장음표시 사용
91쪽
settim quum & praecedentia & subsequentia in futuro essetan . tur. In Basiliensi editione, quemadmodum & in Excerpti, Scaligeri, lcriptum quoque invenimus Im- με αν, copula interjecta; quae tam en abundat ,& nullo sensus detrimento ab esse potest. Dicitur Im Φmmν ηγησαι , ut apud Callima.chum,hymno Dianae ἐπι φαεεως,Mpm,oculorum iηstar diligere,& apud Moschum Eidyll. Megaera, Im τό ν Φαεερ , oculorum
tores nempe, seu parentes. Hesychius quidem in Lexico, non tantum Φεταν notat esse mκάω; sed seMτας etiam interpretatur c cκγονους; quem is sequitur, cujus pauca Scholia in hunc locum Jos. Scaliger Heurnio communicavit, & πας ait esse αγγέας, sive ζ ω- Φους , hoc est cognatos, idque exemplis insuper ex Philebi Colace, & Rinthi lib. -
Ατlis NM ειαι, docet; ac propterea vocem γενε ειν hoc loco interpretatur γονευω, η συγγενεαν, ac si aeque cognati per
ipsos , ac parentes, intelligi queant. Et poterit sane vocis significatio esse ambigua. Si tamen penitius paullo contextum verborum inspiciamus, liquido patebit, Hippocratem per γε-
νετας hic non alios intelligere quam parentes. His etenim τ λήδαξανῶ, seu praeceptorem, tanquam um parentem exaequat:& τους coeγονους, sive cαγέεας τ γήτων , posteros nempe parentum, mox sub αρρεων, sive fratribus maficulis comprehendit, atque his vicissim N γεν F-, hoc est praeceptorispashm opponit, ae pari loco utrosque aestimat. Primum vero hoc vult divinus Senex . Praeceptores a discipulis non secus 6 ac parentes coli debere. Sancut Plutarchus ait lib. de fraterno amore : hoe omnes dicunt, naturam, di que naturam servat legem, primum ac praecipuum secundum Deos honorem parenii 3 desinasse; neque quidquam gratius Dist facere homines, quam si parentibus at 'matrique suis, veteres super novis fenerata gratias, benignest alacri rei persidant: neque contra majus e se argumentum impietatis, quam
1 par tam desicatur di is eoi Djuria. Quemadmodum autem
92쪽
praeceptores, qui quidem vere id nominis merentur . aut mea ieri allaborant, discipulos suos paterno amore prosequuntur, nec quidquam praetermittunt laboris, industriae aut diligentiae, quod ad uberiorem eorum insormationem facere queat: ita vicissim a discipulis bonae frugi, piisque, tanquam patres ac
formatores animorum, omni observantia coli atque honorari merentur: adeoque tanto majori cum gratiarum actione, ac
benefaciendi studio; quanto majori dignitate animus corpus excellit, gravioresque in illius efformatione praeceptoribus curae incumbunt. τους μαιωα ο-ους, inquit Isidorus Pelusiota, lib. II. Epist. XXVI. κυμ ως et Προις φιλῶν τους οντως λδα-κ, ως αρχον ς δεδο αεν . Diopuli veros magistros, ct ut patres amare, se ut principes vereri debent. A patentibus enim liberi vitam; at bene vivendi rationem, & alteram quasi vitam, aut animi vitam,habent a praeceptoribus. Itaque merito Iuvenalis Sat. v II. majores laudat, ipsorumque manibus bene precatur, quod singulari favore & veneratione praeceptores aeque
ac parentes complectendos censuerint: Dl majorum umbris tenuem ct sine pondere terram, Spirante que crocor, ct in umbra perpetuum ver ,,ui praeceptorem sancti voluere parentis Esse loco . Atque hoc est quod Quinctilianus Instit. Orat. lib. I I . cap Y.comonefacit discipulos,ut praeceptores, non minus quam ima ament studia, ae parentes es, non corporum quidem, sed mentium credant. Seneca lib. v I. de benes cap. xv I. de Paedagogo loquens, Hic in me docendo, inquit, ct laborem se taedium tulit, hortaudo bo-ηam udolem erexit, ct modo laudibus fecit animum, modo admonitionibuι discussit desidiam Tum ingenium latens di pigrum injecta manu extraxit: nec quae siciebat, maligne di*essavit, quo diutius es' nece rim: d cupit,si pust,universa transfundere. Ingratussum n sitam inter gratissimis uetessiudues diligo. Idem Pellaeus juvenis,
