장음표시 사용
201쪽
tem , si ex alia ex occidente in Orientem , ita non variato hoc ipso Mundo,& ejus constructione, unice ae libertate Dei originem habuit illa , quae nunc obtinet ipsarum, pari sum dispositio . Et jure urgent aliqui apud Voltatrem i Leibnitianos , ut se doceant se quae alia sit ratio praeter Divinam Voluntatem , cur in Hemisphaerio nobis inferiori collocaverit Americam potius , quam viceversa : cur hos montes in uno gradu latitudinis potius, quam in alio paulo AEquatori propius vel remotius erexerit. Similia argumenta pro eadem veritate comprobandae com
tio mutua & constans corporum in tali rationet,. quae est duplicata sitae: inter se propinquitatis : taliis determinata velocitas in vi projectioniis, quae deprehenditur in Planetis tum csrca situm axim, tum circa Solem euntibus ex Oriente potius in Occidentem , quam contra: talis ejusdem proffectionis directio , ut sit stre perpendi cularis directioni centripetae: talis singulorum corporum ad has potius distantiasquam alias collocatio , ct de- terminalso illa Planetarum, perquam fere omnes circa Eclipticam versantur; Cumari contrarii, sic alibi idem histonus,
iique in planis disersis is , sta e inrucem secundum angulorquo is inclinatis aeque conceptu, deseri u futiles sium, ae illi
in eodem fere ano , inque eo em par ei perperuo Ben eI , quoris siemate Hanetario unice reperimus : Simili modo descendendo ad alia minus ingentia corpora, nonne Diu ina libertas apparet in speciebus animalium S psantarum, quod sint tot potius, quam plures. aut pauciores Z quod homines conveniant cum multis brutis in numero de ordinσ sensitum , & principalium partium . Quae eniti contradictio esset, quod extaret aliqua animalium species, quae haberet organa senseria omnino diversa λ Fieri id posse mihi quidem argumento est , quod substantiae spirituales ,
quas dubitare non possiimus contemplari res materiaIes, ct illarum proprietates nosse , quin tamen ipta habeant ocuIos, aut ma-mis, aut aliud quodvis organum materiale , planum faciunt non esse necessarios sensus nostros ad eas cognitiones habendas, quas hac
202쪽
hac via haurimus. Quis ostendat repugnare illud animal, quod Bussierio venit in mentem proponere tamquam possibile et , cui data esset facultas decurrendi brevissimo tempore perquam longum spatium , vel facultas fruendi optima valetudine sine ea cibi & potus frequentia , qua nos indigemus, vel facultas habendi sextam aliquam speciem sensationum', dato illis alio sensu praeter quinque illos nobis notos, qualis esset, vel ille , . qui ipsum adverteret de motibus atmosphaerae , de quibus nos monent barometra & thermometra, vel ille qui praestaret vices microscopii. Haec igitur & alia cum non sint necessariae proprietates materia nec secundum se, nec cum modificatione motus spectatae, cum materia sit essentialiter iners, nec, motus importet praedictas modificationes sui , sunt totidem testimonia, quod Bla Voluntas Dei est ultima ratio omnium creatorum
Sunt quidem apud Jacquierium χ), qui aliquorum ex his
rationem conantur afferre excIudendo omne omnino va Cuum ,& omnia implendo Monadis dissimilibus, quae invicem deter minatae sunt ad existendum illae ad Orientem , & illae ad Occidentem , vel ad alias Mundi patetes . At est ne afferre rationem sufficientem de compositione corporum , & Mundi materialis, sive illam intelligibili modo explicare, dicendo eam esse effectum vis activae & passivae, quam singulae monades continuo inter se exercent Sed hoc omista, nisi etiam dicant omnino 1nfinitas esse
has monadas, atque etiam aeternas, quorum utrunque non ilum sine ratione iussicienti , sed contra omnem rationem dicerent , necesse est in ipso determina monadum numero , ct illarum existentiae tempore fateantur, Deum Creatorem aliam non habuisse rationem praeter suammet liberam voluntatem.
