De mundo dissertatio Andreae Spagnii florentini e Societate Jesu

221쪽

Argumenta , contra . lebranchium.

Is s. ontra Malebranchium in particulari L sic arguo. Ideo Mundus hic est omnium possibilium Optimus, quia ν ditas operum arte factorum colligitur . ex simpliciori ratione , quam Artifex sequutus est in ejus exequutione . Maior haec continet rationem a Malebranchio allatam. q. quam credit se suadere exemplo cujusdam Pictoris , de quo fertur circulum sine ullo circino, sed ilo pennicillo duxisse supra 'tabulam, existimans id sibi magis fore honori, quam si circino u se esset ad illius descriptionem ; Atqui haec ratio falsa est; tum quia, ut advertit Jacobus Riccati o,ssipponit posse quicquam decerni circa simplicitatem methodi. non habita ratione ad opus, quod intenditur , quasi vero denominatio istius simplicitatis non imbibat necessario relationem ad finem operis, & sit exempli gratia modus minus simplex uti duabus trabibus ad sustentandum aliquod pondus, quia una sufficit ad aliud subduplum Sstinendum : tum quia etiam data hac praepostera notione de modo simpliciori .faciendi aliquid , quodcunque sit , nemo est , qui ex illa notione .simplicitatis judicet de bonitate operis. Ita etsi viis maxime simplicibus constructae snt domus rusticae, & viis contra maxime compositis regiae , nemo tamen sanus pluris habet , aut persectiores reputat domus rusticas regiis. Ita similiter rudia quaevis artificia facta quidem esse possunt methodomaxime simplici ,' sed si adsint , quae affabre elaborata sint r quamcunque & quouis modo compositam methodum, haec Gla quaeruntur , laudantur , illa autem negliguntur , & contemnuntur. Insistendo autem exemplo Malebranchii illud jure explodit Arnaldus i tamquam falsiim, observans

in ratione circuli unumquemque praeferre illum, qui ductus sit ope circini, in quo non subest periculum erroris et , qui sine hoc factus sit, ob contrariam rationem, & multo magis si ipsum instrumentum , quo perfectus est , sit ejusdem artificis inventio .

222쪽

1 ρε. II. Sic. Ideo juxta ipsum Deus nequiti acere. Mundum persectiorem isto , qui nunc habetur. quia leges quibus hie crea- tus est & conservatur , sunt omnium si inplicissimae r sed hoc sinu

absurditate dici non potest . Probatuc.. Sine absurditate dici non potest, Deum creassαMundum propter quasdam leges a se stabit,ias in priori ad determitiationem creationis talis Mundi, & non potius statuisse, has leges posita jam determuratione creandi ta lem Mundum ;: Nam hoc esseTamplecti finem propter media, non vero media propten finem , quod. invertit notiones- finis &mediii, Sed hanc inversionem importat praedicti Malebranchii doctrina ergo Aliter eadem ratio sic propoestitit. Deterin, natio operis ,& finis ipsius operis sent in priori natura ad de te minationem: legum, seu . methodi quam . isti sex adhibeat' in ejus effectione : Sed si Deus fecisset hunc potius Mundum . quam alium , quiadeges , quibus, hic creatus est, ct conservatur , mi omnium possibilium simplicissmae, non essent in priori natura determinatio: operis &. finis ejusdem , determinatione ipsarum legum . ergo Deus non creavit hunc potius Mundum quam alium, ut ait Malebranchius , quia, leges, quibus creatus est , simi omnium simplicissimae .. .

