Sancti Aurelii Augustini ... opera omnia multis sermonibus ineditis aucta et locupleta

441쪽

EPISTOLA CXXV .

Domino eatissimo et venerabiliter charissimo fratri et consacerdoti Lupi et qui tecum sunt fratribus, AUGUsTIΝΠ et qui mecum sunt fratres in Domino salutem.

Cum ti ponem ad invisendum uoustinum Menisset Pinianus, ibique rei sacro intereaset, subito opuli tumultu ad pre3bterium Postulatus fuit, nec evadere permissus donec jura3Set non Sei*Pone discessurum, atque si quando illi ad uscipiendum clericatum consentire placuisset, nonnisi in ρε Hipponensi celesia suScepturum hoc munus. Conquesti sunt Albina sili4- quo ipsius puta Pinianus et Melania Hipponenses Pecunio et Piclitate , irum Proedivitem Mindicare sibi 3a tegisse, nulliusque vigori eSSe volebant juramentum vi metuque extortum. Quam ob causam Augustinus ad Alypium scribi quomodo suspicionibus et querelis istis si occurrendum, quaυ religione aesolaendum juramentum datum a Piniano.

Ι. DoLEML quidem graviter, nec fieri potest ut parvi pendamus quod in injurias sanctitatis tuae populus Hipponensis tanta clamavit: sed multo gravius dolendum est, frater bone, talia de nobis existimari, quam illa clamari. Quando enim nos credimur Cupiditate pecuniae, non dilectione justitiae servos Dei velle retinere, nonne optandum est, ut qui hoc Credunt, Occultum cor-

Alias cxxlv. quae autem a s erat, nune 2S9. - Seripta paulo post superiorem.

442쪽

dis sui voce teste ii uir, a Si ali l l .i, Si sudiri Ole, i. in lonaajora re nurelia requirantur, quanam tria Citi pereant perniciosis suspicionibus Venenatio uapropter magis sata gelulum CSt. unde etiam priusquam hoc fieret, loculi SumuS, Homo i pel Suadeatur h0minibus, quibus nos ad exemphim bonorum operum praebere praecipimur.

salsum esse quod Suspicantur. luam quomodo arguendi sunt, qui Suspiciones Sua Vo Cibus Veri)isque declarant. II. Proinde ego sanctae Albinde On SUCCenseo . ei arguendam judico, sed a tali Suspicione Sanandam. Quae . quia non in meam personam eadem Verba direxit sed tanquam de Hipponensibus questa est, quod aperuerint cupiditatem suam , Se non Cleri Catu S. Sed peCuniae causa hominem divitem, atque hujusmodi pecuniae Contemptorem et largitorem apud Se tenere voluisse : tamen quod de nobis senserit, pene ClanaaVit die ipsa tantum,

verum etiam sancti filii ejus, qui hoc etiam ipsa die in

abside dixerunt. Hos ergo , ut dixi , magis sanandos ab hujusmodi suspicionibus, quam propter has arguendos existimo. Ubi enim nobis a spinis talibus Securitas et requies praeparari Vel praeberi potest, si adversus nos in tam sanctis nobisque Charissimi cordibus nostris pullulare potueres De te quippe imperitum vulgus hoc sensit: de nobis lumina Ecclesiae : unde quid magis dolendum

sit, vides. Utrumque autem non a CCUSandum Cen Seo, Sed

sanandum : homines enim Sunt et de hominibus talia licet salsa , non tamen incredibilia suspicantur. Nam utique non usque adeo deSipiunt tales homines, ut credant populum Suam deSiderare pecuniam : praesertim jam

experti, quod nihil ex ea populus Thagastensis accepit: sic ergo et Hipponensi S. Verum omnis haec invidia non

nisi in clericos ebluat, maxime ille in Pi SCOpOS. Llorum videtur prί minere dominitus qui tali fruique phus ec-

