장음표시 사용
51쪽
qui maxime , Obseruant VELLE PAT II, 3ς. Vir in santum laudandus, in quantum virtus intestigi potes. U. Vo, Eo, τε MVAEMTO, Foeeurrunt, eleganter muturipoterunt ita, ut in priore commate Ts VI Sura in posteriore I TA ponatur: SALL. Iugurth. LXXXI. Positi quisque opulentissimus videatur, ita Romanis hinem fore. Id est, quo quis erit opulentior, eo magis bosis Romanis libitur. III NON MODO, SED ETIAM variis modis eleganti variatione redduntur. Exempla id doee-hunt. NE P. apud LACTANT. Insit. III, IS . TAΝTm ABEST, ut ego magiseram esseputem v rae4bilosopbiam , beataeque vitae perfectricem , UT Eis magis existimem opus esse magiseris vivendi, quam plerisque, qui in ea disputando versantur. id est, non modo pbilosophia non es usi a vitae, sed ipsis etiam philosopbis magisris opus es. CIC pro Mareell. II. Piu es tantum flumen ingenii, ita dicendi aut serihendi vis, tantaque copia, rae N O N DICAM
exornare, Eo enarrare res tuas gem possit, id est, non minuo exornare, sederenarrare res gesas tuas nemo potes. A CIT. An XIII. 2o. Sed cuicunque, ne dum parenti, defensionem tribuendam, id est non parenti modo sed cuicunque etiam defensionem tribuen
IV. DICO sequente NON mutatur in NEGO.CI C. Cati III egaui, me esse facturum. v. OPOR TE T variis exprimitur formulis, umlossint, quae sequuntur et Ic Phil. XI S NON POSSUNT NON prodige vivere, qui nostra bona sperant, quum simMnt sua. OCERE NON
POT VI, quin te boaetarer Dandam tibi hanc operam DV X l. .
VI. FIDAM etiam exprimitur par NESCIO QUIS TERENT AGOb IR, 4. Prodi nescio
52쪽
Ita&fortefortuna, exprimitur NESCIO QUO CASU NESCIO QUO PACTO NESCIO Quo FATO MEO. VII. Pro TOTVS saepe oeeurrunt formulae, OVAM LONGPM EST VANTVS OVAM TUS EST, 2UAM LATE PATET v. c. --νe, quom longum es Germania, quam late paten Eleganter CICERO pro Mareosis re otiis hoc, quantumcumque es, quodcerte maximum es, totum es,
DE FUNDAMENTIS STILI RHETORICIS.
Qitalia hie intelligantur fundamenta rhetorie II. Quotupliei illa finiri II Quid sit Latine eoncinne, ornate, apte diceres IV. Quomodo voeabula pura suspectu discerni possint ρ . Cauendae sunt voces hi-hridae. VI. Vtin quae analogiae grammaticae repugnant. VII. Ne non vocabula barbarae originis. VIII. Ex parte etiam Graeca. IX. Et Graeeita X Suspecta quoque nomina coloraim in edo. XI. Nee non adiectiua in alis labilis, ct aduerbia in aliter vi abilia ser. XII. Qitatehus retinenda vocabula celesiastici XIII. Quatenus a vocabulis iuridieis cauenduma XIV. Nee non a voeabulis philosophiei. XV. Et poetiessa XVI. Re denique obsoletisa XVII. Coneinnitatem orationi eoneiliant periodi. HII. Qiii periodus XIX. Qiiotuplex Quid periodus simplex XX. Quid composita XXI. Periodus bimembris. XXII. Paristieulae eonnectendi in illis usitatae. XXIII. Periodus trimembris. XXlV. Periodus quadrimembris. XXV. Memhra periodorum non sint nimis inaequalia XXVI. Periodi quatuor membris maiores in vitio ponuntur. Tales sunt Periodieon , neum de asis. XXVII.