lium optimus quia creatus est vili omnium simplicissimis i sed falsum est Mundum hunc' creatum esse viis. omnium, simplicissimis in sensu Malebranchii: ergo'. Probatur minor. Viae istae simplicissimae simi lii ejus sensu, ut ipse docet locis allatis ab Arnal- db ci), hae duae leges, alterae quod 'motus corporis tendat in lineam. rectam : altera , quod in collisione. corporum communiceturi motus pro massa corporum te collidentium: sed Mundus non est creatus hoc inodo . Nam in Genesi habetur, creata esse siligulis

diebus sex. di versa creaturarum genera in quibus simi plantae &animalia , quae plures menses ,& annos juxta leges illas postulant ad sui incrementum, & persectionem: & rursus ipse idem, apud eumdem Arnacium fatetur leges illas nullo modo dc nullo un- uuam tempore: posse esse sitflicientes ad productionem plantarum& animalium,quae dicit dependere ab aliis legibus nobis ignotis: ergo Mundus hic non estCreatus viis omnium simplicissimis; in ,

sensu Malebranchii . . I93.

223쪽

i S. IV. Mundus iuxta Malebranchium est omitium post, ibilium optimus , non quidem proutis in se , sed relate ad simplicitatem legum omnium possibilium maximam, quibus creatio rerum institui poterat e sed temere dicitur ab homine, leges, quibus creatio hujus Mundi instituta est, esse omnium simplicissimas, quibus creatis rerum in genere institui potest. Quae enim est mens hominis , quae comprehendat leges, quae habuerunt locum in creatione hujus Mundi. una cum iis, quibus alii in infinitum Mum di hoc meliores creari possent, ut ex illarum comparatione pronunciet. in qua parte sit maior & maxima simplicitas Τ ergo i mere dicitur Mundum hunc esse optimum relate Blum ad smpi, citatem legum creandi omnium possibilium maximam.

224쪽

ryς. Undus ab aeterno ex extrinseca sibi itecessitate idem IVA est , ac Mundus ita ab aetemo a Deo creatus , ut potuerit illum non creare et in quo casu Mundus haberet novitatem ut uni essendi, non quidem realem sed aptitudinalem, quatenus scilicet posset reipsa habere realem . Mundus praedicto modo ab aeterno contraponitur Mundo ab aeterno ex intrinseca sibi necessitate : hic idem est ac Mundus , qui ab aeterno vel a se sit , vel ita sit a Deo, ut non potuerit illum non creare: quorum primum , insania es, inquit S. Augustinus I ; Nam esse ens a se est attributum Divinitatis: secundum similiter repugnat, quia iatollit a Deo libertatem . Haec explicatio propter notam creationis,quam involvit, non potest dici completa, nisi creationis ipsius significatio prius fuerit determinata . Sumitur igitur creatio pro ef tione. alic ussubstantiae ex nulla praeexistente materia. S. Thomas eam definit 2 emanationem totius esse a causa, Fae notio coincidit in datam; tum enim dicitur id, in quo sunt partes , quae aliquo modo inquavis substantia creata reperiuntur: Communiter a Scholasticis definitur, effectio entis per se subsistentis ex nihilo. Ita Polmanus 3 . Sed haec definitio accusatur obscuritatis. Imprimis enim non ita breviter disputatum est de sensu hujus loquutionis ex UM , etiam a nostrorum temporum auctoribus , ut Jacobo

225쪽

DE MUNDO

aliquid factum ex nihilo significare posse, primo idem ac non factum, simile es inquit , cum qua reqti de Iacente , unde Io- quatur, respondetur de nih, si , ides non loquitur. Secundo ignificare posse idem ac factum ex nihilo , tamquam materia, quasi

ipsum nihilsi; aliud existens, ex quo posse aliquid fieri . Otiosam

non esse hanc animadversionem suadent tum illi, qui ab eo,

quod scriptum est i) sine ipse factum est nihil, argumentati sinit reserente Augustino 3 , ut alibi Q dixi. ipsum nihil esse ali

