장음표시 사용
161쪽
r is D E M UNDo. aliqua , quae iam existant, de applicandi ad diversa ossicia . Ae
quid haec sunt comparata cum iis , quae in tota rerum creatarum
congerie habentur , quae si diveri modo sint disse sita , vel desint, suppleri nullo modo possunt. Ipsum corpus hominis Sc cujusvis animalis nonne in singulis suis partibus praesesert constr e tonem directam ad finem aliquem Z Tolle pedes homini & brutis , impedita jam utrisque semeI est celeritas motus: nullae datae sint homini manus , avibus alae,. deerunt artes , dc artifices in terra , & deserta erunt. habitatoribus aerea spatia . Quid clarius , . quod oculi aures de reliqui sensus dati sint ad particulares sensationes recipiendas ῖ cum eorum usus sit in animali, antequam ullius industriae sit capax, de semel quod ii desint miserum illud sit, nec ulla via illorum desectus iuppleri pos sit. Similiter de singulis fere creatis rebus dicendum esse luculenter observant , dc exponunt, qui de causis finalibus agunt,. eum quibus assiquid distinctius dicam infra. Sed magis directe respondendo cum Ρicteto i) exemplo scopulorum & cavernarum , conceditur quidem dependere praedictum illorum usum aedestinatione hominum,facta post observatam eorum existentiam,& constitutionem, sed negatur idem a pari dici posse de iis , quae 'oculis omnium objiciuntur, & perquirenda non simi inter habitationes serarum 2 aquilarum . Illud enim inter ista , quae invicem comparamur, est discrimen, quod apparet inter scopulos sibi silper impositos, & scalam ab accurato artifice directam & elevatam , inter cavernam, & domum longo studio multo lab re dispositam, inter . corpus demum informe nec organicum , α corpus organicum Ofirmi adi est tota structura Mundi, S praecipuarum i in partium, quae sunt corpora animata, quae omniae Re singula ant creatam scientiam, de artem omnium artim cum criti nque temporis ii Absurdam hanc objectionem secit olim Epicurus , quam fit se exponit Lucretius et , eamdemque renovavit Spinosa apud Ilookem 3 dicens, Homines rediniso e usionis, boni ma
li notiones Abi σο---: postquam Mi persuasissem omnia
162쪽
sum propter ipser fieri, tune in unaquaque re praecis in Iudisare debuerunt, quod ipsis utili fimum .i44. IV. Objicit Maupertuisius ci) . ordinata rerum dispo.
sitio , quin nunc habetur , potuit erumpere sortuito atomorun motu .inter innumerabiles dispositiones non ordinatas; 'Nam
quamvis probabilitas, ut quid ol dinatum fortuito existat, sit tenuissima propter infinitum fortasse numerum inordinatorum , qui sibi opponitur . non tamen dici potest nulla e Quaecunque autem ordinata dis sitio semel eruperit, potest per se ipsa durare , quemadmodum quaecumque inordinata debet per se ipsa deficere . Ita animal, quod sortuito extiterit praeditum aptis ad sui conservationem, & propagationem organis , conservari per se ipsum & propagari potuit: illud vero ,Qquod his deficiens extiterit, debuit ipsium etiam deficere, nec ulla ex eo species propagari necesse fuit: ergo ordinata rerum dispositio , quae
nunc habetur, non suadet Mundum non esse nec conservari sortuito. Resp. nego primam antecedentis partem cum .ejus probaIi ne , e& cadunt reliqua . Atteuta enim natura inerti atomorum ,
quae sibi relinquantur, nulla est probabilitas de existentia alicujus corporis ordinati & organici ex fortuito illarum motu ex rationibus jam allatis .i s. V. Objicit idem ibidem. Uniformitas Ialtem in constructione corporum organicorum non est aptum argumentum ad excludendam possibilitatem illorum existentiae per fortuitum atomorum motum. Assumptum probat I. quia in iisdem organicis, corporibus Observatur magna varietas : Ita maxime differunt inter scipisciculus & cetus, leo ct formica. II. quia sunt, qui ex varietate corporum organicorum eodem modo inserunt exclusionem hujusmodi cassis: ergo cum ex contrariis antecedentibus nequeat inferri eadem conclusio , dicendum est illam non inserri neque ex uniformitate , neque ex varietate corporum orga
