장음표시 사용
151쪽
dum cerisuerunt. Vlpianus quidem L. Iv. D. extraord. cti. min. & L. si mulierem. D. ad L. Corn. de Sicar. mulierem,simfer mis vim intulit e constiterit, quo parium abigeret . an iri Provincia iη exilium saltim exigeηdam putavit: idque adhuc ima porale tantum debere esse, Tryphonianus t C. Voluit, L. xxxi x. D. de poenis. si actu uerit a muliere pos divortium prinante, ηι marito jam inimicossium parere cupiente. Paullus vero Uxxxii x. D. eod severius animadvertendum ratus, abortionis poculum dantes, licet dolo non faciant, tamen quia mali exempli res sit, boniasiores in i uiam ami a parte bonorum relegari, sin mulier aut homo 27 eo perierit, summo uenticio adfici decravit. Valentinianus vero, Valens di Gratianus A. A. A. issentis necandi piaculum aggressos simpliici,supplicio capitali puniendos cemuerunt, ut estis L. pen. C. ad L. Corn. de Sicar Cicero insuper in Orat. pro A. Cluen. tio, & ex ipso Tryphonianus loc cit notarunt, mulierem Milosiam, quod ab haeredibin secundis accepta pecunia partum Abimedica 28 mentis ima abegisset , rei capitalis damnatam. Et de ob et ice Ulpianus L. IX. in princ. D. ad L. Aquit.)i medicamentum dederit,
ct inde mulier perierit Labeone distinguit ut quidemsuis mambinsupposuit vehesum subdidit4 videatur occidi PE psia dedit, at
mulier bi offerret, in factum actionem esse dandam ; quod hoc coaz9 ςa Ossam mortis potius praestierit, quam occiderit. Quam tamen distinctionem Ganones vix admittent, nihilque interesse cest
sebunt, sive pessiim quis supposuerit ipse, sive supponendum
dederit & suaserit. In Concilio enim Lateranensi, sub Inno centio II i. simpliciter cautum fuit,ne Mediei quod intelligς de quovis etiam alio ) sub interminatione anathematis pro corporali salute aegroto aliquid vel suadeat saltim , quod in periculum aνim 3O t. c. cum infirmitas xi II. de poenitent.& remissi. Et liccide jure civili, & in foro contentioso, ubi agitur ad poenam, id terpretatio fieri possit in partem mitiorem, L. XLII. interpro
latione, D. de poenis. in ro tamen conscientiae, ubi agitψx
152쪽
de placando Deo, & emendatione, quivis qui abortui quovis modo an fiam praebuerit homicidam se putare debet. Hoc passu
enim maxime eligenda est via tutior,atque in dubiis tenendum, quod emisimam in ceraim,c. juvenis de sponsalin matrim bonarumque est mentium, ibi culpam timere,ubi culpa nonin c. ad ejus vero dist. v. Quanquam vero haec recte habeant, reperti tamen fuere ab 3i omni fere aevo, qui contrarium licere, certis effictis casibus, certisque adductis limitationibus, persuadere nobis sategerunt. Inter eos alij licitam voluere abortus concitationem, si mulier parva sit & tenella, nec partus laboribus suffectura, si uterus foetae sit parvus qui foetum ob parvitatem usique ad. justum patiendi terminum continere nequeat: si collum uteri fit angustu ut intra se condyloma habeat aut εμύουον b, unde in partu possit periclitari; si vesica sit debilis, ut ex incumbente utero pleno timeatur ruptura ; aut denique foetus ex se sit
moriturus. ut videre est apud Aetium tetrab. Iv. serm I v. cap. xv I. Theod. Priscianum lib. III. cap. Iv. Moschionem de adf. mul. cap. XLII. Avicennam lib. III sen. γXI. tract. o. cap. xo. & xv II. ncc dissentiunt Rhases lib. I x. Contin. Halyabbas lib. II x. Pract. cap. II X. Recentiores addunt morisbum acutum, si eo corripiatur praegnans, nec subveniri possit aegrae sine foetus eiectione: inter quos Thomas Cornacchinus Tab. Medic. a. Mart. ARARI A de morb. mul. lib. II. cap. 1 v. Anton. Gua inerius lib. de aegritud uteii cap. xxx. Alii cum Hippocrate & Aristotele inter eluxiones & abortum distinguentes, abortionem quidem procurare nefas esse, effluxiones autem prolicere licitum putarunt. Trahunt huc insuper 3 a Hippocratem, qui tib de nat, pueri, pari. Iv. psaltriae com preta consuluit, ut in terram desiliret, atque ita genituram e ijceret. Nec longe ab his abeunt, qui ex loco Exodi xxi. 33 supra adducto, versionem sequuti septuaginta interpretum, ut vocant, elicet e conantur, εμψυον εξεικονισμον , seu fistum sommqtum , elici non debere, conceptum vero nondum formatum, S nec
153쪽
nee anima rationali informatum , sine crimine ad salvandam di matrem elici posse. Hoc docent Canones, cap. sicut cx litte.
