Hippocratis Magni [Orkos], sive Jusjurandum. Recensitum et libro commentario illustratum a Joanne Henrico Meibomio.

71쪽

COMMENTARIus.

V. C. ccccx Lix. a C. Junio Bubulco Praetore, quam idena Cosa bello Samnitum voverat, ut meminit Livius lib. 1V.&x. Haut tamen scio, an sedes haec eadem fuerit, cum Sa Iutis templo, quod Onuphr. Panu inius in Descript . Utb. Rom. cap. XIII. in Urbis Regione v I. in monte Quirinali collocat & S. Vitalis esse putatur,de quo Ovidius lib. 1. Fastor.

IaxIu adoran tu, cumque hoc Concorata mitis, Et Rι mana Salm, araque Pacis erit.

13 Quidquid sit, diem dedicationis templi Cicero lib. I v. ad

Attic. Epist. r. natalem Salutis vocat. Festus Pompeius etiam Portam Salutarem, quod prope aedem Salutis esset, dictam scribit. Vicum vero Salutarem, ab eadem appellatum , in x. Vr-

14 bis regione collocat P. Victor lib. de Vrbis Reg. Habuit vero& aliud Romae templum Hygeta, sive Salus, ted cum Patre Aesculapio ipsi commune , in quo iisdem ut ςrque sacris colebatur: cuius reliquias Pomponius Laetus lib. de antiq. Urb. Rom. duos illos fornices esse putavit, qui Romae prope templum D. Mariae Novae, ad finem fori Romani, in horto conis spiciuntur, vetustate colla psi. Hyget ar autem huic , nunc soli, nunc una cum Aesculapio Patre solenniter supplicabatur,

additis formulis, pro salute Dominorum, liberorum , suorumque omnium,votaque solvebantu ut inscriptiones superstites ostendunt, quar m exemplum unum aut alterum subscribo.

Albae Iuliae, teste Zam oscio in Analect. Antiq.

72쪽

ANTRO CIVS VERNA. IPSOR . EX. DIS P. POSItem in Transilvania, teste Wolfl. Laetio lib. XII. Comm. Reip. Rom. Cap. II. HYGIAE AUGMI L. LEG. VIVO TUM SOLVIT Et Adrionapoli, teste eodem.

Fidem porro Hygetae apud veteres moris erat h coena pocu- Istum libare,quod ροτανιπιζον,sive μετανiππιδαγγείοις vocabant. ita Polluci lib. vi. μετανιατυς poculum est, quod sumebant postquam lavissent: hoc enim est si νίπιζον, post lavationem idque sacrum habebatur Hygetae, ut cratera Iovi aut H bono

73쪽

COMMENTARIus bono Genio. Hinc Callias in Cycloph. apud Athenaeuo

Accipa As istam dia metan trida HIPta. Et Philetinus in Ψsculapio:

Item Nicostratus in Anterosi, apud eundem lib. xv.

17 Augurij quoque speciem habebant Romani, quam Salutis augurium vocabant Dion οἰωισμα. Id observabatur in

aesculapii templo in Tyberis insula, & nefas erat fieri, quoti. ens fiebat , alia die, quam qua nullus exercitus ad bellum sit profectus, nullus hostis in aciem prodierit, aut pugna fuerit inita. Neque enim aliter purum augurium capi posse putabant. Eκ plorabant autem hoc augurii genere, concedantne D s, ut populo vel Reiputa salus postuletur , quasi nefas est et

eam prius, quam concedatur, petere, ut est apud Dionem lib. xxxvii. Hoc augurium post bella Syllana a Pompeio M. revocatum , auctor est idem Dio : iterum vero bellis civilibus intermissum restituit D. Augustus, teste Suetonio in Octav cap. xxx i.& Dione lib. M. post denuo intermissum annis xxv. renovavit Claud. Imp ut Tacitus memorat Annal. lib. XI 2. Eruditissimus tamen Cafaubonus Animadvers ad Sueton. putat Dicinem side ratione Salutis augurium Graece Υγείοις οἰώνισι ιιι appellasse; quod Salus hic sit non Τ γωα, sed Σω υα ag ut ipsa etiam Dionis verba videntur insinuare. Simulachro imsuper Hygehe five Salutis,non secus atque Hsculapii, Ammolim, aut dracones addi solitos, Mac robius reseri, Satum. lib. I cap. xx Pod & ipsa prinstare crederetur, ut hominum cor . pora,

74쪽

pora, infirmitatis pelle deposita,in pristinum vigorem restitu

rentur , ut dracones adsolent; singulis annis senectam cum pelle exuentes. Quam ob caussam Proclus Lycius non immerito ἀγλαοδωρον Hygetam appellat , seu puchridonam aut pulchra donantem . Romae in hortis Cardinalis Esensis marmoreum monstratur Hygetae simulachrum eleganti stimum.