Resp. nego absumptum. Primam autem probationem distiliguo sic . Observatur varietas specierum in corporibus organicis, eone. Observatur varietas partium vel attributorum , quae essen-
163쪽
tialia sint singulis speciebus , quae sunt sub certo genere corporis organici ut plantae ct animalis, ; sunt enim in omnibus plantis radix , truncus, solia , in omnibus animalibus cor , caput , stomachus. Rursus observatur varietas in individuis es usdem speciei, subdistinguo, quantum ad essentialia, nego ; quantum ad accidentalia , concedo. Ad secundam vero probationem concedo antecedens, & nego consequentiam, ejusque suppositum ; quod scilicet antecedens mentionem faciens de uni tormitate in iis, quae sunt essentialia individuis singularum specierum, sit contrarium illi, quod meminit de varietate specierum , vel eorum, quae non sunt essentialia individuis, cum di versum dumtaxat sit hoc ab illo. Non est autem mirum , quod eadem con- elusio inseratur ex antecedentibus nullo modo inter se oppositis, sed Blum diversis.146. UI. objicitur. Sunt plures Philosephi, ex iis etiam , qui maxime pii habentur , qui statuunt plantas aliquas, & viventia aliqua generari ex sortuito materiae putrescentis motu ;Atqui quaevis planta, & quodvis vivens sunt opera admirabilis structurae: ergo nec moraliter , nec ullo modo impossibile est fieri per selum materiae sertuitum motum opera admirabilis stru
nego majorem. Nam plerunque hi, qui generationem ex putri propugnant, adsignant puta edinem tamquam causa mosbium materialem, & pro causa efficiente recurrunt, non admotum sortuitum, sed vel ad Deum, vel ad alias causas, ut alibi ci) dixi. Illi igitur, qui fortuitum putredinis motum putarunt esse hai um generationum causam, reducuntur ad Atheos,
ct malos Philosbphos. In his Abrahamus Chau meix χ numerat Dalembertum auctorem articuli de Corruptione in Gallica Encyclopae dia , qui capeamus , inquit, ne absolute a memus putredi-new in nullo casu posse producere corpora animata. Hi non advertunt, ut notant Cardinalis Ptolemaeus 3), Petrus te Brun 4 , &
Pluche s quod si insecta , res quidem vulgo contemptibiles, sed
164쪽
sed apud doctos strueturae admirabilis, possent semel Extare ex putredine casu fermentante, posset ex cumulo fimi similiter incalescente existere Elephas, aut Taurus, ex cumulo librorum , quos tineae exederint, volumen aliquod eruditum, ex cumulo ferramentot um, quae per rubiginem contrita fuerint, horologium affabre dispositum: Atqui haec stulte crederentur possibilia rergo a pari stulte creditur, quod ex putredine extent casu insecta . Contra quos proinde tamquam docentes doctrinam Athe, sticam, vel quae saltem infirmat omnia argumenta pro impossIbilitate existentiae hujus Mundi per merum casium , habent locum , quae iam olim declamarunt Duguet I , Beniamin Mar
tinus Σὶ , Pluche 3 , Alphonsus Nicolai , Jacobus Riccati , saepius in suis epistolis Leuvven hius; qui tamen
otiose exclamarunt eo modo contra propugnatores generationis
ex putri univerialiter , cum in sano sensu jam dicto plerique i quuti sunt, ut contra Leuvveni hium dixit jam Hartsoeher i . 14 . Instabis. Aliquando accidit ex pluribus papilionum
ovis erppisse totidem parvas muscas , ct ex eruca adhuc viva plures vermiculos, qui ipsi adhaerent tandem muscae evaserunt.
