Sancti Aurelii Augustini ... opera omnia multis sermonibus ineditis aucta et locupleta

481쪽

rum imitandorum evidentissima commendatio est, valeati ad exempla intelligendarum Scripturarum , quae in praeceptis digesta sunt. XXVII. Velut cum legimus in Evangeli Accepisti

alapam, para alteram maxillam . o Exemplum autem patientis nullum quam ipsius Domini potentius et excellentius invenimus at ipse Cum alapa percussus esset,

non ait : Ecce altera maxilla : sed ait Si malo dixi, probra de malo : Si autem bene, quid me caedis λ, bi ostendit illam praeparationem alterius maxilis in i 0rde aciendam. Quod etiam ap0stolus Paulus utique

u0verat: nam et ipse Cum esset alapa percussus ante Pontificem, non ait : Percute maxillam alteram sed

si Percutiet te Dominus, inquit, paries dealbatera et tu, sedes judicare me Seeundum legem , et Contra legem, jubes me percuti k , altissime intuens sacerdotium Judo Mum jam tale factum fuisse, ut nomine sorinsecus niteret, intrinsecus autem lutei ConCupisCentiis sorderet: quod transiturum esse vindicta Domini videbat in spiti tu cum illud diceret Sed tamen cor paratum habe bat, non solum ad alias alapas accipiendas, sed etiam supelibet tormenta pro Veritate patienda, Cum eorum dilectione a quibus illa pateretur. XXVII. Scriptum est etiam is Ego autem dico vo- , his, non jurare ninino A. D duraVit autem ipse Apostolus in Epistolis suis β. Et si ostendit quo moclo acci piendum esset quod dictum est Di C VobiS, non jurare omnino ne scilicet jurando ad facilitatem jurandi veniatur, ex facilitate ad Consuetudinem, atque ita ex consuetudine in penurium decidatur. Et ideo non inve nitur jurasse, nisi scribens, ubi Con Sideratio Cautior non

482쪽

habet linguam praecipitem. Et hoc utique a malo, Sicut

dictum est Quod autem amplius est, a malo Stici non tamen Suo , sed eorum infirmitatis , quibus etiam sic si dem facere conabatur. Nam quod loquen JuraSSet, dum non scriberet, nescio utrum aliqua de illo Scriptura narraue eri . Et tamen Dominus ait omnino non Djur ire non enim Concessit ut id liceret scribentibus.

Sed quia praecepti violati reum autum, praesertim in

Epistolis conscriptis atque editis ad spiritalem Vitam salutemque populorum nefa est licere intelligendum est illud quod p0situm est, u Omnino , D ad hOC OSitum,

ut quantum in te St, non asseCteS, non ameS , non qua Si

pro bono cum aliqua delectatione appetas usurandum. XX l . Sicut illud , oesit cogitare de Crastino . DE . si Nolite itaque cogitare quid manducetis, et quid, bibalis et quid induamini Cum autem Videmus et ipsum Dominum habuisse loculos, quo ea quae dabantur,

mittebantur, ut Servari p0SSent ad usu pro tempore necessarios et ipso Apostolos procurasse multa fratrum indigentiae non Solum in Crastinum, sed etiam in prolixius tempus impendentis famis, sicut in Actibus Apostolorum legimus si satis elucet illa praecepta sic intelligenda, ut nihil operis nostri temporalium adipiscendorum amore vel timore egestatis tanquam ex necessitate saCiam US. XXX. Item dictum est Apostolis, ut nihil secum portantes in Via ex Evangelio viverent β. Et quodam loco etiam ipse Dominus significavit cur hoc dixerit, cum addidit u Dignus est enim operarius mercede sua ubi satis ostendit permissum hoc esse non jussum ne sorte qui hoc faceret ut in opere praedicationis verbi aliquid ab eis, quibus praedicaret, in usus vitae huju sumeret,

483쪽

illicitum aliquid se facere arbitraretur. Posse tamen laudabilius non fieri, in apostolo Paulo satis demonstratum est, qui cum diceret: re Communicet autem is, qui Cate lit- Zatur Verbo ei, qui Se Catechigat, in omnibus bonis i no multis locis id salubriter fieri ab eis quibus ei humpraedicaret, Stenderet Sed tamen ego , inquit, non Sum USucha potestate . Diotestatem ergo dedit Dominus, Cum ista diceret, non imperio Constrinxit. Ita pleraque in verbis intelligere non valentes, in saetis Sanctorum colligimus quemadmodum oporteat accipi, qu0d facile in aliam partem duceretur, nisi exemplo reVOCa

retur.

