장음표시 사용
71쪽
hensibilem , doctrinamque ejus sancta in , atque in fallibi. Iem, editis nuper, & divulgatis in Patavino Gymnasio in primum Scoti Commentariis , appellavit. Neglexit plane aureum illud praeceptum laoc Sili cernium : Nequid nimis. Eo factum est, ut imprudens , quod solius Verbi Dei proprium est, doctrinae hominis temere tribuerit: quod nemo catholicus profecto ausus est aliquando facere . Nec, ut ego quidem sentio, Ioannes Scotus, subtilis & egregius doctor , & qui inter classicos merito splendidum locum jamdudum obtinuit, interrogatus, de se ipso aliter responis disset, atque D. Augustinus in 3. de Trinitate, vere non mianus, quam modeste de se scriptum reliquit : Negare , inquit , non posistim , nee debeo , sicut in ipsis majoribus , ita multa esse in Iam multis opusculis meis , quae possunt justo judicio, et nulla temeritate culpari. Porro Gulielmi ocham
errores insigniores plures sunt, quam ut eos recensere hoc loco possim . Et denique Theologiae tyrunculi probe no. runt , etiam ipsuin Magistrum, Scholasticorum omnium Coriphaeum , in pluribus locis a posterioribus communiter re. pudiari . Non negamus ergo Scholasticos tamquam homines alicubi esse lapsos , & saepe meliora posse ab eis desiderari: sed nunc Aquinati tantam gratiam Spiritum sanctum impartiisse contendimus , ut nullibi aut contra fidem , aut contra bonos mores errastes videatur . Quamobrem & hoc quoque praeter caeteros consequutus cst , ut
nullus insignis auctor hucusque extiterit , aut celebrioris in Ecclesia nominis c Rabulam Parisiensem illum , & indoctos quosdam illius obtrectatores, di haereticos nihil moror ) qui vel offenderit docuisse iIIe ortodoxae fidei contraria, vel dogma illius aliquod per Ecclesiam , solemni adhibito judicio, aliquando fuisse explosum ; ut frustra istorum errores quis proserat, cum de eo verba facit: ille enim recte semper de rebus hisce , Deo optimo Maximo illum protegente, di sensit , di docuit ; sic quod animadvertere
omnes profecto cuperem, etiam suis pulcherrimis scriptis, tanquam extento brachio, & de excelso loco clamans, caeteros ne in istos caderent errores, quos commemoraVimus, patenter ac diserte antea submonuit. Quamquam , quod ad reliquos attinet, nemo est, qui ignoret errasse illos humana quadam imbecillitate, & rerum ignoratione , atque Diqitigod by Corale
72쪽
oscitantia, quae vel invitis obrepere frequenter solet ante Gymnasiorum censuram, ante Conciliorum , dc Romanae sedis judicium; non animi elatione & improbitate , sicutilia: rctici faciunt, qui vel per sui placentiam malam: utar enim D. Irenaei verbis P υes per inanem gloriam , vel per
c. eciIatem malam senetentiam ab Ecclesia temere ta impie recedunt , o praeterquam oportet colligunt : Proinde cum sive consulto, sive inconsiderate aliquid indocte, pernicioseque pronunciaverint , nequaquam tueri illud Ec propugnare pertinaces, etiam crebro admoniti, desinunt. βω-lunt, inquit, Augustinus , perυersis vocibus υeritati relactari , quam confessis erroribus paci resisui . Contra vero Scholastici omnes, viri laudatissimi, scripta omnia sita, opiniones , placita ultro humilesque Ecclesiae probanda, seu improbanda obtulerunt , & nobiscum semper mansurunt; atque subire eorum judicium minime recusarunt , quibus Spiritus sanctus ita disserere in Ecclesia postea dederit, ut& hos audire, di de mandato Pauli sedere, di conticescere priores ipsi deberent, existimantes cum Gregorio Nagian-Zeno , Satius rise bene υinci, quam reluctante spiritu vineerer ut nemo