93쪽
ingenue fateri de praeceptore suo nunquam erubuit:'Aut est apud Plutarchum in Alex. λωμά ν , κ, αμπων A, F πακος ως A ὀκῶνον - μν , τουπι 6-- ζαν. seriastotelem suspiciens,atque amaηs non nus quam patrem: ut qui ab Κρhaberet, viveret, ab illo vero quod bene vivρret. Neque idem ante ipsum elus pater, Philippus Macedo ignoravit, quando apud Ag ilium NoeL Att. lib. IX. cap. III. in Epist. ad Alex. scribitid non tam χIS habere gratiam, quod Alexander binatus, quam quod Aristotelis aetate id contigerit: oerare enim se, Alexandrum, ab Osristote se educetur atque erudiatur, dignum imperio successum habiturum: quod sciret verum esse Theognidis illud
Progenera se hominem facile est , at mens bona multa
7 Eodem respexerunt surrunt Imperatores, Reges, Principes, quotquot insigni quopiam honore praeceptores fuerunt proseqti uti. Nec enim aliam ob caussam Divus Augustus Sphaerum Paedagogum suum publice sepelivit, ut auctor est Dio lib. xv I IX aut M. Antoninus Philosophus praeceptorum imagines aureas in Larario habuit, aut sepulchra additis host ijs & floribus hunoravit, Cornelio vero Frontoni statuam in Senatu p0suit & Proculum ad Proconsulatum evexit ut Iul. Capitolinus,& ex Dione Xiphilinus, in ejus vita testantur. Idem certe Au gustus, victoria potitus contra Antonium & Cleopatram, civibus Alexandrinis eo facilius ignovit, quod concivem haberent Areum, cujus ipse opera in Philosophia fuerat usus, ut est apud Dionem lib. LI. Quo facto AleYandrum M. est imitatus, qdi in Praeceptoris Aristotelis gratiam, ut Stagirae, quibus iS erax natus, a Philippo Patre evcrsae, reaedificarentur, permisi quod Leti runt Plinius lib. vi I. cap. XX lx. & Laertius lib. v. jΠArist. cujus etiam rei memoriam solenni quotannis sesto, qu04
94쪽
istoteleia dicebatur, Stagirae olim recoluerunt, ut auctor est Ammonius in Arist. vita. Achilles vero, Graecorum fortissimus, missum ad se Phoenicem praeceptorem, ab Agamemno ne Legatum, non honorifice tantum habuit, sed regni insuper dimidium obtulit, atque in dignitatis parilitatem, versu illo aureo apud Homerum Iliad. ι. invitavit:
Philosophorum etiam Princeps, quamquam a sententia Praeceptoris libere Lepius discesserit, non obtrectationis aut invidiae, sed veritatis studio, pietatem tamen sua ii animique gratitudinem erga eundem eo declarare voluit, quod aram ipsi erexit addita honoris plena inscriptione,quae e si in Epigramin.
Et notare operae pretium est, quod Athenaeus lib. X. refert, consuetudinis apud Graecos fuisse, ut discipuli DIs primum mox praeceptoribus bene precati, libarent. Atque hic praeceptores colendi & venerandi amor,quasi a natura bonae mentis hominibus,& liberalis animi, insitus videtur, quum & bruta ηatur ut is pastoribis obtemperent, ut sequi eosdem, aP veluti colere observentur, ut Dionysius Halicarnassariis in princ. Histor. loquitur: atque etiam locus in mutus, verba sunt Ciceronis exorat. pro Plancio, in quo educatu sis ct doctin, si binde cum grata recordatione animo obversetur. Quanquam non defuerint ab omni aevo discipuli, qui instar Plautini Pistocleri in Bacchi d. ach I. sic. I i. minitarentur praeceptoribus, atque Herculem imirari optarent, qui olim Lino praeceptori plectro caput confie-git, ut A lianus habet Histor. Var. lib. III. cap. XXXI I. aut Neronem, qui Senecam familiarem praeceptoremIue, ad eligenis
95쪽
mortis coegit arbitrium , ut ait Boethius de consolat. Philos lib. ID. proliv. cuique, ut Taciti Annal. lib. xv. adscribam verba, nihil aliud sive fuit post matrem fratremque imefectum , quam
Q ut praeceptoris θ' educatoris necem adisteret. Praeter honorem au.
