장음표시 사용
71쪽
ejecti vivida projectio; arteriarum per ipsam quietem cordis evacuatio; venarum a morte major,
quam arteriarum plenitudo; sanguinis etiam a mor te eX arteria majori notabilis ad duos pedes in ant male saltus; exiguum lumen arteriae male plenae in animale jejuno; clausio orificii jn vulneribus sphaeelus artus. cujus arteriae osteae factae, & Venae tunc sanguine turgenteS.CLXΙ. Celeritas sanguinis mediocris, diminuta celeritate systoles, ut augeatur ea quae in diastole supereit, potest esse ejusmodi, ut sanguis paulo
minus pede uno intra minutum secundum pere Ur-rat. & plenitudo perpetua arteriae, essicit, ut nulla succelso in pulsu diversarum arteriarum Perci Pi pollit, de videantur omnes in corpore humanis arteriae I eodem tempore omnes, & eodem cum cordis ad pectus affultu micare. Successionem ta men ineste certum est, I Vjdentur portae contra-etiones j n eodem ordine succedere, quo repletio a sanguine, quem cor expulit, ut primo constringatur pars arteriae cordi proxima, atque ita sentim ad ultima vis contrastilis progrediatur. Ita e Xem plum intellinorum demonstrat, & oculus in in te et js quibus longum illud & nodosum cor niani se-1 j mma succellione a principio ad finern contrahitur. Sed anima observantis anatomici tempuscula j nora nescit separare, quae lint paucarum ter
CLXII. Ubinam finis est pullus p in minimis,
puto, & cylindricis arteriolis. Diximus qua celeritate sanguis ex corde prosiliat. Sed de ea celeritate perpetuo decedit aliquid. Certum est, arte rias minores lumen ex summa suorum luminum eo potitum, perpetuo eo majus habere auriae lumine, quo ulterius Iu ocedit earum divisio, atque adeo, cum ratio trunci ad ramos semper sit minoris inaequalitatis, etsi Variabilis este queat, ma j uerit ad a Ortae orientis lumen ratio luminis juneri arteriarum minorum, ubi eae minimae sunt. Et erit
72쪽
eadem retardatio sanguinis, quae est in aneurysma te. Deinde arteriarum membranae ad sua lumina rationem perpetuo habent mujorem, quo sunt minores, donee maXjmam habeat, quae unum globulum transnaittit. Id ilemonstrat anato me, impulsus aer, qui arterias semper eo dissicilius rumpit, omnibus computatis, quo sunt minores, calculus PO-
situs, qui globuli ad duas membranas semicylindri eas minimae arteriae magnitudinem determinat. Adde frictionem liquidi per minimos, longOS, jΠ- flexos, ad angulos convenientes canales, quae frictio etiam in fluxili aqua, per simplices & unice longos canales fluentis, insignissime velocitatem ejus minuit, eo magis, quo it tubi minores sunt:
cum Praeterea, quo minor est arteria, eo major numeruS globulorum parietem arteriae contingat, radat, contra eum fricetur. Et conica arteriae figura essicit, ut latior a trunco veniens Unda sanguinis per angustius rami lumen non absque resistentia transeat, nitatur adeo eum ramum distendere. Sed etiam flexiones & plicae sanguinem morantUr, cum semper aliqua pars vis impellentis absumatur in impellenda parte plicae conVeXa , S mutanda figura vasis flexi. Anguli etiam majores eo plus de velocitate trunci demunt, quo longjus ab angulo nullo, nempe a rectissamo ductu recedunt. Porro visciditatis in sanguine omnino ratio habenda est, cum sanguis qhnete sola continuo ingrum OS coeat, solo motu circulatorio autem haec attractio mutua partium superetur, eademque impediatur, ne sanguis ad parietes arteriarum adha reat, ut adhaeret inane Urysmate, I Vulnere, aut Inter se coeant globuli, ut a morte solent. Et obstaculum ramorum sanguini ressistentium in ipso trunco velocitarem mjnuit: Se contrarii sibi sanguinis torrentes partem sui motus in anastomosibus delent