Reponit Lesbnitius istam quidem libertatem intervenire, sed illam dirigi & determinari a ratione Optimi Mundi inter omnes infinitos possibiles. At hoc dicere est fateri libertatem in
Deo dumtaxat a coactione, non vero a neceisitate, dc ut dicunt Tre voltiani 3J , ex vano timore admittendi Mundum factum , esse a cassi , pervertere omnem notionem rationalis libertatis ,
203쪽
& rem ad Fatali sinum deducere : Rursus est fateri Mundum aetemnum contra id, quod Fides Catholica docet. Nam non mutatur series rerum componentium hunc Mundum, per hoc, quod ducta fuerit ad exissentiam prius quocunque tempore dato : de semel
quod ratio Mundi omnium possibilium optimi sit Ela ratio existentiae illius, iam Mundus factus est ab aeterno , quia ab aeterno praesens ratis illa fuit menti Divinae. t r. v. objicit Leibnitius i In Geometria , ubi non est
neC maximum nec minimum, vel est aequalitas , vel impossibilitas: ergo a pari in genere Divinae Sapientiae creantis aliquem Mundum ex infinitis possibilibus , quorum nullus est aequalis alteri , sed altero melior, vel creat Mundum omnium optimum, vel nihiI crearis Resp. I. cum TrevoItianis a , transeat ant. Nam non est
omnino vera, cum dentur innumerae curvae , ut spirales infinitae,
in quibus non datur maximum , & tamen in illis nec est aequalitas , nec impossibilitas et & nego consequentiam. Disparilitas est, quod in genere Geometrico datur metaphysica necessitas, in genere autem Sapientiae Creatoris datur persectissima libertas. Quare semeI quod debeat ex istere , vel debeat concipi curva aliqua determinata , ut circulus vel Ellypsis, necesse est ut sit juxta essentiam illi curvae propriam . At cum nihil sit, quod Deo imponat necessitatem ad producendum Mundum aliquem ex infinitis possibilibus , quorum unum non posse esse aequalem alteri gratis dicitur, creat ille aliquem pro libito sito . Resp. H. iterum transear ant. ,e nego consep . cum ejus seu
possito , quod scilicet in infinitis Mundis possibilibus sit possibilis
Mundus optimus. Nunquid est possibilis hasis omnium maxima in pyramide infinita 3 Haec enim constitui potest hujus infinitatis imago, in sensu tamen diversis ab illo Leibnitii q. t 63. , repraesentando scilicet per ejus apicem Mundum qui existit, de
per singulas successivas bases Mundum semper meliorem . Cum igitur in infinitate mundorum possibilium non reperiatur Mu dus optimus, nequit Divina Sapientia hunc creare.
204쪽
non determinando ipsius diametrum : ergo neque potest facere Mundum , qui non sit omnium possibilium' optimus . Probatur consequentia. Determinatio diametri in creatione sphaerae est necessaria ad rationalem ipsius creationem: sed etiam ratio Mundi omnium possibilium optimi est necessaria ad ejusdem rationalem creationem: ergo si primum etiam secundum is Resp. eonc. am. EI' nego consequ- Ad probationem conci mas nego mis. Sufficit enim ratio Mundi optimi in sensu aliquo relativo ex his, qui supra dicti me . Exemplum etiam obiectum retorquetur ad concludendum non posse a Deo creari Mundum , omnium possibilium optimum , quia sicuti ad creationem sphae urae requiritur determinatio diametri . quae proinde excludit diametrum infinitam, ita creatio unius Mundi inter infinitos pos, sibiles excludit rationem illam , quae supponat Mundum omnium' possibilium optimum . Nam tam impossibile: est conficere sphaeram supra diametrum infinitam, cum sit ex terminis: impossibilis infinita extenta utrinque terminata , sicuti requirit diameter
sphaerae , quam impossibile est creare Mundum omnium optimum, cum hic sit impossibilis ..179. IV. Objicitur .. Deus est infinite sapiens, & bonus , de potens: sed ut infinite Sapiens potest cognoscere Mundum inter
