장음표시 사용
101쪽
Rei eommunio eli quasi- contractus , quo d- , pluresve in societatem rei singularis incidunt sinaeon sensu ; veluti si duobus eadem res donna , vel legata sit (H. Ex hoc negotio, sicut ex Suacumquialia communione oritur actio communi dividundo , ruae datur socio adversus socium , ut res communis ividatur, & personales praestationes obtineantur . Hinc si ratione communionis alter sociorum in rem communem aliquid impenderit, si servum necessarium emerit, domum communem aedificarit;& contra, si ex re communi fructus unus solus perceperit,
vel si quid damni in re communi dederit dolo , aut culpa , iudicio communi dividundo personalium praestationum nomine agitur , Non enim quaeritur de rerum divisione, sed quid unus alteri praestare sit obligatus (b . Isthaec actio mixta est, perpetua , S duplex (c : uterque enim actor est, & reus. Ille vero pro actore habetur, qui prior provocavit ad iub
Hereditatis communio est quas-contractus , quo inter duos, pluresve heredes hereditas sive ex tellamento, sive ab intestato communis est se . Ex hae communione oritur actio familiae erciscundae mixta,& duplex ex lege tabularum descendens , quae competit heredi adversus coheredem ad divisionem rerum hereditariarum, & personales prae stationes (D. Adversus eoheredem autem haec actio competit: nam alias contra eum, qui titulo singulari possidet res hereditarias, rei vindicatione experimur: adversus eum
(D L i. pr. t. Item Labeo a a. s. q. T. Famit. erctfro
102쪽
De Obligationibur die. yy vero, qui pro herede, vel pro possessore possidet ,
hereditatis petitione a itur (H. Per Hereditatis aditionem heres obligatur lega tariis, ac fideicommissariis ad praestanda legata , &iideicommissa . Heres enim nullum negotium cum legatariis , & fideicommissariis gessit. Ex contractu itaque non potest obligari . Cum lebatariis tamen,& fideleommissariis , ubi adiit hereditaten , contraxi ila videtur (b . Proinde actione ex testamento pulsatus non modo legata , & fidei commissa praeuabit; sed etiam dampa levissima culpa illata (e). Isthate actio non pertinet ad ereditores, quibus herei ex vero contractu obligatur. Cum enim is succedat in ius universum defuncti , eadem actione convenitur , qua adversus defunctum foret actum . Neque pro nobis tantum , & eoutra nos , sed pro heredibus , & contra heredes contrahimus (d . Postremo qui non debitam pecuniam errore facti solutam aeeepit, quasi ex mutuo tenetur condictione indebiti . Qui enim ob errorem , quod non debebat , solvit tacite contraxisse videtur , ut repeistat , solutum . Errans siquidem non consentit solutioni ; & nemo praesumitur velle locupletari ex
aliena iactura (e . Condictio autem indebiti cessat in iis causis, in quibus lis inflatando crescit in duplum Un , veluti in lege Aquilia , in legato ad pias cautas , in deposito miserabili . Id inde fortasse factum , quod in iis speciebus non tam indeis bitum O I. Heredes et s. S. I. T. eod.(b) I. Apud Iulianum s. s. s. d. Rusi. ex em f. in
103쪽
xoo Lib. III. Tit. aenae hi tum quis solvere videtur , sed sibi consulere propter periculum inficiationis , & quas de dubio litis
xventu transigere e quod autem transactionis causa
datur , repeti non potest (o . TITULUS XXIX. Per Das persyas nobi Obligatio ibuitur i A Dquiritur nobis obligatio & per nos ipsos, &Per eos, quos habemus in potestate , filiosf. scit. & servos . Per filios L quidem adquirimus omnes actiones, quae descendunt ex peculio profectitio quae enim ex castrensi, vel quasi-castrensi pro manant, eas fili i f. sibi parant , quasi patresf. proprium pamirimonium habentes (H. Actionum vero , quae expeculio adventitio veniunt, sibi proprietatem , patri usum fructum filiis. adquirunt ce) . Illud autem hae in re animadvertendum est , initium semper contractus spectari oportere : proinde filius .familias sub eonditione stipulatus, si emancipatus fuerit, ac deinde extiterit conditio, patri actio competit OQ. Per servos etiam sebligario nobis adquiritur , etiamsi fructuarii sint. Hinc servi dispensatores si pecuniam nostram foenori collocaverint , nobis obligationes adquirunt. Quod si fuerint communes femui, pro parte dominica oblisationes adquirunt, nisi uniua
104쪽
Per procuratorem vero, nisi cedatur, non adquiritur obligatio . Tantum si mandatarius, uti nudus minister nomine mandantis , vel ex re illius con traxit, mandanti obligationem adquiret . Quare synummos meos tuo nomine dedero veluti tuos, absente te, & ignorante , ex sententia Aristonis , &Juliani , tibi obligationem adquiri, ait Ulpianus (H. Et si procuratori praesentis fuerit cautum , ex sti-hulatu actionem utilem domino competere , idem Ctus respondit (6.
