장음표시 사용
61쪽
teres innuisse velint, requiri in Medico multarum rerum usum
rum rerum usum habere oporteν, dicebat Hippocrates lib. de artic . ' δε-σφ--, experie ita aαtem dissicilis lib. 1.aph. i. ideoque non nisi longo tempore adquiri videtur, nee facile nisi in senem aut provectioris aetatis hominem cadere: qualem Apuleius Metam. lib. v. vocat senectutu prolixae benescismuis experimenta instructum. Itaque huc respiciunt Poetae quanis do Ducibus suis Medicos adiungunt senes; ut quando Eneae apud Virgilium Tn. xi I. praesto est lovavus Iapis, Hannibalidi apud Silium Italicum lib. v. Syra senior. Phliasii tamen, ut Pausanias auctor est in Corinth. Esculapium imberbem coluere : eodem forte respicientes, quo illi, qui Apollinem im-
a s berbem venerabantur,ut supra diximus. Praeter barbam Aesculapio ad pingebatur baculus nodosius. Ovidius lib. xv. Metam. fab. Lagrestem vocat,cui draco sive serpens circumvolvebatur. Apud Epidaurios vero, ut Pausianias refert, scipionem manu tenebat altera,altera caput draconis premens. Meminit utriusque, tum baculi, tum serpentis Apuleius Metam. lib. I. Dic res, inquit, Dei baculo, quod ramulis semiam tam nodorium gerit,srpentem lubricis amplexibus inhaerere. Baculo nodoso Festus lib. st 6 IX. artis dissicultatem notari auctor est. Anguem vero, sive serpentem, aut draconem, alii alias ob caussas additum censent. Plinius lib. x x I x. cap 1 v. id factum credit, quod multa serpenti remedia insint. Festus lib. 1 v. dracones Deo, Medico
jacros voluit, quod vigilantissimi ac perspicacissimi generis
aniae alia existimentur: vigilantia autem maxime Medicum deceat. 'Am τοῦ δόρκειν enim dicti sunt dracones, hoc est, a viisη iacuitate: convenitque Medicos vigilantissimos & oculatissimos esse, ut mentis acie penitrare in morbis possint, & quasi oculi . usurpale
62쪽
ut loquitur orpheus, sive Onomacritus, de Proteo, in Hymno, aut ut Empedocles apud Aristotelem lib. I I. Metaph.
iserunt, quaesunt, se quae ventura trahuntur: qua de re etiam in Apolline diximus. Alia adhuc sententia est Macrobii, Saturn. lib. I. cap. xx.&Scholiastis Aristoph. in Pluto, qui dracones simulachris Esculapii & Salutis additos censuerunt, quod uterque Deus praestare crederetur, ut hominum corpora infirmitatis pelle deposita in pristinum vigorem revirescerent,non aliter ac draconum solent, singulis annis senectutis pelle exuta, quam nunc senium, nunc senectutem appellat Plinius, Graeci sebenda. Apud Epidaurios teste a Pausania in Corinth. simulachro aesculapii etiam canis ad pedes decum ηs adpingebatur, sive itidem ad vigilantiam denotan- .dam , huic animali peculiarem , sive quod lingua canum ad ulcera sananda plurimum inleat, ut nuper voluit doctiss. M. Zuerius Boxhornius, Animadvers. ad Quaest. Rom. Plutarchi; sive quia infans a cane enutritus putabatur; quae forte caus- 28sa etiam fuit, quur Pausanias capris ipsi sacra fieri voluerit. At Servius Comm. ad lib. I r. Georg. Virgilii, id ideo factum putavit, quod capra, Plinii testimonio lib I I X. cap L. nunquam sine febri esse feratur. Phocenses tamen prope Titho ream quibusvis hostiis, praeterquam capellis IEsculapio lacere consuevisse , testatur Pausanias in Phocicis. Alexander ab 'Alexandro Geniat. dier. lib. III. cap. X I I. incertum ex quo auctore, refert in sacrificiis Aesculapio gonas etiam oblatas, easque non luteis rostris aut ped/bm, ut quae tanto lib. X cap. v I. minus purae videntur, sed nigris diglirique imparibus. hi g/llinas quidem ipsi immolatas putat Ioan . Pierius Valerianus Hieroglyph. lib. x x 1 v. quodsalubritatis ii, sint indicium ; car. ηemque habeant uoisimae digesionis, acproinde languentibus comm
dam : sive, ut Henticus S melius ait, Miscellan. lib. I. in princ.
