장음표시 사용
111쪽
DE IMPERIO CN. POMPEII ORATIO 8 14. 63intillum esse lautiemini, qui legatum populi Romani consularem vinetilis ac verboribus atque onmi supplicio X- cruciatum necavit illi libertatem uinii nutam civium Ro-mnnorum non tulerunt: Vos relatam Vitam neglegetis 3
ius legationis verbo violatum illi persecuti sunt vos legatum omni ut iplicio interscctum relinquetis vidulo 12 ne, ut illis pulcherrimum fuit tantam vobis imperii gloriam tradere, Si vobis turpissimum sit, id quod acco pistis, tueri et conserVare non OSSO. Quid, quod salus sociorum Summum in l)erieulum ne discrimen Ountur, quo tandem animo ferre debetis regno est X pulsus Ariobarzanes rex, socius populi Ilomani atque amicus imminent duo roges toti Asiae non solum vobis inimicissimi, sed etiam vestri Sociis atque micis;
Civitates autem omnes cuncta Asia atque Graecia vestrum auxilium exspectare propter periculi magnitudinem coguntur imperatorem a Vobis Certum deposcere, Cum Prae- Sertim Os alium miseritis, neque nudentisoque se id facere Sine Summo periculo posse arbitrantur. Vident et a sentiunt h0 idem quod vos, unum Virum esse, in quo Sutimin Sint Omnia, et eum propter e S Se quo etiam Carent
aegriuS; cuius adventu ipso atque nomine, tametsi illo ad maritimum bellum venerit, tamen impetus hostium represso eSSe intellegunt ac retardatos hi Vos, quoniam libere loqui non licet, incite rogant, ut e quo ille, Stetit Ceterarum provinciarum socios, dignos X istimetis, quorum salutem tali viro continendotis, atque oo etiam magi8, quod ceteros in provinciam ius modi homines cum imperio mittimus, ut etiam si ab hoste defendant, tamen ipsorum adventus in urbis sociorum non multum ni hostili expugnatione disserant, uno audiebant antea, nune praeSentem vident tanta temperantia, tanta mansuetudine, tanta humanitate, ut ei beatissimi esse videantur, apud quos illo diutissime commorati P.
Qua re si propter socios nulla lis iniuria lacessiti inaniores nostri cum Antiocho, cum Philippo, cum Aetolis,
cum Poenis bella gesserunt, quanto Vos studio Convenit iniurii provocatos sociorum salutem una cum imperii vestri dignitate defendere, praesertim cum de maximis vestris vectigalibus agatur iam ceterarum pro Vinetarum
112쪽
vectigalia, Quirites, tanta sunt, ut eis ad ipsas provineias
tutandas Vix contenti esse possimus, Asia vero tam opima est ac fertilis, ut et ubertate agrorum et varietate fructuum ct magnitudine pastionis et multitudine earum rerum, quae e Xportantur, facile timibus terris antecellat itaque lineo
vobis provincia, Quirites, si et belli utilitatem et pacis
dignitatem retinere Voltis, non modo a calamitate, Sed 15 otium a metu calamitatis est defendenda; nam in ceteris rebus cum Venit Calamitas, tum detrimentum accipitur; at in vectigalibus non solum adventus muli, sed etiam motus ipse adfert calamitatem nam eum hostium Copiae non longe absunt, etiam si inruptio nulla saeta est, tamen pecuaria relinquitur, agri cultura deseritur, mereatorum navigatio conquiescit ita neque e portu neque X decumi neque ex seriptura vectigal conservari potest quare Saepe totius inni fruetus uno rumor periculi atque is uno belli terror amittitur quo tundem igitur animo esse existimatis aut eos, qui vectigalia nobis pensitant, aut
