장음표시 사용
261쪽
I. SuΜΜuibonum quo superius non est, Deus ac per hoc incommutabile bonum est; ideo Vere aeternum, et Vere immortale. Caetera omnia bona nonnisi ab illo sunt, sed non de illo De illo enim quod est, hoc quod ipse est ab illo autem quae facta sunt, non sunt quod ipse. Λc per hoc si solus ipse incommutabilis, omnia quae fecit, quia ex nihilo fecit, mutabilia sunt. Τam enim omnipotens St, ut possit etiam de nihilo, id est, ex eo quod omnino non est, bona facere, et magna et parva, et coelestia et terrena, et spiritalia et corporalia. Quia vero et justus est, ei quod de se genuit, ea quae de nihilo fecit, non aequavit. Quia ergo
bona Omnia, Sive magna Sive parva, per quoslibet rerum gradus, non possunt esse nisi a Deo : omnis autem natura in quantum natura est, honum est omnis natura non potest esse nisi a summo et vero Deo quia omnia etiam non summa bona, sed propinqua summo bono, et rursus
Scriptus post annum o . Vide Retraei lib. I, cap. 3. - Vide D. Guillon, tom. XXu, Pag. 28-I3ο.
262쪽
omnia etiam novissima hona, quae longe Sunt a Summo bono, non possunt esse nisi ab ipso summo bono. Omnis ergo Spiritus etiam mutabilis, et omne corpus a Deo et haec est omnis facta natura omnis quippe natura aut Spiritus, aut Corpus est. Spiritus incommutabitis Deus est: spiritus mutabilis facta natura est, Sed corpore melior :Corpus autem Spiritus non est, nisi cum Ventus, quia nobis invisibilis est, et tamen vis ejus non parVa Sentitur, alio quodam modo spiritus dicitur. II. Propter eos autem, qui cum intelligere non possunt omnem naturam, id est, omnem Spiritum et Omne corpus naturaliter bonum esse, moventur spiritus iniquitate et corporis mortalitate et ob hoc aliam naturam maligni spiritus et mortalis corporis, quam Deus non fecerit, Onantur inducere : sic arbitramur ad eorum intellectum, quod dicimus posse perduci. Fatentur enim Omne bonum non SSeIOSSe, nisi a summo et vero De quod et verum est, et ad eos corrigendos, si velint advertere, Sufficit.
ΙΙΙ. Nos enim Catholici Christiani Deum colimus, a quo
Omnia bona Sunt, Seu magna seu parVa a quo St OmniSmodUS, Seu magnuS Seu parvus quo Omni SpecieS, Seu magna Seu ParVa a quo omnis ordo, Seu magnu Seu Par-VUS. Omnia enim quanto magis moderata, SpeciOSa, ordinata sunt, tanto magis utique hona Sunt quanto autem minus moderata, minus speciOSa, minus ordinata sunt, minus bona Sunt. Haec itaque tria modus, species et ordo, Ut de innumerabilibus taceam, quae ad ista tria pertinere monStrantur hae ergo tria moduS, SpecieS, Ordo, tanquam
generalia bona sunt in rebus a Deo factis, sive in spirita,
sive in corpore Deus itaque supra omnem Creaturae modum St, Supra omnem Speciem, supra Omnem ordinem
nec spatiis locorum supra est, sed ineffabili et singulari
potentia, a quo omni modus, omnis Species, omnis ordo.