63쪽
. infimo haec volucris quia cocta cere bro Onserat, o lamis renovent ea prandia vires.
Nigras vero ad hoc seligi solitas, ideo crediderim, quod nitticoloris animantia saniora & puriora judicarent. Hanc enim ob
caussam Aristoteles lib. II I. hist. an. cap. XXI. fuscarum mu.lierum, Rhases lib. ult Contin. tract. o. capc LXXII. & MN sue Tiact. de simplic. cap. IX. caprarum nigrarum , Aetius
vero tetrab. I. ser m. II. cap. LXXXI IX. universim brutorum
animalium nigrorum lac quovis alio salubrius censuerunt. Digitos denique in iis impares maluisse putarem,quod numero' Teus iupare gaudeat, u t vult Virgilius in pharmaceutria: sive ea supersuione, ut inquit Censorinus lib. de die natali, cap. de annis Rona qua impar numerati, pleum ct magis Hassu habebatur sive . quod Plutarcho, in Numa, attestante,ex Pythagoraeorum dogmate, Dis superis imparia inferis patia jubebantur offerri. 3 o Potissimum tamen rasim immolari Aesculapio solebat, sive ob huius etiam animalis vigilantiam; sive quod divinae beneficentiae , morborum omnium curatrici, diem, hoc est, vitae lumen se debere veteres testarentur, quod Caelio Rhodiginio placet, Antiq Lecti lib. xv r. cap. X ra. Gallos vero gallinasque plurimas 2Esculapio immolatas vel illud docet, quod Pierius Valerianus adfirmat, adhuc suo tempore ma gnam copiam pedum gallinaceorum Romae fuisse effossam,
juxta cippum, in quo Aesculaph statua steterat doco qui hodie
Vivarium, appellatur. Ex filiano demum Histor. var. lib. v cap. Xe II. colligo passeres etiam Aesculapio sacrari solitos Athenienses enim Starian, ut ait, quod AE culapio sacrumpas eum 3I usque ad nece verberasset, morti adiuticarunt. Visitur Romae hodieque in aedibus Farnesianis Aesculapij statua e marmore hi pectus nudum . corpus reliquum toga tectum, barba denis& fruticosa, baculus in sinistra nodosus, cui ima parte serpen flexuose implicatur. Simile fere simulachrum fuit , quod idem habuit in Titane monte, cuius etiam ut Paulanias j'
64쪽
Corinth. refert, sola se facies, manus atque imi pedes ostendebant: palles caeterae lanea tunica alba & pallio velabantur.
De serpente, baculo & barba, quid sibi velint; liquet. Deum savero pectore nudum effctum arbitror, ut animi puritatem &morum sanctimoniam Medico colendam notaretur, corpus vero toga amictum, ut, castitatis idem admoneretur, S c EDμοσυνης, vestitusque decori, qui, ut Hippocrates lib. de hie-gant. monet, non iam ad supe suam curiositatem, quam optimam existimauonem, ct animi moderationem ι comparaim; mque plus iasio seu tuo si ut arrogantiam praese ferat, neque nimium talis, aut sordi , ut monet Galenus v I. Epid. sect. Iv. comm . IX. Quali vestitu Medicum uti debere, idem etiam Hippocrates, lib. de Medico, praeceperat. Ζητειτα - , inquit , ο νοάων si καλλωπισμον, ἀλλὰ τὸ ξυμφέρον ' quaerit enim ager , non quod
visi arridet, sed quod prodest. Peculiarem autem olim habitum 33 fuisse Medicorum , multa me docent. Albricus Philosophus lib. de Deor. imagin ubi de Aesculapio agit, EtMimaeo , inquit , erat homo quidam cum barba valde prolixa, indutus habitu Metei. Fum Medici habitum Virgilius Aen. lib xl l . & Statius Papinius Silvar. lib. I. vocant Paronium, a Poeone Deorum Medico. Fuit autem pallium, quale in statua Aesculapii ex- 3 pressimus. Quod si Clementi Alexandrino credimus, Medici eam ob caussam Aegyptiis dicti fuerunt se φοροι taeu pallio lati, aut pasium gestames, Stromat. lib. vi. ubi etiam pallium morosius ordinatum Aesculapio tribuit. quod & Tertullianus facit lib. de pallio, cap. 1 v. Medicidam enim facturi, aut opus aliquod aggressuri, pallium retorquentes, se succingebant, ne cui id i psis esset impedimento. Vnde Virgilius, loco Quem
dixi, Iapidem Aeneam curaturum. introducit retortosuccinctumo ictu, & quidem, ut addit, ontum in morem. id est, medicum.