non videat, quantum inter illos, dc haereticos intersit, qui turgidi & arrogantes, certi ili mos se csse praedicant he proferre veritatem , ac purum & putum Vc bum Dei , ac quorumcumque hominum judicium detrectant di repudiant; tamquam videlicet ipsi Angeli beati sint , qui in Verbo videant omnia . Non igitur propterea quod interdum Scholastici turpiter , ut illi volunt, erraverint , illos omnes absque delectu contemnCre, aut maledictis proculcare quispiam debet . Quinimo evolucre ego eorum scripta accurate soleo; nec dubito illa D:pe, tanquam splendidissima sidera, caliginem & tencbras haereticorum discutere , di semitas , quibus facili ac tuto itinere caelum possimus conscendere , catholicis aperire. Etenim nec veterum aliquem ita felicem dc beatum proserre facile fuerit , qui nusquam lapsus sit , nusquam offenderit. Augustinus superius disertis verbis hoc nos edocuit; & Hieronymus , quem ego multis nominibus Prieter alios quam plurimos veneror,& libentius lego, plus ausus ita scribit : suis mortalium aliquo errore non tenetur Z quem baereticorum falsorum dogmaivm venena non
73쪽
maculaηt y Et eum de Origene alibi loquitur, se ait; ο-ουerunt in fide tam Graeci , quam Latini omnes , quorum non necesse est proferre nomina, ne videamur non sui morito, sed aliorum errore defendere. Non hic, OpTiME IOANNEs, faciam, ut Patrum meorum pudenda detegam, quod factitare haeretici solent, qui doctorum errores, tamquam porrecto indice, ostendunt nec eo profecto consilio , quo DL,. d. D. Ambrosius ait, sanctam Scripturam vitia Patriarcharum prodidisse , ut videlicet ea caveremus sed magis ut exin probrent , & in contemptum adducant; eorumque auctoritatem , qua nostram , hoc est , orthodoxam doctrinam confirmare solemus , scelesti di nequam homines diminuant. Evicisse satis in praesenti erit , recentiores catho licos, qui multis modis Ecclesiam juverunt, non ea de causa sane , quod a veritate aliqua interdum oscitanter, ut fit, aberraverint, esse vel contemnendos, vel cum haereisticis reponendos. Nam Hieronymus alicubi Cyprianum ,& Hilarium excelsas esse arbores in aedificio Ecclesiae ait; - & ad Letam scribit : Curiani opi schia semper in manu teneat ; Athanasii Epistolas, ct Hilarii libros inoffenso decurrat pede s quamvis in omnibus nequaquam sibi Hilarius, di Cyprianus, quemadmodum neque Ecclesiae, probarcntur. His addo, Scholasticos esse ferme diligentissimos, non modo in haereticorum impuris blasphemiis, S perniciosis dogmatibus detegendis , atque etiam confutandis , quam ob causam graviter eos haeretici metuunt , & acri odio insequuntur , veruin etiam ct in scriptis catholicorum examinandis; & cum deprehendisse sibi quidpiam aut ineruditum, aut minus sebrium viderint , extemplo indicant, nec non, ubi opus fuerit, rationibus improbant & explodunt : ut Rempublicam Christianam , si non in omnibus snguli, plane in pluribus omnes illustrasse pro viribus, i cjuvisse mihi maxime perspectum jamdudum est di explo
Sed quorsum haec, rogo p neque enim Scholasticorum omnium causam defendendam hoc loco suscepi , sed eorum Principis D. Thomae dumtaxat. Nam brevi quadam apologia, di, ni fallor, christiano homine non indigna, Scholasticorum obtrectatoribus tunc respondi, cum amplissimi Senatus Veneti jussu in Patavino Gymnasio Theologiam Diotrigod by GO le
74쪽
piam publice interpretari decem fere ab hine annis inciperem , qtiae etiam paulo post cinissa est a Ex ea plura sitine-xe quivis pro arbitrio poterit ad scholasticae doctrime propugnationem.
