장음표시 사용
151쪽
1 UINDICIAE DIPL MATUM.guarum Τransalpinarum institiam a Graecis, Latinis que sontibus arcessuntur, quum sint purae putae Gallicae, Germanicae, Saxonicae, Britannicae, ut notat Morhofius de Patavinitate Liviana capite sexto.
VI. Ea porro barbaries provincialis irrepsit praesertim apud nobiliores , qui Principibus suis
placere, atque in eorum auliS versari cupientes aliteris de more animum abalienaverunt tam apud Francos, quam apud nos Italos, ut ex Procopio,& populari nostro Venantio Fortunato colligitur: quorum ille libro primo capite altero de bello Gothorum narrat, proceres Gothos graviter increpasse Amalassintham Theoderici Italiae Regis uxore quod Athalaricum filium literis imbuendum praeceptoribus tradidisset, quum studia doctrinarum a sortitudine longe esse disiuncta existimarent, animumque contra statuta majorum per ea in timiditatem deflectere . Venantius autem, ut alibi innuimus, prodigii instar reputavit, Charibertum Regem Francorum latinam linguam calluisse, dum ita ad eum scripsit libro sexto carm. IV.
Cum sis progenitus clara de gente Sicamber , Floret in eloquio lingua latina tuo . Rualis es in patria, docto sermone, loquela , aeui nos Romanos vincis in eloquio lHinc quum deessent apud laicos, qui latinam. limguam & disciplinas tenerent ; quumque, si quid ex
152쪽
LI avx I. CAPUT X. Iaa quos ad ea studia excolenda ecclesiastici gradus pro- sessio adstrinxerat, illud invaluit, ut nomine curiacorum literati homines, laicorum vero literarunia ignari S rudes appellarentur, licet nec ii nitide de adamussim scriberent. Sic Ordericus Vitalis libro tertio de nescio quo, clericus, inquit, cognomia natus est, quia peritia literarum, aliarumque artium apprime imbutus es. Et Gullielmus Abbas in chronico Andrensi apud Dacherium tomo nono Spi-cilegii pag. qos. de schismate sub Gelasio II. Imperator , ait, Hi stanum quendam Turdinum nomine , fatis clericum nempe literatum ) ei superomiunari fecit. Alia exempla profert Cangius in GloLsario : quibus addere lubet nonnulla e nostris Italicis scriptoribus mutuata, de primo ex Johanne Villanio, qui in libro quarto capite tertio Historiarum ait de Roberto filio Hugonis Capeti: Fu tin gran cberico in fortitura, e molio Cattolico effvio. Idem libro primo capite primo scribit, se vulgari sermone Italico Historias suas concinnare adgressum fuisse , accioccberi laici sccome gli alletterati ne postano
ritrarre fruito e diutio . VII. Interea in plebe mansit vulgaris de rusLcus, ut tunc vocabatur, sermo Romanus sordidis vocabulis de inflexionibus maculatus ἱ de quo Cangius in praefatione ad Glossarium num. XXum. multa congerit, ideo rusticum dictum animadvertens, quod artis Grammaticae regulis & Rhetorum figuris non
153쪽
124 VINDICIAE DI PLO MATUM.esset subactus, & barbarismis, soloecismisque scateret quem propterea Sidonius libro tertio epistola tertia squamam sermonis cestici, in rubigiuem trivialium barbarismorum Vocat. Hoc quidem sermone humilitatis caussa se usos fuisse scribunt Gregorius Turonensis, Issidorus Hispalensis, aliique, licet non omnino, ut ceteri illius aetatis, rustice scripserint. Eundem sermonem usque ad Carolum Magnum obtinuisse probant innumera exempla, dc praecipue auctor MS. Anonymus de miraculis sancti Florentii apud Cangium num. xxIx. ubi ait: Liberales Auidem artes usque temporibus domni Raroli Imperatoris praedecessoribus nostris ita extiterunt extraneae, ut in Galliae regionibus etiam inter summos Pontifices vix aliquis negligentia praepediente reperiretur , qui urbanitate eloquii Onodales fallem valeret venustate exsolvere desinitiones. Sed γο-niam fatente Deo, instansiaque domni supradicti
Imperatoris, quae vetustiores neglexerant, moder-niores adsecutisunt &c. Haud secus ibidem testatum
reliquit scriptor vitae sancti Urbani: Exterarum quippe persecutio gentium, in istestina etiam bella
Regum sic postponi fecerant liberalium sudia lite
rarum, ut usque ad tempora Caroli Magni vix
possent in Galliis inveniri qui inscientia Grammaticae artis essent efficienter instructi.