rarum. de homicidio. xxx o. quaest. II. cap. quod vero &cap. Moyses. Hoc voluerunt Antoninus in Summa, pari. m. tit vo cap. II. f. o Silv. Prieras, verbo Medicus. quaest. 33 Iv. Navarrus in Manuali cap xxv. num. LXI I. atque alii. Nec delictum esse capitale volunt, Carolus V. Impi periiraee halsge. orditum art. cxxx . & Augustus Electes Sax. Ordinas pari. Iv. constit. Iv. Quanquam autem speciose horum plera que proferantur, tamen specie recti fallunt,& facile corruunt,3 6 ubi ad verae rationis trutinam expenduntur. Quia vero pene omnia hoc nituntur fundamento, licere foetum ejicere, ut mater ab imminente periculo vindicetur; merito omnibus in
genere Divi Paulli illud opponimus , ex Epist. ad Rom. cap.
III. vers I I x. Non siserici da mala, ut inde eveniant b a j quod
talium damnatio, ut addit Apostolus, irem. Valde enim sal litur Plutarchus, lib. de sera Num. vindicta, quando ait, in
Medicina e MMον ωοι , quod utile fit, etiamjustum esse
Licet namque hi iis forte, quae Plutarchus ibi adducit,id locum habeat, dum ridiculum esse notat, si quis injuste fieri dicat,
quod coxendicibus laborantibus inuratur pollex, aut jecin0re vitiato venter incidatur circa umbilicum: tamen in iis quae cum vitae fiunt discrimine , & conscientias cauterio inurunt, 37 idem tentare minime licebit. Atque hoc posito facile fuerit ad argumenta adducta respondere. Nam quod primo de farmipatenella,& uterum parvum sortita, adferebatur; satius esse, ut si conceperit, ante tempus conceptum excutiatur, quam in pax tu illa periculo exponatur: id tanti non est,ut abortum siuadero debeat aut possit. Uteri quidem ob parvitatem abortum albmando contingere, Hippocrates jam olim docuit, lib. I. dςm Ib. mul. & libi de super e t. non tamen perpetuum id est, aut necessarium, sed contingens Experientia enim docet,
lapius sceminas tenellas, & debiles satis, hoc aevo, praestatim
154쪽
in magnatum familiis,duodecimo aut tertiodecimo anno nuptum locari, annoque vix evoluto scelum vivum parerecitra detrimentum. Vnde Aristoteles loco adducto, puellas parvas facile quidem abortire dixit, & in partu magis laborare, & earum plures obire, non tamen semper, neque omnes: quibus proinde optime consuluit oraculum TroZeenum, ne immaturae nuberent. Si historias consulere velimus, exempla occurrent, quae fidem pene omnem superent, multasque anno v. vi. v II. I IX. IX. X. peperisse aut parere solitas discemus,ex Plinio lib. v o. cap. II. Arriano rer. Indic. cap. cLxxiv. Sigisinundo Barone, Comm. rer. Moschovit. pag. civ. Alberico Rosate,