quid ; tum Chymici, qui appellarunt nihili album id, quod sublimando Zincum adhaeret parti altae camini, ut explicat Jo. M. de Turre cs . Tertio significare posse idem , ac non ex aliquo , qui est sensius verus, & huic definitioni proprius, & hoc modo 5 importat , inquit S. Thomas, Babitudinem cause materialis, quae negatur, dum dicitur fle 'i ex nihilo. Quarto posse significare factum sine ulla idea ipsius rei praevia in mente facientis. Quod dici nequit de rebus a Deo creatis ; Nam ut idem S. Anselmus ait, flerem : non tamen nihil erant quantam ad rationem facientis, per quamosecunda, qtaam fierent. Quinto posse significare merum ordinem , sicut cum dicisur , linquit citato loco S. Thomas, ex manesis meridies, ides pos mane sit meridies , qui pariter est sensus cadens in datam definitionem. Sexto per Peripateticos-significat negationem non Elum cujusvis causi e materialis in re facta, sed etiam cujusvis dependentiae a subjecto . Quod ut intelligatur , quid sibi velit , nosse oportet triplex entium realium genus distingui a Peripateti- cis. Primum dicunt. esse illud, quod propriam sibi cntitatem hahet, & non indiget , ut existat subjecto ullo, cui inhaereat, atque hoc vocant ens per se iubsistens, S aliter substantiam completam. Alterum dicunt esse, quod propriam quidem entitatem habet,sed seclusis miraculis indiget ut existat subjecto, cui inhaereat,atque hor appellant formam, quam dividunt in substantialem,& acci- cum ea quae quantum ad hoc ise, ontequam fierent,

226쪽

dentalem:& substantialem quidem dicunt esse substantiam incompletam , accidentalem vero aliter appellant accidens absblutum. Tertium tandem dicun tesse illud ,quod quidem est aliquid ,sed non habet entitatem ullam distinctam realiter a subjecto cui ita necessa io inhaeret, ut sine illo nihil omnino sit: atque hoc dicitur modus. His positisvolunt Peripatetici creationem significare effectionem ex nihilo completae dumtaxat substantiae, utpote quaesbia non dependet a subjecto . sive fit ut aiunt ex nihilo sui & subjecti: Esse- stionem autem caeterorum entium, quὰ propriam etiam entitatem,& quidem faetam ex nulla praeexistente materia habeant, quia tamen ea non est ex nihilo subjecti, sive dependet a sit uicto saltem seclusis miraculis, nolunt dici creationem , sed jubent appeltalari productionem vel eductionem. Haec est Peripateticor*m philosophia vulgojam reiecta, siquidem nullum admitti potest pntium genus medium inter substantiam completam & modum . Non solum propter has causas opportunum fuit stabilire definitionem creationis , quam hic sequimur , sed praecipue quia . hoc nomen habuit aliam acceptionem apud Latinos, & apud veteres Philo2phos saltem plerosque, quibus creatio & creare is idem erant, ac componere, seu formare ex praesupposita materia, quam chaos appellabant. Quare etsi multi illorum etiam frequenter dixerint Mundum hunc creatum fuisse a Deo, nihilominus hinc concludi nequit agnitam ab iis fuisse creationem , prout dem finitA est . Duplex haec fagnificatio in ipsis Sacris Litteris observa- ri potest . Ita cum dicitur , i qui omnia creatat , Deus es, ibi creare sitimi potest cohaerenter ad positam definitionem creationis: In illo autem eiusdem Apostoli , ubi damnar, qui jubeant a abstinere a cibis , quos Deus creatas, addens, quia omnis cr mura Dei bona est, creare ac creatura appellant ad creavonem sumptam pro formatione ex materia jam qntea creata . Alia exempla ex S. Hieronymo dabit SuareZ 3 3. iroo. Propositio est cum S. Thoma 4 , adeoque cum plerisque I heologis . ocham , cum ea m dem teneat uno in loco D, alibi eam probabiliorem dumtaxat putat 6 opposita, non tamen

227쪽

1ii D E MUNDO.