eos, qui Xercent atque Xigunt, uni duo rege Cum mn-ximis copiis propter adsint cum una excursio equitatuSperbrevi tempore totius anni vectigal ausorro possit cum publienni familius maximas, quas in saltibus habent, qua Sin agris, quas in portubus atque cuStodiis, magno oriculo se habere arbitrentur putatisne vos illis rebus frui posse, nisi eos, qui Vobis fructui sunt, conservariti non Sohun, ut ante dixi, calamitate, sed otium calamitatis
formidine liberatos 37 Ac ne illud quid om vobis neglegendum St, quod
mihi ego extremum proposueram, cum essem de belli genere dicturus, quod ad muliorum bona civium Romanorum pertinet, quorum Vobis pro Vestra sapientia, Quirites, habenda est ratio diligentur: nam et publicani, Omines honestissimi atque ornatissimi, Suas ratione et copias in illam provincinm contulerunt, quorum pSOrum
per Se re et fortunae vobis curae esse debent etenim Si Vectigalia nervos esse rei publicae semper duXimus, Cum certe ordinem, qui exercet illa, firmamentum cete-18 rorum ordinum recte esse dicemus, deinde ex ceteri SOrdinibus homines navi atque industrii partim ipsi in
Asia negotiantur, quibus vos absentibus consulere debe-
113쪽
DE LUPERIO CN. POMPEII ORATIO 15 21 i5tis, parti in eo in in ea provincia pecunia magna Col)locatas habent os igitur humanitatis Vestrae magnum numerum eorum ivium cal unitate prohibere, sapientiae videre multorum civium calamitatem a re publica seiunetam Sse non posse etenim primum illud parvi refert, nos publica his amissis vectigalia postea Victoria recuperare neque enim isdem redimendi facultas erit priuater calamitatem neque alii voluntas propter timorem deinde 'quod nos eadem Asia atquo idem isto Mithridatos initio belli Asiatici docuit, id quidem certe ullamitate docti memoria retinere debemus nam tum, eum in Asia re magnas permulti amiserant, scimus Romae solutione impedita dem Concidisse non enim possunt una in civitate multi rem ne fortuna amittere, ut non plure Seeum in eandem trahant Calutilitatem a quo periculo prohibete rem publicam et mihi credito, id quod ipsi videtis: hac fides
atque haec ratio pecuniarum, quae Romae, quae in foro Versatur, implicata est cum illis pecuniis Asiaticis et cohaeret ruere illa non possunt, ut hae non eodem labefacta motu Concidant qua re Videte, num dubitandum
vobis sit omni studio ad id bellum incumbere, in quo
gloria nominis vestri, Salus ociorum, eQtigalia muXima, fortunae plurimorum civium coniunctae cum re publieadessendantur.
Quoniam de genere belli dixi, nunc de magnitudine opauca dicam potest ioc enim dici, belli genus osse itaneeeSSarium, Ut Sit gerendum, non 8SQ in magnUm, Ut sit pertimescendum in quo maxime elaborandum 8 ne forte ea vobis, quae diligentissime providenda sunt, Ontemnenda SS Videantur atque ut omnes intellegant me
L. Lucullo tantum impertire laudis, quantum forti viro et sapienti homini t magno imperatori debentur, die eius
adventu maximas Mithridati copias omnibus rebus ornatas atque instructa fuisse, urbemque Asiae clarissimam nobisque amicissimam, Cygicenorum, ObSeSSam 8Se ab ipso rege maxima multitudine et oppugnatam Vehementissime, quam L. Lucullus virtute, adsiduitate, consilio summis ob ψidionis periculis liberavit ab eodem impera aitore elasSem magnam et ornatam, quae ducibus Sertorianis ad Italiam studio atque odio inflammata raperetUr, SVPe-
114쪽