in ndice , in verbo Matrimonium. Aloysio Cadamusto, Navigat. cap. Lxxv. Augerio Busbequio , Legat. Turc. Epist. HI. o. Schenchio, Observ. lib. Iv. & aliis, ut pluribus docuimus in Disquisit. Me dic. de utero gerent. ID. Quae Ο-mnia docere poterunt, non impossibile esse,sceminam parvam, aut uteri parvi, parere sine periculo, & fere proportione correspondere utero magnitudinem foetus, nec majus hunc sumere inclementum, quam uterus ambiens, ejusque capacitas, ipsi concedat, quod manifeste tradidit Aristoteles, sect x. probi. xiv. cui adde, quae docet Carsias Carserus, Disp. med. ad Gal. de loc. adf. Lxxv. cap. m. num. I x. Et quibus quaeso 3 ssignis foeminam cognosces uterum habere parvum ξ Nulla enim auctores ab omni aevo consignarunt, nulla hactenus novimus. Nisi cum Lud. Mercato dicere velimus, parvi uteri signum, esse absentiam omnium signorum, quae aliis adsignantur ςgussis, lib. I v. de ad L mul. cap. II. Pone tamen foemiis nam esse tenellam, quam scias uterum habere parvum, & concepisse. Fa, quum &sine periculo po Ist parere, ut exempla dQsent, forte etiam periculum incurrere, annon rectius feceris' melius consulue iis conscientiar, si totam rem naturae committas, atque ea adhibeas remedia, qtice foetum matremque confortare, uteium dilatare,ac partum suo tempore facili-S 1 tare
155쪽
tate queant, quam si maximo consuentiae vulnere vitam adi mas foetui, vitaeque periculum una eademque Opera accersas matri. Recte D. Ambrosius lib. de OG. ut refertur in cap. denique. XI v. quaest. v. Si alteri, inquit, s. viri non potest, a siclo alter iaciatur , commodim est neutrum juvare, Quod de angustia colli uteri, atque ei adnato tuberculo asserebatur, non majoris
est ponderis. Angustia enim illa sive a natura talis, sive a
tuberculo) si magna suerit in foemina, non conceptum tantum impediet,sed omnem etiam cum viro congressum. Quale quid. iis accidere solet, quae vitio laborant, quod Arabes Atraticam,
qI interpretes clauseram vocant, foeminas vero eo laborantes Graeci seu imperforatas, Latini coηcretas adpellant. Io- Iinus cap. Iv. conserto virginali, Cicero lib. I I. de Divinat. ob signata valva natas dixit. Quo modo natam Corneliam Gracchorum matrem, auctor est Plinius lib. VI. cap. XVI. memineratque adfectus ejus jam pridem Aristoteles Hist. anim. lib.