. seu ibas modis tollitur Obligat o i
o Mntu ostigatio vel ipso iure tollitur , vel pes
exceptionem. Ipso iure tollitur obligatio, cuni t ta extinguitur ratione substantiae sine auxilio magia stratus. Nihil enim tam naturale est , quam eo ge-here quidque dissolvi, quo fuit eolligatum . ita ver-OJ sa Mit. h. F. b) I. Certi p. s. E. m. de Reh. credis. ) i. Si prorarisori p. de U. O. 13 si servus communis dixit et domings meis, nomiis me appellativo, pro parte dominica adquiret . Si vero nominibus propriis , puta, Cato, & Seso dominis meis, partes fient aequalis: & si alter non potest suam partem Adquirere, alter solus totum habebit . Quod si unius iusti fuerit servus stipulatus, illi tantum adquiret, qui iussit S. g. b. t.
105쪽
horum obligatio verbis tollitur: & nudi eonsensus obligatio contrario consensu dissolvitur . Per exceptionem tollitur obligatio , cum , manente eius sub stantia , effectus obligationis impeditur (at . Nihil vero interest, ipso jure quis actionem non habeat,
an ea per exceptionem infirmetur (b i De exceptionibus infra e hele tantum modos enarrabimus, quibus ipso iure tollitur obligatio. Eorum autem qua-
censet , scis . Solutionem , Acceptilationem , Nouationem , di Icontrarium consensum. Solutio est naturalis praestatio ejus, quod debetur. Solutione itaque vinculum obligationis solvitur. Nee refert, utrum redditum , aut in durium sit , nee ne chirographum (e . Tantum solutionem asse vetanti probationis onus in eum bit. In qua sane specie de
bitori competit condictio ehirographi , uel actio ad exhibendum (H. Iam vero solutione obligatio tolliatur , ubi solvatur , quod debetur et aliud pro alio invito creditori solvi non potest p) . Ceterum sidebitor restituere nequeat, nee dolo fecit, quominus posset, is quidem , quanti advertarii interfuit , condemnabitur (f . Illud etiam recte reseripsere Prine ipes , solutionem ipsi creditori fieri debere , aut ei, cui is mandavit, la) totumque debitum fimul, & semel solvi oportere, responderunt Prudentes. Particularis enim Iolutio multa habet incommoda s
106쪽
libus modiae tollitur obligatio. Io da, & nexus obligationis est individuus, neque partes debentur,sed totum (a Tantum si creditor consenserit; vel ab initio ita conventum, solutio per partes fieri potest (b . Ceterum solutio loco idoneo , &tempore nisi fiat, debitorem non liberabit, puta in domicilio creditoris, vel ubi eonventum (e . Si veto ante tempus conventum debitor solverit, liberabitur, ubi dies favore rei fuerit adiectus e quod si favore creditoris adjectus sit dies, liberatio non con
Solutio autem fieri potest non modo ab ipso debitore, sed & a quolibet alio; sive is pro sciente . sve pro ignorante, sive etiam pro invito solverit (e . Neque obstat, quod invito beneficium non datur ;naturalis enim, ae civilis ratio suasit , alienam eonditionem etiam ignorantis, & inviti meliorem nos facere posses D. Ceterum ubi quis pro nolente &specialiter prohibente solverit , frustra repetit sol
Solutione porro pro reo principali facta, etiam ii, qui pro ipso intervenerunt, liberantur . Atque hoc est, quod ait Ulpianus (hi , in omnibus speciebus liberationum etiam accessiones liberari, puta adpromis ores, hypothecas , pignora. Id inde factum , quia fideiussores, & pignora sunt tantum accessiones obligationum e sublata vero principali obligatione, tol
107쪽
litur accessoria; uti, sublata actione per sortis solutionem, vel per praescriptionem, de usuris, vel huctibus iudex non eognoscit (a) . Tollitur etiam obligatio accepti latione . Acceptiolatio est stipulatio , qua creditor animo dissolvendae obligationis debitori interroganti , respondet, se debitum accepisse, quod revera non accepit (b . Formula imaginaria hujus solutionis haec fuit e Maeri sacceptum-ne fers, quod tibi debeo ex stipulatu' res p. acceptum fero (c . Hinc apparet , accepti lationem in eo a solutione differre , quod lalutione naturaliter . aecepti latione civiliter lolvitur obligatio (H .
Aeceptilatione autem tantum eae obligationes tol-Iuntur , quae verbis contrahi solenti iuri enim consentaneum est, uerbis contractam obligationem ver-
his dissolvi (e . Tantum si quaevis alia obligatio ac- hepti latione sublata sit, reus non ipso iure, sed per exceptionem taciti pacti de non petendo , vel per exceptionem doli mali liberabitur (f) . Ceterum uemadmodum, quod debetur, si creditor consenerit, pro parte recte solvitur ; ita & accepti latio in parte debiti fieri potest O . Id tamen locum habet, s res diu Tionem reeipiat: ubi vero res est individua, veluti si servitus debeatur , accepti latio pro parte nullius est momenti H.