Intelligis summam retardationem sanguinis in vasis minimis. Calculum ponere non facile, est, satis magnam rationem esse lacile intelligitur. in vivo
73쪽
animale in truncis sanguis instar torrentis fluit. In minimis sanguis plerumque lentius moveri incipit, deinde coagulari. Ex parvo ramo, dum Vicinus sit cordi aut aortae, longe periculosius sanguis erumpit, quam in majori & remotiori arteria,
chirurgorum experimento. Pondus incumbentis. Atmosphaerae : musculorum & carnium arteriae incumbentium : vis ejus contractilis resistunt equidem cordi, caeterum velocitatem sanguinis non minuunt; tantumdem enim reddunt in cordis dia
stole, Mantum systoles tempore de ejus viribus
CLXIII. Certum tamen est, in animalium Viventium incisionibus, sanguineos globulos, qui singuli moventur, non tantum de sua velocitate ami- sitie, quantum calculi poscunt. Quare Oportet, eaUsas aliquas dari, quae destructricem motus potentiam minuant. Et quidem certum est, ramorum lumina in minimis non tantam ad truncum rationem habere : frictionem levitas summa injnuit. Facilitas etiam, qua sanguis per Vena3 refluit, motum ejus per arteriolas expedit, quae proxime cum Venis communicant. A pondere sanguinis, a nervorum vi, a laqueis, nihil valde sperari potest , quorum illud & resistere possit, & adjuvare, hi nihiI
quidquam in vivis animalibus virium habeant. Vis derivationis, quaecumque ea fuerit, & motus musculorum novam celeritatem generare potest. CLXIV. Pulsus ideo fit, quod unda anterior sanguinis lentius, posterior celerius fluat, hinc anterior posteriori sit obstaculo CLVIIIJ. Verum cum
cordis motus sanguini impressus elangueat eundo, arteriarum contractio augeatur, minor erit, & minor perpetuo, excessuS celeritatis undae posterioris, quae a corde advenit, super priorem, quam contractio minimorum vasorum promovet , doneo
locus sit, ubi nullus iste sit excessus, & ibi desinet pulsus fieri, quod eadem celeritate sanguis tiprior & posterior, hinc uno filo fluat. Is locus non
74쪽
erit in arteriis majoribus, in iis enim unda a CG de noviter adven ens praecedente velocior est. Demonitrat pulsatio inflammatoria, inprimis minorum arteriarum Oculi. In minimis vero arteriis pulsus evanescit. Te Zatu rarquat itas sanguinis in motu per arterias minimas, in rana micros copio saepe observata. Sed etiam in majusculis vasis sextam partem lineae diametro aequantibus, Vivo in animale pulsus conspici desinit. In venis micro scopio conlpjcuis, jam nullus pulsus est, & nulla acceleratio sanguinis, dum cor contrahitur, R de mjero scopio , neqtae experimento conspicua fit. CLXV. Etiam in venis sanguis in parietes premit, ve sulcorum in ossibus eosorum exemplo tumorisque venae ligatae. Cur venae non saliunt. neque enim admittimus aut pulsum , qui a respiratione fit, aut eum qui a sanguine de auricula deX-tra rejecto, aut de ea vae Vemo parte i Usculosa. Causa ea videtur, quod sanguis, dum de corde pro-Xime prodit, magis retardatur, in minimis minusnine tempusculum, quo nova unda celeritatem Undae prioris superat, ad cor majus, in extremi S Va-ss minimum sit, donec totum evanescat. Huc pertinet experimentum, quo sipho in canalem coriaceum aquam subsultim impellens , eamdem per spongiam canali extremo circumpositam , ab 'Vesaltu continuo filo propulit, L aliud experimentum, quo idem evenit, cum arteriis me sentericis alterno pulsu aqua injiceretur. Nam etiam tunc aqua ex Venis continuo fluxu prodiit.