443쪽

EPISTOL CXXY. 433clesiae tanquam possessores et domini existimantur. Ad istam cupiditatem tam noxiam atque mortiferam, si fieri potest, mi Alipi, non aedificentur per nos infirmi. Recordare quid locuti fuerimus, antequam ista tentatio quae plus ad hoc cogit accideret. Ex hoc potius conserendo adjuvante Domino, proVidere Conem Ur me nobis susticiat nostra conscientia , quia non tali CauSa Stub d Abeat sola susticere. Si enim servi Dei non reprobi sumus, si aliquid viget in nobis illius igniculi, quo cha

ritas non quaerit quae sua sunt; providere utique debemus bona, non Solum Coram De , sed etiam coram hominibus, ne tranquillam aquam bibentes in nostra conscientia pedibus incautis agere convincamur, ut ove dominicae

turbidam bibant. III. Iam quod scripsisti, de genere jurationi VIolenter extortae , Ut inter no requiramus, ObSeCr te , ne

res lucidissimas disputatio nostra faciat obscuras. Si enim certa mors utentaretur, ut aliquid illicitum ac nefarium servus Dei se juraret esse facturum , mori malle quam jurare debuerat , ne jurationem Scelere impleret iunCvero Cum tantummodo populi perseVerantissimuS Clamor, ud nullum nefas hominem cogeret, sed ad id quod si te rei licite ieret Cumque metueretur quidem , ne aliqui perditi, qui multitudini etiam bonorum plerumque miscentur CCaSione seditionis et quasi justae indignationis inventa, in aliquam vim sceleratam rapinarum Cupidi late prorumperent, Sed tamen illud quod mutuebatur esset incertum quis Censeat propter incerta non dico, damna et quaslibet injurias corporales, sed propter ipsam mortem Cavendam , Certum perjurium debere committi

Nescio quis ille Legulus nihil in scripturis sanctis de impietate salsae jurationis audierat, nihil de Zachariae falce

didicerat, et initi una 'arthaginensibus non Per Sacra-

444쪽

434 s. ALGUSTINI EPISCOPI menta Christi, sed per daemonum inquinamenta juraveratret tamen certissimos Cruciatus et horrendi exempli mortem, noli ut juraret necessitate Pertimuit sed libera voluntate quia jura Verat, ne pejeraret excepit. Et Romana tunc illa censura noluit liabere non in numero Sanctorum, sed innumero Senatorum nec in Coelesti gloria, sed in terrestri Curia, non Solum eo qui metu mortis crudeliumque poenarum apertissime pejerare , quam ad immanes hostes remeare maluerunt, Sed etiam illum qui reatu perjurii se putaverat abSolutum , quia post jurationem sicia nescio qua necessitate redierat. Ita non attenderunt, qui eum

senatu pepulerunt quid ipse jurando cogitasset, sed quid ab illo quibus juraverat expectarent. Ne legerant quod nos Usquequaque Cantamus ui jurat proximox suo, et non de Cinit Solemus h haec , quamvis tu hominibus a Christi gratia et nomine alienis, Cum ingenti admiratione laudare; et adhuc in libris divinis inquirendum putam US , Utrum aliquando licite pejeremus ubi nobis ne jurandi facilitate in periurium prolabamur,

etiam praeceptum est ne jurem US.

IV. Illud sane rectissime dici non ambigo : non Secundum Verba urantis, sed secundum expectationem illius cui juratur, quam novit ille qui jurat, idem jurationis impleri diam verba disticissime Comprehendunt, maxime breviter, sententiam cujus a jurante fides exigitur inde periuri sunt, qui Servatis verbis, expeCtationem eorum quibus juratum est deceperunt et pediari non Sunt, qui etiam verbis Don servatis, illud quod ab eis cum jurarent expectatum est, impleverunt. Proinde quia Hipponenses saucium Pinianum non sicut damnatum, sed sicut Charissimum inhabitatorem suae civitatis habere Voluerunt, etsi verbis ejus non satis comprehendi potuit, usque adeo

Pint. XIV, 4.

