장음표시 사용
191쪽
r 6 DE MUNDO.possibilium optimus , esset in illo aliquid , quod corrigi posset rsed absurdum est opera divina habere aliquid , quod possit corrigi,
ut merito Leibnitius invidiam concitaverit in Neu Vionum , Propterea quod dixit, i fore ut longinquitaIe temporis haec naturae compages manum emendatricem sit de sederatu a hoc enim inquit.
id es Dei sepientiae ct perfeAonitis derogare, dum petit agun
dum esse marinnam non minus imperfectam, quam horologia nosWσ-rum artificum, quaesaepe retendi debent , aut alius corrigi . In qua Neuvioni accusatione Leibnitium imitatus deinde estJacobus Ric
Resp. nego maj. Nam ex hac pi opositione, Mundus creatus aron est omnium possibilium optimus, non sequitur haec Consequentia, ergo est in eo aliquid, quod corrigi possit .. Si enim Divinus Artifex voluit hunc ipsum Mundum , nec alium perfecti rem , Sc quod voluit secit ea sapientia, ut ex parte facientis non
sit possibilis melior Mundus, etsi sit possibilis melior ex parte facti ,ut ait S. Thomas 4 , nihil profecto est , quod corrigatur neque ab ipsismet Deo, neque ab alio extra Deum , quippe nihil est
supra Deum . Quod ex Nevutono adducitur ., non sonat emendationem ullius erroris, quem Deus fecerit in compage hujus Mundi , sed emendationem ipsius compagis in suppositione ., quod eam Deus velit ulterius durare , ac patiantur leges, per quas ejus Partes nunc invicem connectuntur Quemadmodum compages haec nostri corporis opus habet manu emendatrice Dei, si ille velit perplures aetates durare , aliter intra unam certe di luctur. Qitarcinjuria Leibnitius invenitur contra loquutionem 4llam Nevvloni, ut bene observat Voltai re ς . Rationem aliquam , quare machina hujus Mundi, vel saltem systematis nostris Planetarii tandem distatui debeat , repetit non semel π histonus ) ex materia lucis diffusa per spatium, in quo revolvuntur circa Solem Planetae& Cometae , & Planetae secundarii circa primarios, quae sensin decerpit, & extinguit aliquid ex vi projectionis ipsis planetis 4mpressa. Quare illa tandena satis diminuta, necesse erit, ut sistavi gra-
3 Raec. Oper. Tom. I. fib. I. cap. Par. Α, ninn. 2 s. pag. 38. 7. q. I. pag. 3 3.
192쪽
vi gravitatis relicta , Planetae primarii in selem, de secundarii in
primarios tandem decidant. Instat Leibnitius ia . Mundus alius melior isto esset correctio lautus Mundi: ergo qui dicit Deum posse essimi e Mundum , meliorem creato, dicit posse Deum corrigere seipsum . Resp. cum I revoltimis c antegeri- - Αlius Mundus melior isto esset coriectio hujus. si praeter intentionem Det volentis alium meliorem efiicere , extitisset hic Mundus, cone. antecedem: si non . extitisset praeter intentionstm Dei hic Mundus , amsedem ct cosequemiam.- ii Ii o. V. Objicit idem 3 . Alphonsus Redi Castellae, hujus
nominis decimus,celebris Astronomus non posset reprehendi tamquam blasphemiae,& etiam stultitiae in eo, quod duerit Deum melius quid facturum, si in creatione Mundi suum mei consilium exquisiisset, semel quod melior Mundus sit possibilis: tamquam blasphemia & stultitia reputatur ipsius dictum : ergo . . Resp. nego moj. Blasphemia revera est Duare Deo cognitionem melioris Mundi, sicuti videtur significasse Alphonius . Hanc tamen Deo concedendo, non debet negari illi alia persectio libertatis ab omni necessitate , quod facit Leibnitius. Rursus stultitia est hominem, qui quotidie experitur se ita imbecillem mente. , ut incipiendo a seipso non intelligat, quid iipsemet sit tum in anima tum in corpore, quibus constat, proferre tale iudicium de tota rerum omnium universitate, quasi illam comprehenderit, ut aliquid in ea melius fieri posse pronunciet. Tandem nova vel blasphemia vel stultitia est ex dictis j. is ρ. , suppositis istis rebus a Deo creatis, quorum dumtaxat cognitionem aliquam habere potest homo, existimare illas quoAd substantiam potuisse melius a Deo disponi, quem pariter errorem imbibit sententia Alphonsi, qui non advertit se . illam piraserre eου suppositione, quod Deus construxerit Mundum , sicut Ptolemaeus , quem sequebatur, imaginatus suerat, hoc modo impie tribuens Deo, ut ait
Jacobus Riccati, O errores hominis. Idem ue s reinisceret,
193쪽
.3 8 DE MUNDO.credit Rogeriuς Cotes in plicitatem , vel harmoniae gratiam
non desideraret, post praeclaras Nevvioni de tota hac re inventiones.