53쪽
. Vsua periodorum. XXIX. Quid sentiendum de numero oratori, XXX. Ornatam orationem reddunt translationes XXXI. An etiam metonymic synee- doelie XXXII. Figurae etiam orationem ornant. XXXui mee non formulae antiquae XXXIV. Et ada-gia. XXXV. Et sententiae. XXXVI. An etiain versus ct hemistichic XXXVII. Apte discimus, si varias dicendi formas distinguimus. XXXVIII Stiliis Laconicus XXXIX. Atticus XL. Asiatieus. XLI. Rhodius. XLII. Quis horum praeserendus XLIII. Alterastili diuisio. XLIV. Stilus tenuis ct secus. XLV. Mediocris x inaequalis XLVI. Magnificus XLVlI. Frigidus. XLVIII. Florum usus. XLIX. Tertia stili di. uisio L. Stilus perspicuus ct obseurus L Stilus grauis, asper, vehemens, splendidus, circumductiis. LII. stiliis elegans, optastieus, floridus. LIII. Sti. lus moratus. Iv. Stilus oncitatus hiarenthyrsus. LV. Dicendi vis. Quarta stili diuisio. LVI. Stilus phl. losophieus. LVII. Stilus historicus. LVIII. Stilus dia logicus. LIX. Stilus oratorius. LX. Stilus politicus&eiuilis LXl. Stilus epistolicus. LXII. Stilus poeticus. LXIII. Stilus arsutus. Is
euiora suerunt, quae superiore capite
'monuimus, eaque, si mens non laeua
fuisset, iam in ipsis scholis inferioribusrbetorva diligentius imbibi oportuerat. Iam adgrauiora pergimus, id est, ad fundamenta RHETORICA Quemadmodum vero superiore capite non ipsam complexi sumus grammaticam ita mic non uniuersam thetoricam, a sed ea, quae ad stilum tantum faci-- Unt, tracemus iundamenta,
a Rhetorieam de inuentione, dispositione, loquutioneo actione praeeipere, nemo ignorat. Verum nobis eum sola eloquiitione negotium est de qua operam dabimus
54쪽
bimus, ut multa, quae in plerisque rhetoricis scriptis
frustra quaesiueri , moneam rasa
II. Ceterum quidquid de loquntione suotvli- praecipit Rhetorica, illud omne ad quatuor cio eo potissimum capita videtur referendum. Puis genim esset dicendi modus melior, quam MLA
TINE N CONCINNE, NOR A TE, re ad id quodcunque agetur, A PT E CONGR UENT DRque dicamus
h Verba haec sunt CICERONIS de orat. III. io nisi quod ille, muta concinnitate, dilucidam esse debere
Orationem, monet. Ne vero praeter rem quatuor ista
posuisse iundamenta videamur, operae pretium suerit, quadripartita istius distributionis reddere rationem Qui aedes elegantiores molitur eum sollieitum esse oportet de materia bona, solida ae exquisita. Qi a comparata, ibit tamen, quod oculos hominum ferat, exstruet, nisi accedat conformata quaedam regulis architectonieis ad cuius exemplum fabri exstruant aedificium. Praecipue enim ad elegantiam aedium pertinet iusta partium omnium mensura, proportio, quae sine idea illa vix poterit obtineri. Exstructae vero ad hane mensuram aedes deinde variis coloribus te. f Ora opere, imiris exornantur. Enimuero si uel maxime haec omnia accesssierint non placebunt tamen aedes , nisi το πρεπον fuerit obseruatum. Alia enim aedificandi ratio in palatio principis, alia in templis, alia in priuatorum aedibus, alia denique in praediis rust1- eis locum inuenit, ludibriumque merito is deberet hominibus , qui columnas Corinthiacas praedio rustico adaptaret. Iam eadem est stili elegantioris ratio. Materia, qua sermo elegantior componitur, sunt voces chloquutiones vere Romanae, atque inde ante omnia ostendendum, quid sit LATINE dicere. Sed verba illa ae loquutiones Romanae, quantumuis elegantissimae, parum delectabunt, nisi ad periodorum mensuram, veluti ad ideam architectonicam, omponantur.