tem, atque observantiam liberi parentibus alimoniam praestate insuper debent, & ipsorum necessitatibus succurrere, quod justum esse ait Lex U. C. de alend. lib. idque tum de jure naturali, ut vult Bariolus in L. si quis a liberis. D. de liberis agnos. tum jure gentium, quo Lycurgus sancijt, ut liberi aut
alant parentes, aut vinciantur; sive, ut Solonis lex voluit, apud Laertium lib. I. in Sol. infamia notentur. Cicero lib. ix. ad Attic. Epist. I x. parentes ηon alere, ait, sisse nefarium. Et S neca Pater lib. I. Contr. r. de parente verba faciens, Egom in quit, fame morientem videam, per cuju3 cinerer juratum βια iII Vocantur autem ea, quae parentibus ita exhibentur, ἀωρνε ρυα, & ἀνῖπε α μαζῶ, quasi renutritoria, aut retributoria tacas. Homerus iliad. δ. simpliciter , εἄα, Hesiodus ἔπων α.)a vocavit 'ε. Quum itaque Praeceptores parentum vi cem discipulis praestenti hos quoque alimenta illis & necessa ita debere, aequum justumque censuit Hippocrates. Hoc volunt verba quibus adigit jurantes, ut promittant praeceptorem χρεων χρη-bG GDώσαι βιου, e μύάλων-: hoc est, I 3 alimentos stentare, di nece rise in struere, quibus indigeat. Nam quod Hippocrati hic est κοινώων id Xenophonti est κει-
6 Mτου S mτοῦ, Isbcrati κουο βίον Latinis exhibere :qui ea voce absolute utuntur pro alete, sive alimenta praesares
ut passim ex Pandectis liquet apud IC ' ι quo sensu etiam to Is quutus est lustinus in Epist. Tiogi. Neque aliorsum trahend/hic est vox quod Petrus Memmius eκ ignorationς
16 πηλii αμ- ejus secit, Comm. ad hunc locum. Ejus enim ac
ceptionem apud Graecos quinctuplicem esse Euripidis Sch0liastes in Hecubam, & Philotheus Comm. r. in Aph. Hippi notavit , sextuplicem Io. TZeiZes, comm. in Hesiodi εργων μ'
96쪽
singulasque sere vocabuli notiones exemplis uberius illustra
runt Paullus Leopardus, Emend. lib XI. cap. 1 v. lac. Nico. Iaus Loensis, Miscellan. Epiphili. lib. V s. cap. m. cum quibus conser CL. Casaubonum Animadvers. ad Athenarum. lib. xv. cap. v. & Iustum Velsium in prues Comm. in Tab. Cebetis,& adde ex Nicolao Da in ascense lib. -ου ας, , , sive de moribus gentium, si Homero etiam .inwnsignificare; .d atque etiam Heraclito, ut notat Auctor Etymologici. Sane in hoc ipso Hippocratis ορκ' vel triplicem acceptionem observare est. Primo enim per βίον ανhωπων, communem homi- 'nam vitam is intelligit, qua communiter invicem vitam ducimus : at ubi jurat, se vitam suam sancte servaturum , atque ite rum sub finem, ubi jurisjurandi religionem servanti feIice vitam imprecatur,βιον accipit τ ενος εἡάςκγονον ρ ως quae verba sunt TZctris) uniussuri tempe vitae decursum hoc vero in loco βnotat τὰς c.τεινουίας παρος π γ τροφὰς, ut iterum cum TZetae loquar: sive ea quae ad vitam victumque hunt nece aria. Haec GKecis alias dicuntur ταδ πηδεια : quaeThucydidis Scholiastes lib. 17vI. explicat per τα βρώαπμα e mmμα , sive esculenta se potulenta. Latius Dion lib. xxxi IX. τα e ηδε α κω δίον ἀν ροιη, interpretatur , πένG, μη τε δῆ ριγοῦν, 11 e αΜοι αππιν x. ararat ας ἈπιμενοG. Vult nempe ei, cui τα δ -εια adfatim adsint, neque famem propter penuriam requesitim, neque ' nec aliud quidquam incommodi pertimescendum. Dicuntur& τα-τ βίον, aut καs τ βίον, & καθ' ημεων. Ita Euripides Electra, βίον καθ' ημερον, vocat victum quotidianum. Lucianus ανοοις οἰοῦους, viros egenor atque inopes ; quos Herodotus invita Homeri 2Θώρους, rebus ad victum nec Pariis des tutos dixerat.