108쪽
Oudus modis tollitur obligatD. IOS
quiliana, qua omnes ex quacumque causa obligati nes tolluhtur. Eius auctor Gallus Aquilius , cautionum artifex, cuius prudentiam populus Romanusiae cavendo, non in decipiendo semper perspexit:(a, Nimirum ceterae obligationes convertuntur in verborum obligationes per stipulationem Aquilianam,deinde accepti latione tolluntur. Huiusce accepti lationis formulam exhibet heic Tribonianus (b) : sedit Nid te mihi ex quacumque causa dare , facere, oportet , rara tam pecuniam dare Dondes P sponded . Tum subjicitur accepti latio e seuod tibi me daturum spopondi, acceptum ne habes p acceptum habeo . Itaque ad Aquilianam stipulationem tantum pertinet definitio acceptilationis a Modestino procusa , qua acceptitati dicitur liberatio per mutuam interrogationem , quatitriusque contingit ab eodem nexu absolutio (H . Praeterea obligatio novatione tollit ut . Ea definitur prioris debiti in aliam obligationem vel civilem, vel naturalem transfusio, atque translatio (H. Adeo autem novatione perimitur prior obligatio, ut, novatione legitime facta , fideiussores, pignora , hypothemcae, quae accesserant priori obligationi, liberentur, &ulFrae eurrant lo . Quin & per novationem prior obligatio tollitur, etsi posterior inutilis sit . Hinc si creditor . quod sibi debetur a Titio, stipuletur a pupillo sine tutoris auctoritate , prior debitur liberatur, & posterior obligatio nulla est (fi.
109쪽
re, ae debitore vel mutata persona seu ereditoris, seu debitoris . Ubi persona ereditoris , ac debitoris manet, novatio fit, vel si obligationis species mutatur , veluti si quod ex emto debetur , tamquam et mutuo in creditum deducitur ; vel ubi nova ualitas adiicitur, veluti dies, conditio , correus, fi-eiussor, pignus, aut poenas vel cum antiqua qualitas detrahitur sa) i modo tamen inter eontrahentes id nominatim actum sit, ut in secundam obligationem iretur (R (i . Cum vero personarum mutatio fit , ea triplici modo contingit , vel mutata persona creditoris, vel debitoris ( quae novationis species v catur delegatio 3 vel mutata utriusque persona. Deis legatione porro debitor alium pro se reum, seu exis promissorem dat creditori per stipulationem . Deleagare enim est vice sua alium reum dare creditori , uel eui creditor iusserit (H. Illud autem certum est, quod , facta delegatione , prior debitor liberatur , quamvis delegatus non sit Iolvendo, vel naturaliter tantum obligetur (H. Quem-ca I. Si ex pretio d. C. Si rart. per.
contrahentes hoc actum esset , ut novaretur. l. Si St elum 8. Cult. I. Fundum g8. I. Aliam et v. F. de No ruat Is autem expressus novandi animus non semper, Nec necessario requirebatur, nec excludebantur conjectu rae voluntatis s. g. h. t. Sed quia interdum dubium erat, utrum novandi animo id aelum esset, voluit Justinianus, Ut prior obligatio non novaretur , nisi nominatim hoc aetam esset novandi animo I. uti. C. de Novat. unda
desumtus est S. I. Instit. h. t.
110쪽
Puibus modis rectitur olligatio . to
Quemadmodum vero accepti latio ad verborum obligationem pertinet , novatio ad omnis generis eontractus et ita mutuus dissensus proprius est modus solvendi contractus consensuales . Nihil enim tam naturale est , quam eo genere quidque dissolvere , quo fuit colligatum (a . Per mutuum autem dissensum fit negotii dissolutio , modo res adhue sit integra , veluti si res nondum tradita in emtione venditione, & pretium nondum solutum(b Si enim, tradita merce, & pretio numerato, emtiovenditio solvatur, novus potius contractus iniri vi
Praeter modos quatuor enumeratos alii adhuc sunt,
quibus obligatio ipso iure tollitur. Ita tollitur obligatio Confusione, i. e. concursu iuris debitoris, &creditoris in eadem persona , ut si debitor ereditori heres extiterit (G. Itidem perimitur obligatio com- Pensatione , per quam inutiles solutionum ambages declinantur (e . Quin & rei interitu debitor ipso iure liberatur , modo dolus , vel culpa debitoris absit , veluti is interpellatus non dederit (s . Huc referri potest obsignatio & depositio pecuniae debitae
sollemniter fana (g ; vis , & invaso (m: alienarum litium redemtio eontra legem Anastasianam (i : &