. Ariumentum Im ex possibilitate Modi' sine tot peccari cum Trevolitanis sic i . Excludere ab absis.
Ax lutae possibilitate Mundum,. in. quoe omnia. sint 'e dem , ac sunt in isto . exceptae sela aliquorum perversitate est plane gratuitum, & deducens ad falsas dc detestabiles illationes. Gratuitum. quidem, quiae nulla est contradietio in eo, quos Μ-dus .careat tot perversis Deducens autem ad absurda ; Nam ut argu it Cardinalis Pallavicinus, in epistola: ad Michaelem Elizaldain datae anno 166Σ Σ r Homines; debent orare Deum ex praecepto. α doctrina. Chrrsti , ne inducantur in tentationem,
seu ut si Deus largiatur gratiam ne peccent, & quoties id faciunt , Deo inspirante M adiuvante faciunt: se1 stat rationem Mundi omnium possibilium optimi , qualis dicitur esse hic qui existit, pertinent peccata , iam imprudentes, essent huiusmodi processe dietiam ex naturae sua in liuosae, utpote quae peterentae Deo ut recedat ab optimo ipsa inspiratici Divinae auxiliunx ad preces illas peragendas essent otiosa qu, omnia absurda - siau: ergo ad rationem Mundi omnium possibilium optimi absit dum est dicere, quod pertineand peccata .. Semel autem admissa possibilitate absblutae Mundi , in quo non. sint tor scelerati, negare illum, si existeret,. fore meliorem praesentis Mundo, est aperta contradi AH :: vel eadem possibilitate admissae negare , quod . Deus illum possit create . est negara Deo omnipotentiam: sed aliquid horum importat systema Leibnitii de hoc Mundo omnium possibilium optimo ut ipsemet Leibnitius, in diversis locis jam relatis fatetur i ergo illius systema de optimo Mundo est vel gratuitum , vel involvens contradictionem vel negans omnipotentiam Divinam'. Ad hoc genus argumenti redissitur hoc aliud . Statim
194쪽
Deus cuncta, quae scersir, ct erant valde bona , quod sisnat approbationem Dei circa res creatas I contra vero post Adae peccaStum dixit Deus, si Mauristia eterea: ihIudore vultur υνsteris pin dolore paries: sed quod Deus laudat . non potest esse s qualis , S multo minus maioris bonitatis, ac illud, cui Deus maledicit rergo Mundus post peccatum non est aeque yonus, di multo minus
melior, ac ante peccatum : ergo Mundus prout nuncest, non est omnium possibilium Optimus . . i' . . '.