Sed H vel non potest explicari nisi per hoc , quod putrefactio semper antecedens Ortum animalium , casu aliquo passa sit alios motus ab illis, qui pleiamque in similibus contingunt, vel saltem nullum est argumentum deductum a suppositione, quod generationes animalium uniformi modo semper contigante ergo . Resp. conc. mi. nego minorem . Nam ratio phaenomeni,
quod alios ex Philos bis perturbavit, alios in falsas opiniones induxit, est, quod supra ova Papilionum deposuerint muscae suam foeturam, quae intra illa penetrans, ibique conversa in Chrysallides, ex illis tandem evasit in mustas similes matribus. Res in comperto est , postquam reserente Pluche microstopium detexit
165쪽
texit in ovo majoris Papilionis, ex quo musta e perat, duplex ebramen, alterum majus, ex quo illa exiit, alterum minus, per quod cum eadem esset sub sorma vermiculi , ingressa est . 148. VII. Objicitur . Facta cliypothesi atomos esse partes componentes Mundum hunc, creatas quidem, sed nullo consilio ab ipsarum . Coeat e in iunum certum spatii locum projectas , vel in uno certo spatii loco inclusas & temere agitatas, sequitur dicendum hanc , quae nunc habetur , combinationem , & pa tium Mundi dispositionem potuisse existere ex ipsarum fortuito motu : ergo ex connexione partium hujus Mundi Mn insertur ulla ipsius caussa intelligens . Probatur antecedens . Ex proie-etione vel agitatione atomorum in certum spatii locum , de intra determinatum spatium nullo consilio factis debet extare aliqua combinatio: sed quae nunc habetur ordinata combinatio , una est ex combinationibus, quae extare potuerunt ex projectione vel agitatione nullo consilio factis: ergo potest hoc modo extare illa, quae nunc habetur partium Mundi combinatio .
Resp. L nego opothesim primi argumenti, utpote impossibi-
lem. Nam Deva atomorum creator est immensus , neque potest pioinde non esse ubicunque quaevis atomus sit, aut fingatur esse: praeterea ab eodem dependent non solum in eo , quod extiterint,sed etiam in eo, quod perseverent existere atomi illae, ut demonstratur , ubi agitur de Deo conservante et neque his se attributis spoliare quodammodo potest Deus, quippe iunt de ipsius
essentia . Cum igitur sit quaevis atomus semper penetrata quodammodo a Deo, neque ullibi esse possit ab eo divisa, nec sine acti ne illius continua , atque cum tandem Deus sit infinite intelligens, utpote perfectissimus, impossibile est , ut sibi relinquat
atomos Illas ,-casus ullus fortuitus in. quavis ipsarum motione contingat.
Resp. V Permissa hypothesi nego, quod ex ea insertur in
antecedenti . Ac quod pertinet ad hujus probationem , nego primo majorem cum Daniele Ibistolo id & Cheyne Σ . Ex pr jectione enim atomorum nullo consilio facta non deberet ulla compositio fieri. Diublatae erant antea atomi, ditatutae etiam erunt, dum labuntur, vel moventur, & ditatutae permanebunt,
166쪽
postquam quiescent. Nisi sorte fiat alia hypothesis, ,, atomos illas.
creatas sitisse diveris inter se figurae, alias acutas perseratas to tuosas aduncas, alias quodam glutine illitas in tota sua superficie, alias vem Bluna ex parte, ut alterae in alteras incidentes cohaerere invicem possint, & diversas molas componere . Quamobrem omitto 'etiam hanc majorem , sed. nem minorem ; Non
enim est possibilis haec ordinata praesens constitutio Mundi per quasvis atomos quovis modo figuratas ,. & semel proiectas, de
mero casui relictas; Nam praesens constitutio Mundi habet imnumeras partes, in quibui talis determinatus numerus & situs particularum diversarum invicem colligatur ad effbrmanda corpora organica plantarum & animalium singula illorum membra , & membrorum particulas, ratione uni sermi semper atque .constanti. Habet rursus in his ipsis corporibus , & in tota sua congerie partes,. quae diversis motibus, & in diversas etiam plagas continuo simul & uni sermiter agitantur . Hi autem motus tam varis , impossibile metaphysice est, ut proveniant ab atomis sibi relictis, utpote essentialiter inertibus , & vel omnis tandem motus ipsarum I dc earum. molium , quae ex ipsis factae fuissent extingueretur,. vel ad motum uni λ em in eamdem partem redigeretur. Ηmcratio longe melior est, utpote omnino suadens falsitatem illius minoris , quam sit ea, quae placet Bussierio ci) ,. quae in eo nititur , . quod inter prima principia haberi debeat nihil,quod praeseserat ordinem.