263쪽
Haec tria ubi magna sunt, magna bona Sunt ubi parva Sunt, parva bona Sunt ubi nulla sunt, nullum honum
est. Et rursus ubi haec tria magna Sunt, magnae naturae sunt Ubi parva sunt, parvae naturae Sunt ubi Nulla sunt, nulla natura est. Omnis ergo natura bona eSt. IV. Proinde cum quaeritur, unde Sit malum, priu quaerendum est quid sit malum: quod nihil aliud est quam corruptio, vel modi vel speciei, Vel ordinis naturalis
Mala itaque natura dicitur, quae corrupta St: nam incorrupta utique bona est. Sed etiam ipsa corrupta, in quantum natura est, bona est in quantum Corrupta Si mala est. V. Fieri autem potest, ut quaedam natura quae modo et specie naturali excellentius ordinata est, etiam corrupta melior sit adhuc quam est incorrupta altera, quae minore modo et specie naturali inferius ordinata est: sicut in hominum aestimatione, secundum qualitatem quae aspectibus adjacet, melius est utique Corruptum aurum, quam inCOrruptum argentum; et melius Si Corruptum argentum,
quam plumbum incorruptum. Sic et in naturis potentioribus atque spiritalibus melior est etiam corruptus per malam Oluntatem spiritus rationalis, quam irrationalis incorruptus et melior est quilibet spiritus etiam corruptus, quam corpus quodlibet incorruptum Melius est enim natura, quae Cum praesto est Corpori, praebet ei vitam, quam illa cui vita praebetur. Quantumlibet autem corruptus sit spiritus vitae qui factus est, Vitam praebere corpori potest ac per hoc melior illo est, quamvis incorrupto,
VI. Corruptio autem si Omnem modum, omnem Spe- Ciem, Omnem ordinem rebus Corruptibilibus auferat, nulla natura remanebit. Λ per hoc Omnis natura quae corrumpi non potest, summum bonum est, sicut Deus est. Omni autem natura quae corrumpi potest, etiam ipsa ali-
264쪽
quod honum est non enim posset ei nocere corruptio, nisi adimendo et minuendo quod bonum est. VII. Creaturis autem praestantissimis, hoc est, rationalibus spiriti hus, hoc praestitit Deus, ut si nolint, Corrumpi non possint id est, Si bedientiam conservaverint sub
Domino Deo suo, ac sic incorruptibili pulchritudini ejus
adhaeserint: si autem obedientiam Conservare noluerint, quoniam volentes corrumpuntur in peccatiS, nolentes Corrumpantur in poenis. Τale quippe honum est Deus, ut nemini eum deserenti bene sit et in rebus a Deo sactis tam magnum honum est natura rationalis, ut nullum sit bonum quo beata sit nisi Deus. Peccantes igitur in suppliciis ordinantur: quae ordinati quia eorum naturae non
competit, ideo poena est sed quia culpae competit, ideo justitia eSt. VIII. Caetera quae sunt facta de nihilo, quae utique inferiora sunt quam Spiritu rationalis, nee heata possunt esse, ne miSera. Sed quia pro modo et specie sua etiam ipsa bona sunt, nec esSe quamvis minora et minima hona, nisi a summo bono Deo potuerunt, Sic ordinata Sunt, Ut cedant infirmiora firmioribus, et invalidiora fortioribus et impotentiora potentioribus, atque ita coelestibus terrena concordent tanquam praecellentibus subdita. Fit autem decedentibus et succedentibus rebus temporalis quaedam in suo genere pulchritudo, ut ne ipsa quae moriuntur, vel quod erant esse desinunt, turpent aut turbent modum et speciem et Ordinem universae creaturae Sicut sermo bene compositus utique pulcher est, quamvis in eo syllabae atque omnes Soni tanquam nascendo et moriendo transdi
IX. Qualis autem et quanta poena cuique culpae debeatur, divini judicii est, non humanici quae utique et cum conversis remittitur, magna est Onitas apud Deum et
265쪽
cum del)ita redditur, nulla est iniquitas apud Deum : quia melius ordinatur natura, ut juste doleat in supplicio, quam
ut impune gaudeat in peccato. Quae tamen etiam sic habens nonnullum modum et speciem et Ordinem, in quacumque extremitate adhuc aliquod bonum est: quae si omnino detrahantur, et penitus consummantur, ideo nullum bonum erit, quia nulla natura remanehit. X. Omnes igitur naturae corruptibiles, nec Omnino naturae essent, nisi a Deo essent nec corruptibiles essent, si
de illo essent, quia hoc quod ipse est essent. Ideo ergo quocumque modo, quacumque Specie, quocumque ordine sunt, quia Deus est a quo factae sunt ideo autem non incommutabiles sunt, quia nihil est unde actae sunt. Sacrilega enim audacia coaequantur nihil et Deus, si quale
est illud quod de Deo natum est, tale velimus esse illud quod ab eo de nihilo factum est.