Statius etiam Papinius de Apolline & Aesculapio, Rutilium
Gallum sanaturis, ait: - ritu se cingit uterque Paronio. Ovio
65쪽
Ovidius lib. vi I. Metam. fab. II. de Medea, medicinae perita,& medicamina collectura , quibus Resonem reiuvenescere
laceret: Egreditur tectis vestes induta reclinas.
De Synalo, Annibalis Medico, Silius Italicus lib. v.
- intortos de more accinctus amicitra.
3 F In Nummis antiquis, apud Angelum Abbatium tradi. de vi
peris, Aesculapius non palliatus, tantum visitur; sed de pileaiis δά eoronatus. Et Scholiastes quidem Aristophanis in Pluto. auctor est Aesculapium fere semper olim coronatum depingi solitum, quod debellator esset, victorque morborum. Coronam enim victoriae indicinam esse & praemium, praesertim filii e lauru Quanquam Io. Pierius Valerianus Hieroglyph. lib. L, sub fin. Aesculapij caput laurea redimitum putet eam ob caussam, quod multorum lauri arbor sit remediorum. Pileus insigne libertatis est , tum privatae, tum publicae. Privatae, ut quando servi olim libertate donati , dicebantur ad pileum vocari,& pileati sequebantur patronos. Publicae, ut quando Cassius, Brutus I coniurati, Carfare interfecto pileum lancear imposuerunt, auctore Appiano lib. o. bellor. civit. aut mortuo Nerone plebs universia pileis caput tecta exul. tavit, ut est apud Aur. Victorem in Nerone. Regum etiam Aegypti & Aethiopiae gestamen fuisse pileum notat Diodorus biculus lib. I v. Et Lucianus in ari, mMφορικους vocat πιφωτερους, & honoratiores. Vt hinc colligas per pileum artis medicinae liberalitatem & eminentiam denotari. Sunt tamen qui Aesculapium ideo pileatum pingi albitrentur, ut
admoneremur , maxime eam partem corpo iis tegendam minmendamque, in qua mentis quassi sit sedes, animique & ra-36 tionis habitaculum Verum ut de Aesculapio finiamus, extat: vetustus atque elegans ; sive Orphei, sive Uno macriti, quod vult Clemens Alex. lib. D Strom. & .Philoponus Comm. ad lita i. Arist de an. aut altasQntiqui auctoris, in Aesculapium' hymnuS,cuius partem, quia meretur, non pigiabor adscribere
66쪽
Ελθε μάκαρ σωτήρ, βιοτῆς ἀλφ εBλον οπάζων. hoc est, ut ad verbum Latine reddidit eui sanas omara, Asclepi, regie Paean, Asorborumque graves lenti mortalibus Mitia dans fortis venias, prominquesalutis. Vim validam res morborum s sata retardans.
Florens atque vigens, 'Tem averrunce, beate .
Eximium germen Phoebi genitoris, acerbus Morbi bositi, mi m thalamo complexus Ogeia .
Sosses adessam, se οὐ da sata secunda. Aut si mavis legere illustrissimi l os Scaligeri interpretationem, versibus antiquis. Cunctorum, Asclepi, Iuturne, salutifer, alme e uorborum omnigenum mulcens contagia iniqua, Mulciber excelsens, ades hac comitatu saluto, Mortiferae cohibens iniendi a pestilitatis . Vesicipor, Verrunce, in largitor opime, Apolgineris viridani ct honora rapago, UMOUIperduellis, conjuxque Salutis amoenae ;Huc ades, o spes, aevi dam prospera fata. Quaerat autem hic aliquis , quur Hippocrates, post Apolli. 37
ui Lucianus vocat in Tragopodagra : sed Aesculapij faciat mentionem Θ An quod Apollineprofecta Mescina Paeoni Deorum, culapio hominum caussa concredita sitf ut proinde non tam Paeonis, G a qssam
67쪽
in asis ii bic ratis fuerit habe aea t quod putat Theod. Mingerus in Tabulis ad huneso cum .