55쪽
Qiiod qui facit, is demum CONCINNE dieere videtur. Sed quamvis re hoe fuerit obseruatum, tamen ne siet quidem laeebit orati, nisi ei ornamenta quaeis dam, tanquam picturaeis olores aecedant. Vnde diximus, O M A TE esse disendum. Denique ut non una omnes aedes deeet aedifieandi ratior ita nee omnibus scriptionibus idem eonvenistius, eademque dicendi forma. Alio enim stilo epistolas, alio historias, .lio orationes, alio panegyricos, alio satiras, alio dissertationes onscribi oportet. Qitas stili formas, si quis recte ae deeor expresserit, is demum A PT E CONGRvENTERQUE dieere videtur.
fri/s, uix LATINITAS orationi puritatem
Latme conciliat; CONCINNIT A eam in iu-. stas periodos ac decoram veluti mensuram piadis a Mimpingit ORNATVS ut admirationi sit;
δε CONGRUENTIA denique, vinea decoro aberret, essicit. Si ulla harum virtutum desit, vix reprehensionem doctorum effugiet oratio tantum abest, ut ulla laude digna videatur c
e Non rectius hoe, quam exemplo, poterit a nobis demonstrari. Si quis Corinthi descripturus excidium, ita loqueretur L. Mummius Corinthum erudelitera uinauit, quisque intelliget, hane orationem lixisis calonibus, quam docto homine, esse digniorem. Neque enim LATINUM est ruinasit, atque hine stilo sua puritas des. Sed emendabimus istum naeuum, ita dicemns L. Mummius Corinthum funditus deleuit. Sie Latina quidem ct pura erit oratio puerum ne se quidemi et ver ha quenquam delectabunt, quia nondum audimus periodum, sed propositionem logicam. Dabimus ergo operam, ut his verbis etiam sua constet CONCINNITAS, eaque proinde hae periodo eoncludemus L. Mummius Corinibum, quod Romanam maiestatem parum reuereri videretur, mira fueritate uertit Sic omnia erunt Latina , iusta quoque ct concinna erit
56쪽
exit periodi mensura tamen nondum quidquam audies, quod Mireris. Nondum enim ullus attesta sit OR MAT V S. Age, ne hie quoque possit deside rari, ita dicemus : L. Hur maius Corinthum, Graeis ciae oeulum , quum Romanam majestatem parum suspicere videretur, mira fueritate est diri Iam demum S Larina coneinna dromata est oratio, adeoque non potest non placere. Et tamen si quis hae pe-xiodo in stilo historieo vel in dissertatione didastiea,teretur, is τοπρέπεν vix videretur obseruasse. Ex quo
sequitur, ut de APTE CONGRUENTER Qv Edieandiim sit.
IV. LATINE&pure quomodo dicen momas dum sit, ita ostendere conati sunt eruditi, ut v-
integris libris voces parum Latinas ac sii tauspeetas collegerint dD Enim vero quum L . z
taediosa sit ea methodus satius erit, regulas μιλquasdam, quales neminem adhuc dare memini, de vocabulis suspectis suppeditare.
d Multi exstant huius generis libri Noti sunt m R. IO. Vos s II de vitiis sermonis, o VOR STII de Latinitate falso meritoque suspecta, CHRIST. Em L A RII Antibarbarus o Curae poseriores, GAR. ANDR. D VCRERI de Latinitate veterum iure- consistorum, D. G. ΜΟ RHOFII de pura Dictione Lat Liber, cui notas adiecit . . MOS HENIUS,Hanouerae, Iras. 8 dc huius generis alii.
V. Prima ergo haec esto regula: Ab omni mumdaasus vocibus horidis e rus magna svrgeat
necessitas, est abstinendum. ae
e Vocantur onera bibridae, quae ex diversis linguis onflatae sunt, veluti ex Graeca ct Latina, ex Graeea Germantea, ex Latina FGermanica, o e. Sine veterum exemplo itaque dieitur MONO CVLVS. Est enim haee vox hibrida, eonflata ex Graeeo μονος , ct Latino oculus. Veteribus magis placet V NOCVLVS. Vid.