XXXI. Sic ergo quod scriptum est Os autem quod D mentitur, occidit animam δ is de quo Ore dixerit, quaeritur. Plerumque enim Scriptura cum Os dicit, OnCeptaculum ipsum cordis significat, ubi placet et decernitur quidquid etiam per Vocem, Cum Verum loquimur, enuntiatur mi Corde mentiatur, Cui placet mendacium; possit autem non Corde mentiri, qui per vocem aliud quam est in animo ita profert ut majoris mali vitandi

Causa malum se admittere noverit, Cui tamen utrumque

displicet. Et qui hoc asserunt, ita dicunt etiam illud intelligendum quod scriptum est ui loquitur veritatem

D in corde suo : is quia semper in corde veritas loquendaeSt; non autem semper in re Corporis, Si aliqua Causa

cavendi majoris mali aliud quam in animo est OC pro serri exigat. Et esse quidem os cordis , ex hoc jam intel ligi potest, quod ubi locutio est ibi os non absurde in telligitur nec recte diceretur ui loquitur in corde suo D nisi et O in corde recte intelligeretur. Quanquam et eo ipso loco, ubi scriptum est autem quod mentitur, Occidit animam si circumstantia lectionis

484쪽

456 ALGLSTIM AEPISCOPI consideretur, non CCipiatur sorta SSe aliud quam os cor

dis Obscurum enim responsum ibi est, ubi homines latet, qui os cordis, nisi os Corpori ConSonet, audire non possunt. Illud autem os dicit in eo loco Scriptura pervenire ad auditum Spiritus Domini, qui replevit orbem terrarum cita ut etiam labia et vocem et linguam commemoret in eo loco ne tamen omnia sinat intellectus nisi de corde accipi, quia Dominum dicit non latere quod dicitur : quod auten Son isto ad aures nostras pertinente dicitur, nec homine latet. Ita quippe scrip tum est dum anus est enim Spiritus Sapientiae, et non, liherabit maledicum a labiis ejus quoniam renum il-klius testis est Deus, et Cordi illius Crutator est verus, ω et linguae illius auditor . Quoniam Spiritus Domini re , plevit orbem terraru in , et h0 quod Continet omnia D s ientiam habet vocis. Iropter hoc qui loquitur ni Μ qua, non potest latere . Sed ne praeteriet illum corri , piens judicium. In cogitationibus enim impii interro B alio erit; sermonum autem illius auditio a Domino D veniet, ad correptionem iniquitatum illius. Quoniam, auris geli audit omnia , et tumultu murmurationum D non abscondetur. Cu Stodite ergo VOS a Urna Uratione, ω quae illi prodest, et a detractione linguae parcite D quoniam reSponsit in Obscurum in Vacuum non ibit Osn autem quod, ni itur occidi anima mi , Videtur ergo his minari qui obscurun putant et Secretum CSSe quod corde agitant atque Versant Tam Ver Clarum ostendere voluit hoc esse auribus Dei, ut etiam tumultum eum

appellaverit. XXXII. Manis est etiam in Evangelio invenimus oscordis ut uno loco et corporis et cordis os Dominus Commemorasse inveniatur . ubi ait Adhuc et vos inst

485쪽

, intellectu estis Νon intelligitis, quia omne quod in os, intrat, in ventrem adit, et in Secessum emittitur; quae, autem procedunt de re, de Orde exeunt, ut ea coin, quinant h0minem y Dec0rde enim exeunt cogitationes, malle . homicidia , adulteria , 0rnicati0nes, furta, salsa testimonia, blasphemis haec sunt quae coinquinant

, dunt de ore, de Corde exeunt Cum et sputu et Omitus de ore pr0cedant Nisi sorte tunc quisque non coinquinatur, cum edit aliquid immundum : Coinquinatur autem , Cum id evomit. Quod si absurdissimum est, restat ut os cordis intelligamus a Domin expositum, Cum ait tu procedunt de ore , de Orde 1 eunt. D amet purium cum p0ssit, et saepe ita fiat, in silentio corporalis v0cis atque oris perpetrari, dementissimum est sic inlclligere, ut tunc putemus quemquam peccato furti contaminari, cum id satetur aut indicat cum autem id tacite committit, incoinquinatum arbitrari. At vero si ad os cordis quod dictum est reseramus, nihil omnino pec cati tacite committi potest non enim committitur, nisi ex ore illo interiore proCedat. XXXIII. Sicut autem quaeritur de quo ore dixerit autem quod mentitur , CCidit animam ita quaeri potest, de quo mendacio. Videtur enim de illo proprie dicere, quo cuiquam detrahitur. Ait enim Abstineten ergo VOS a murmuratione . qupe nihil prodest, et a de- ω tractione linguae parcite. D Fit autem ista detractio per

malevolentiam , Cum quiSquam non Solum re a VOCecorporis proser quod confingit in aliquem, sed etiam tacitus talem vult credi quod est utique ore c0rdis de