In eo habitu matronali, stolam induta, S vitta caput revincta conspicitur, pede dextro lapidi innitens, dextra manu offam tenens in patera, eamque serpenti, brachio manuique sinistrarcircumvoluto, libandam porrigens. Ubi de habitu matronali 1 & vitta notandum, ijs castitatem, modestiam & vitae inorum que integritatem ac sanctimoniam significari. quod de mcu. lapij etiam toga monuimus. Neque aliter Hygeiae habuit in Titane monte simulachrum, quod undiquaque vclatum fuisse lacinijs vestis Babylonicae, Pausanias in Corinth. testatur. Et simili late semper habitu est in nummis, quorum duos habet Angelus Abbatius tract. de viperis. I n quibus viperam dextra tenet ; sinistra pateram. In Gordiani nummo serpenti pateram lambendam praebet. Subsicribitur in omnibus simulachro, S ALUS AUGUSTA. At in nonnullis Antonini nummis

Hygeta in sella sedet, pro pedibus serpentem habens, qui partim in orbes se conspirat, partim per virgam illi obtentam flexuoso meatu subreptitat. Circumscriptio est i S ALVS AGTONINI AVV. Extat apud Athenaeum lib. ult. hymnus es is rogantissimus sive Paean, ut ipse nominat; aut ἀσμα, ut simpliciter vocat Max. Tyrius,in princ. Diatribae XL I. Eum Hygetarolina inscripsit Ariphron Sicyonius: estque jucundis in oepi ηis io Gratiarum , s. Caes. Scaligeri judicio, lib. I. Poct. cap. XLI v. dignusque omnino qui adscribatur:

75쪽

εo COMMENTARIus

Iatine hunc ita reddideris ad verbum ro Dia Dearum, H TUEIA,

Fac tecum exigam sayuodsuperat aevi, Teque benivolam habeam mihi contubernale . 2Yam, si quid in divitise est gratia, auι liberis sAut, quem beatum praedicant mortales, tigio principatu, aut desideri' , claadesinis Reneris cassibm veramur e Aut qua alia diviniti hominibus voluptas , Aut ὰ laboribuι es recreatior Tecum, o Diva ΗΤGεI A, In omnia orent, Charitumque ver renidet, is seorsum ηemo beatus. ai Nec minus elegans in eandem exstat Orphei, aut Onomacriti

hymnus , ex quo desumpsisse etiam aliqua videli qmat Ati

76쪽

σαντ έουν ανωφελῆ-.ου τε γαρ ολύοδο ς πλοῦτο- γλυκερος Ουτε γερων πιλυριοχθ D ατερ σεο γινεὶαι ἀέρ. Πάντων γορ κρμ εις μουνη, e παειν οἰνά- ..'Aλλοὶ θεοὶ μολε μυQπολοις Tri ρροθο- άὼ, P υο νη νήσων χαλέπων καmmτριον οἰώιαν. Eum nos Latinis versibus ita ad verbum transferre voluimus: Suavis, amata, virens iatum , super omnia regnans, Dila S A L U S, opibus polgem, audi incluta mater. morbos miseris prohibes mortalibu3r omnes Per te aedes orent, in te titantur: amoena Per te artes augent. Te reginam expetit orbis. Te violens odit Pisto, cui funera curae. Exoptata, vigens, hominum praedulce levame .

Te se in humana prorsus nihil utile vita. mivitii nec enim quidquam pra ara potiFunt Te sine, nec cuiquam ne Te venis alba sene g. Cunctos imperio premis una, se cuncta gubernas. Tantum ades, se tibi devoto, liva auxiliatrix , emorborum gravium tristis defende labores. Aut si hic quoque mavis divinum Scaligerum audire ro fouada SALUS, ct amabilis, omnibu reguans, Hue adsis aemedi trisa opulenti fer, omniparessique. inlitas ex te omnis abit mortalibus aegri se Cuncta lepore tuo viridant vitulantia tecta, Daedalaque arsu te mundu cupit, perculo ' βιs vi. Tantum odit te D IS, vitai pesma finis. O cupiunda , veges, stamen amabile rerum . Te sine nul seni usurpanda in fine senectae Gratia i sola omnes capta , seta omnibu regnaπ.. Sed tu blanda tuis praesto adsis liva Cumisiis,

Avertens pestis, morborumque agmina amara .