445쪽

tamen in promptu est quid ab illo expectaverint, ut quod

nunc post jurationem abSen eSt, neminem OVeat eorum, qui audire potuerunt, Certa eum CaUS ProseCturum eSSe,

cum voluntate redeundi. Ac purio per juru nec erit, nec ab eis putabitur, nisi eorum expectationem deceperit. Non autem decipiet, nisi aut Voluntatem mutaverit apud

eos habitandi, aut aliquando discesserit sine dispositione redeundi. Quod absit ab ejus moribus et fide, quam

Christo et Ecclesiae debitam servat. Nam ut omittam quod mecum nosti, quam sit tremendum de perjurio divinum judicium: illud certe scio, nulli nos deinceps su censere debl re qui nobis jurantibus non crediderit, si talis viri perjurium non modo aequo animo serendum, Verumetiam defendendum putabimus. Quod et a nobis et ab illo avertat illius misericordia, qui eruit a tentatione Sperantes in se. Sicut ergo in Commonitorio rescripsisti, impleat promissum, quo ita se promisit ab Hippone non reCeSSurum , quemadmodum ego Vel ipsi Hipponenses non recedimus, quibu tamen et abeundi et redeundi facultas est libera misi quod his qui juratione non detinentur, etiam omnino et migrandi et non redeundi sine

periurii reatu poteSta eSt. V. Clericos sane nostro Vel fratre in monasterio constitutos, participes vel hortatore fuisse contumeliarum tuarum, utrum probari pOSSit, ignoro. Nam cum hoc quaesissem, dictum est unum tantummodo Carthaginen sium de monasterio clamaSSe Cum populo, cum illum presbyterum peterent, non Cum in te indigna jactarent.

Adjunxi huic epistolae ipsius promissioni exemplum, ex

446쪽

EPISTOLA CXXV .

Dotii indu sanctae ac venerabili sani ula Dei ALBINAE , AUGusTINiis in Domino Saluteni.

Ejusdem argumenti cum Superiore Albino scilicet Augustinus exponi quomodo res apud II Ponem circa Pinianum gesta fuerit, eae 'ostulationibus ejus et male conceptis Suspicionibus satisfaciens. I. DOLOREM aitimi tui, quem te scriJbis explicare non pOSSe, On Solari aequum Si non augere ut si ieri potest, sanemuS SuspiCiones tuaS, non Ut ei pro nOStra CaUS SUC-CenSendo, Venerandum Cortuum et Deo dicatum amplius

Perturbemus Sancto fratri nostro silio tuo Piniano, nullus ab Hipponensibus metus mortis ingestus est, etiam Sisorte ipse tale aliquid timuit. Nam et nos metuebam US. De ab aliquibus perditis, qui saepe multitudini occulta conspiratione hi Scentur in violentam prorumperetur auda Ciam, o CCasione seditionis inventa, quam velut usta indignatione concitarent. Sed sicut post audire potuimus, nihil tale a quoquam dictum est vel molitum : sed Vere in fratrem meum Alypium multa contumeliosa et indigna Clamabant, a quo tam ingenti reatu utinam per illius orationes mereantur ahSOlVi. Ego autem post primo eorum clamores, cum eis dixissem de illo invito non ordinando, qua jam promissione detinerer, atque adjeci SSem , qu0dsi mea fide violata illum haberent presbyterum, me epi Sm

i Alias CCxxv. quae Rulem a 26 erat, nunc 'O. - Scripta paulo Post superioreu .