486쪽

XXXIV. Nam quod alio loco scriptum est: Noli velle, mentiri omne mendacium non ad hoc volunt a lere, ut nullo mendacio quisquam mentiatur. Itaque cum alius dixerit, ex isto Scripturae testimoni Usque adeo generaliter omne menda Cium esSe deteStandum , ut etiamsi quis mentiri velit , etiam Si non mentiatur , jam Voluntas ipsa damnanda sit; atque ad 0 interpretetur, quod non dictum est : Noli mentiri omne mendacium ; sed, Noli velle mentiri omne mendaCium D Ut non solum mentiri, sed ne velle mentiri quisque audeat ullo mendacio. Dicit alius ramo qu0d ait : Noli velle mentirin omne mendaCium D de Ore CordiSexterminandum atque alienandum esse mendaCium Voluit Ut a quibusdam mendaciis ore corporis abstinendum sit, Sicut illa sunt maxime, quae pertinent ad doctrinam religionis; a quibusdam vero non Sitore corporis at Stinendum, si majoris mali vitandi causa exigit ore autem Cordis ab omni mendacio penitus

abstinere debeamus. Ibi oportet intelligi quod dictum

est Noli velle Voluntas quippe ipsa quasi os cordis accipitur, ut non pertineat ad OS Cordi S, Cum majus malum caventes mentimur inviti. Ist et tertius intellectus, quo Sic accipias: si Noli omne, o ut exceptis aliquibus mendaciis mentiri te sinat. Tanquam si diceret Noli velle credere omni hominici non utique ut nulli crederetur moneret Sed ut non omnibus, aliquibus autem crederetur. I id quod sequitur Assiduitas enim ejus non proficiet ad

honum , cita Sonat, quasi non a menda Cio , sed ab assiduo mendacio, id est, a Consuetudine atque amore mentiendi prohibere videatur. Quo profecto delabetur, quiS- quis vel omni mendacio putaverit abutendum : ita enim

487쪽

nec illud cavebit quod sit in d0ctrina pietatis et religionis quo sceleratius quid facile invenias, non inter omnia mendacia, sed inter omnia peccata P vel alicui mendacio, quamvis facili, quamvis innoxio , nutum voluntatis accommodaverit ut non invitus evadendi majoris mali causa, sed volens libensque mentiatur. Ita cum tria sint, quae in hac sententia intelligi possint aut omne mendacium non solum mentiri noli, Sed nec velle mentiri aut noli velle , sed vel invitus mentire , Cum fugiendum est aliquid gravius aut noli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis Caetera permittantur: unum hic pro his quibus

mentiri nunquam placet, duo pro illis qui aliquando putant esse mentiendum inVeniuntur. Sed tamen quod sequitur Assiduitas enim ejus non proficiet ad bonum , nescio utrum possit primae harum trium sententiae suffragari nisi forte ita ut persectorum praeCeptum sit, Omnino nunquam non solum mentiri, sed vel velle mentiri assiduitas vero mentiendi ne proficientibus permittatur Tanquam Si Cum praeCiperetur, nunquam prorSUS non solum mentiendum , Sed ne Voluntatem habendam esse mentiendi , Contradiceretur exemplis, quod aliqua sunt etiam magna auCtoritate approbata menda Cia : responderetur autem, illa quidem esse proficientium , quae habent secundum hanc Vitam qualeCumque officium misericordiae sed usque adeo SSe omne mendacium malum,

et persectis atque spiritalibus animis omni modo fugien dum, ut nec ipsis proficientibus 8Siduitas ejus permittenda sit. Dictum est enim Φ, jam de obstetricibus aegyptiis, quod de indole ad melius proficiendi mentientes approbatae Sunt quia nonnullus gradus est ad diligendam veram a Sempiternam Salutem, Cum quisque miseri

488쪽

diter etiam pro alicujus quam Vi mortali salute men

iitur.

XXV. Item quod scriptum est Perdes Omnes qui loquuntur mendacium alius dicit, nullum hic ex ceptum esse mendacium , sed omne damnatum. Alius dicit Ita vero . sed qui loquuntur ex Corde mendacium, secundum superiorem diSputationem iam veritatem loquitur in corde, qui odit mentiendi necessitatem , quam poenam hujus vitae mortalis intelligit Alius dicit Omnes

qui leni perdet Deus qui loquuntur mendacium , sed non omne mendacium : est enim aliquod mendacium quod tunc insinuabat Propheta, in quo nulli parcatur id est, si peccata sua qui8que Confiteri detrectans, defendat ea potius , et nolit agere poenitentiam mi parum sit quia operatur iniquitatem , nisi etiam justus Videri volens me dicitis consessionis non SUCCumbat ut et ipsa Verborum distinctio non aliud intimare videatur disti omnes, qui operatitur iniquitatem Sed non perdes , si poenitendo in consessione Veritatem loquantur, ut faciendo istam veritatem veniant ad lucem sicut in Evangelio secundum Joannem dicitur ui autem facit Veritatem, venit ad lucem δ. Perde autem Omne qui, non solum, operantur quod odisti, sed etiam loquuntur menda, Pium , salsam justitiam praetendendo, ne in poenitentia