ratam osse ni lii depressam magnas hostium praeterencopias militis proeliis osse deletas putes uetumque nostris legionibus osso Pontum, qui antea populo Romano Xomni aditu clausus fuisset Sinopen atque Amisum, quibus in oppidis orant domicilia regis, omnibus rebus Ornata ne resertas eo terasque urbis Ponti et Cappadociae permultas uno aditu adVentuque S Se Capta S, regem poliatum regno patrio atque Vito nil alios Se roges atque ad alius gentis sulit licem contulisse, atque ne omninsalvis populi Romani odiis atque integris octigalibus CSSO gesta satis opinor haec esse laudis atque ita, Quirites, ut hoc vos intellegatis, a nullo istorum, qui huic obtreetant legi atque causae, L. Lucullum similiter x, hoc loco esse laudatum requiretur fortasse nune quem ad modum, cum lino ita sint, reliquum possit magnum esse bellum cognoscite, Quirites; non enim hoc si noenu Sa quaeri videtur primum ex suo regno sic Mithridate profugit, ut ex eodem Ponto Medon illa quondam profugisse dicitur, quam praedicant in fuga fratris sui
membra in eis locis, qua se parens persequeretur, diSSipnVisse, ut eorum Conleetio disporsa maerorque patrius celeritatem persequendi retardaret: sic Mithridatos fugien maXimam im auri atque argenti pulcherrimarumque erilin omnium, quas et a maioribus neceperat et ipse bello ulteriore ex tota Asia direptas in Suum regnum congesserat, in Ponto omnem reliquit haec dum nostri
conligunt omnia diligentius, rex ipso manibus offugit; ita illum in persequendi studio m noror, hos laetitia tar-23 davit hunc in illo timore et fuga Tigranes, re Armonius, excepit diffidentemque robus suis confirmavit et adflictum erexit perditumque recreavit; cuius in regnum
pDStea quam L. Lucullus cum Xerstitu Venit, plures etiam gente contra imperatorem nostrum Constitatae sunt; erat enim motus iniectus eis nationibus, qua numqUnm Ο-pulus Romanus nequo lacessendas bello neque temptandas putavit; erat etiam alia gravis atque vehemens Opinio, quae animo gentium nrbararum pervaserat, sani locupletissimi et roligiosissimi diripiendi causa in eas ractno Strum esse exercitum adductum ita natione multae atque magnae novo quodam terrore ae metu Oneitabantur.
115쪽
DE IMPERIO CN. POMPEII ORATIO 22 27 GT
noster autem Xercitus, tametsi urbem ex Tigrani regno ceperat et proeliis usus erat secundis, tamen nimia longinquitate locorum ne desideri Suorum CommoVebatur. hic iam plura non dicam fuit enim illi id extremum ut 4 ex is locis a militibus nostris reditu mugi maturus quam proce 8Si longior quaereretur Mithridates autem et suam manum iam confirmarat, et eorum, qui Se ex ip8iu regno conlegerant, et magnis adventiciis auxiliis multorum regum et nationum iuvabatur iam hoc forosi fieri solere accepimus, ut regum adflictae fortunae facile muliorum opes adliciant ad misericordiam, maXimeque eorum, qui ut reges Sunt aut i Vunt in regno, ut ei nomen res tale ma rnum et Sanctum esse videntur ita 25que tantum victus efficere potuit, quantum ineoliunt numquam S auSu optare; num eum Se in regnum Suum recepisset, non fuit eo contentus, quod ei praeter spem neciderat, ut illam, O Stea quam pulSUS erat, terram una quam attingeret, Sed in Xercitum nostrum Clarum atque
victorem impetum fecit sinite hoc loco, Quirites, sicut poetae Solent, qui re Romana Seribunt, praeterire meno Stram altrinitatem, quae tanta fuit, ut eam nil auris Luculli imperatoris non ex proelio UntiUS, Sed ex Sermone rumor adforret hi in illo ipso malo gravissima Hque bulli os sensione L. Lucullus, qui tamen aliqua ex parte eis incommodis mederi fortasse potuisset, e Stro iussu coactus, qui imperii diuturnitati modum statuendum Vetere exemplo putavistis, partem militum, qui iam Stipendiis confecti erant, dimisit, partem M' Ghibrioni tradidit.