Aliter hoc argumentum etam Trevolitanis O lsic propon tur . Verba Geneseos nuper citata aperie decIlirant Mundum pestipeccatum amisisse pristinam suam bonitatem: ergo Mibnitius dicens Mundum cum peccatis meliorem esse, quam sine peccatiis
Argumentum IR. ex libertare Dona, creandi Mundum quempis 4a a. C Ic arguitur. Divina libertas in' omnibus, quae extra se vult, est persectissima; sed si Deus non potuit creare , nisi Mundum omnium possibilium optimum, non salvatur persecti stima PQuiberias: ergo potuit creare Mundum , qui non sit sic op timus: Atqui non probatur , Mundum hunc esse sic optimum e ergo non est. Cum caetera dependeant ab objectionibus infra Θlvendis , dicam aliqua de maiori & minori. Imprimis major continet communem sententiam omnium , qui agnoleunt possibilem aliam libertatem praeter illam , quae dicitur a coactione , non Q-lum quia non est neganda Deo ulla persectio , quin immo quaevis in ip admittenda est infinita, sed etiam quia, cum Deus se ab alterno communicet ad intra , generando Filium, S pmducendo Spiritum Sanctum communicatione persectissima , & continente eminenter omnes alias communicationes, non potest habere ullam necessitatem communicandi se ad extra . Quod pextinet ad mi-
195쪽
norem , non sal vari libertatem Dei perfectissimam ab optimmis. est accusatio ipsis facta a pluribus. Inter istos stat Trevolitanici , qui fatentur se non videre , quomodo subsistat perseetissi maDei libertas cum ipsius determinatione naturali ad creandum , Mundum omnium possibilium optimum, in hypothesi, quod sis determinavery ad creandum aliquid et de alibi Σ post diligentius Optimismi huius examen, illud reiiciunt cum Clarhe , quem citant, ex hoc etiam capite , quod neget Deo omnem libertatem indifferentiae, quo argumento usus jam fuit Plate ius 3 . Idem habent Cro as M , Bosc ich , Κuus , ct pluribus u mi Bayle, quae ipse Leibnuius refert, putans illis se satisfac
re, quod non Elum in re non facit, vi ne verbo quidem tenus . utpote qui admittat in Deo talem Iibertatem ad rerum creationem quae subsacet necessitati nascenti ex ratione Bonitatis, Sapientiamque sitae , quam ipse dicit necessitatem moralem , sed necessario est multo major necessitas , -el quod ea ex Divinis illis attributis nasceretur, quod sufficienter expressit, qui animadversi nes quasdam in Theodicaeam fecit, insertas a M. D. L .in Monito praevio ad Latinam ejustem interpretationem , dicens, Fatere
Mne nondum, licet optimus supponatur, non tamen in objecto suo includes e necessitatem exi lenia meram pol vilitatem . Verane si ex summa Dei bonisαe sapientia , quae sunt praedicats mundo extrinseca , in ipsum refundatur mundum nec stas existendi, trulam tam neeessario habebit , quam si ex obiecto suo πώsim Nur, ac proiiae siseram Dei electionem ad creandum, veι non cre- α
196쪽
' A gumentum V. ex - πα-e rationum, Adversa rum .rr3. C Ic arguitur. Ideo per optimistas Deus , siquid extrao creat, omnium possibilium c imum creat, quia ratio maioris bonitatis rerum est Ela ratio rufficiens, quae possit deter
minare voluntatem Divinam ast rerum creationem: sed in possibile est, ut ratio majoris bonitatis rerum sit ratio quae possit d terminare voluntatem, Divinam ad rerum creationeni. Probatur haec minor. Ratio majoris bonitatis rerum , quae determinet voluntatem Divinam ad ipsarum creationem, vel est illa , quae reperitur in majori bonitate rerum objectivae, vel illae, quae reperi, tur in majori bonitate rerum actuali; neque enimesttertia aliqua. major bonitas : sta, neutrum disi potest. Et primo ostendo primam partem . Maior bonitas objeiuva rerum extra Deum reducitur tandem ad illarum absblutam possibilitatem , hoc est ad negationem contradictionis in complexione talium attributorum , quae non Elum singulis rebus , sed omnibus etiam.simul sumptis,.& in unum Mundum conspirantibus eonveniunt, quam, complexionem. mens Divina cognoscit esse persectiorem aliis se cognitis, pariter ut ab lute possibilibus.Sed neque possibilitas absoluta singularum rerum extra Deum determinat voluntatem Divisnam ad illarum creationem, ut est sine controversia ; aliter enim continuo Deus multa crearet , cum abstitute possibilia sint finita in infinitum N Idemque a priori etiam suadetur, quia contradictio manifEsta est, bonum quodvis creatum.& quidem, dumtaxat
possibile esse finem sepremum illius,qui est supremus omnium finis ci Deus, sic Cardinalis PalIa vicinus, ab ea Mam obtinet cestate. nimium se dejicere post et, si vel solo essectarum rerum bono moveri P ; illico enim eam*a detraheret excellentiam, us; supremur.