VIII. Propterea Monachus Engolismensis apud Duchesnium tomo altero pag. 75. in vita Ca-o roli
154쪽
LIAE R I. CAP. UT X. I 2 roli Magni sub anno DCCLxxxvII. haec scribit: Ante
ipsum etiam domnum Regem Carolum in Gallia nullum sudium fuerat tiberalium artium; & Lupus abbas monasterii Ferrariensis in Gallia in epiastola prima ad Einhardum ait , ante Carolum
Magnum longo situ collapsa priorum studia pene
interiisse, de sub ipso coepta revocari aliquantum quidem extulife caput. Idipsum profitetur ipsemet Carolus in ea constitutione, quam de scholis per singula episcopia, de monasteria instituendis edidit. Quod de linguae latinae in Galliis rusticitate M barbarie constat, idem in Hispaniis post Saracen rum irruptionem invaluille testatur Alvarus in Indice luminoso, qui cum reliquis ejus operibus MSS. servatur in bibliotheca Barberina, ait enim: Limguam propriam non advertebant Latini , it aut ex omni Cbrisi collegio vix inteniretur unus in mi
leno bominum genere, qui salutatorias fratri posset rationabiliter dirigere literas . IX. Sed de in Italia, 3e in ipsa provincia
Romana densissimas ignorantiae tenebras medio sae
culo septimo incuetisse locupletissimus testis est Agatho Papa in prolixa epistola ad Constantinum Pogo natum Imperatorem tomo sexto Conciliorum Labbei col. 6 3 q.ubi sui aevi infelicissimi inscitiam luget,quod apud bomines in medio gentium positos de labore eorporis quotidianum victum cum summabastatisne conquirentes, non posset ad plenum intentri
155쪽
os UINDICIAE DI PLO MATUM.fcripturarum scientia, neque ulla eloquentia seculam suppeteret idiotis bominibus . Idem quoque Agatho col. s8 I. in epistola Synodica ad eundem Imperatorem, qui ad se episcopos doctos dirigi postulaverat, ita respondet: Perfecta scientia si adierae pietatis scientiam redigatur, sola est veritatis eognitio: si ad eloquentiam faecularem , non aestimamus quemquam temporibus nostris reperiri posse , qui de summitate scientiae glorietur: quandoquidem in nostris regionibus diversarum gentium quotidie aestuat furor , nunc configendo , nunc
discurrendo, nunc rapiendo; unde tota vita nostra follicitudinibus plena est, quos gentium manus circundat,-de labore corporis vi tus es eo quod pristina ecclesiarum sustentatio paullatim per diaversas calamitates deficiendo succubuit. in sola es nostra substantia fides nostra, eum qua nobis vivere
summa est gloria, pro qua mori lucrum aeternum.