447쪽

FPIsTOLA CXXVI. 437 copum non haberent ad nos ira subsellia, relicia turba, redieram. Tum illi liliantulum inopinata mea reSponsione cunctati at pie turbati, velut sta inma Vent paululum pressa, deinde coeperunt mullo ardentius excitari, existimantes fieri posse, ut vel mihi ex torciueretur illud non Servare promissum, Vel me tenente promissi idem, ab alio episcopo ordinaretur. Dicebam ego quibus pote ram, qui ad nos in absidum lion Oratiores et gra 'iores aS- Cenderant, ne a promissi siderane posse dimoveri, ne ab

alio episcopo in Ecclesia mihi tradita, nisi me interrogato a permittente posse ordinari: quod si permitterem a fide nihilominus deviarem Addebam etiam nihil eos velle, si ordinaretur invitus nisi ut ordinatus abscederet. Illi hoc posse fieri non credebant. Multitudo vero pro

gradibus constituta, horrendo et perseVerantiSSim Clamorum fremitu in eadem voluntate ei Sistens incertOS

animi consiliique faciebat. Tunc illa in fratrem meum

indignpi Clamabantur, tun a nobis graViora timebantur.

II. Sed quamvis tanto motu populi et tanta perturbatione Ecclesiae permoverer, nec aliud constipationi illi

dixissem nisi eum me invitum ordinare non Ossae ne SiCtamen adductus Sum , quia et hoc promi Seram non me

fuissse facturum ut aliquid ei de suspiciendo presbyterio Suaderem : quod si persuadere potuissem, non jam ordinaretur invitus Servavi utriusque promi 8Sionis fidem, non solum illius quam jam populo patefeceram Verum etiam illius in qua uno teste, quantum ad homine attinet, detinebat Servavi, inquam, idem promissionis, non jurationis in tanto periculo : quod licet falso, sicut postea

Comperimus metuebatur; omnibUS tamen, Si quod esset, communiter impendebat et erat metu is Se Communis, ac propter Ecclesiam in qua eramus maxini metuens

abscedere cogitabam. Sed metuendum suit, ne magis mo

448쪽

absente tale aliquid faceret et reverentia minor et dolor ardentior. Deinde si cum fratre Alypi discederem per populum Constipatum, cavendum fuit ne quisquam in eum manum mittere auderet. Si autem sine illo, quae frons esset existimationis, si quis ei ortassis accideret; et Viderer cum propterea deseruisse, ut furenti populo

traderetur PIII. Inter hos aestus meos graVemque moerorem, et nullius consilii respirationem, ecce repente atque inopinate sanctus filius noster Pinianus mittit ad me servum Dei, qui mihi diceret eum se Volle populo jurare, quod si esset ordinatus invitus, ex Africa omnino discederet credo

existimans eos, quandoquidem derare non OSSet, non jam ulterius infructuosa perseVerantia ClamaturOS, ad eX-

pellendum hinc hominem, quem saltem deberemus habere vicinum. Mihi autem, quia videbatur vehementiorem eorum dolorem post hanc jurationem suisse metuendum, apud me tacitus habui et quia simul petierat, ut ad eum venirem, non distuli. Cum mihi dixisset hoc ipsum, Continuo et illud adjunxit eidem jurationi, quod mihi, dum

ad eum pergo per alium Dei Servum audaVerat, de praesentia scilicet sua, si ei clericatus sarcinam nolenti nullus imponeret. Hic ego tantis angustiis quasi aura Spirante

recreatus, nihil ei respondi; sed ad rati erit Alypiuna gradu concitatiore perrexi, eique quid dixerit dixi. At ille

ut existimo, devitans ne quid Se auctore fieret, unde Vos putabat offendici sivi in me, inquit, nemo ConSUlat. Quo audito, ad populum tumultuantem perrexi, factoque silentio , quid promissum esset Cum promissione etiam jurationis aperui. Illi ero qui solum ejus presbyterium cogitabant atque Cupiebant, non ita ut putabam quod oblatum fuerat acceperunt; sed inter Se aliquantulin mus- Si tautes, petiverunt ut adderetur eidem promissioni atque

449쪽

jurationi, ut si quando illi ad suscipiendum clericatum

Consentire placuisset non nisi in ipsa Itipponensi Ecclesia Consentiret. Betuli ad eum, Sine dubitatione annuit. Renuntiavi illis, laetati sunt; et mox urationem pollici