Exmpla alia hujus significati habet Tiraquellus de Nobil. cap.
XXXI. num. ccc Lxv II. & ssimilius Portus Lexico lonico. Error itaqure est Petri Memmii, cnjus mentionem modo feci,
per βίον non victum. sed vitam simpliciter intelligere velle; quasi di hanc, si necessitas postulaverit, in praeceptoris gratiam L . discis
97쪽
discipulus profundere teneatur, Quanquam enim discipuli stratitudo tam late pareat, ut ad mortis etiam periculum pio praeceptore subeundum extendi possit,tamen rapresse id Hip.
pocrates non adfirmat, nec commode eo verba textus deto
queri possunt. Nam quae ad victum pertinent, recte quidem κοι - seu communicari possunt, di dicuntur: quod verba volunt: at vita profundi quidem pro alla, non vero eidem communicati recte dicetur. Porro x .i--hoe in loco I 8 estoλ- , sive iη igere. enim , κεα idem sunt, & ὼδtiis fignificant Hesychio. vero eidem est
X ηιθνGquoque idem interpretatur ινλα , &-χρέα, εχον .Xρειας vero Necessaria sene itare ui3 ψη σμι Deliorum, quod est inter marmora Arondeliana, a Io. Seuis deno publieata. Vnde & Clarissimvs IOM . Melchior Gol dastus, Paradoxo de honore Medicorum , num . vi. id quod de Medico est apud Siracidem, Ecclesiast. cap. xxx tax, quo is iubet eum honorari mare, ς τ χμαν contra, quam hactenus non pauci alij, explicarunt, idem esse vult, ac si diceretur, pronacessitate ejus, sive ut necessim eis potitat, atque opiniais Medi. , aut indiget: quo sensu Cicero lib. x IX. ad famil. Epist. 1x. ad Tironem Libertum scribit i Curioηi misi, ut Medico hoses Maheretur, es sibi daret, quod opsu esset. Sed vide si lubet, Gold, dio stum ipsum. De formula loquutionis, qua Hippocrates hicat utitur, dum ait χ- χρη , supra diximus cap. II1. Ad
cant Excerpta Scaligeri, non semel laudata. Quemadmodum cnim Hippocrates. praeceptores vult honorari, & devictu iis prospici; ita si aliis quoque rebus indigeant, illis subveniendum censet, paupertatemque ipsorum pro facultate & viribus adi sublevandam. Hoc Crito Atheniensis Socrati , cui in discipli tuam,se dederat, praestiti ste nunquamet Midquam δεοπών,
98쪽
hoe est, ex tu quae ad Uum sum nece ara, deesse passus est, ut refert Laertius lib. I r. in Socr. & in Crit. Hoc C. Plinius Se eundus praestitit Fabio Quinctiliano, quem lib. H. Epirix Iv. praeceptorem nominat ; ejusque filiae, ut honestius,& se cundum conditiones Nonij Celeris, cui destinata erat, elocaretur, L cII. nummum in dotem obtulit, Plinio ipso id attestante lib. v I. Epist. xxx II. Et Lucius Apuleius, quanquam non valde opulentus, tamen si Apologiae ejus credimus, lubete di animose in judicum consessu, & auditorum frequentia,
dicere non veretur: Et amicorum plerisue opem tuli, ct magistris plurimὼ gratiam retuli, quorundam etiam filias dote auri: & addit rationem ; neque enim dubissipem equidem vel universumpatrim nium impendere, ut adquirerem mihi quod mayM est, coηtemptu a tumoris.