57쪽
Vid. V . Curetii. III. I. GEL L. μα Att. III. Ii vel LVSCVS nam hoc non strabonem notat, einen Seielenben, ut vulgMutant, sed unoculum C E L. A R. Antibarb pag. or Aeque absurdum ae hibriis dum est BIGAMVS compositum quippe ex Latino his Graeco γαμος ExcusaMusii ERONY, adu.Iouin I, 8.ervis dixit digamus himaritus. Non magis Latina sunt ARCHIDA PIFER, ARD HI PIN. ER a Priores enim syllaba Graecae posteriores Latinae sunt. Voces vero hibridae semper Latinis auribus visae sunt inlotirabiles, nisi quod nonnunquam comici ioci caussa eiusmodi voeabula fingunt Tale est L ANILOGVS apud PLAUT Pseud. I, 3. v. M. si is locus sanus est. quidni enim eripiserit Plautus tuus a
analogiae 0 Contingere huiusmodi quid potest in titulis magno. rum principum, qui vix aliquando possitnt elegantius Latiniusque reddi, ut non eorum dignitati quidquam detrahatur. Hic sane prudentia suadet, ut malimus parum I a in e quam parum reuerenter loqui. Exemplo esse potest ARCHI DUCIS titulus, Austriacae genti proprius. Hibrida haec vox est, sed quo eunque modo eam reddideris , vix effugies reprehensionem. Si magnos duces vocaveris, pares illos reddas magno Duel Hetruriae, sin supremos duces, a nexu cum Romano imperio eos absolues, siprimos duces hoc quoque insolens erit. Recte igitur atque ordine feceris, si Archidueis titulit in , parum Latini in licet, retinueris. Nescio an idem die endum de titulo ARCHIMAR. SCHALLUS. Nullum enim est vocabulum Latinum, quod arsebusti notionem satis exprimat. Stul tum esset, ut plaeeas grammaticis,principibus displicere velle, di hos laedere, ne Pristiani maiestatem laesisse videaris.
VI. Secunda regula haec est, Voces o- gramma mnes, quae analogiaegrammaticae repugnant,
ricae re vel barbarae, Uvel certe spectae sunt i
58쪽
s Hine quilibet videt, harbaras esse voces, quae sequuntur :AEQUANIMITER. Non patitur enim analogia, ut a substa itiuo animus dedueatur adverbium animiter. Purius ergo dixeris aequo animo aequissimo animo. .
A MICABILITER, eiusdem generis est. E CONTRA. Non enim praepositio e adverbiis solet iungi Castioris LatiHitatis amantes ponunt ONTRA, E CONTRARIA PARTE, E CONTRARIO , CONTRA EA. Vid. CELLAR. Antibarb. 1 3O. Hue etiam pertinent, quae supra p. IT. notauimus DXTRINSECUS, in forma adiectiva, INTRINSECE, VXORATVS aliaque hujus generis. h Sunt enim quaedam dudiae auctoritatis, S licet analogiae repugnent, tamen apud Veteres Occurrunt. Tale est illud IMPRAESENTIARUM, de quo supra pag. T.
VII. Sequatur regula tertia Omnia voca Me Mobula barbarae originis V in cultiore Latini vocabulatate, tamquam scopuli, fugienda sunt, nis ea Dr iam pridem ciuitate donata constet.' st j m .
h Quum barbari, maxime Gothi, Vandali, Longobar di, Franei, veluti ex ompacto, prouincias Romani Imperii inuaderent, Latinitas antiqua sensim ad diale clos, Italicam ct Gallicanam, Hispanicamque Meflexit.