Caeterum egregie hallucinantur, qui de Thomae mo- Numentis detrahi quidpiam arbitrantur , quod celeberrimi plerique doctores ea oppugnare videantur : ut enim Pbialosophia , teste Boetio, contradictione professorum erevis ita hujus Auctoris doctrina magnorum virorum oppugnationibus solidior , nitidior , di augustior in dies magis ac magis effecta est. Non potuit fulgentissimus Sol sophi Lmatum, & argumentorum nebulis obscurari : non potuit eminentistima haec, S adeo sapienter exstructa turris turis binibus ventorum vel everti, vel concuti. Pugnarunt pro
Thoma AEgidius, Hervetis, Ioannes Capreolus, Thomas Cajetanus, oc quamplurimi doctissimi viri, qui ex uberrimo ejus fonte largius praeter reliquos antea biberant , a linque ex ejusdem Schola , tanquam ex equo Trojano mulites fortissimi , prodierant : qui omnes id etiam magna cum laude sitnt consequuti , ut o Thomae verbis, adversariorum arietes di cuniculos evertant , atque confringant. Ac quemadmodum negligentiae , & inurbanitatis cujusdam redargui oppugnatores possunt , quod non perspecta tota lege judicaverint ; ita propter cininentem, S plane angelicam doctrinam Aquinas laudari, quod mulisto antea praevisa adversariorum spicula aut eluserit, aut declinaverit , aut certe in eos retorserit. Sed D. Hier nymum , quaeso audiamus; sic enim in secundum Epist lae ad Titum caput edisserit: suod autem ait: sermone iris repreliensibili, non quod ullus tantae facundiae o prudentiae sit, Mi a nemine reprebendatur e reprebenduntur quippe S
Uoli, S Eυ angelisae ab haereticis, S gentibus I sed quod
nibit reprehensone dignum dicat, aut faciaI , licet adversarii snt ad reprebendendum parati . Ergo , D. Hieronymo tesse , ne ipsis quidem secris literis Dei oraculis defuerunt oppugnatores, di contradictores; & quidem non st Iidi , aut obtusi, sed ingenio excellenti praediti , in linguis egregie docti , oratores eximii , & scientiarum omisnium insigni admia um panopita ut magis mireris in
75쪽
phvrium , Iulianum monumentis Ecclesiasticis proditum est: ut haereticos omittam , de quibus dicendum prosecto esset , voluisse discerpere illas, aut etiam abolere magis, quam oppugnare. An vero de earum sanctitate , & numine quidquam detractum fuisse arbitrabimur λ minime certet Ergo s ervus fidelis, qui Domino suo nec major, nec felicior esse dcbuit , accusandus propterea non est, aut minoris aestimandus , quod celebres viri ab illius sententia quandoque recesscrint. Qui prosecto , si Thomae non in omnibus subscripserunt, di cum eo non siint, non tammen inter sese ubique consentiunt; quin imo acrius multo, & pertinacius inter se in umbratili campo literarum pugnant , quam cum Thoma ; ut quod Hilarius dixit , Bellum haereticorum esse pacem Ecclesiae , nos dicere similiter per quamdam accommodationem possimus, horum doctorum bellum Thomae victoriam esse. Quamquam praete rea videas eorum complures semper a Thoma stare , fortiterque pro eo pugnare. Cum enim Ioannes Scotus Aquinatis placitum aliquod, multis armatus argumentis, invadit,
tunc Ariminensis , Durandus , Henricus , Aureolus pro Thoma illi obviam eunt : ac rursus ubi Durandus , vel Henricus, vel alius quispiam insurgit, ibi Ioannem Scotum , S reliquos confertim ferme di agminatim partes Thomae tueri, & in illius castris sua sponte militare comspicias ; solereque doctrina illius , tamquam umbone ferreo tecti, sophismatum acutissimas sagittas frangere , adversariorumque phalanges profligare , di sternere , cum ipse Sanctus Doctor interea, tamquam bos lassiis, ubi quo fortius pedem figat; ut proinde Ioannes Picus, cognomen to Phoenix, prudenter sibi, in respondendo objectionlibus , r
bur di sortitudinem Thomae optaverit: Sed quid, IOANNEs DOCTIssIME, dicturi hi critici sunt, si quomodo eruditi quidam , di naris , ut ajunt , emunctae pluribus
persuadere conantur , clarissimi ii doistores , qui nequa quam tenui figmentorum caligine volumina Thomae ob- curare videntur, sensu di intelligentia cum illis omnino conveniunt ρ Nam Ioannem Scotum virum in disputando acerrimum, & quem crebro & non dissimulanter in Thomae placita invehi plerique omnes credunt , idem Ioannes Picus verbis tantummodo, non rebus, aut sententia di