sUM MARIA. . Ingratiisiuinis vitium. 2 gratitudo Hippocratis. 3. Aristotelis. 4. Prae torum liberis quare benefaciendum s. 'Aλλφοῦετοριον. 6 AA cpοὶ ἄρ ρας. 7. Frairum Asordia. 8. α ρόω cyracis quid' 9. quid
masculum Latinis i io. Hippocratis verborum sensem. II. Diversa intextu lectio. I 2. Fraceptorum liberi ἐῶ ipulis docendi sine metaedet I 3. Salariatm ut doceat, aἀ λδακκον exigere queat ' r . Puθος &φιδακκον disserunt, . I c ratis docentium praceptorum exempla. 6. Praceptoris pauperioris, etiam salariau, ratio habenda. I 7. Praceptorict Mod o nonui meritum, sed opera loeatasolvitur. I 8. Sponte oblata is
99쪽
-Ravissime Seneca lib. I. de benes cap. x. Eranti homicidae, inquit, Drauηi, adulteri, raptores, senio-
magnum facinus acorevit: nec falso P. Mimus in Trochai. cis ait complecti eum maledicta cuncta, qui ingratum hominem a diistis: Divinus noster Senex, ut in praeceptorem gratus esset, se parentis eum loco habiturum , ut in praecedentibus declaravimus , ac si opus haberet, de victu rebusque necessa, rijs ipsi provisurum, dejurarat. Vt prorsus omnem ingratitudinem, ut noxium crimen, abs sese procul amoveat, eadem nunc pietate posteros etiam praeceptoris, sive ex ipso pro. gnatos, se prosequuturum sancte promittit. Hodierat eηin , ut de ipso filius Thes alus Orat . ad Atheniens ait. gratiam gratia remetiri, ct non, veluti re aliqua empta, ct ex manu in manum semel tradita, Vcedere. Itaque ut praeceptorem pro patre agnoscit, ita ex ipso prognatos in fratres adoptat s atque ut
illi in indigentia se subventurum spondet, ita his, ne & ipsi
indigeant, artem sincere se edocturum, idque sine ulla mercede, sola grati animi in praeceptorem propensione ductus, pollicetur. Et hoe est, quod Petrus Aponensis in Conciliat. ait, diis i 1. digitum in lusjurandum hoc nostrum intendens: Sal Grito uerit, discipulos aptos ut filios inligat se pertractet: grati que edoceat, indigno ρει abjiciat. Disipuli et ero viceversa, doctorem ut patrem, se a nc amplius diligant, ct exaltent, ct istant rei i-butiones illi exh bendo condignas , ejusique filios ut fratres adpriuani 3 dilemone. Hoc modo, ut exemplo rem firmemus. Aristoteles, a parentum obitu a Proxeno Atarn eo liberaliter educatus, educationis memor, Proxeni filium Nicanota Od μονον, ut
100쪽
marique disciplina: edocuit , sed is filium insuper adoptaist. Ut vero Hippocrates pollicitatione illa summam animi gratitudinem in praeceptorem declarati ita eundem vicissim ad majorem inerudiendis discipulis diligentiam praestandam invitat: Max i. qma namque cura merito est praeceptorum, si liberos habeant, de educatione ipsis& sustentatione, quantum licet prospicere: maximoque rursus curatum onere levantur, & ad alia quaevis expeditissime indaganda accenduntur, si de educatione & institutione indisciplinis. quarum ope vitam sustcntare possint, non prospectum liberis tantum sciant, sed discipulos insuper, ad hoc sincere ac sine mercede aut syngrapha praestandum, jurisjurandi religione obligari: Nec contentus Divus senex posteros praeceptoris fratres appellare, seu addit vocabulum αηεν-; qqod ut non sine ratione ab ipso factum, nemo negaverit; ita quid proprie ea voce voluerit, non satis hactenus interpretes expediverunt. Equidem ejus primum fui opinionis, ἀδελφουο simpliciter dictos , esse uterinos fratres, qui eadem quidem matre editi, diversos tamen possint agnoscere parentes. Auctor enim Etymologici ita dici eos notavit sa particula re, quae aliquando vicem ομὴ sumitur, ut simul significet, & a voce Αλφυα Hippocrati est, lib. de steri l. in
qua uterus notatur: ut sint quasi ομοδελφοι, & ex uno eodem
que utero. At αρρενας artitori vinculo invicem junctos, 6 eos esse censui, quos alio nomine Graeci dicunt 3c
τ γονεων. Pollux otio λλ ς dici notat, lib. III. cap. II. Marcellinus in vita Thucydidis οριο τυους ομομητώους, cuno eodemque germine productos, sive matrem spectes, sive patrem. Ac si eis et hoc in loco ἀδελφῆς las ἄλκμ ν αλλε πιν id quod Terentius Andria act. I. sic v. dicebat, in fatm ger- mayi diligere loco. Atque hoc etiam voluisse puto doctillimum