ini a Latin praemig. Et L. Dus is origine lino guae Italicae. Vnde statim sequitur i. t omnia voea bula ex lingua Italica vel Galliea in Latinam inuecta barbara iudicentur. Talia sunt pleraque adiectiva in VI, v. e. assectuosus, miraculosus, rigurinus seriosus, pompulis, virtuosus. Proba tamen sunt vitiosus. probrosus, pretiosus, prodigiosus m. Nec minus Galalieismo atque Italicismo originem debent, vacantia,β- perioritas, succursus, subalternus , Atuari vel tuatio, reuolutio, revisio, rementio, recompensare, recom
59쪽
mendare, rati are , prοβectio, prioritas, partialis, neutralis, modernus, pro regula, Liga lubric tas, irregularis , irreconciliabilis, importantia, pro momento vel pondere, fortalitium, disrictus eorrespondere , confortare , condolentia , condescendere, complacentia capitaneus, esialitas, assisentia , approximare , appropriare, ct quae sunt huius generis alia, quae iamdudum e Latio proscripsit in Antibarbaro suo CELLARIVS Quum porro Germanicae linis guae nihil plane eum Latina eommerei sit multo minus vocabula origine Germanis in eligantioresilo inueniunt Deum Talia sunt rem, ine Burg, seudum.
Edushe, ct huius generis alia. h Iam dudum enim veluti civitate donata sunt voeabula quaedam Persea, veluti, pro thesauro, paras sa pro spatio itinerario, acinacescte item quaedam Galliea, ut essedum. Haee omnia recte ct sine vitio adhibueris.
Exparte VIII. Obseruandum quarto vocabulacia,ta oeca, nis veluti ciuitate donata, D in eis gantiore oratione non esse adhibenda m Nec
usquam Latino textui voces Graecae immiscendae, nisi vel docendii vel amici cuiusdam eruditi oblectandi caussa'
I Innumera sunt voeabula origine Graeea, quae velut ius eiuitatis obtinuerunt: e. g. antidotum, bassus, amcora, trophaeum che. De horum probitate non est,quod dubite .m De iis ergo hic loquimur voeabulis Graeeis, quae seoquiorum temporum inuexit usus, ct quae frustra quaeras apud veteres. Si abessus ecclesiasticum est, pro quo veteres dicere maluerunt profundum, vorago. Pro agon , vel agonizare veteres dixerunt, extrema. animam agere. Autochiria non modo nouum est, sed
60쪽
eis non est,iniit sibi infert manus, sed iii sua manu alitruid effeti, teste HESYCHIO. Non magis probaint, blasphemia pro exsecratione eremuspro loris deis fertis exotericus pro peregrino vel aduentitio, πο- erisis pro simulationepietatis, 'pocrita enim vete. ribus erat artifex theatralis. Vid. VET. Neron. XXIV. moechari pro adusterium committere nesteis sicus pro recentiore vel iuniore et orphanus, pro pupillo i raxis pro usi zelus pro aemulatione vel studio De quibus CEL L. Antibarb. cap. I. p. ai6.n Nam quum in disciplinis saepe eontingat, vi res quaeisdam Graee quam Latine possit facilius explieari nemo prohibebit, quo minus in scriptis didataeis Graeacum sermonem Latino misceamus, dummodo absit asian latio Graeca enim εριφατικωτερα esse debent,nis risummouere velis. inerisum moturus P LAV-ΥVs Pseudol. I. s. v. 67. Graeca, quae nihil emphaseos habent, Latinis immiscet. - SI Eequam scis filium tibicinammum amaret PS. ἀδεῖ negare. I. Li rare quam uelitari πὸ πον in τουτο negari. Ridieula sane haee assessio, nee magis serenda, quam si quis Germanice dicere velit et has stine pedes Medibrochen. Debent ergo Graeea aliquanto μ πικώτερα eM, qualia exempla parum apud CICERONEM, PLINIVM aliosque auctores idoneos occurrunt.
Exemplo esse possunt CICERONIS Epistolae oa
Atti m Quum enim hic Ciceroni familiarissimus es set, ct maximopere amaret Graecas litteras, vix ullani ad eum dedit epistolam, quam non pluribus Graeeis sententiis, tamquam gemmis quibusdam, distinxerit.
IX. Nec avocabulis tantum Graecis absti Gis,adam endum est, verum etiam a Graecismis, id est, etiam
hrasibus ad Graecae potius quam Latinae inguae analogiam compositis,o quamvis eas 'nonnunquam in deucus habuerint auctores