76쪽
screpare ab illo dudum dicebat; quod ego verum esse plerisque in locis nequaquam dubito) quamobrem , di commconciliationem atque concordiam orbi se exhibiturum, vita modo suppeteret, plane confirmabat, ac polliccbatur. Atucro, utcumque rcs sit, ego pro mea in Scotum, Durandum , Ariminensem , Henricum , & clasticos alios viros pietate dc reverentia, ita de illis existimo, si suam rogarentur sententiam , sic D. Thomam esse alloquuturos, quemadmodum olim Hieronymus Augustinum est alloquutus: Nos inter nos eruditionis causa didierimus, caeterum aenulli, o maxime haeretici ,si diυersas inter nos 1ententias viderint, de animi calumniabuntur rancore defendere ς nobis autem decretum est te amare , suspicere, colere, mirari. Et ego qui
dem sic sentio, di si critici diutius mihi esse molesti per
gant, urgebo eos prosccto, ut auctorem aliquem nobis proferant, qui ita beatus fuerit & selix, cum antiquioribus, tum vero recentioribus temporibus, ut per omnia, ut Paulus loquitur , omnibus placuerit , & herbam ultro illis, ut dicitur, porrigam. Homerus , quem sontem ingeniorum Graeciae, Plinius , eruditique omnes merito nuncupant, obtrectatorem Zoilum devitare non potuit; & Naturae, quae inculpatissima est , accusator Momus non defuit . Sed quid λ nonne Philistaei Patriarcharum puteos, 3 uos eximia ducti charitate sedulo nobis corum liberis e Dbdere conabantur, improbo quodam di vesano labore ob-1traiebant λ Hoc vero quid aliud dictu est, quam quod haereticis nulla umquam religio futura est , aut obstruere , aut certe inquinare sanctorum doctorum lucubrationes &monumenta λ Quamquam certe ab horum classe illos auctores scholasticos ex imo , quos commemoravi ; sed nihilominus ipsi quoque aut omnes , aut plures ad gloria fastigium contendebant, & proinde nemo recte mirabitur, si in Aquinatem non dissimulanter aliquando scribunt . Etenim nullum est corpus sine umbra ; & ut D. Hier nymus ait , nulla ars es fine aemulis.
Sic figulus mulo , fabro faber invidet alter,
inquit Hesiodus, ct si illum Narianzenus non laudat. Jam vero sententias illas delectas , quas articu IOs Parisienses in scholis vocant , Picus ille nequaquam transire Alpes dicebat: & , si verum amamus , recentes eius Aca-
77쪽
domiae doctores quaedam non usque adeo Christiano reliquo orbi probata , & cum antiquiorum magistrorum de
cretis consentanea , non modo nuper receperunt, verum
etiam eos, qui in illa Academia ad graduum fastigia promoveri velint, adhibito jurejurando recipere cogunt. Quamquam praeterea articuli, quos rcfractarii nostri crebre commemorant, doctrinam IO) hanc minime improbant , sicut copiose non minus, quam luculenter scriptores plerique non obscuri nominis, suis in locis ostendunt ; & nunc non citra rusticitatis cujusdam notam obiici nobis possunt. Cum enim a Stephano illius praeclarae universitatis Cancellario, & Parisiorum Episcopo in veritatis gratiam re jecti di penitus antiquati jamdudum fuerint, di cum Apostolica sedes , & catholicus orbis reliquus, tanquam senatus consulto, Thomae doctrinam comprobaverint, & receperint, quid est , rogo , cur vel illa Parisiensium placita nobis rursus quisquam obiiciat λ aut , qui doctrinam hanc oppugnant , quasi universitatis illius praesidio freti , receptui canere nolint 8 Orbis certe major es Urbe . Iam vero neque improbare, ac vertere vitio Doctori praestantissimo aliquis debet, si de illis ipsis rebus in pluribus locis suorum monumentorum accurate di splendide etiam verba facit . Etenim & , quod gloriose dicitur , D. se Ambrosio teste, saepe repei endum es, quod a Platone, tamquam vetus adagium , non uno loco celebratum fuit ; &musicos nostra onte crebro rogamus, ut cantilenas, quae semel oblectaverint, iterum ac tertio repetere non graven
tur: ut proinde nec Patri huic sanctissimo succensere aliquis merito possit, qui optima ubique & gloriosa profert; quin imo tenemur omnes multas ei gratias habere , quod
to) Legendi hae de re Apolo istae s.