X. cap. 1 v. & lib. I v. de gem anim. cap. iv. & nos in duabus
puellulis eundem observavimus, & ministerio δεου corribgendum curavimus. Sin parva fuerit angustia , ignorabitur fere, nihilque aliud eam consequetur, quam partus sorte dif-cilior, quem, si caussam cognoscat Medicus, omnibus modis faciliorem reddere prudentiae suae industria adnitetur. At si non quidem magoa sit angustia, talis tamen, quae periculum in partu minetur, id facile mulieri innotestet ex molestia Sdissicultate, quam in venerio congressu percipiet, atque ideo opem implorabit Medici aut Chirurgi, qui eam , si necdum Conceperit, periculo denunciato, jubebunt a congressu absit 'nere, donec debitis medicamentis impedimentum possit ad terti : sin jam conceperit, intervallo gestationis operam da
bunt, ut quovis modo ante instans partus tempus tuberculum eZitirprtur, tanquam quod sui tantum amolitionem, non iste
156쪽
abortum quis provocet, scelus jam maturus & ad exitum pronus, sectioηe illa extrahi curetur, quam sariam vocamus, quamque citra periculum esse, si dextre administretur, ac sce- tum ea, matremque feliciter salvari, pluribus docuere, qua rationibus, qua exemplis, Franc. Roussetus. lib. de partu Caesar.& Casp. Bauhinus ibi in Adpend. Ob vesicam debilem, ne ab 3
in cubitu & pondere uteri pleni rumpatur; aut si erum ex se moriturum sciamus; Avicenna abortum provocare licitum putavit. At quaenam utriusque, tum vesicae adeo imbecillis, tum foetus morituri sunt Sane foetum saepe, quem moriturum ars ex signis coni jciebat, adhibita auxilia Deo favente
sospitarunt. Sanantur enim interdum aegritudiηes , ut dicebat Averrhoes lib. vi I. Coll. cap. XXXI. quibus mc Medicin, nec na- rura videbantur ad curam suscere; Consimilique id modo fieri putat, quo aliquando in rebus naturastbm monstrao Vesica insu.
per licet imbecillis, ex sua natura oneri prementi cedit, & pressa subsidit, urinam que tantum saepius deponit, quod plerisque gravidis familiare esse novimus: & in non gravidis etiam usu
venire, si uterus tumore praeter naturam correptus, vesicae incumbar, exemplo docet I C. Claudinus, Consili. Med. xv I. Praeterea foetus moriturus non certum simul ponit matris interitum : quum illo exstincto , haec nihilominus salvari queat, nec fas sit. ad interitum ambiguum praecavendum , abortum concitare, ac certo periculo ambiguum praevertere. Multo mi. nus ob matrem morbo acuto laborantem abortivis incndum fuerit, quum illa hoc modo non tam saepe servetur, quam in manifestarium periculum data veluti opera praecipitetur. Neque enim Medicus ullus in artis operibus tam exercitatus est, aut esse poterit, qui dum foetum corrumpit, certo sibi habetat polliceri, pragnantem superilitem mansuram. Foetum siqui- ψγdem corrumpentia medicamenta, tam matri quam foetui simi inimica. farminaeque fere semper in abortu plus laborant, quam ii tempestivo partu, si Hippocrati eredimus lib. I. de morb.
157쪽
mul. Ita apud Ovidium lib. D. Amor. Eleg. x Iv. mum labefactat onm gravidi temeraria ventris, In dubio vita visa Coriηηa jacei. Et subest ratio: partus enim secundum naturam fit, & natura
cooperante ; abortus contra naturam, naturaque renitente, &scetum, quantum in se est, salvum cupiente nec ante demit tente, quam caussis, aut etiam medicaminibus corrumpentibus succumbat, cum periculo etiam matris. Siquidem Saepesuos utero quae ηecat, ipsa perit. Ipsa perit, ferturque rogo reseluta capisios;
Et meruit, clamanι, qui modo cuηque vident:
inquit iterum Ovidius, loco laudato , Eleg. X I v. Periitque eo modo Tesimi uxor apud Hippocratem,lib.v. Epid. aph. Lm