CLXVL Pulsus' est mensura virium , quas CC Timpendit, cum sit earum virium proximus & plenus effectus. Hinc rarus caeteris paribus in saniis-mis corporibus, ubi nullus stimulus, nulla resistentia, quae pro stimulo est, & cor libere I facilite, sanguinem promovet. Obstacula excipias, quae sanguinem Vetant in storiam venire. Ab ea causa irasthmaticis pulsus rari. Sic a corde parum sentiente aut debili, cui solitus stimulus non sussiciat ad
75쪽
contractionem ciendam. Magnum pulsum Deit arteriarum praesens plenitudo, cum magna vi cordis conjuncta, parvum inanitas arteriae, & minor Unda a corde submissa. Durus designat obstaculum, stimulum , Vim cordis auctam cum densiori 1 an guine, vel arteria rigidiori, aut obstructa. Celer stimulum, obstaculum, cor acute sentiens L irri tabile. Optime tangitur, ubi arteria nuda, osse fui ra est : 1ed obstruetiones faciunt, ut allenissimis locis nonnumquam pulsus percipiatur. CLXVII. Omni animali pulsus eo rarior, qUo majus est, quod cor & proportione minus sit, quam in minori animale, & minus, cum toto reliquo
corpore, irritabile, & ad majorem distantiam sun-guinem propellat, & frictionum augmentum majus
videatur esse, quam major Vis cordis. Hine parva animalia voracia, magna pauei Vora, ut balaena, elephas. Homini adulto mane pulsus ad minimum 65. vesperi ad 8O. sunt, in minuto primo, noctu iterum pauciores, & sensim ad numerum matuti
num usque redeunt. Motus enim muscularis, actio sensuum internorum, externorum, Calor aeris, cibus & potus Venosum sanguinem urgent ad cor, unde frequentior stimulus, contractiones plures. Haec causa paroxysmi vespertini in omni sebre somnus retardat & sanguinem, & motum quem
CLXVIII. Frequens pulsus a celeri diversus est.& potest idem &- celer ei Ne & rarus. Sed celeris difficilis est observatio. Frequens est, quem Vulgo celerem vocant. Is est in pueris; eo rarior, quo senior quisque fuerit. In puncto saliente I 34. pulsus, in pueris nuper natis ad isto. in senibus denique ad 6o. sunt. Febrilis pulsus a 96. incipit. Mediocris celeritas in febribus & a motu musculari homini
adulto est ad Do. i sto. maxima cire a ISO. I P. cum quo numero homo rarius convalescit, neque ultra eum numerum unquam inivi. Hyeme pauciores,
disterentia saepe io. pulsuum, editate Plures sunt,
76쪽
plures sub torrida Zona, ad Isto. Varie turbantur
ab animi assectibus. Obstacula sanguini objecta pulsum accelerant, neque eX hydraulicis legibus, aut 9b canalem anguli jorem, neque ex animae insut gentjs imperio. Unice cor stimulante sanguine ma- ljgnjus liberatum , contrahitur acrius, & cum minoribus intervallis. Irritatio a sanguine acriori frequens pullus febrilis causa est. CLXIX. Per venat mjnimas sanguis lente movetur, vi aliqua cordis, & aliqua arteriarum contraeLilium. Illam delmonstrat motus sanguinis suscitatus in submersis, quem solum cor suscitatum
Promovet. Vim contractilem arteriae vero arguunt
quae diximus CLX. A morte sanguinem movet pondus, aeri elasticus, quem putrescens generat. CLXX. In venis majoribus sanguis celerius movetur. Quoties enim Vires pellentes lassiciunt, Se
tubuli vehentes angustiores redduntur, motum accelerari necesse est, angustior enim truncus venOsus est iis ramis, ex quibus confluit, uti arterio sus angustior est ramis, in quos dividitur. Quare, si nihil decederet interim motui sanguinis Venosia, esset ratio celeritatis in Vena cava ad celeritatem venae trigesimae divisionis, omnino trigesima potestas rationis luminum junctorum omnium venarum minimarUm, ad lumen cavae venae. Simul frictio minuitur , I contactus sanguinis ad parietes. CLXXI. Verum, cum sanguis in vasis minimis arteriosis, & nascentibus adeo venulis, valde tarde fluat. & pondus sanguinis passim ejus refluXum mire impedjat, & a membrana tenuissima venarum vix magna vis contra ectilis expectari possit, praesdia varia natura addidit venoso sanguini, ne lento motu stagnaret, cogeretur. Ergo reddidit venis vaporem lymphamque fluxilem, majori quantum Videtur copia, quam arteriae amiserunt, ob insignem pulmoni exhalationem. CLXXII. Adjecit praeterea venas musculis, qui turgendo interpositas venas comprimunt, eumque Omnis
77쪽
omnis pressio venosi sanguinis ob valvulas ad cor determinetur LXΙΙΙ , omnis haec compressio
unice impenditur reditui sanguinis ad cor accelerando. Hinc a motu musculari pulsuum crebritas mira CLXVII. ), calor, rubor, respiratio Velox. CLXXIII. Porro musculi, qui omnes parteS Undique vehementer urgent, quas aliqua communis cavitas continet, Venosi sanguinis motum vehenienter promovent. Id in abdomine di aphragma praestat & abdominalium musculorum conjuncta pressio. Denique vicinae ubique venis & parallelae arteriae pulsu suo Venosum sanguinem incitant , cum semel demonstratum sit omnem in venas gentem impulsum unice . ad cor sanguinem Venosum determinare.