Thomae. ejucque intei pretes, praesertim ad quaest. 3 c. di s a. pinnae partis sis Titeoloeticae. Ca simitus oudin , alias 5.Tliciis mae ho iis iuratus. Tom. iit. c. menti deae ψι. GeIesiast. ad ciculum XII . Diis itatione de Seνvati s. anoma , cap. as. acriter invehebo ut in petium de Alva , di Au--τa. Melevs.s illos Parisienses s. Thomae obis Iectantem . atque inter caetera de Petro illo
culum ejus vi. an. Christi is a
78쪽
illa ipsa , nostri gratia , lacc est, in utilitatem di prosectum nostrum frequenter edi sic rat. Ad haec, non omnia, quae ab omnibus conscribuntur , a caeteris leguntur , aut in omnium manus deveniunt, sicut S D. Augustinus etiam 3. 4e animadvertit; nec, ut ego quidem sentio, omnia, quae ab uno eodemque auctore , polygrapho priesertim atque sur- cundo, qualis hic noster est. Quamobrem ut expedire vehementer ille ipse Augustinus, caeterique cum eo viri sapientes existimant , plures a pluribus, eisdem quoque de rebus & quaestionibus libros edi; ita ab uno eodemque eadem saepe repeti, modo prudenter id fiat, eximiae cuidam
in Christi Rempublicam charitati adscribere studiosi omnes debent: & Paulum non piguit Philippensibus eadem dentio scribere , quae adjudicabat fore illis necessaria. Rursum , cum variis gravibusque de causis multa volumina Thomas ediderit , omnino facere non potuit, cum ea, quae instituisset , exequi , & perficere vellet, quin Cadem argumenta, easdemque subjectas materias siepe tractaret: quod etiam viderat superiorcs omnes factitasIe, qui ejusdem generis plura scripta elucubraverant . Quamquam profecto omnes non eadem exacte ubique tractant, non codem stylo, nec pari facundia, aut dicendi arte. Quapropter, ut sunt varia hominum ingenia, varium quoque & diversu in judicium de eodem argumento vario modo tractatum, gigni,& effici haud raro perspicimus , nec non S de ejusdem auctoris scriptis, ingenio, & soliditate. Quid igitur, quaeso , est , cur in uno Aquinate displiceant haec , quae in
multis auctoribus laudantur λ praesertim vero cum ea sceXpenderit, ac ita quaquaversum eXaminaverit , ut mira quadam arte ac dexteritate, aut omnino novis , aut certe auctis & illustratis rationibus tamquam nova Proserat. Neque enim eisdem rationibus ubique ac perpetuo nititur,
quomodo nihilominus Hieronymus, Athanasius, Cyrillus, Hilarius , Augustinus, gravissimique multi TheoIogi in suis scriptis niti consueverunt ; ut hinc quoque amplitudinem hujus doctrinae, di coelestium thesaurorum copiam, quam Deus huic Doctori prae multis impertiit, intelligere, &venerari quilibet possit. Sed & cum in uno volumine pau- Ciores ac magis pressas rationes, quam in alio ad rem ali. quam vel statuendam , vel expIodendam proseri , deprehendi
79쪽
hendi ego eas esse etiam solidiores & essicaciores. Sic enim in Summa subtilius pressiusque, sic veluti quibusdam punctis ea attingere solet , quae in Quaestionibus Disputatis, inque libris contra Gentes, dc alibi quasi in lineas, & superficies , corporaque extendit & sunt nihilominus, ut
frequentius , graviora , ac magis nervosa , ut certe non
aegre admodum tria illa disserendi genera, quae Homerum in Ulisse, Menelao, & Nestore expressisse quidam scripserunt, in Thomae voluminibus miro dc plane divino hominis ingenio expressa sit reperire; magnificum nimirum dc copiosum in Quaestionibus disputatis , in sententiis , atque in libris adversus Gentes; subtile & strictum in Summa , ct in Miscellaneis , quae Quodlibeta vocantur; mi
xtum di moderatum in plerisque ejus commentariis , di libellis. Praeterea , quae videntur eaedem prorsus rationes csse, eisdemque niti mediis , ego non uno in loco animadverti , & evici esse illas ampliores S magis universales , quam in alio: quod fecisse Aristotelem in Trans physicis,
