Principia linguae burgundicae, selectis historiae exemplis exornata per Antonium Franciscum de Pratel

51쪽

Ex Casus vulgo numerantur , ut apud Latinos, Nominativus, enitivus , Dativus , A Cusativus , Vocativus, Ablativus. Sed in Nominibus: Pronominibus Possessivis Nominativus ab Accusativo,&Genitivus ab Ablativo non distinguitur. Vocativus est ipse Nominativus omni carens Artaculo, cuius loco Intem jectio Aapponitur, ut Declinationes probant pag. 16. C. NUMERus duplex est Sressu IAR is quando de Ino, LuRAtis quando de Pluribus agitur. Formatur hic ab illo per additionem litterae si fine tam Substantivorum , quam AdjectiVΟ-Tum , ut Grand Eoi Rex magnus , grand Bois Rcges magni Mabo bla=ichie. maisons lanchies; domus dealbata , dealbanae, C. Sic etiam omnia in emasculinum clausum si nita, ut Dignite dignitas , dignites dignitates.

Aime amatus , almes amati, C. EXCIPE, I. Terminati in au eu, ou, addi, tur in Plurali, ut, anteau pallium, ma=Iteaux, Lisu locus, ieux Clou clavvi, cloux , , c. Participia tamen Pasitva Terti. 1 Conjugationis in eu litteramo adsciscunt, ut Conceu conce-PtuS conceus. Meti debitus , deus , Θ c. Sic leu caeruleus trou foramen, Mato prae- crassa selis, Louρ-garou Lycanthrophis, sol et fouasiis, col Vel ou collum, sol vel ou amenS, mol

a. hi a vel audesiuentia, mutant a Mail in

52쪽

Ex CIPE, Bal chorea fana lucerna , fatales talis, delai rei Capita, navalis.Valis, tira pectores , a palus , alti rati apparatus , ercall ile , Camail pomis, ait iudicularis lusus, eventat flabellum, portali porta major, calcati Ium, goisvernat gubernaculum, Serrai Turcica Regia, cyoueti intail terricissum, Pasilinat Pascha lis, hae faciunt Bais, attira is, S c. Ait allium , singulariter frequeutius , quarri lae pluraliter. 3. Ir i terminata, si Vocalis immediate pr.ecedat, pol t assumunt ut Esprit spiritus espriis. ago fasci , fagoti c. Gut omnis δ totuS, facit ous. Si vero t finali ne natur Con nans, Poli syllaba sine omina, Inutatura in s ut,

Attamen in Monosyllabis Consonantem anter habentibus addituris in. , Dent dens, denis Porsportus potas, o c. Cent centum, mutat in plurali tria es ut Deu .eens hevauae qui teS, equi ducenti.

Singulariter Pluraliter. Bel Pulcher,

53쪽

Sic es ius 'un TMen pictae Tabulae plaga aeria Les ciet, Time carriere lapidicina fornix. Sic In ei de beus fenestia rotunda, des Diis de Be .

g. I.

De Formatione Adiectivorum.

Una in exicis non nisi Masculinum Abjeetivorum genus reperiatur , Corum Femininum per Regulas inferiores habebitar. I. In Ierminata mutantis in che 3 ut Lianc albus, lanche aba Se siccus sche sicca,&C. Gre Graecus escit Greque Graeca. Tur Turcaa Turque Publi publicus, publiquera caduc adu-

2. In d assumunt ei ut, irata frigidus, 'di δε frigida. Profon profunduk, profende, o c. Crud cruduS, habet crue Cruda Nud nudus , n e Verd viridisin immaturus facit verte. 3. In e Femininum utriusque sunt Generis; ut Infirme infirmus o infirma. Rouge ruber crubra, C. . In masculinum assumunt Femininum; nt, is aisee facilis, Vc sat dives , dcc sic Omnia Supina Primae Conjugationis ut Trotive imVentUS trotive inVenta, c. s. In f mutant f in eue ut Actis adcress ,κctio activa Veiis viduas, euve Vidua, C. ii 6. In