IV. Reverti ad ilium nostrum, eumque inveni luctuantem quibusnam verbis comprehendi posset issa cum jurati0ne promissio, propter nece8Sitate irruenteS, quae ΡOSsent eum ut abscederet cogere Simul etiam quid timeret ostendit, ne quis irruisset ho Stilis incursus, qui esset discessione vitandus Volebat addi sancta Melania, et aeris morbidi causationem : sed illius responsione reprehenSaest. Ego autem dixi, gravem ab illo et non Contemnendam

CauSam necessitatis ingestam, quae Cive etiam emigrare compelleret: sed si haec populo dicerentur, timendum eSSene male nos ominari videremur : si autem subnecessitatis nomine ieret excusatio, non nisi fraudulentam necessitatem putari. Placuit tamen ut de hac re populi animum experiremur et nihil aliud quam id quod putaveramus

invenimus. Nam cum ejus verba a dia Cono dicta recita tarentur, et Omnia placuissent ubi nomen interpositae

necessitatis insonuit, Continuo reClamatum est, promi SSi O-que displicuit, tumultu recrudescente, et nihil aliud quam fraude Secum agi p0pulo existimante. Quod Cum sanctus filius noster vidisset, jussit inde auferri nomen necesSi tatis, rursumque ad laetitiam populus remeavit.

V. Et cum lassitudinem excusarem , Sine me ad plebem accedere noluit, simul accessimus. Dixit ei qui in diacono audita erant se mandasSe, Se jura SSe eaque SeeSSesaCturum, Continuoque Omniae tenore, quo di Ctaverat, proSeCUt US St. Responsum est, l)e gratias et p0titum ut totum Scriptum subscriberetur. Dimisimus Calechumen OS, Continuoque Scriptum subscripsit. Deinde peti

450쪽

440 ALGLSTINI AEPISCO IM CUPimu nos epi Scol i. noli ocibus populi, Sed tamen apostulo per lionesto fideles ut nos quoque subscriberemus. At ubi coepi subscribete . sancta Melania Contra dixit. Miratus sunt quare tam Sero quasi promi SSionem illam et jurationem nos non subscribendo facere POSSC-nius infectan sed tamen obtemperavi a Sic remansit mea On plena Subscriptio nec ultra nobis quisquam ut subscriberemus putavit instandum.

hi autem alio die si ostea quam ipsum discessis Sedidicerunt tuerint in totus vel lingua hominum cluantum

satis arbitratu Sum. San Clitati vestrae per Commonito

rium intimare curavi. Quisquis itai te vobis Contraria his, quae narravi sorte Darravit aut mentitur, aut fallitur. Quaedam enim quae mihi ad Curam non pertinere Visa Sunt praetermisisse nae sentio, multa tamen falsa dixisse. ''roinde sanctus filius noster Pinianus, quod me praesente a permittente juraverit, Verum est: quod au- me prpeeipiente juraverit . falsum est. Scit ipse sciunt servi Dei, quos ad me naisit primo sanctus Iarnabas deinde Timasius l)er luem etiam de tironii SSione praeSentiae sit; mihi manda it. Ipse quo lue populit ad presbyterium . non ad jusjurandum clamando cogebat Sed Ohhatum Sibi non aest)uit, ea Spe quo posset in eodem apud nos habitante votivitas fieri, quo consentiret ad Ordinationem . ne sicut juraverat. Si invitus ordinaretur.

abscederet. A per hoc et illi propter opus Dei clamaverunt, teque enim sanctificatio presbyterii non est olius Dei et quod postea de promissa praesentia gratulati non sunt, nisi adderetur quod si quando ad susci latendum Clericatum Consentire Vellet non nisi in Hiipponensi Ec-Clesia Consentiret salis in laromptu est, quod etiam de ipsa ejus apud se habitatione speraverint, ideoque ab illo operis Dei desiderio non receSSer Uni.