cite, quantum illud bellum factum putetis, quod coniungant rege potentis Simi, renovent agitatae nationeS, SUScipiant integrae gentes, novus imperator no8ter accipiat
Satis mihi multa verba fecisse Videor, qua re e8Set , hoc bellum genere ipso necessarium, magnitudine periculosum restat ut de imperatore ad id belltim deligendo ac tantis rebus praeficiendo dicendum 88 Videatur. Utinam, Quirites, virorum fortium atque innocentium copiam tantam haberetis, ut haec vobis deliberatio difficilis esset, quemnam potissimum tantis rebus ac tanto bello prae-
116쪽
sciendum putaretis nunc vero eum Si unus Cn. Pompeius, qui non modo eorum hominum, qui nune Sunt, gloriam, sed etiam antiquitatis memoriam virtute superarit, quae re e Si quae cuiusquam animum in hac causar dubium facere possit ego enim si e Xistimo, in summo imperatore quattuor lia res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem.
Quis igitur hoc homine seientior umquam aut fuit aut esse debuit, qui e hido atque o pueritiae disciplinis bello
maximo atque eorrimis tostibus nil patris Xercitum atque in militiae disciplinam profectus est, qui extrema pueritia miles in exercitu fuit summi imperatoris, ineunte adulescentia maximi ipse exercitu imperator qui saepius cum hoste conflixit quam quisquam Cum inimi e coneertavit, plura bella gessit quam ceteri legerunt, luris rovincius consueti quam alii concupiverunt, cuius adulescentia ad seientium rei militaris non alieni praeceptis, sed suis imperiis, non offensionibus belli, sed victoriis, non stipendiis, sed triumphis est erudita quod denique genus esse belli potest, in quo illum non exercuerit fortuna rei publicae civile, si te anum, Transtilliinum, Ili- SpanienSe, mixtum ex civitatibus atque ex belli eosissimis nationibus, servile, navale bellum, Varia et diversa genera et bellorum et hostium, non solum gesta ab hoc Uno, Sed etiam confecta, nullam rem osse declarant in
usu positam militari, quae huius viri scientiam fugero 908Sit., Iam vero virtuti Cn. Pompeii quae potest oratio par inveniri quid est quod quis iunii aut illo dignum aut
Vobis novum aut cuiquam inauditum possit adferre neque enim illae sunt solae virtutes imperatoriae, quae Volgo existimantur, labor in negotiis, sortitudo in periculis, industria in agendo, celeritas in conficiendo, consilium inprovidendo quae tanta sunt in hoc uno quanta in Omnibus reliquis imperatoribus, quos aut vidimus aut audivi-30 US, non fuerunt testis est Italia, quam illo ipse victor L. Sulla huius virtute et subsidio confossus est liberatam; testi est Sicilia, quam multis undique cinctam periculi SNon terrore belli, sed consilii celeritate explicavit testis est Asriea, quae magnis oppressa hostium copiis eorum pSorum
117쪽
s angit in re tundavit testis est ullia, per quam legionibus nostris iter in IIispaniam Gallorum internicione patefactum est testis est Ilispania, quae saepissime plurimositostis ab hoc superatos prostratosque conspeXit testis Stiterum et saepius Italia, quae cum servili bello taetro periculosoque l)remeretur, ab hoc auXilium abSente Xpetivit, quod bellum exspectatione eius attenuatum atque
imminutum St, adventu subhitum a Sepultum testes inunc Vero iam omnes Ora atque Omne eXterae gente ne
tintiones, denique maria Iamia cum universa tum in Singulis ori Omne sinu atque portus qui enim toto muri locus per hos annos ut tam firmum habuit praesidium, ut tutus esset, ut tam fuit abditus, ut lateret quis navigavit qui non se ut mortis aut servitutis periculo QOmmitteret, eum ut luom niat refert praedonum mari navigaret hoc tantum bellum, tam turpe, tam Vetta S, tam hi te divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut Omnibus nianis