CLXXIV. Ad cedit etiam vis nondum satis cognita derivationis , quae sanguinem a sede magis compressta. ad sedem laxiorem & minus resistentem ducit. Denique multum potest respiratio, in qua
alternis momentis sanguis per Vim derivationis in laxum pulmonem ab universo corpore acceleratur:& vj dissim idem in expiratione in truncos venosos capitis & abdominis rejicitur. Inde tumor venarum, etiam cerebri, per tempora expirationis. Non quidem adjuvatur ab his caulis circuitus, sanguis tamen agitatur I urgetur. Anastomoses eadem quae in arteriis faciunt, facilitatem autem augent, qua
sanguis a locis impeditis ad loca libera fugit. CLXXV. His praesidiis obtinetur, ut sanguis in homine sano, qui corpus suum , quantum satis est,
exercet, moVeatur ea Velocitate, quae suffciat, ut tantum sanguinis Vena cava c0rdi reddat omni pul-1u , quantum arteria aOrta eduxit. Quies Vero comporis, & debilitas fibrarum contraetilium cordis,& musculorum, saeptissime motum venosum dissici liorem faciunt. Inde varices gravidarum, haemorrhoides, quas desectus valvularum in vena Pori rum adjuvat. Hine menses ipsi. Et, cum venis lentius languinem cordi remittentibus, subtilis es
78쪽
vasis minimis vapor ad cor redire impos stagnet, hinc frequentia Cedemata languidorum. CLXXVI. Tempus quo uncia sanguinis de corde sinistro emista in dextrum redit, & quod vulgo habetur pro tempore, quo circuitus major absolvitur, incertum est, & in quaque corporis particula suum. Si tamen quaeras de uncia sanguinis ea copia projecta quam diximus, quinque sere sescunciarum erunt in hora, cum pulsibus 45oo, persectieircuitus 23 sere cum dimjdio. CLXXVII. Effectus motus cordis & arteriarum in sanguinem varii sunt, qui ex prioribus sequuntur, & aestimantur, si sanguinem animalis mortui
eum vivo, sani cum aegroto, inertis cum velociter moto comparaveris. Vivi enim sanguis calet, rubet cum coccineo quodam flore, homogeneus videtur , etsi ex mistis principiis compositus sit, totus globulis fit, fluit expedite per minima, halitum, quem fusius describemus, Volatilem emittit. In mortuo animale, nulla hactenus admissa putredine, de rubore amittit plurimum, secedit in graviora & tenuiora principia, halitum nullum emi tit, venis eductus cogitur aut totus, aut maxima parte sui. Sed etiam in vivo, debili tamen animale , cui pulsus & respiratio aliqua, sed minima sunt, sanguis friget, ad notabilem gradum. Inde, si sanguinem hominis & corpore & animo quieti contuleris, cum Vehementer exercitati hominis sanguine, reperies in isto calorem majorem, ruborem summum, sanguinem magis compactum & specifice graviorem, principj a Volatilia copiosissima, quae
omnia phaenomena videntur manifesto essectus m tus cordis & arteriarum esse, cum iis auctis augeantur, minutis minuantur, sublatis desint.
