exempla majorum, cum duodecim solemni convivio pruemum accubui se, ita ut prioribus seculis potius ternos, atque pau ciores adhuc singulo lecto convivas discumbere solitos fuisse convincatur nisi cpula publica, Sc nuptiales cenas excipiamus,
in quas cum magna hominum copia conveniret, nequaquam ymp accumbentium numerus servari poterat, ut ex lutarcho ac
Rhamnusiano lapide colligitur, quo vel epulum publicum, Vel
nuptialem cenam repraesentari non est dubitandum, ut ob hoc Chac rephon apud Athenaeum in vi videatur admittere convivas triginta dumtaxat in nuptiis, in quibus verisimile est necessarium fuisse vocatorem illum, cujus meminit Seneca libro III. de ira cap. xxxv I I. qui siccundum cujusque dignitatem convivas ad loca debita vocabat. Quod autem Turnebus iam-binus idem de puero aquam praebente sunt interpretati, quidem
87쪽
DUI ARTE GYMNAAETICA Lib. I. 6 dem non improbo, at forsan nec absurdum fuerit, si Flacci verba de eo puero exponantur, quem tam omnes fere mensarum sculpturae antiquae, quam poetarum testimonia convivis scin per frigidam .calidam praebuisse ostendunt, quemque cunctos, ne ab ipso male tractarentur, reveritos esse, laquo mordendo abstinuisme verisimile fit. Iam vero Maria Magadalena uis ans retro pedes Christi cenantis laverit, atque Joannes supra ejusdem Claristi pectus recubuerit , ex hac eadem Rhamnusiani triclinii figura, secus quam pictores antiquarum
rerum ignari faciant, in uana Gajetania Cardinalis inutiliter commentatus est, facile conjicitur, etenim Hebraeos ac Christum accumbendi Romanorum consuetudinem observasse praeter Architriclini accubitusque nomen, in Evangeliis saepe usurpatum,ctiam id testari pote 'st,quod Iudaei frequenter Romae conversarentur, similiterque Romani in Judaea, ac in usu positum sit ut populi principum Ore frequenter aemulentur, neque pariter arduum est percipere qui Μartiali significare L b. 1. Epitae hoc disticho voluerit. Omnia cum retro pueris obsonia tradasCur non me a tibi ponitur aperibus 'Si quiden cenantibus alte jacentibus spacia retro relinquebantur in quibus servis varia ministrantibus multa osterre, lablata
recipere facile erat, servos namque ad pedes cenantium stare ac ob id pedibus, vel ad pedes τocari solitos ex multorum scriptis intelligere licet si Seneca libro III de beneficiis. Servus ivj. ,.qui cenanti adpedes steterat, narrat, quod inter cenam ebrius dixisset ς Martialis. Mixto lagenam adpedes replet vino. Suetoniti emb. . In
in Galba cap. X X II inter cenam vero usapue eo abundantem, ut S-0 RN
congestas sive manus reliquias circumferri uberet spargique ad
pede santibus Theophrastus in Characteribus hunc morem dandi ex mensa servis a pedibus tribuit mapudenti, de quo etiam Athenaeus initio libri quarti Lucianus in lapithis, Lucilius secundo epigramin graec titul in gluttones. Sed praeter alia mox dicta, triclinium hocce tria non adeo Vulgata monstrat nobis. Vnum est, quod memoria prodidit Varro, scilicet quo tempore usus camerae ignorabatur, vel ad ex-
89쪽
DU ARTE GYMNAsTICA Lib. I. 69cipiendum pulverem, ne super mensa spargeretur,atque dapessimul conspurcareto convivas, solita in tricliniis suspendi, atque ab amoratio avia vocata, ais carminibuS designari a Lib. i. seidi Interea sustensagraves mille ruinas Inpatis fecere trahentia pulveris atri uantum non aquilo Campanis excitat agris. quem morem hodie principes, monarchas servare compertum est apud quos mensas sub quibusdam veluti tentoriis seri-ceis parari saepe videmus. Alterum est, quod in arm mseris i docuimus, priscis illis temporibus priusquam corona
ex floribus, herbis, lauro in usum Venirent, cenaturoS, cum ad dolores capitis ex cibo iotu averruncandos, tum ad ebrietatem compescendam, laneis, aut lineis vinculis tempora frontem vincire solitos. quod minime puto absque ratione fuisse cxcogitatum,cum Venae,arteriae, ceterique capiti meatus,quo magis coacti atque adstricti sunt, eo minus vapores a vinoin cibis sursum elatos, sit utque molestias varias inducentes recipiant.
Tertium est, id quod luculentissime si Athenaeus tractavit, apud hi '
quem scriptum probatum invenitur, priscos 1llos primum eup,.s '' cornibus boum potasse, indeque κερο α , id est temperare vinum
aqua - ,εώτων, id est, a cornibin Vocatum esses tum cornua illa non solum auro argento ornata, Verum etiam argentea,
Maurea esse facta, illisque convivas sibi ipsis mutuo propinare consuevisse ut ex his omnibus jure colligendum videatur, lapidem Rhamnusianum esse vetustissimum, in quod aulaea, convivarum cinctae laneis, seu lineis Vinculis frontes, cornu facta propinatio clarimi me repraesentantur, una cum aliis instrumentis nonnullis in dextro margine expres is, quae aliis, in antiquitate explicanda magis versatis , relinquo declarandi; quos etiam monitos cupio, ne, si quae discumbentium hensarum figurae in hoc ipso triclinio minus integrae conspiciuntur, ulla admiratione capiantur, quoniam ut est hodie marmor ipsum
Vetustate corrosum, lene deletum , repraesentare satius duximuS, quam addentes aut dementes quicquam, fidem nostrami
90쪽
MARMOREUM TRICLINIUM VETUSTISSIMUM
Patavii in e fidibin Rhamnusianis, post Curiam Vrbis Praefecti, in vico Patriarchae, ad Divi Petri. Nunc