1.2 ominis Hygeta significatio triplex. Σ. sanitas apud Romanos. . in , ορκω Hippooratis legendum υγια. . fisculapii filii. s. filia. 6. interhia P ωρο1 , seu Valentia. 7. Filia unde appellata. 8. omnes Meacinam
docta, ct professa. 9. , sutapim ευπ αις. io. Formina ad Medicinam admi a. i i . HVeia cultvi ct tempta. ix. Satiι apud Romanos. I . Natalis Salutis, Forta Salutaris, Vicin Salutaris. i . 'geia eum Patre culta. IJ. etiam sola. i 6. Μετά προν Υγείοις. l7. Salutis augu-νium . l8. Simulachrum Hygeta. . ct habitin matronalis. χo. In eam hymnus Ariphronis. 2 ct Orphei. 21. Meditrina ct Meditrinalia. 13. Hygeta cum Minerva culta. 24. cuinerva cognomina. M. Mianerva Medica. 26. Minerva in morbis supplicatum. 27. Minerva is ιο sacer. 18. quidus Pancimilias notatus. 29. 4 4 φ .Zueris Boxhorniod jsensum. 3 o. HIgeia Orpheo culapii uxor. 3 i. Panaeeaά 3 2. Nepenthes Heti . 33. Sanacea herba. 3 . Tanacea Paraelmarum. 3 s. Panacea cultus. 36. Quur duαν tantum in iurejurando nominarit
silivi . Esculapii Hippocrates t 3 7. Ouur sitioi ejusdem praeterieris 'I Zγμαή, sive Ἐγ-M vocabulum in triplici significatu usur- patum invenio. Communiter quidem pro consitutione sumitur corporis viventis, eseinque partium rimarum nat ram, qu eactionibu3 edendis sufficiat, ut Galeno definitur lib. de dissimorb. cap. II. Deinde, ut Athe aeus ait, Dipnos. lib. m. Υγίεια καλειτιμ , Mο η - τως Θυιππις μάζα . H Diam appedunt maeam , qua ius ris dabatur degustanda: sive ut Hesy
chius habet, & Auctor Etymologici sunt αλ pG οίν'
68쪽
πιφυγρὰ οι . . mis ι Θεοῦ Φερρῶοον , ει τε μυρον, iam θαλ : farinae vino ct oleo subactae r se quicquid e meorum fano a ortatur,sive unguentum , ve oleae ramms. Moris enim erat apud veteres, ut qui Deorum templa adirent, domum aliquid referrent bonae scaevae gratia, sive tibi frustulum, sive unguenti quidpiam , aut frondem virentem; sive etiam libialiquid degustarent: omne id valetudini conducere persiuasi. Atque in sacris etiam Pop. Rom. Samim aliquando dabatur, a sed praemij loco: ritusque alius erat, de quo adi Plinium lib.
XXVII. cap VII. Denique Το μοι siveΥγ α filia est A sculapij. unum olim ex tutelaribus Medicinae numen, qua notatione id vocabulum ab Hippocrate hoc loco sumitur. Habent autem exemplaria quaedam Tγείων, alia Tγει , Ego cum Obso. 3pCeo praefat. opust. Hipp. legendum censuerim Tγs . id enim Ionica postulat dialectus , qua Hippocrates usis. Quanquam non nesciam Elianum putare, Histor. Var. lib. IV. cap. xx. Hippocratem Dorice loquutum in gratiam vero Democriti lonica lingua suos conscripsisse libros. Sed nec aliter scriptum invenio apud Pausaniam in Atticis.
sita sunt Deorum siqna, 'giae, quam Asculapy stiliam dicant Minervae. Neque aliter habet inscriptio vetus, quam Albae Iulia exstate ex bi leto notat Ianus Gruterus in inscrip t.