& motum regularem,posse esse es sectum . caussae non intelligentis.149. Instatur .. Quid aliud.Cartesiani postulant praeter m tum semel impressum materiae, ut omnia haec , quae habentur phaenomena, habeantur . Cartesius certe Philo2phus , qui nihil professus fuit admittere se tamquam verum , nisi illud , cujus ideam haberet claram', atque distinistam, aedificavit sitam physicam supra hanc veluti basim nimirum a materia mota debet rere res omnes iam generales quam particulares abrique eo quod Deus ullum ordinem P cur proportionem in illis ponat. Et alibi concludit, , Nolebam ex his omnibus inserre Mundi hune 'eo, quo proponebam modo, fuisse creatum; . Amito enim perisimilius
167쪽
es De nn ipsum ab initio talem, qualis futuras erat, feci se . Q rumtamen etiamsi nullam ei aliam , quam C baos formam ab initio . deriset , dummodo pos naturae leges consitutas ipsi concursum suum ad agendum , ut solet , commoda='et, eo solo reI omnes pure mat riules cum Iempore , quales nunc esse inemus , e ci potuissem. Similiter Malebranchius hoc Cartesii placitum adprobans , &commendans dicit, i)si torus Mundus in ordine, in quo illuminemus per ut, id fir , quia leges motuum , qIibus in illo ordine conserpatur, tuum etiaw in eodem ordine potuissent collocare : de
alibi x tenet , omnia naturae phaenomena tum regularia tum monstrosa esse consequentias duariam legum motus, altera quod corpora mota tendant in directum , altera quod motus in corporum conflictu distribuatur pro ratione massae corporum . Eodem
modo H laeville arbitratur; Nam inquit O) satim atque Deus imprimit motum materiae, ineo ejus determinarum gradum iiii impressum tendere ad omnes revolutiones DCc oss omnium temporum , locorum ,-generationum. Et infra et Concipitur potuisse Deum ita determinare legem communicationum motuum . ut hoc tempore ex. gr. Mundus ineret hanc senationem, hanc Eclypsim, hane re menionem. His similia habet Leibnitius . Rutius quid aliud Nevutoniani praeter motus quosdam postulant, ut cranservetur haec Mundi machina Τ Mandus . quit Nevvlonus, formatus pores per meras leges nazarae is maiara saecula perdurare. 1so. Respondeo quod pertinet ad Cartesianos, primo quidem , propter hoc ipsium , quod systema Cartesii audet dicere per materiam & motum fieri posse mundum hunc sine Deo , mala illud audire apud cordatos Philosophos. Derhamus 6 , dc Clarhius profitentur esse Atheisticum, & ut tale adhibitum ab aliis, hoc λlum concedentes Cartesio , quod ipse in multis aliis scriptis ostenderit se plenum Religionis, & alienum ab Atheismo. Cartesium propter eamdem causam accusat Cud-
168쪽
ripuis argumentis, quibus Deum este intelligimus : eamdemque sentetitiam alibi exponens concludit, 1 quia absurdum magis, ridicatum fit, non equidem intelligo . Frcindius dicit, 3 iunipersum P sices negotium mechantea quadam ratione geri P unt , ita ut nihil fit, quod non ab ipse materiae pi, immutabilique motus conditione proficisci putent, quid aliud agunt, nisi ut cum Epicuro notionem ex animo hominum evellam cincta providentis , atque morirantis Dei . Claeyne de eodem Cartesio sic loquitur , 4 Admiror dum cogito, quonam mori potueris Bomo sanus sibi persuadere vane rerum Universitatem effectam fuisse per m Ieriam motum , quae fere descripsit ex Nevutono s . Mau- pertuisti non omittam illa , quae aliquo modo minuunt invidiam stiperiorum ipsius objectionum , ω Salis temerarii fuerunt ilia Philosophi , qui per solas leges mechanicas aggressi sunt explicare Maenomena mundi pisibiiis , ct ejus primam formationem Hoc ipsum Pluche vocat delirium Cartesianum , & periculosam
quam 'maxime deceptionem, in quo suadendo iterum iterumque 8 fuse immoratur. Eamdem censuram exercet Angelus Papi ) . Plures alios, qui pari modo censent , citat Moshemius in notis ad Cudvvorthum loco citato , quibus addo Ual-secchium . qui determinate rejicit clo dicta Houtlevillari. Profecto cum tape nobis contingat , non posse nos adhibito omni etiam studio obtinere quaedam, quae levissimi momenti, ec primo adspeeiu etiam facillima , ut dirigere fumum camini extra cubiculum , etiam postquam insignis aliquis Algebrista viam , , quae optima sibi meditando visa est , complanavit , ct experti Artifices accurate straverunt, merito irridere possumus Cartesium ,& ipsius ideas claras de struetura mundi hujus per Elum materiae impressum motum , ct tamquam perditissimae audaciae V homi