ct v I 1. Epid. aph. LXXX III. quum ultro pharmacum corruptorium hausisset. Et non sine caussa Domitianum Imp, fratris filiae, ut conceptum abigeret coactor, caussam mortis exstitisse refert Suetonius in Domit. cap. XXI I. ne alia exempla a Medi-46 cis petamus. Praeterea mulierem utero gerentem acuto morbo corripi lethale pronunciavit Hippocrates, Sect. v. aph. XXX.&docuit exemplis duarum abortientium, lib. II 1 . Epid. secti iahist. x. &. XI. item uxoris Olympiadae, lib vi i. epidem, Galenus duplicem reddit rationem in comm. diisti aphor. qui/nempe, metu abortus, nec venae sectionem, nec purgationem in acutis praegnantium statim administrare, nec tenui victu, ra tione uti liceat. Quanto igitur, si praeterea data opera concire' tur abortus, res periculi plenior erit ρ quum Hippocrates l0ς cit. aph. L. eas etiam foeminas, quae febribus lenioribus gesti 'tionis tempore tentatae abortiuntur, periclitari dicat. Unde siquis abortum per se periculosum concitare satagat, idquo ζψtempore, quo ob morbum acutum praegnans est in summ0 discrimine; quid aliud is aget, quam ut de industria, innoceo' tis scelus caede patrata, matri insuperjam fatiscentem ereptumeat spiritum Neque est quod dicas , foetu ejecto debitis m
158쪽
dicamentis expugnari posse acutiem morbi, matremque salva ii. Nam id virium deiectio, tum abortum consequens, tum morbum ipsum , tum puerperij fluxus ex abortu copiosus, minime omnium admittent. Sit tamen, qui ex voto sibi successis e
abortus provocationem; foetuque exturbato matrem a morbo vindicatam glorietur; id rectum ex errore erit judicandum,inquit Rod. a Castro demotb. mul. lib. III. cap xxi. in Schol. quod
imitari non licet, nec prudentiae Medici tribuendum est, sed mulierum robori quod erratum medicantis valuit sufferre. V 47rum&iis satisfacere oportet, qui distinctionem Hippocratis& Aristotelis. inter effluxionem & abortum urgentes, si non abortum, tame effluxionem citra scelus procurari posse contendunt, & Hippocratis de Psaltria exemplo sententiam suam stabiliunt, quique eodem fere collimant,atque ex adducto Exodi
loco foetum nondum sormatum excuti salva conscientia opinantur. Sane distinctio inter effluxionem illa, atque abortum, aut foetum formatum,&non formatum, recte suas ob caussas admittitur. Interim id , quod utero conceptum, etiam eo tempore,quo effluxionis nomine adhuc censetur, vel nondum formatum creditur, medicamentis aut quovis alio modo corrumpere, non magis licet, quam abortum concitare. Siquidem ista omnia, si finem spectes cui fiunt, eodem prorsus tendunt. Ut enim procurato abortu vita tollitur animatis: ita effluxione
prolecta spes vitae &hominis praeciditur, argum. L. si quis f. qui
abori. D. de poenis. Et parum profecto interest, primis an postremis mensibus occidas, praesentemve aut mox affuturam hominis animam perdas, &foetum sive anima rationali jam informatum , sive conceptum tantum, qui dispositionem tamen ii beat.&potentiam proximam ad animam rationale formamque ultimam recipiendam nefario abigas conatu. Qui Christianisu - .mus,audiamus Tertullianum Apologetico. 'bo homicitosemel
interdicto, etiam conceptam utero , dum aethue sanguu in hominem
159쪽
ρ est , ct qui est futurm , ct fructm hominis jam in semine est. Neque historia de Psaltria, cui saltum dicitur consuluisse Hippocrates, ut foetum perderet, patrocinari huic sententiae potest. Neque
opus erat tam operose praeceptorem excusare, ut fit a Mauri. tio Cordalo. lib. I. de morb. mul. com. III . text. III. loli. Matthaeo, Quaest. Med LXXXVI I. Hier. Mercuriali, lib. r. de morb. mul. cap. II. Theod. Zuingero, Comm. in jusjur.