ab uno imperatore confici posse quam pro vinetam tenuistis 2 praedonibus liberam per hosce annos quod vectigal vobis tutum fuit quem odium defendistis cui pracsidio classibus vostris fuistis quam mulias existimatis insultas esse desertas quam multas aut metu relicta aut a praedonibus captas urbis esse foetorum sed quid ego lota 12 ginqua commemoro fuit hoc quondam fuit proprium populi Romani longe a domo bellaro et propugnaculis imperii sociorum fortunas, non sua tecta defendere sociis Og ΠΟStris mare per hos annos clausum fuisse dicam, Cum exercitu vestri numquam a Brundisio nisi hieme Summa transmiserint qui ad vos ab X toris nationibus Venirent, Capto quorar, cum legati populi Romani redempti sint mercatoribus tutum mare non fuisse di eam, cum duodecim securos in praedonum poteStatem per Venerint Cnidum aut Colophonem aut Samum, nobilissima 33 urbis, innumerabilisque alias aptas S Se Commemorem, Cum e Stro portu atque eos portus, quibus Vitam ac spiritum ducitis, in praedonum fuisse potestatem sciatis 3 an Ver ignoratis portum Caietae celeberrimum a plenissimum navium inspectante praetore a praedonibus esse
direptum, e MiSeno autem eius ipsius liberos, qui cum
118쪽
praedonibus antea ibi bellum gesserat, a praedonibu esse sublatos nam quid ego Ostiens incommodum atque illam labem atque ignominiam rei publieae querar, Cum prope inspectantibus vobis classis ea, cui consul populi Romani praepositus esset, a praedonibus apta atque Op-liressa est l)ro di immortales tantamno unius hominis incredibilis ac divina virtus tam brevi tempore histem adferre rei publieae potuit, ut os, qui modo ante Ostium 'Tiborinum classem hostium videbatis, ii nunc nullama intra Oceani ostium praedonum navem esse audiatis atque hae qua Celeritato gesta sint quamquam Videtis, tamen a me in dicendo praetereunda non Sunt qui enim m- quam aut obeundi nugotii aut consequendi quaeStu studio tum brevi tempore tot loca adire, tanto CurSu Conficere potuit, quam celeriter Cn. Pompeio duce tanti belli impetus navigavit qui nondum tempestivo ad navigandum mari Siciliam adiit, fricam exploravit, inde Sardiniam eum classe venit atque hae tria frumentaria subsidia rei publica firmissimis praesidiis classibusque mus nivit; inde cum se in Italiam recepisset, duabus Hispaniis et Gallia transalpina praesidiis ac navibus confirmata, missis item in oram Illyrici maris et in Achaiam omnem quo Graeciam navibus Itali ne duo maria maximis classibus firmissimisque praesidiis adornavit, ipse autem ut Brundisio profectus est, unde quinquagesimo die totam ad imperium polluli Romani Ciliciam adiunXit; omnes, qui ubique praedones fuerunt, partim capti interfectique sunt, partim unius huius se imperio ac potestati dediderunt idem Cretensibus, Cum ad eum usque in Pamphyliam legatos deprecatoresque misissent, spem deditionis non ademit obsidesque imperavit ita tantum bellum, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum, quo bello
omnes gente a natione l)remebantur, Cn. Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte Vere Su Seepit, media' aestate confecit os haec divina atque incredibilis virtus
imperatoris quid ceterae, quas paulo ante Commemorare coeperam, quantae atque quam multae sunt non enim bellandi virtus solum in summo ne perfecto impernt Orequnerenda est, Sed multae sunt artes eximine huius admini Strae comitesque virtutis in primum MVanta inno-
119쪽
centia debent esse imperatores, quanta deinde in onmibus rebus temperantia, quanta fide, quanta facilitate, quanto ingenio, quanta humanitate quae re iter qualia sint in
Cn. Pompeio consideremus Summa enim Omnia Sunt,