XI. Quapropter nec naturae Dei noceri omnino potest, nec alicui naturae sub Deo noceri injuste potest quia et cum peccando injuste aliqui nocent, voluntas injusta eis
imputatur potestas autem qua nocere permittuntur, non
est nisi a Deo, qui et ipsis nescientibus novit quid illi pati
debeant, quibus eos nocere permittit. XII. Haec omnia tam perspicua, tam certa, si vellent advertere, qui aliam naturam inducunt, quam non fecit Deus i non tantis blasphemiis implerentur, ut et in summo malo tanta bona ponerent, et in Deo tanta mala. Sufficit enim, ut supra dixi, ad eorum correctionem, si velint attendere, quod eos etiam invitos cogit veritas confiteri, Omnia prorsus bona non esse nisi a Deo. Non ergo ab alio sunt magna bona, et ab alio parva bona sed et magna et parva bona non sunt nisi a summo bono, quod
Xlli. Conualem oremus ergo otia quanta Oluerimus,
266쪽
quae dignum est ut Deo auctori tribuamus, et his sublatis
Videamus utrum aliqua natura remanebit. Omnis vita et magna et parva, Omnis potentia et magna et parVa, OmniS salus et magna et parVa, omnis memoria et magna et parVa, omni Virtus et magna et parva, omnis intellectuSet magnu et parVus, omnis tranquillitas P magna et parva, Omni copia et magna et parva, Omnis SenSus et magnus et parvus, Omne lumen et magnUm et parVUm, Omni Suavitas et magna et parva. Omni mensura et magna
et parva, Omnis pulchritudo et magna et parva, Omnis paX et magna et parva, et si qua similia Occurrere poterunt, maximeque illa quae per omnia reperiuntur, sive spiritalia siVe corporalia, Omnis modus, omni species, omni ordo, et magnus et parvus, a Domino Deo sunt. Quibus bonis omnibus qui male uti voluerit, divino judicio poenas luet ubi autem nullum horum omnino fuerit, nulla natura remanebit. XIV. Sed in his omnibus quaecumque parva Sunt in majorum Comparatione contrariis nominibus appellantur: sicut in hominis forma quia major est pulchritudo, in ejus comparatione simiae pulchritudo deformitas dicitur: et fallit imprudentes, tanquam illiud sit bonum , et hoc malum nec intendunt in corpore simiae modum proprium parilitatem ex utroque latere membrorum, Concordiam partium, incolumitatis custodiam, et Caetera, qUae Perse qui longum St. XV. Sed ut quod dicimus intelligatur, et nimium tardis satis stat, vel etiam pertinaces et apertissimae veritati repugnante cogantur quod Verum est Constiteri, interrO-gentur utrum corpori simiae possit nocere corruptio. Quod
si potest, ut foedius fiat, quid minuit nisi pulchritudinis bonum p Unde tandi aliquid remanebit, quandiu corporis natura subsistit. Proinde si consumpto bono natura
267쪽
consumitur, bona ergo est natura. Sic et tardum dicimus veloci contrarium : sed tamen qui Se omnino non OVet, nec tardus dici potest. Sic acutae voci contrariam Vocem dicimus gravem, Vel canorae asperam : Sed Si omnem peciem Vocis penitus adimas, silentium est ubi vox nulla est: quod tamen silentium e ipso quod vox nulla est, tanquam contrarium voci solet opponi. Sic et lucida et Obscura tanquam duo contraria dicuntur habent tamen et obscura aliquid lucis , quo si penitus careant, ita sunt tenebrae hicis absentia , sicut silentium Vocis absentia. XVI. Quae tamen etiam privationes rerum sic ordinantur in universitate naturae, ut sapienter considerantibus non indecenter vices suas haheant. Nam et Deus certa loca et tempora non illuminando , tenebras fecit tam decenter quam dies. Si enim nos continendo Vocem decenter interponimus in loquendo silenti uino quanto magis ille quarumdam rerum privationes decenter facit, sicut rerum omnium perfectus artifex Pinde et in hymno trium puerorum, etiam lux et tenebrae laudant Deum' id est, ejus laudem in bene considerantium cordibus pariunt.
XVII. Non ergo mala est, in quantum natura est, ulla natura Sed cuique naturae non est malum nisi minui bono.Quod si minuendo absumeretur, sicut nullum bonum, ita nulla natura relinqueretur non solum qualem inducunt Manichaei, ubi tanta bona inVeniuntur ut nimia eorum
caecitas mira sit; sed qualem potest quilibet inducere. XVIII. Neque enim vel illa materies, quam antiqui Hylen dixerunt, malum dicenda est. Non eam dico, quam Manichaeus Hylen appellat dementiSsima Vanitate, nesciens quid loquatur, forma tricem Corporum: Unde recte illi dictum est, quod alterum deum inducatci nemo enim
formare et creare corpora nisi Deus potest neque enim
268쪽
Creantur, nisi cum eis modus, et Species, et OIdo subsistit, quae bonaeSSe, nec esse posse nisi a Deo, puto quod jam etiam ipsi confitentur. Sed Hylen dico quamdam penitus informem et sine qualitate materiem, unde istae qua Sentimus qualitates formantur, ut antiqui dixerunt. Hinc enim et sylva graece λη dicitur, quod Operantibus apta sit, non
ut aliquid ipsa faciat, sed unde aliquid stat. Nec ista ergo
Hyle malum dicenda est, quae non per aliquam Speciem sentiri, sed per omnimodam specie privationem cogitari Vix potest. Habet enim et ipsa capacitatem formarum nam si capere impositam ab artifice formam non posset, nec materies utique diceretur. Porro si bonum aliquod ests Orma , unde qui ea praevalent, formosi appellantur, sicuta specie speciosi procul dubio bonum aliquod est etiam capacitas formae Sicut quia bonum est Sapientia, nemo dubitat quod honum sit capacem esse Sapientiae. Et quia omne bonum a Deo; neminem oportet dubitare , etiam istam, Si qua est, materiem non esse nisi a Deo.