L Air. f. Ia Philosoflite. 8 Id. Ibid. Utage du vettac. I. Il esen est pas
169쪽
homines execrari quotquot Cartesianismum eo deducant, ut Increduli tandem evadant, & sertasse etiam Athei, sicuti ex illo Atheus factus est Spinosa , ct alii ut notarunt Pluche ci), Uolta ire cet) , & Τrevolitant O . Hi sunt ex illis , de quibus latriolim dixit S. Augustinus, Sum qui magnum siliquid se agere putant Funiversam isam corporis molem, qIam M. indum n vcmpamus curiose perquirunt. Unde tanta etiam superbia gigniIur ,
ut in ipse Caelo, de quo saepe disputant ,sibimet hobitare videantur,nibit patent esse, nisi corpus. Is i. Respondeoseeundo, Cartesium quidem, dum per itam
materiam & leges motus dixit potuisse existere hunc mundum , nomine mundi, etsi per abusum vocabuli, de quo dignus est accusari, intellexisse dumtaxat collectionem corporum majorum,& inorganicorum . Nam de his Qtis, ut observat Clarkius s conatus est exponere modum , quo iis legibus positis conBrmarentur & distranerentur , tacens de modo , quo corpora organica & animata producerentur . Quod vero pertinet ad Cartesianos , illi communius postulant motum impressum cum ineffabili& mysterii pleno consilio mentis Divin e , non motum mere -- tuitum , eumque volunt ab ipsiomet primo motore conservari . Immo eorum aliqui ita moveri dicunt, quicquid movetur, ut λ-lius Dei effectum esse motum quemcunque dicant . Quare Mo-shemius os advertit Cartesianos jure posse conqueri de iniuria sibi facta, dum accusantur favere se per suum systema Athe istis. Ipse etiam Cartesius dolere de hac accusatione posset, nam illam ipsam sententiam, quae ex eo objecta fuit, ille non pronunciavit nisi in suppositione, quod Deus prius stabiliverit motus , seu ut ipse ait, naturae leges, quae intelligi non possunt, nisi praesuppositis quibusdam Divinis decretis, quae Pluche enumerat, etsi hae ipsae suppositiones adhuc non sufficiant, ut ipse idem ostendit
170쪽
dit, ad tollendas omnes a Cartesiano systemate absurditates, inter quas est haec , quam persequitur Hooke i) , quod illud vel tribuat materiae cognitionem , ct arbiti iuni, vel tollat omnem Dei cultum, timorem,& spem . Tribuit quidem materiae cognitionem , si aliquas ipsius partes, ut halitus & vapores, velit attemperare se precibus piorum,ut illis parcant, dum alios prosternunt: tollit vero omnem Dei cultum , timorem, & spem , si il-Jas velit necessario nulla ullius habita ratione operari. Cum tot. tantique errores ex Cartesii verbis silpra expositis manifeste inserantur , Jacquierius putat eo loquendi modo ipsum , set nihil
aliud significare potuisse, nisi Deum figura dumtaxat motu usum fuisse ad dioersas corporum peries disinguendus .
Quod pertinet ad Malebranchium , qui etiam determinate nobis obsicitur, ille ipse audiens hanc objectionem , illam acum Cartesio repellit admonendo , quod quoniam Cartesii primcipia sunt, 3 nullum corpusposte Moperi propriis nisibus ovomnes leges immurabiles communicationis motuum nullus alias habere causas, quam voluntates Dei , profanis fuam in pietatem illius δε- semate regendi,omnis occasiosublata e si in eodem opere ipse idem limitat hanc ipsam sententiam ad sola corpora non organica: 4 corpora organiacta, inquit apud Amaldum , dependent ex aliis legibus naturalibus nostis penitus ignotis praeter duas illas motus in directum , comunicationis ipsius in colisone corporum pro ratione massae, quibus similia alibi cs) repetit. Et tam evidens per se
est ita rem pile , quam evidens est non Iain motum impressiim fragmentis ferri & aeris producere rotas, elasteria, & horum inter se unionem , sed rotas jam ante cum opportunis elasteriis, ct inter se artificiose conjunctas,producere in illis motum . Isa. Quod pertinet ad Nevutonianos, quos pariter tamquam sibi faventes objecerunt Adversarii, dico illos eum in materia & diversis ipsius partibus motum considerare, ut statim i serant, ergo Divina mens adest, quae dirigit istos motus, quos impossibile est haberi per cognitas leges communicationis mota V 1 tus,