Α vermes quoque subtiliter olim vidit . Habet itaque lector, unde novus semper ac recens ad Thomae volumina,& loca Iustranda, inter seque conterenda accedere possit;& proinde unde fastidium , si quod falsa imaginatio asserat, facile depellat. Cumque picrique omnes perspicilitatem & Iucem clarissimo huic Dectori miro consensui praeter caeteros ferme recentiores tribuant , consentaneum cst , ut nequaquam ipsius vitio, sed vel rerum magnitudine, quas expendit, vel corum tarditate, qui legunt, obscurus quibusdam esse videatur . Sic enim Hieronymus alicubi ait : Obscuritas aut rerum di cultate, aut magistri imperitia, aut discentis nimia tarditate nascitur . Atqui Thomam fuisse imperitum magiitrum, ne ipsi quidem adversarii , ut ego plane arbitror, credunt. Etenim arte, methodo, judicioque incredibili ubique progreditur, propriisque , & receptis vcr-bis , quod i c Aristoteles monet , non vero obsoletis , aut omnino novis, aut impropriis utitur; ut lucem ubique Iectoribus, Sc studiosis voluiste afferre patenter declaret. Et si enim obscuritas species quaedam silentii sit, sicut D. Basilius in libro de Spiritu sancto acute dixit,& Heraclitus, nonnullique praxiari Philosophi obscuritatem magnopere
80쪽
commendaverint; quod, ut inquit Boetius, Arcanorum sit fida custos, es sapientiae tantum cultores suo colloquio digna rur I Aquinas tamen, qui non modo cum Paulo sapientibus , atque insipientibus debitorem se esse intelligebat, sed eum Platone, dc Aristotele quoque noverat certissimam scientis notam esse , posse , ac scire docere ; tenebras, di Obscuritatem omnem non modo a suis ; sed ab aliis quoque multorum doctorum voluminibus & scriptis, magno rerum dc verborum splendore adhibito , & quantum res pati poterant, semper depulit, ac fugavit, ut vere scripserit stylo hominis, pIano videlicet & luculento, quem omnes intelligere possint . Quamvis rogatus , se ex eorum fuisse numero nequaquam negaret , qui cum Augustino
scribendo proficiunt, & proficiendo scribunt; ut si in posterioribus voluminibus commutavit sententiam , quod ii voIunt, & palinodiam aliquando cantavit, nemo proinde mirari, nemo factum improbare ratione aliqua possit. Quis enim est tam selix, tamque beatus, qui ea omnia juvenis norit, quae senex; atque adeo, qui cum SoIone non sene scat plurima discens Θ & ob id, si aut eadem prorsus argumenta, aut alia illis cognata, quae jamdudum tractaverat, multo post tempore rursum expenderit , non etiam , studiorum ec temporis beneficio a priori aliqua opinione dc sententia , quam vel suo marte invenerat , vel sequutus alios auctores , quod fieri solet , comprobarat , non, inquam,
interdum recesserit ρ Nonne duodecim sunt liorae diei λnonne dc sapientis est mutare propositum Θ Quorsum enim viveret homo, si nihil aetas, nihil assidua lectio , meditatio, usus illi conferrent λ solet mortalibus , inquit Euripiades in Hippolyto , prudentior posterior vise aliquando eo-gitatio . Tullius quoque fatetur sibi adolescenti inchoata quaedam & rudia excidisse . Quod & evenisse Tertulliano contra Marcionem , Origeni in Cantico canticorum , dc Quintiliano denique in I a. Iibris Institutionis oratoriae D. Hieronymus gravissimus testis est. Cumque Damasus Papa dicat: Reiterari oportet, quod male actum es I dc Leo Pon- a . iatiis X , tunc opIime υeritatem defendi , eum opinio falsa a suis auctoribus improbatur, quid mirum est , si bis, aut ter in tanta voluminum copia neque enim ego cepius illum hoc egisse animadverti9 ab ea , quam alias docuerat, sententia