Quirites, sed en magis e aliorum Ontentione quam ipsa per sese cogno Se atque intellegi possunt quem enim rimperatorem OS sumus ullo in numero putare, cuius in eXercitu centuriatus veneant ni quo venierint quid uinuli ominem magnum aut amplum de re publica cogitare, qui pecuniam X aerari depromptum ad bellum administrandum aut tropter cupiditatem provinciae magistratibus di-Viserit nul proliter avaritiam Romae in quaestu reliquerit 3 vestra admurmuratio facit, Quirites, ut agnoscere Videamini qui lino fecerint; ego nutem nomino neminem; Unro irasci mihi nemo poterit, nisi qui ante de se voluerit confiteri itaque propter hane avaritiam imperatorum
quanta calamitatos, quo eumque Ventum est, nostri Xercitus erant quis ignorat itinera quae per Osee nno 38 in Italia per agros ut luo oppida civium Romanorum nostri imperatores seuerint eoordamini, tum fauilius statuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis utrum pluris arbitramini per hosce annos militum Vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas 3 neque enim potest exercitum is continere imperator, qui
Se pSe non continet, neque severus esse in iudieando, qui alios in se severos esse iudices non volt hi miramur si huno hominem tantum excellere ceteris, uita legione Ssic in Asiam pervenerint, ut non modo manu tanti XOrcitus, Sed ne vestigium quidem cuiquam neato nocuiSSedicatur iam vero quem ad modum milite hibernent cotidie sermones a litterae perferuntur: non modo Ut Sumptum faciat in militum Domini vis adfertur, Sed ne cupienti quidem cuiquam permittitur hiemis enim, non
avaritiae perfugium maiores nostri in Ociorum atque amicorum tecti esse voluerunt age ero ceteri in rebus bquali sit temporantia considerate unde illam tantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis 3 non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi ut venti aliqui novi tam celeriter in ultima terra pertulerunt, Sed ea re S, quae cetero rem
120쪽
rari Solent, non retardarunt: non avaritia ab instituto cursu
ad praedana liquam ovocavit, non libido ad voluptatem, non moenitas ad deleotationem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta Graecorum Oppidorum, quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit itaque omnes nunc in eis locis Cn. Pompeium sicut liquem non X hae urbe missum, sed de caelo delapsum intuentur; nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hae quondam continentia, quod iam nationibus exteris incredibile nos nis memoriae proditum videbatur; nune imperii vestri splendor illis gentibus bicem adserre coepit nune intellegunt non sine causa maiore Suo tum, Cum ea temporantia magistratus habebamus, Servire populo Romano quam imperare aliis nimisso iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is, qui dignitate pri neq)ibus X- cessit, saei litato infimis lia esse videntur iam quantum
consilio, quantum dicendi gravitato et copia valent, in quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, Vos, Quirites, hoc ipso ex loco saepe cognovistis fidem Verocius quantam inter socio exi Stimari putatis, quam hostes omnes Omnium generum anetissimam iudiearint immanitate iam tanta est, ut difficile dictu sit utrum hostes
ni agis Virtutem eius pugnantes timuerint ni man Suetudinem victi dilexerint et quisquam dubitabit quin huic
hoc tantum bulliun transmittendum sit, qui ad omnia nostrae memoriae bellta conficienda divino quodam con Silio natus esse videntur 3 Et quoniam auctoritas quoque in bellis administrandis mulium atque in imperio militari valet, certe nemini di bium est quin ea re idem ille imperator plurimum po88it. Vehementer autem pertinere ad bella administranda quid hostes, quid socii de imperatoribus nostris existiment qui ignorat, cum sciamus homines in tantis rebus ut aut
contemnant aut metuant aut Oderint aut ament, opinione non minus et fama quam aliqua ratione certa comm OVeri 3
quod igitur nomen umquam in orbe terrarum clarius fuit ZeuiUS re gestae pares' de quo homine vos, id quod