77쪽

61 COMMENTARIUS

aut Hygeta eadem fuerit, adfirmare non certo posim ; sani tatis tamen eam praestitem fuisse, nullum dubium. Ejus sacra dicebantur Mediirinalia , & celebrabantur V. III. ΠX BR. Varro lib. v. de L L. Meditrinalia dies dictin, a medendo, quo ut Flucem Flamen Martialis dicebat, hoc die solitum vinum novum se meim libari ct degustari medicamenti caussa. uod facere solent

erjam nunc multi, cum Hevηι Novum veιus vinum bibo: novo

meteri morti medeor. & Festus. Meditrinalia dicta hac de causse. Mos erat Latinis popacis , quo die quis primum gustaret maseum,

diceret ominis gratia: Vtim novum visum biso, veteri novo morbo metior. A quibus verbis etham Medi trina me nomen coeptum,

3 ejussus saera Metiriηalia dicta. De Minerva certum est, eam cum Oreta ijsdem & communibus sacris coli consuevisse,

cumque hac illam sanitati, ut numen tutelare praestitutam, atque ita, ut veteres loquebantur, Θεους συννάους κών σμύωμους

fuisse. Collige re hoc est ex Pausania, in Atticis, ubi ait: τοῦ θ

proxime ad mistrephis statuam posita suns fleorum signata, mei quam disculapiffiliam di ut, se Minervae, eui itidem irim, id est D piis, seuηomentum. Et in Arcadicis. 3 'AM mgἀa ε μα s A θόωας. Fana vero tilis sunt AFricas ἐν se Minervae. Et Ηygeiam Minervae cognomentum esse notavit Suidas, in voce ογειαι άθίχυας & Ructor Etymologici. Atque huic Minervae lygetae, Aristides ait, ab Atheniensibus dedicatam aram. Ea autem fuit in Arce Athenis, ut meminit Plutaretius in vita Periclis, Atheniensium Principis. quem scribit apposuisse hoc titulo simulachrum quum unus ex opificibus Parthenonis erecto desapsius, remedio a Minerva in so innis indicato, a mos iis diserimine fuisset ereptus. Cujus historiae etiam meminit Plinius lib. XXII. cap. xvis. & remedium illud in somnis commonstratum tradit fuisse Paνtherium herbam, id nominis ab inventrice άm s νω sollitana : cujus etiam, inventum idem

78쪽

idem Plinius lib. xxi v. adfirmat suisse Argemonen herbam. Caeterum Pausanias de Acharnis agens, ait βωμον apud hos quoque fuisse , sive aram, Minervae Ηygetae. Nec dubito eandem esse Miηervam Tinoniam , a Poeone Medico aut a sanando dictam, cui statuam Athenis in porticu dedicatam, non longe a Piraica porta, & apud Oropios in templo Amphiarai aram positam, docet idem Pausanias: & meminit Plutarchus in Lycurgo, eidem extra urbem fuisse templum. Minervae insu-Per Σωτείροις &Λαομοου meminit Hesychius t 'o&o'ξυδερκους, Pausanias in Corinthiacis & Laconicis : quae Lycurgi oculo altero servato, & caligine ab oculis Diomedis pugnaturi abstersa, sic fuerunt appellatae. Medicamenta insuper aliquot passim apud Medicos eilitant Graecos , qtae 3eΑΘίμας & Σ έροις A'Θίωῶς inscriptiones praese ferunt. Romae a Ietiam Minervae Medica templum in quincta Vibis Regione dedicatum Pub. Victor rescit in Vibis Rom. Region. Addo 26

inscriptionem vetustam, quae non longe a Trebia exstare di. citur, qua Minervie ob restitutam sanitatem beneficio medicamentorum ejus. gratiae aguntur. Eam habet Brissonius F

MEMORICO ELIA. IULIA NAINDULGENTIA MEDIClNARvM EIUS. lNFIRMITATE GRAVI. LIBERAT A

aln& apud Athenienses Minervae, non secus atque m cu- 2Tupio & Hygetae, sacer erat draco, quod Comm. de Iside &