DiXimus autem cap. superiori, uxorem fisculapio fuisse Ἀ- πω, Herculis filiam. Ex ea igitur filios suscepit duos, acharem
69쪽
& Τodalirium , qui Agamemnonem ad Troiam sequuti, classeri
xxx 11. navium eo adduxerunt,ut Homerus auctor est,ssiad.β.
simul etiam atte medica commilitonibus suis Opem ferentes quod ex eodem Homero non uno in loco videre est,& Corn. Celsius. lib. i. confirmat. A bello vero Troiano Machaoni, posteri regnum Pherense tenuerunt, & Messenes partem: at Podalirius in Cariam profectus , Cyrna Damathi Regit filia in uxorem ducta. inque Cariae regnum adscitus, idem in posteros suos transmisit. Filias AescuJapius, ut communitet; numerantur, quinque habuit ι Acesto & Aeglen, solo nomine ex Suida notas; Iario Plinio memoratam lib. XXXq. cap. XI lne. que enim lasea ibi intelligendus, quod putavit doctissimus Dalecham pius in Annot) atque ara, Pausaniae in Attic. testi monio apud Oropios honoratam ι HVeiamque & nnacem 6 vel praesenti Hippocratis celebratas. Quibus addo P sui, quae Latinis-Valentia, a qua Romae Urbi nomen impositu: voluit Marinus, sive Mariani, Lupercaliorum vetus Poeta, cujus versus apud Servium ad Eclog. I. Virg. leguntur, quos ita , Varro nostri seculi, Salmasius in Exercit. Plin. ad Solin. in pr. digerendos & concipiendos docet:
Roma ante Romulum sit, Et ab ea nomen Romulus Acquis it 8 8 Q α
P ovum nomen Latio facit. Hanc conditricti nomis db ipso omnes Romam vocanι.
T Filiabus autem omnibus, quod Aristophanis Scholiastes ipPluto notat, ab artis ossicijs vel emolumentis Pater nomen id didit. Hygeta enim Salm est Latinis, sive Sanitie Aceso
laso dixeris sanatrices , illa enim ab ἀκεαι, haec ab dim
70쪽
est: Aegle elendorem notat corporis, bonamque habitudinem exsanitate prosectam: Panaceia omnium morborum sanationem promittit. Rome ipsa, sive Valentia, membrorum robur se ar-iuum , validasque vires designat. Theod. tamen Zuingerus Τabulis in Aeglen non ad habitudinem corporis bonam refert: sed ad gloriam se existimationem, quae Medicum insequi. tur & concomitatur. Lector iudicet. Filias insuper omnes, 8 non secus ac filios, artem docuit Aesculapius, atque ita docuit,
ut non minus atque ipse in ea excelluerint, ob insignia etiam in mortales merita numero tandem Deorum adscriptae, aris sstatuisque fuerint honoratae. Ea caussa Aesculapius, apud Aristophanem in Pluto, actu III. se. I. ob liberos doctrina atteisque celebres , atque ut verbo dicam, patrissantes , felici epitheto ευστης vocatur. ' Αἐαί2οάομπι, inquit Comicus, τὴν ευ-2πυλα, κ,-φεχ- 'Ασκληπιὲ, Pulchriliberum so naso, maximum mortalium lumen t Aesculapium . Licebat enim roolim & foeminis exercere medicinam, quod & Oνοhoen Chironis filiam factitasse, dcoenonem Nympham, ex Ovidio con , stat, Metam. lib. o. fabκr II. & Epist. Heroid. de plurimis. que aliis passim est in historijs . Ac tamenetsi, ut Hyginus nar.
rat. fab. c c Lxx v. Athenienses aliquando hoc abolitum voluerint , decretoque caverint, ne mulier aut servus Medicinam faceret; tamen necessitate coacti fuerunt permittere, ut ex foeminis, quae ingenuae essent, saltim quoad parturientium affectus, aut ejus partis , qua sunt sceminae id quod sunt, artem medicam addiscerent. Nos alibi pluribus hac de re pertracta
vi mus: revertamur ad Hygeiam. Eam ab Atheniensibus & i IMegalensibus Numinis cultu honoratam, Pausanias auctor est in Attic. sub fin. Epidauri vero templum habuisse&apud Corinthios, Argivos, & in Titane monte, testis idem est in Corinth, &apud Aegienses eidem templam dedicatum ab Eurypylo postquam ab inseniar morbo evasisset notat in Achaiciti Romae Saluti, quae eadem cum Ι'geia, aedes locata est, anno 1,