XXXVI. Nam de salso testimonio, quod in decem prae

pus Legis positum est , nullo modo quidem contendi potest, dilectionem veritatis in Corde SerVandam , et pro- 1 rendum salsum ad eum apud quem dicitur testimonium. Cum enim Deo tantum dicitur, tunc tantum in corde Veritas amplectenda est cum autem homini dicitur, etiam Ore Corpori Verum proserendum est quia homo non est

489쪽

cordis inspector Sed plane de ipso testimonio non ab-Surde qu0eritur, apud quem suisque testis Sit i on enim apud quoscumque linuimur, teste sumus; sed apud eosiluibus expedit et debetur per no CognOSCere aut Credere Veritatem : sicuti est judex, ne in judicando erret aut quid etur doctrina religionis, ne erret in side, aut ipsa doctoris auctoritate dubius fluctuet. Cum autem ille te interrogat aut vult ex te aliquid nosse, qui eam rem quaerit quae non ad eum pertineat, aut quam ei DOSSe non expedit, non testem , sed proditorem requirit. Itaque Sie mentiaris, a salso fortasse testimonio alienus eris , Sed a mendacio alienus profecto non eris. Salvo igitur e , quod salsum testimonium dicere nunquam licet, quaeritur utrum liceat aliquando mentiri. Aut si salsum testimonium est omne mendacium , videndum est utrum admittat Compensationem, ut dicatur vitandi majoris peccati gratia: sicut illud quod scriptum est : Honora patrem et ma tremi, o rapiente ossicio poli ore Contemnitur; unde ulli mum sepulturae honorem patri prohibetur exolvere, qui

ab ipso Domino ad regnum Dei annuntiandum Ocatur . XXXVII. item quod scriptum est Verbum excipiens filius a perditione longe aberit excipiens autem excipit

illud sibi, o nihil salsi de ore ipsius procedit is dicit

aliquis , non aliud hic accipiendum esse quod positum est Excipiens verbum filius , misi verbum Dei, quod est Veritas. Ergo, Excipiens Veritatem filius a perditione longe aberit, is refertur ad illud quod dictum est si Perdes omnes qui loquuntur mendacium A. Quod vero

sequitur : Excipiens autem excipit illud sibi is quid aliud insinuat nisi quod Apostolus dicit Opus autem

B Uuin probet unuSquisque, et tunc in semetipso habebit

490쪽

, gloriam, et non in alterot', Qui enim excipit verbum, id est, veritatem , non sibi, sed ut hominibus placeat, non eam custodit, cum eis videt placeri posse mendacio. Qui autem excipit sibi, nihil falsum de ore ipsius procedit; quia etiam cum placet hominibus mendacium , non mentitur ille qui veritatem , non de qua illis, sed de qua Deo placeret, excepit sibi. Itaque non est cur hic dicatur : Omnes quidem perdet qui loquuntur mendacium

sed non omne mendacium riuando universaliter omnia mendacia circumcisa sunt in eo quod dictum est sit

nihil falsi de ore ipsius procedit is Sed dicit alius ita

esse accipiendum, Sicut accepit apostolus Paulus quod ait Dominus Ego autem dico Vobis, non jurare m-n Dinos. Dinam et hi omnis juratio Circum Cisa est, Sed ab ore cordis, ut nunquam voluntatis approbatione ieret, sed necessitate infirmitatis alterius, id est, a malo alterius, cui non aliter videtur persuaderi posse quod dicitur, nisi jurando fides stat aut ab illo malo nostro, quod hujus mortalitatis adhuc pellibus involuti , cor nostrum non alemus Ostendere : quod utique Si aleremus, juratione opus non esset. Quanquam etiam in ha tota sententia , si qu0d dictum est Excipiens verbum ilius a per ditione longe aberit, is de ipsa dictum est Veritate perquam facta sunt omnia , quae incommutabilis Semper manet; quoniam doctrina religionis ad eam Contemplandam perducere nititur, potest videri ad hoc esse dictum Et

nihil falsi de re ipsius procedit, re ut nihil falsi quod ad doctrinam pertinet dicat. Quod mendacii genus nulla

Omnino Compensatione subeundum penituSque C prae cipue devitandum est. Aut si quod dictum est Nihil falsi v absurde accipitur, si non ad omne mendacium reseratur quod dictum est: si De ore ipsius B Secundum,