79쪽

osir. docet Plutarchus. Hunc Arcis custodem dicebant, &placentis mellitis honorabant. AristophanesThesmophor. οιαου- ρονοφιν vocat; & meminit ejusdem Hesychius in Lex.& Ηe. rodotus in Urania. Nisi velis Minervam Medicam esse quam Cicero lib. 111. de Nat. Deor. Apollinis matrem facit. Nondi 8 audio itaque hic Guidum Pancirollum, qui lib. de Region. Vrb. Rom. in Reg. v I . UNIinervam Medicam dictam suspica. tur a veste sericia, silve peplo, quo erat induta; ac vestem seri. eiam a Medis Medicam dici, ex Cael. Rhodiginio notat Lect. 29 antiq. lib. X. cap. xv I. Nec facere possum cum eruditissimo Marco Zuerio Box hornio, qui Quadi. Roman. I. vulgi licentia subinde factum putat , ut quae numinis alterius propria erant, alteri attribuerentur. Id vero & Minervae accidis se, atque ita vel per errorem in adducta Inscriptione eam praesidem Medicinae dictam . vel inscriptionem supposititiam esse. Quanquam enim illud interdum fieri consuevisse facile concessero: faciunt tamen argumenta & auctoritates, quas adduxi, quominus hac in rea semel concepta opinione recedere queanu&Medicinae Praesidio Minervam exauctorare,nisi aliud edoctus 3o fuero. Verum de Hygeta nec illud praetereundum ; omnes quidem eam filiam facere Auculapij ; Orpheum tamen in hymno, cuius partem praecedenti capite dedimus, eam Tku-31 lapij συλλεκκον de coathoralem indigetare. Altera porro filiarum

Aisculapij, per quam discipulos adjurare Hippocrati placuit,

estΤanaceia. Dictam ita, quod omnibus mederi. queat modo meminimus. Est enim a παν-Unde αινιε ἐς dicitur, quod ad omniassalutare. Strabo Geogr. lib. v I. de rivulo . ex

Calchantis & Podalirii sacellis in Daunia profluente. Pεῖο

uit ritu3 ad omnes culti morbos alutaris. Qua ratione & τD Helenae, quod in vino Ulyssi exhibuit. Odyssia. ab Athenaeo lib. V. πανα si vocatur & emplastris antidotisque qui 'busdam panaceis nomen tributum legimus apud Galenum lib.

80쪽

cccx L IV. Apud Callimachum Hyreno Apoll. comae Apollinis dicuntur stillare non λα , sed i psam moάκωοω. Quin & 33hcibae sunt hoc nomine non paucae, inter quas & illa, quam Virgilius En. lib. XII. odoriferam: Lucanus Pharsal. lib. 1x.

potentem vocat; i o nomine, ut ait Plinius lib. A XU. cap. IV. omnium morborum remedia promittens. Demum & Parac et sici hoc 3

seculo medicamentis suis operosioribus & πολυ- ου, cumprimis universali illi, quo morbos ad unum omnes, nulla habita indicantium aut contra indicantium ratione, percurari posse gloriantur, panaceiae nomen tribuunt. Quale tamen medicamentum an detur, videre Lector poterit, apud Cl. Sennertum de Cons. & diff. Clivm. cum Aristot. & Galen. cap. XI IX. Brunon. Seidelium lib. de morb. incurabit. subfin. Mich. Doringium de Medic. & Med. lib. I. pa It . II.

sect. v. classe III. cap. v. quaest. v. Mart. Bulandum in pro- gymnasin quaest. Q. lo. Freitagium Noct. Med. cap. LXXI I.

quum nostri non sit instituti eam rem nunc disputare. De 3 sPanaceia vero, Asculapij filia , vix plura habemus dicere, quod solo fere nomine ex Suida, Plinio, & Hippocratis hoc loco sit nota. Quamvis ex eo, quod Hippocrates per ipsam discipulos suos adiurare voluit, liquere facile queat, eam &sancte olim habitam & in honore cum Hygeta sorore, si non

pari, non tamen nullo fuisse, iisdemque cerimoniis & ritibus Deae in morem cultam. Quemadmodum & Pausanras in Atticis refert , apud Oropios ara eam cum Hygeta & laso honoratam: quam postremam etiam comitem cum Panaceia Parenti in curandis aegris facit Aristophanes in Pluto act. . sic. H. Quaerat autem aliquis, quur divinus Senex dua- 36rum hic tantum filiatum faciat mentionem , perque eas solas

discipulos adtinet ξ An quia illae reliquis natu maiores pnquia per istas, duas praecipuas medicae artis partes ex fine dei sumpta S,