CLXXVIII. Ut modus intelligatur, quo haec
phaenomena in sanguj ne producuntur, conssiderandum est, quis cordis sanguinem expellentis sit esse-etus, quis arteriarum alterne reprimentium. Eteor quidem sanguinem impellit summa celeritate
79쪽
CXXIII. Eum sanguinem projicit in curvos
canales confuso ordine, ut globuli dextri in aortae ostium expulsi sinistram partem arteriae seriant, inde repulsi versus dextram inclinentur, atque adeo omnes mastulae sanguineae turbinoso consum motu agitentur. Eumdem etiam sanguinem, impulsum
contra eanales curvos, in parietes impelli necesse est, eos dilatasse, in convexitatem majorem mutare ; Denique in canalibus minoribus paucorum , uniusve globuli capacibus, in quibus plurimi, deinde omnes globuli parietem arteriae contingunt, ii
parietem ita accurate radunt, ut etiam figuram mutare necesse sit, ut transitum inveniant.
CLXXIX. Arteriae vero elastica vi sanguinem a parietibus in axim sui canalis repellunt, in prementem renituntur : denique per Ostia circularia minimorum vasorum singulas Venis mastulas trans
CLXXX. Fit ergo maxima in arteriis frictio, turna sangujnis globulis ad arterias, tum ab arteriis
contra sanguinem tamquam obstaculum contractis,
tum a sanguinis moleculis inter se consum & vorticoso ordine propulsis. Hujus frictionis effectus restimatur ex natura sanguinis viscida, instaminmabili, ex angustiis quas percurrit, ex valido impulsu cordis, valido arteriarum renixu , pondere incumbente partium, quas arteriosus sanguis su blevat. Hic Dictus generat fluiditatem, dum globulos a contactu cum globulis perpetuo rem OVet, vi attractili resistit, particulas diversi generis commiscet, quae conjunctae sint fluidiores, ut aqua cum oleo intrita. Deinde rotatio & mutuus astrictus ad sphaericam figuram moleculas sanguinis praeparat, dum particulas ramosas, ditarmes, detritis eminentiis , sphaerae propiores reddit. Quae vero de eminenti superficie molecularum ditarmium detrita fuerunt, ea ab ipsa frictione, rotatione, & minorum canalium circularibus luminibus , rotundamnaturam induunt. Hinc sanguis in vasis ante mo
80쪽
tem coagulatur, & suscitato cordis motu fluiditas amissa sanguini redditur, experimento in vivis animalibus facto. An motus sanguinis & ab eo nata densitas ruborem facit, cum is fere in denssitatis ratione ssit, ab iisdem caussis augeatur, & depereat 3 Videtur a terra ferri esse, cum oleo intrita. CLXXXI. An etiam calorem motus sanguinis gignit, perpetuo in omnibus liquoribus, etiam aere , experimento, magis vero in liquidis animalibus inflammabilibus, aqua densioribus, a contractili tubo compressis, attritis, a canalibus ipsias celerrime flexis & extensis 3 An id suadet sanguis calidus piscium, quibus magnum cor est, frigidus eorum, quibus exiguum, ut generati calores sint in ratione cordium ad sua corpora Θ summus calor aVium , quibus cor grandius, pulsus plures p calor auctus ab omni motu, etiam frictorio Θ congelatio certissima liquorum humanorum in frigoris gradu, in quo homo riget, & sanguinem calidum retinet, dum vivit : frigus hominum in quibus pulsus debilis & obscurus. Neque ab aliquo certe putredinis in sanguine initio calet idem, cum ne perfecte
quiescentes humores eum calorem generent: neque
a vi vitali, obscuro ente, manifestum Phaenomenon explicatur. Et si aliquando calor cum paucioribus pulsibus major, cum frequentioribus minor fuerit, potest causa in discriminis, in sanguinis diversa indole, in vasorum densitate diversa, in perspirationis abundantia aut parcitate fuisse. CLXXXII. Putredinem eadem causa impedit, dum non sinit motum intestinum invalescere : dum admiscet particulas adversas putredini, dum alias dissipat . quae incipiunt corrumpi. CLXXXIII. Ipsa autem diversa indoles particularum, quae conjunctae sanguinem emetunt, ea facit, ut unius cordis impetus diversus sit essectus in varias sanguinis moleculas. Celerius nempe Promoventur, quarum densitas major majorem impetum recepit, figura commoda, di minor superfi-