Hipp. atque alijs. Homo fuit Hippocrates , & humani ali. quid potuit pati: Ethnicus fuit, verae religionis ignarus; nec factum ejus quodpiam, nisi ex se justum fuerit, pro exemploso nobis obtrudi debet. Ego vero, nisi contrarium mihi demon. stretur, libellum de natura pueri, in quo Psaltriae historia habetur , genuinum Hippocratis scelum esse vix ausim assii mare. Quanquam enim , Galeno lib. de sena . cap Iv. ut Hippocraticus adducatur: tamen ab eodem lib. de foet. format. cap. I. non tam Hippocratis quam Polybi nomine citatur. Andreas vero Carfalpinus, vir doctissimus. Atiis Medicae lib. II X. cap. I. Almaroni Crotoniatae tribuendum censet, quod pullum iaovo nasci ex luteo, augeri ex album ine, in eo statuatur. Hanc enim sententiam Alcmaeonis fuisse, Aristoteles testis est, lib. III. de g n. anirn. cap. I i. Stilus profecto maiestatem Hippocraticam non sapit, sed luxuriat , ut saepe etiam τι πλαγῆ
videatur. Tum ratio iuundi modus, ut Theod. Zuingerus alti Comm. ad hunc locum, crebrab ἀναληψ ς is anacephalaeses, repsetitiones item , ct collectiones ratiocinationum continens, longiori m ursionibus interiecto, ab 'us m breoitate est alienus. Tum τορ
illud, ut pergit Zuingerus , quod longa admodum digressione fἡ 'cam isputationem deterre cabre ct frieo e laterjicit. α me; σA ' ν non ι - amen est. Computatio insuper mensium iRpraegnantibus ex mensibus solaribus deducitur, quam fieri os mensibus luntribus oportere , solide ostendetat Hippocraxςβlib. de septim partu. Quin vel ipsis haec histolia, Hippocr xii
160쪽
iuramento, vitaeque, quanquam Ethnici , illibatae, ac morum sanctimoniae adversissima, foetus adulterini suppositionem arguere suffecerit. Neque aliter praeter Zuingerum, sensere non pauci, iique non ex vulgo Medici; o. Bapt. Silvaticus Conatrovers. medic. LXXXI I. Horatius Augenius Epist. & Consuli. medic. tomo I. lib. X I I. cap.v- Franc. Ranchinus Comm
in Iusjur. Hipp. Lege v. quaest. I. quo etiam inclinat praeceptor olim & amicus noster honorandus, Caesar Cremoninus lib. de orig. & principatu membror. dict. xvis. Superest ut Exodi locum consideremus, quo illi se tuentur, qui nondum animatum foetum excutere, licere contendunt. Graeca qui. dem versio, quam Septuaginta vocant, huc manifeste inclinat.
m εξελθη τη πανδίον ιωπ μη ἐξωιονις ρον, Tno iον ει ι 1os , καθ' on αν A cae', ο ανήρ ρ γγ υς, sc μετ άξιωριαὶ . E'ὰν 3 εξεικονι - ον ν δωσέ ψυχ& ἀντ ψυχης. Latina versio vulgata, quae inepte D. Hieronymo adscribitur, aliquantum variate Si rixattriuerint viri, es percuusserit quis praegnantem, ct abortivum quirim scerit ,sed ima mulier ) vixeriti sibiscebit damno quantum manius mulieris expetierit, ct arbitri judicaverint. Sin autem mors eju3 seuerisubsequuta, reddet animam pro anima. G raeci nem . salpe interpretis sensus cst; si scelus abortu rejectus nondum fuerit animatus, percussorem ad postulationem mariti, & arbitrium judicis , sin animatus, vita puniri debere. Quam interpretationem sequitur Theodoretus Quaest XLI IX. in Exod.& lib. de curandis affection. Graecor. qui est de natura hominis, serm. v. ut&Augustinus Tomo I v. Quaest. LXXX. At La- 13tinus interpres percussorem ob concitatum abortum, nisi mulier ipsa pereat, arbitraria saltim poeena vult adfici; sin perierit, capitali. Verum Graeca transatio non auctoritate Philadclphi s Regis, ut creditum, sed Judaeorum suadente uti itate conscrip ta, qui parum Hebraice sciebant, Graece vero loqui & scriberea Regibus cogebantur mendosia admodum est, nec semper