Haec est perse ta nostra scientia. At nihilominus
una Romana ecclesia in tanta rerum calamitate linguam latinam retinuit & sibi propriam effecit: atque apud ipsam pro conditione emporum , semper omnium disertissimi Eu sapientis 1mi scriptores floruerunt , ita quidem, ut primum ecclesia Occide talis, ut docet epistola encyclica Vigilii Papa
tomo quincto Conciliorum col. 329. & deinde una tantum ecclesia Romana antonomastice Laritinae linguae nomenclationem obtinuerit , ut patet
156쪽
Lia ER I. CAPUT X. I a Tex diplomate Stephani IX. in Bullario Cluniacensi pag. I .X. Ut vero etiam saxis Cermonii paradoxa profligemus, juvat specimen rustici insulsique sermonis quincti Sc sexti faeculi proferre ex Antiquitatibus Lugdunensibus a Jacobo Sponio editis, ubi pag. 68.q9. dc 7q. hujusmodi epitaphia leguntur: itubium hunc quintuis nempe quod intueris lector bone recordationis rivi neotiatoris membra quiescunt ; nam fuit iste facio miseris , Sq portus eginis omnebs aris nempe arx fuit praecipuae loca sanctorum ad due, elemosinam orationem studuit. Vixit in pace anns LXXXV. Ob. m. Kal. Aprilis Lxi. P. C. sustini Ini t. quarta. Alterum epitaphium his verbis exprimitur : Hoc tumulo jacet bonom memoriom Rapto, cui vixit ann. xxxv. Tertium denique tale est: Hoc tumulo quiescit bone memoritis Cefarius . vixit anus XIIII. Requibit in pace sub die X. Kal. Decembris Anastam Rufo . P V. CC. hoc est anno nonagesimo secundo supra quadringentesimum, temporibus nempQ virorum doctrina illustrium Sidonii , Cassiodori, Caesarii. Theodericus Ruinarius in Addendis ad Gregoriuin Turonensem pag. Iq I. recitat epitaphium, in quo legitur: Frageti, umeri, tenit, On- detum , tumolo, morebus, Abrilis; pro fragile, humida , tenet , conditum , tumulo , moribus , Aprilis. Alia hujusmodi epitaphia obsoleta dc bar
157쪽
118 VINDICIAE DI PLO MATUM.bara legere est in Roma subterranea Bosii, & Arin ghi, necnon in inscriptionibus Basilicae sancti Paulli ad viam Ostiensem, quas proprio nomine suppresso edidit Cornelius Margarinus, ubi inter alias haec prostat num. 179. Hic requiescit in pace Sabinus VS Pres an i qui bissit annus LIIII-dies xxmi DP xvi Ral Acustas Cons. bmm. in Toelio VC. Cons. Viden' quanta hic elegantia & venustas orthographiae t & tamen hoc epitaphium compositum fuit sub consulatu Boethii viri doctissimi, anno scilicet vicesimo secundo supra quingentesimu
Ad calcem quoque magni Thesauri Gruteriani nonnulla quincti & sexti saeculi occurrunt, quae etiamsi summis Pontificibus, aliisque viris eximiis inscripta silerint 8, leges tamen grammaticae, poeticae, Morthographiae ita in iis negliguntur, ut plane aevi, quo scripta fuerunt, ignorantiam ob omnium oculos
XI. Neque propterea e manibus abjicienda incompta illa, &, quoad sermonis Sc scripturae indolem, malestriata antiquitatis rudera , atque adeo barbara impolita ; maxime siquid in se contineant , unde ad praeteritarum rerum cognitionem, majorum ritus & mores e tenebris eruendos, atque
illustrandos suppetiae nobis adferantur: praesertim Vero quum inde appareat, veteres illos, qui vitae simplicitatem sermone aequare studuerunt, desiderium juvandi gratiae placendi praetulisse. Saneta
158쪽
LIE ERI. CAPUT X. I 29 quantum auri in ejusmodi latinae linguae quisquiliis serdibus ad rem chronologicam, atque historicamillustrandam lateret, satis ostenderunt sacrae & profanae antiquitatis explanatores nostro aevo celeberrimi , Se hos inter Guillelmus Godefridus Leibnitius in praefatione ad Codicem diplomaticum juris gentium. XII. Quod vero ad sermonem eorundem diplomatum spectat, praeter Vossium patrem, dc Henricum Spelmannum, qui Glossaria latinobarbara vulgaverunt, id quoque animo perceptum. est a doctissimis viris, Johanne Meursio, Isiaco Vossio , de Guillelmo Noompsio , qui alia item Glossaria moliebantur, dum mors eorum consilia antevertit: & demum Carolus Cangius omnium, laboriosissimus, qui quod ceteri vix attigerant, aut selum votis & mente conceperant, actu ad effectum cumulatissime perduxit, dum in tria ampla volumina quicquid barbarae dc exoticae, tam sacrae,quam profanae eruditionis in mediae & infimae latinitatis editis, ineditis, publicis & privatis monumentis neglectum jacebat, ipse ingenti sane, M omnium saeculorum memoria digno conatu felicissime diges, sit; exemplum praebens ceteris antiquarum rerum
studiosis id ipsum amplius praestandi: quod non dubito effici posse monumentis, quae passim in Italicis tabulariis delitescunt; quaeque idem Cangius ob locorum longinquitatem praesens contrectare non potuit. R XΙΙΙ.