54쪽

s Ina additur et, ut non longus, langu longa. . In i assumunt e Femininum ut Hardi, hardi audax, c. Si Supina Secundae Conjugationis ut Puni punitus, uni punita, &c. Favori facit a rite amicu intimus, amica intima. 8. Iriald illa ersantis Femininum, ut Egal, hale aequalis, ciιil, civile civilis , urbanus , utabana, c.

nessi perennis putei annosius, ieide annosa folfatuus, fori fatua. ut nullus, nusie, M. Similitor genti venustus, gentille Venusta. 9. Inis assumunt e Femininum ue ut Certatu Certus, certaine certa Plein plenus, plerne plena. Adjungitur ne, si in e Vel o CXCunt . ut Patren agantis , a nn Pagana. Bon bonus , bonne bona , c.

Eenin benignus, malin malignus , habent beamgne benigna, maligne maligna.

Aeman dat Alemande Germanus, Germana. Io In r Iamunt e Femininum ut , Ameramarus amere amara Leger, legere leViS, c. II. In s accipiunt e Femininum ut, is

ineptuS, lasse inepta Gras, gras cinere coloris. Clos clausus, Hos clausa, C. Ex CID Ea abjecituri uas astuS, gras pinguis. gros Crassus, paas pillus clude se apponunt mumisse abjecta, C. Absus absolutus dat a sute. Disso us lique,

Dictus, dissotite. Restis di1culsus calet eruiui, iro, cujus vices supplet dissovie. Frais habet rasche recens. Ir. In assumunt e Femininum ut DAo ro.

Iigiosus, devote religiosa, ς,

55쪽

Sed termitant in et accipiunt te , ut Nervitiildus, neti nitida, c. Sic put planus, platre so stultus, site. naui stolidus, facit Badaude.I3. In is acquirunt e duobus punctis notatum ut, Argu acutus , siue acuta, c. SiCTertiae&Quartae Conjugationis Supina ut Recem reccptus, receu Ieceptas reprolu redditus, remdiareddita, M.

I . Inae mutant a iij . ut mureux , heurem fefelix. Genererim, gisereus , fortis. c. Douae dulcis, sau talsus , prefix constitutus , Nux rufus , leuae vctus , faciunt Douce, fausse , pre e rousse vietisse. Is In eau mutantur in elle ut Mau pulcher, bella Iumeau gemellus, umesie Nouueau no S,

No v 1. Dicitur in Masculino Mais, bel. Mi

Sed Eeld Nouve praeponuntur Substantaris a Vocati, vel ab H muto incoeptis ut, Ee enfanti formosus puer: Nouvel ecolier novus discipulum Alibi Boaudi Nouυeau apponuntur: ut, Aeau ILet re liber praestans Musea soldat novuSmiles. Beau a voi pulchrum visu Cesio beau , bou hoc pulchrum ionum, C. NOTA I. Dicitur tantum e viei homme laetieit Adam, id est, homo peccator. In aliis iei vel leumanteVocalem: ut,untieti Vel vietix homme vir grandis natu: u viei vel

ruisux arbre arbor annosa, c. Ante Consonantem iei Ut, Unuieux Regiis ment antiqua Legio im leuae hamois antiqua aris matura, e .

56쪽

Postpositum, aptatur Generi praevis, ut, et relieue is demi sesquileuca , dc C. 3. Court, ora, indeclinabilia sint in sequenatibus, Demeurer com Obmutescere Se faire fori in se assismere. Item ei defunctus, ut Le seu Eoi, 3 seu Reine, es seu Dauphius. Hudicitur de Personis, quae aetate nostra Lxerunt, qua n imuS Vel noscere potuimus.

De Gradibus Comparationis

GRadibus Comparationis simplicibus carent Galli. Unde illorum defeci um suppIent per Particulas Pliis magis, ad augmentum; Moi;as minus, ad diminutionem praepositas Adjectivis, Adverbiis absequenti Particula udquam, ut Plus pativi e sile Tob egentior Iobo, implαι inhumainement que les Osiliens, ager

Brasilicis crudelius, c. EXCIDE a Regula generali tria hoec Adjectiva, Bon bonus , Mauvat malus, Petit ParUuS. Item tria ab his deriviata Adverbia, Bien, bene Ma male, Peu parum, quae propriam sibi irregulariter formatam habent Comparationem, hoc modo.