demonstrabilem . Inter Philosephos, qui nobiscum sivit, videri potest Suare E ci & , Benedictus Pererius ca). Eidem opponitur primo Scotus, cui problema visa est 3γ haec

quaestio. Secundo cum quadam limitatione opponuntur ii, qui distin uentes creaturas incorruptibiles, Sc corruptibiles, primas statuunt posse esse ab aeterno , quia illis non repugnat durat iis infinita , iecus vero secundas pmpter contrariam rationem . Distimetio haec est opportuna, si significet fieri non posse , ut creatura ab aeterno sit patiens corruptionem; Nam aliquid pati corruptionem , importat illud desinere esse id, quod erat. In quo sensit haec propositio, crea tura corruptibilis existit ab aeterno involvit in suis terminis contradictionem. Importuna autem esset haec distinctio , si loqueretur de corruptibili creatura quatenus esse ab aeterno non possit creatura , quae subjacet corruptioni, etsi ipsius corruptio acciderit illi, postquam mansisset incorruptibilis per' aeternitatem .

Τertio sine ulla limitatione opponi dicuntur inter Theologos

Albertus Magnus ), Riccaesus de Media Uilta , Marsilius ab Inguen 6 , Henricus a Ganda vo . Mihi quidem constat

opponi S. Bonaventuram 8ὶ , & Guillelmum Estium , cui sua sententia visa est habere rationes , quae ipsam non modo strob re , permn eIIum demonstrare videmur. Atque nequis sibi objiceret S. Thomam, eidem tribuit diversis in libris diversa in hac re docuisse , favere autem sibi in prima parte Summae ad articulum

primum quaestionis ηο , ubi ii absime dicit nihil posse praeter

Deum is aeterno fuisse. Sed hoc non est verum; Ibi enim, ut contextus planum facit, & Caietanus advertit in usdem Commentario, misit duo , asserit primo nihil aliud a Deo fuisse semper. Et quoniam boc ex fide tenetur addit fecundum ,scilicet p/od hoc aseim, tum es p Uiu , contra Philo2phos, qui id negarunt. Quod rur-

228쪽

esus addit S. Doetorem alio in loco, quem non bene citat ex posibilisate non essendi concludere negationem aeternitatis, non est ad rem ; Nam ea conclusio prosecto erit de Ela negatione aeterii itatis ab intrinseco . Inter Philos hos vero sinu Philoponus ei) , Eugubinus ca) , dc Toletus O , qui multis oppositum conatur suadere, quorum rationes videri possunt compendiose propositae a Pererio 4γ-His recentius accessit Malebranctius s , ct iterum herumque Ludovicus Barbieri co , cujus est haec conclusio Un Hernitastiecessivo attuale e bema un sono di sariae , ma una emtraditIoris en et Zione , o ripugname cometto , che disrurae se sesso: menire riflettendodi s pede rosio con la mas a sta P epidenae , che non puo essere in que so momeno presente ei), che non ha mai co minciato ad insere in peruno de momenti, che si csncepiseono pass/ti. At non fistum non est maxime evidens non possis existere nunc, quod non incoepit esse aliquo instanti, quod a nobis concipitur , iam praeterito, sed hoc ipsum est , quod haec propositio negat . Idem ulterius etiam procedit c ) , S contendit ne potuisse quidem Mundum creari ante illud tempus , quo creatus est. Quod

credit se evincere ex eo, quod ante tempus , quo Mundus ereatus est , non esset tempus , quoniam tempus simul cum rebus creatis incipiat. Sed nullum est hoc ai gumentum , quia etsi ante Mundum conditum non esset tempus, quod dicitur reale , quoniam, huius notio postulat existentiam rei alicujus creatae, eum definiatur durat io determinata alicujus motus realiter uniformis, assumpta ex arbitrio pro mens ra aliarum duiationum: at non deesset tem

i, Phitan Proia. pro Aeter. Mundi

cap. 3.