159쪽
13o VINDICIAE DI PLO MATUM. XIII. At quanuis concedat Germonius rustico sermone homines usos, dc multa contra Grammaticae leges peccasse; hocque ipsum de se testetur Gregorius Turonensis, qui eo sermone se in scriptis sitis loquutum fatetur ; nihilominus sibi persuadere non potest, diplomata haec rustico sermone, de non alio politiori a Reserendariis fuisse conscripta, praesertim quum Dado sive Audoenus Rotomagensis an
tistes historiam sancti Eligit stilo simplici quidem,
at non diplomatico scripserit: cujus tamen diplomata , dum Referendarii munere sub Dagoberto ScChlodoveo II. sungebatur, sunt penitus barbara .
Atqui vel hinc patet quod superius jam abunde
ostendimus, alium stilum in instrumentis, alium in historiis adhibitum: neque a Referendariis eadem diplomata fuisse conscripta, aut dictata, sed subscripta de sigillo munita. Quis adeo est a Musis de apolitioribus literis alienus, ut nesciat nostro hoc aevo in Galliis & potissimum in ipsa urbe Parisiensi disertissimos de ornatissimos scriptores lingua sua vernacula claruisse, ut praeter alios sunt Iacobus Benignus Bossuetus Meldensis, Spiritus Flecherius Nemausensis, & Petrus Daniel Huetius Abrincensis episcopi ; Pelissonius, Duboisius, Nicolius, Her-1nannus, Tillcmontius, Bohursius, Rapinus, Lamyus, Abbas a Trappa, aliique innumeri ex Academia Gallica Quod si cum istorum candidissimis scriptis diplomata regia indies edi lita conferan-
160쪽
LIBERI. CAPUT X. 13 Itur, quis continuo non videat, haec tantum ab illis differre:
uantum Hi panis Veneto di det Eridano tXIV. Hoc 1ane nullo negotio assequetur Germonius, si perpenderit dictiones, verba, Sc orthographiam regii diplomatis ad calcem suae Disceptationis pro ejusdem editione concessi : atque inde quam facillime colligere poterit, cur Audoeni, cum h ii laudes prosequitur , elocutio sit sane tolerabitis ;GH ejusdem, cum Regis nomine diplomata conficit, oratio sit plane barbara ; nisi tamen vulit ipse deceptor audire, quasi falso diplomate, de obsoletum
stilum Gallicum mentiente, operi suo regiam audioritatem conciliare studuerit. HuSdem omnino ponderis ac cetera, nempe levissimi, ea sunt, quae animadvertere pergit Disceptator, loquutionem scilicet Gregorii Turonensis, qui rusticam non uno in loco se adhibuisse profitetur, multum differre a rusticitate & barbarie sermonis, quo Merovingica diplomata coalescunt: unde apparere pro certo existimat, ad Reges Merovingicos ea neutiquam pertinere. XV. Verus nenimvero licet humilitatis de modestiae caussa, uti diximus, se rustico sermone usum idem Gregorius profiteatur, quum non omnino , ut ceteri suae aetatis homines rustice scripserit; nihilominus si Germonius illius opera non incogitanter volutasset, proculdubio in iis eandem crassam barbariem de rusticitatem reperisset: de primo qui-