57쪽

SupERLATI via, pariter simplicem non habet Burgundica Lingua, nisi in praestantioribus PI norum titulis, ut Ser issime Serenissimus, In prissime Illustrissimus, Reverendissime Reverendi L simus, Generalissime Supremu copiarum Ductor Quare ad Superlativum in aliis formandum aliunde subsidia quaerit, quod Tribus fit Modis. 1. Positivis quibusibet praefigendo Adverbia

Fon valde aliquando Bien bene , Ut, or Vel bion scabant docti stimus. For bon optimus. Fors diligemment diligentissime. r. Particulana res equenti ineola , idque

etiam ante omnia PositiVIQ, ut Tres cruo , rh- mauυais, tresse crudelissimus, pessiimus, admodum Imm.

3. Articulum Definitum Ie La pro Singulari; Tu pro Plurali ante Comparativa singula; ut, Leplus ain Sanetistimus Les plus aint SanetisΓά- mi. a meilleure optima. 4 pis pessime. Aberit e, La Les, si Pronomina Possessiva QCcedant, ut Mon plus cher ami amicorum Carisiimus .sa meilleure condition ejus optima conis ditio, cC. Dicimus etiam P petit pro Mola re minor,

58쪽

Le plus petit, pro e moindre minimus. t plus mal, propis pejus ne plus mal, pro le is pes simC. NOTA. I. Moindre ad Statum, Qualitatem&Pretium Rei reicitur Plus petit ad Quanutatem vel Dim nsionem. Ut res plus petit ne soni pastor, ours es moindres qui sunt minimi corpore, non sunt semper alIis pretio InterioreS. NOTA. 2. Homme de bie vir probus Gens de bien viri probi. Femme , ille de te mulier, puella proba, habent hos gradus Plus homme de bien, te plus omme de bien. Ius gens de bien, te plus gens de bien. Plus, a plus ιmme, Aled bieri.

DE PRO NOMINIBUS.

P Ronomen est id quod vice Nominis tingitur. Varias habet species. Ex communiori sententia sunt

Personalia , Post sua , Demonstrativa , Interrogativa, Relativa. Indo inita.

Singula Lexceptis Relativis in duas classes dividuntur, Conjunctor mi Absolutorum. Conjuncta Vocantur, quae Verbis aut Substantivis semper iunguntur Absoluta , quae sola usurpantur habentque adaequatam significationem relattae ad 1 abjectum. Unde fit ut quaedam modo sint Conjuncta, modo Absolata ; qui eadem

juncta aliis, sola sine con1brtio adhibcii

postiunt. Inter Per nalia vero quaedam sunt ad Utramque Classem parata. NOTA. I. Omnia Pronomina si bi, Moa, notra exceperis carent VocatiVO. No -

59쪽

E A. 3ν NOTA. . Personalia omni carent Articulo. Pro Genitivo & Ablativo habent de . promtiti Oa in utroque numCro. Sic Polle silva Conjuncta : sic quaecumque Demonstrativa, Indefinita Interrogativa praeter Partitivum d Relativit Jequa, laque Ie, quae duo cum Articulo Definito declinantur, ita ramen ut A ι pro Aux in Dativo Plurali habeant.

De Pronominibus Personalibus.

PErsonalia dicuntur, quia eorum quodlibet

suam resert personam. Fe, Mor ego Primam; tu , tot tu Secundam Ii, Lui ille, dcille illa Te nam. Sic autem declinantur. vel io ego.

te tibi.

60쪽

ab illis,

illae

ab illis

Personale Reciproquum, quod Verbis Re pro eis a saepe adjungitur , pro utroque Genem hos tantum plerumque habet Casus.

ιὰ de se ipsis.

De Pronominibus Possess1vis.

APro nominibus Personalibus formannivcones ondentia illis Possessiva dicta, at: quod Poli)ssiionem alicujus rei significent. Hortat quaelibet in Conjunelio & Absoluta d, tinguuntur per relationem ad unum vel plures soc fores, ut ex illorum declinauone patebit.