229쪽

Argumenta pro propositisne . o. . D . Argumento utor negativo , quod nimirum nulla I adhuc proposita sit contradictio in hoc , quod est Mundum, aut creaturam aliquam posse esse ab aeterno ex extrinseca sibi necessitate. II. Sic arguitur cum Ualentia i . Mundum ab aeterno libere creari a Deo , non repugnat neque ex parte Dei, quia Dei potentia est infinita , neque ex parte Mundi ab aeterno creati , . quia de hujus ratione est, ut non sit a se,nec ex aliqua praeexistem te materia , &non insit illi intrinseca necessitas existendi, quae omnia, etiamsi ab aeterno Mundus hic creatus esset, in eo reperirentur ;Nam& effective esset a Deo , di esset ex nihilo , & esset ex libera Divinae Voluntatis determinatione : ergo.

III. Apostolus dicens, Σ Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei, ut ex imoisibilibus pisibili terent , non obscure docet praescindendo a Fide , nihil esse, quod ostendat impossibile ut

Mundus ante ipsa tacula seu ab aeterno, ex non existente seu invisibili , fieret existetis seu visibilis; Nam intelligere, dum de nobis dicitur, non significat nos cognoscere utcunque, sed cognoscere cum ratione , quam quis meditando & quaerendo invenerit. Quare aliquid Fide intelligere significabit illud cognoscere propter hanc unice inventam meditando ratiCaem , nimirum revela . tionem Dei . Confirmatur I. hoc argumentum cum Estio ' ab exemplo sima morum Philosophorum , qui ad hujus rei cognitionem non pervenerunt. II. ab authoritate S. Thomae, qui ex pro

fessis propugnat ) quod Mundam non semper fuisse seia fide tene-

Iur ,-demouetrallae proburi non potest.2ΟΣ. Contra opinionem c j. et . quae admittit selas creaturas incorruptibiles posse esse ab aeterno, arguitur etiam ex eo, quod illa nitatur in distinctione inter creaturas corruptibiles &incorruptibiles, quae supponit, dari creaturas etiam inanimes praeditas

230쪽

ditas vi ais iva, ct inter istas aliquas concretas ex diversis substanintiis , ut ex elemento aquae & elemento ignis , quae invicem inter se pugnent, suamque vim activam exerceant, de reddant corruptibiles: & contra Caelos & Caelestia corpora esse creaturas. incorruptibiles, quia non concretas ex diversis istis inter se pugnantibus entitatibus. Atqui haec iuppositio est falsa ; Nam iners est quicquid mere corporeum est , dc constatiam de eorum corpo rum corruptibilitate , quae ante inventa telescopia latebat Philosephos. Quare nulla jam sunt argumenta, quae pro eorum incorruptibilitate magni habebantur , & videri possitnt apud Suarea i , ct tota corruit horum doctrina . Rursus permissa etiar ea distinctione cum inclusa suppositione creaturarum corruptibilium propter earum concretionem ex aqua de igni, seu ex pa tibus inter se pugnantibus , ct in mutuam destructionem conspirantibus, adhuc non repugnat has etiam existere ab aeterno, nisi in hypothesi, quod Deus statim a creatione praestet suum con

cursiim ad earum mutuam inter se actionemr ergo Deo negante illis per aeternitatem a parte ante hunc concursum , cessat etiam omnis circa ipsarum existentiam ab aeterno, repugnantia .

Objectiones ex pane Dei creanus.

ao3. T Rimo.Objicitur Mundus creatus ab aetemo, non permit-x tit locum explicandi libertatem Dei creantis. Resp. nego assumptum. Libertas Creatoris hon minus clare intelligitur, & explicatur in hypothesi creaturae alicujus existentis ab aeterno , ac explicetur illis existentibus in tempore. Nam etiam in creatione rerum facta in tempore per liberam determinationem Divinae voluntatis , haec determinatio debet affirmari aeterna, cum nihil Deo intrinsecum superveniat ipsi in tempore, nec ea sit, sicut determinatio hominum prae requirens consultationem , quae proptee discursiun rationis ei adjutustum fit successive, de accidit ipsi de novo. Quemadmodum igitur cum tota aeternitate actus Voluntatis Divinae, salvatur ipsius libertas, quia