st omnium finis se quin immo finem 'premum suum sibi proponeret
essectum illud, in cujus bonum unice conniteretnr. Neque possibilitas instauta talis rerum complexionis, cognitae a Deo ut m . Eoris,
197쪽
gioris altera determinat ejus voluntatem ad ipsius creationem . Imprimis unim hic pariter valet ratio a priori nuper allata: Deinde ut loquar cum Boscovichio, i Es unan et sit melius alio , non tamen es melius creare potius unum, quam aliud , quia aeque bonum es creare vel non creare quodcurique , quo sbscam bonisurem quamcunque babeat; solum aenim Divinὰ Iibertatis exercitium infinities perfectius est quapis perfectione creata, quae idcirco nullum po- - is osserre Divinae libertati meritum determinatioIm ad se trean- .dum . Rursiis dato, Deum ad creandum id, quod videt altero pedististius, determinatum esse ab hac illius perseetione, iam quodvis aens existens vel sibi Eli , vel sibi magis , quam Deo deberet , quod .existeret; Nam qui illi, inquit idem Besco victi 1 , prono ira existentia debeamus , qui nos condidit idcirco , quia in nobis inperit merisum majus, quam in iis quor omisir a sua ipsius natura necessario determinatus fuit, , Massis ad obsequenaom .issi huic nostro intrinseco , ct essentiali Merito praevalentii autem aliquod aens creatum sibi seli,vel sibi magis quam Deo debere, quod existate ergo maior bonitas obiectiva rerum non determinat voluntatem Divinam ad illarum creationem. Probo iam , secundam praedictat minoris partem. Major bonitas actualis rerum extraneum est ipsarum existentia et sed contradictionem in Volvit, voluntatem Divinam deteri nari ad rerum creationem a Frebus jam ex Voluntate Divina existentibus: ergo conta adictio, mem involvit Voluntatem Divinam determinari ad rerum creationem a Bonitate 3psarum adtuali. .I 4. .Objicit Leibnitius D . Bonitas objectiva rerum non reducitur .dumtaxat ad absolutam illarum possibilitatem. ergo etiamsi .absbluta rerum possibilitas non possit determinare volun- tatem Di vinam,potest illam determinare Bovitas oriectiva, quae major sit caeteris. Antecedens pmbatur, quia absbluta rerum poscibilitas est negatio contradiistionis in ipsarum attributis, dc eorum inter se connexione e Bonitas vero rerum obiectiva est quaedam
ipsis intrinseca qualitas , perquam ipsa possibilia habent perse-Hioues inter se inaequales. Sic in multitudine infinita possibilium
198쪽
numerorum , figurarum , affectiomim corporis S animae, aliqui numeri sunt magis apti, quam alii ad si scipiendas plures divisiones exactas, aut componendas fibras tegulares : aliqua figura est aptior ad continendam sub se datam materiam sub minori sepe ficie: aliqua affectio; ut voluptas, est proportio ta ad felicitatem
subjecti , alia, ut dolor,. ad ejusdem miseriam. I . primo , nego MIecedens loquimur de Bonitate obieetiva rerum , quae conflant hunc Mundum , sermo est non solum de illa , quae est propria singulis rebus seorsim sumptis, sed
de illa. etiam quae' convenit singulis, conjunctim consideratis Utraque autem reducitur. ad absblutam illarum possibilitatem,sed prima ad illam , quae propria est rebus rsim sumptis, & secunda ad illam propriam rebus conjuhetim consideratis. Nam notiones
ab Elutae. postibilitatis,& objectivae bonitatis rei non differunt inter se , nisi in eo quod notio hujus possibilitatis prius ingerit
animo quid negativum , nempe: negationem contradietionis in attributis , quae rem constituant& deinde. . quid positivum, ipsa scilicet rei attributae: notio autem bonitatis objectivae inversb modo prius objicit animo notam positivi& deinde illam: negationis . Probati allata pro illot antecedenti nihil concludit, siquidem. ih ea quod dicitur conceta, illud non infert negatum antecedens ; Nam illa ipsa intrinseca qualitas propria singulis possibilibus , . vel congeriei multorum possibilium in unum aliquod compositum ,. nihil. aliuo potest esse, quam ipsium mei complexum attributorum, quae apte inter se conveniunr, sive nullam involvunt contradictionem, ac proinde ite i um concluditur esse aliquid,quod . . - ucitur ad ab lutam rerum possibilitatem . . Resp. secundo, transeat antecedenso nego consequentiam; Nam nullius rei extra Deum bonitas objestiva potest determinare voluntatemi Divinam ad ullius creationem quandoquidem illam non potest determinare omnium in infinitum possibilium' cognita possibilitas , quae semper praesens est Divino. Intellectui omnia . cognoschnti. Aliter contra adductam, Leibnitii rationem sic arguitur. Ss ideo Mundus creatus est. omnium' possibilium optimus , quia aliter Deus sine sufficienti ratione non elegisset meliorem , semel
quod ratio: nitens iit sola liberae voluntate sit insufficiens N eadem .