XIX. Magnifice igitur et divine Deus noster famulo suolixi Ego sum qui sum et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos Vere enim ipse est, quia incommutabilis est. Omnis enim mutatio facit non esse quod erat: vere ergo ille est, qui incommutabilis Si caetera quae ab illo facta sunt, ab illo pro suo modo esse acceperunt. Et ergo qui Summe est, non potest esse contrarium nisi quod non est ac per hoc sicut ab illo est omne quod bonum est, sic ab illo est omne quod naturaliter est quoniam omne quod naturaliter est, bonum est. Omniiitaque natura bona est, et omne bonum a Deo est Omnis ergo natura a Deo est. XX. Dolor autem, quod praecipue malum nonnulli arbitrantur, sive in animo sive in corpore Sit, nec ipse Potest esse nisi in iraturis bonis. Hoc enim ipsum quod re-
269쪽
sistit ut doleat, quodam modo recit Sat non SSe Uoderat, quia bonum aliquod erat : sed cum ad melius cogitur: utilis dolor est cum ad deterius, inutilis. In animo ergo dolorem facit voluntas resistens potestati majori in corpore dolorem facit sensus resistens corpori potentiori . Sunt autem mala sine dolore pejora pejus est enim gaudere de iniquitate, quam dolere de corruptione : Verumtamen etiam tale gaudium non potest esse nisi ex adeptione bonorum inferiorum , sed iniquitas est desertio meliorum. Item in corp0re melius est Vulnus cum dolore, quam putredo Sine dolore, quae specialiter corruptio dicitur quam non Vidit, id est, non a Ssa Si mortua caro
Domini, sicut in prophetia praedictum erat Nec dabis
ii salictum tuum videre Corruptionem in sinam Vulneratum esse confixione clavorum , et percusSum de lancea
quis negat Sed etiam ipsa quae proprie ab hominibus corruptio corporis dicitur, id est, ipsa putredo, si adhuc
habet aliquid quod alte consumat, bonum minuendo CreS ci corruptio. Quod si penitus absumpserit, sicut nullum bonum, ita nulla natura remanebit, quia jam corruptio quod corrumpat non erit; et ideo nec ipsa putredo erit, quia ubi sit omnino non erit. XXI. Ideo quippe et parva atque Xigua jam communi loquendi usu modica dicuntur, quia modus in eis aliquis restitit, Sine quo non jam modica, sed omnino nulla sunt. Illa autem quae propter nimium progressum dicuntur inmodica, ipsa nimietate culpantur sed tamen ipsa et iam sub Deo, qui omnia in mensura, et in numero et pondere disposuit δ, necesse est ut aliquo modo cohibeantur. XXII. Deus autem nee modum habere dicendus est, ne sinis ejus dici pulsetur. Nec ideo tamen immoderatias St, a quo modus omnibus tribuitur rebris, ut aliquo modo
270쪽
OSS POSSint . Nec rursus moderatum oportet dici Deum. tanquam ab ali luo modum acceperit. Si autem dicamus eum Summum modum , sorte aliquid dicimus' si tamen in eo quod dicimus summum modum intelligamus Summum honum. Omnis enim modus in quantum modus est, bonus est unde Omnia moderata, modesta, modificata,
dici sine laude non possunt quanquam sub alio intellectu modum pro suae ponamus, et nullum modum dicamus, ubi nullus est sinis quod aliquando cum laude dicitur, sicut dictum est Et regni ejus non erit sinis nPossset enim dici etiam : Non erit modus, Ut modus prosin dictus intelligeretur nam qui nullo modo regnat,
XXIII. Malus ergo modus, vel mala species, vel malus ordo, aut ideo dicuntur, quia minora Sunt quam esse de-huerunt, aut quia non his rebus accommodantur quibus accommodanda sunt ut ideo dicantur mala, quia sunt aliena et incongrua tanquam si dicatur aliquis non honomodo egisse, quia minus egit quam debuit, aut quia ita egit sicut in re tali non debuit, Vel amplius quam oportebat, vel non convenienter ut hoc ipsum quod reprehenditur, malo modo actum, non ob aliud juste reprehendatur, nisi quia non est ibi servatus modus. Item species mala vel incomparatione dicitur formosioris atque pulchrioris, quod ista Sit minor species, illa major, non m0le, Sed decore aut quia non congruit huic rei cui adhibita est, ut aliena et inconveniens videatur Hanquam si
nudus homo in foro deambulet, quod non ossendit si in
balneo videatur. Similiter et ordo tunc malus dicitur Cum minus ipse Ord servatur unde non ibi ordo, sed potius u1Ordinatio mala est, cum aut minus Ordinatum est