199쪽
atione hic Mundus est infinitus aetemus , tum quia similiter sine ratione sufficienti illum non creasset ante quodvis tempus finitum , &ultra quosvis assignabiles limites . vel saltem nulla est talis ratio , quae pro res possit exclusa illa sita in libera electione, quae dicitur insussiciens: tum quia ratio Mundi omnium possibilium optimi, quae dicitur Deum determitiasse ad illum. creandum, cum semper praesens fuerit menti Divinae a tota aeternitate sesempera tota aeternitate illum determinasset: sed Mundum esse infinitum , & aetemum est contra Fidem , &. contra Philosophiam : ςrν ' . . . ' Malebranchius dixit si rationem creandi Mundum in tei pore esse , quia aliter creaturae potuissent se credere independentes , & necessariae ad Di urinam selicitatem. Verum gratis hoc dicitur , & ruinis ratio ista ad summum excluderet aeternitatem , infinitatem Mundi, non vero importaret necessitatem non creandi Mundum ante tempus, quo creatus est,& cum majori am-γlitudine , quam nunc rubet
objectiones pro Ahersariorum ν Dombas in o Rimo obiicit Volfius 1 . Si Deus non est sequutus a M
ilonem Mundi omnium possibilium optimi in eius crea tione , assignanda est alia ratio , quam fuerit sequutus ', Nam Di vina Sapientia exiit, ut nihil possit operari caeco modo a sed alia non potest assignari : ergo. Resp. L. nego majorem , quam non suadet adducta ratio, quM est utique vera, lad non deducens ad negatam majorem, primquia dicente Apostolo 3 neo rebensibilia sunt judicia ejus , οβ quis Consiliarius ejus fuit 3 nemo potest aut debet hanc rationem assignare , & ne perscrutari quidem . ) Singula quidem, inqMits. Augustinus, propriis creata sunt rationibus, quae sunt in ips
200쪽
mente Creatoris , easque praestat ex consilio Benedicti Pererit . i pie ignorare , quam curiose ac superbe perscrutari. Secundo quia ut docet S. Thomas , Deus creavit omnia & singula cum ratione sapientissima, non quia habuerit causam aliquam finalem ad ea creanda , sed quia illa creavit inter se ordinata: Σ 'luntas, inquit , Dei rationabilis es, non quod aliquid sit De causa polendi , sed in quantum piat unum esse propter aliud. .
I 76. R p. αἶranseat mallor,'nego min. Nam dici potest sequutum esse rationem optimi Mundi in sensu relativo g. I ss.). In hoc ipsb autem sequutum esse liberam Voluntatem suam, quae est ratio sufficiens, quoties sermo est de operatione caussae ab-Blute liberae, qualis est Divina Voluntas relate ad omnia , .quae extra se vult. Pro qua est etiam illa ratio , quod certum est Uoluntatem Dei non posse habere ullam causam finalem a se distinctam in re ulla creanda, ut docet S.Augustinus contra Manichaeos concludens , 3 Compescat ergo se humana temeritas, ct id quos non es, scilicet rationem hujus Mundi extra ipsam Voluntatem Dei, non quaerat. Pererius hoc ipsum sic etiam suadet. O RAdiculum es quaerere , cur non plura majora in Mundo procre rasimi a Deo ; etenim cum illa quantacunque , uotcunque forent , oporteret es Misa , semper eadem maneret dubitatio , cur
non plura majora facta fuissent. Et postquam similia dixit de
creatione Mundi tali determinato tempore , sic prosequitur et a de quod Iune,'non ante factum se Mundum pendet ex fis Voluntate opiscis , cui tune libuis facere ,-non anIes 3 ea enim agentia , quae polumarie ac libere operantur pleraque ita aguns ramum , quia sic volunt. Λdde iterum , quod in ipsis Mundo , quem habemus, pendet unice a libertate , quod haec sint respe- stive ad aliquod punctum ex parte dextera , & illa a sinistra , haec Boream versus, & illa meridiem versus . Sicuti enim horologium , inquit Jacobus Riccati s), quod quis prae manibus. habeat , idem in se remanet , vel ego ipsum aspiciam ex
una parte , vel ex alia opposita, quamvis si ex . una parte illud intuear , videam rotas se convertere ex Oriente in Occide A a tem,