omnes possibiles optimum, ut infinite bonus non potuit non eli, gere Mundum sic optimum , ct ut infinite potens potuit diluir , creare: ergo illum creavit . Leibnitius; putat illos Σ , qui minorem negent, limitare Divinam Sapientiam, quasi Deus non viderit istud optimum, bonitatem, quasi non sit inclinatus ad optimum , dc potentiam quasi non potuerit exequi istud optimum . Resp. conssi maj. nego min.. vel potius falsum illius suppositum , quod continetur etiam in illo , quod addit Lei itius, Mundum stilicet omnium possibilium optimum esse absistute possibiIem . Non est igitur talis Mundus objectum Divini intellectus, nec proinde potuit Deus illum eligere. λ Non incit, sic
205쪽
sic Rogerius Bostoxich, Sapientiae an Gomtati infinitae, quod urimum non seligat, ubi optimum es nullum . Id ipsum autem plane sequitur .ex ipsa asserta infinita Dei Sapientia; Qua enim
ratione est infinita , non permittit , ut exhauriatur in id ea creaturae alicii jus , supra quam nulla alia possit esse , quae creaturam perfectiorem repraesentet . Quare notatur etiam contradictionis
in ipsis terminis pi'positio aestimatis infinitam Sapientiam,& B nitatem ex cognitione in creatione rei necessario finitae , qua nihil melius creari possit -. Quod si dicant Adversarii, a se dici Mundum ita optimum, non quidem ut sit infinitae perse nimiis, sed ut in genere Mundi finitae perseetionis non sit illo melior, .& hunc non posse Deum ut infinite bonum mon eligere, respondetur primo , in genere Mundi finitae persectionis nullum esse, quo medior esse non possit ; Mundi benim finiti, quoiaim unus sit alio persectior in infinitum , sint numero infiniti. Secundo ire grandetur, dato etiam Mundo inter Mundos vinitos optimo, ex eo , quod Deus infinite bonus sit , non sequitur debere illum creare, siquid velit creare ;Nam infinita haec honitas cum sibi satisfaciat in productione i finita , qualis est productio Divinarum Persenarum , nequit infinite inclinari ad . productionem ullam finitam , atque determinatam , sed aeque .inclinatur ad hujusmodi productionem , ac ad ipsius omissionem .. Est pi aeterea alia non serenda contradictio, vel abusiis in illa voce eligere, dum passim sumituraLeibnitio i in,aliena prorsus a communi usii significatione ; Neque enim eligere significat facere .aliquid , quod non possit quis non facere red facere aliquid , quod possit vel Bcere vel non facere: Mundum autem omnium possibilium optimum non poterat per Adversarios Deus non facere, posita determinatione aliquid extra se faciendi: ergo Mundum sic optimum non potuit Deus eligere. De hoc optimissarum abusii huius nominis electio iam olim Trevolitani Σ questi sunt, & nuper Thomas Needham contra eosdem dixit O ,
Ridis utam es loqui de eiectione, ubi nulla esse potes,inde posi-
3 Need. Nouves. Observ. q. ultimo
206쪽
litate infinitorum sematum se ubi omnis: uno excepto sunt impossibilia. God si sorte electioe dicatur tribui Deo , quatenus dicatur
fuisse liber ad creandum & non creandum, imprimis libertas neganda non est Deo, etiam supposita determinatione creandi, 'ad
creandum quicquid ipsi placuerit: deinde objectio facta ex Sapientia & Bonitate infinita . siquid valet, pressiat Deum ne fuisse
quidem. liberum ad creandum vel non creandum , & omnino abi aeterno creasse quicquid creavit
Instatur. Eligere potest etiam significare assiimere unum, ex pluribus. quae intellectus, cognoscit possibilia in seipsis hoc est non involventia contradictionem τ sed Intellectus Divinus cognoscit infinitos Mundos in seipsis possibiles , etsi unus sit omnium possibili lim optimus: ergo etsi Deus creasset etiam necessario Mundum omnium possibilium optimum adliuo creatio ista esset electio Resp. nego mas Eligere' enim significat assiimere unum expIuribus , quae intellectus cognoscat possibilia non absblute solum, sive in seipsis, sed etiam talative, sive sibi eligenti . Ita possibile in se est , ut unus homo lisquatur Latine, vel Italice sed non dicitur quis ignorans linguam Latinam loqui Italice per electi
nem , & nugatorie agerem cum Adversariis , si illis proponerem. ut eligerent ibqtii ea lingua quam ignorant . quandoquidem pos sibile absblute est , ut utraque lingua loquantur . Jam vero semel quod dicant optimistae', non posse Deum creare nisi Mundum omnium possibilium optimum, iam possibilitas aliorum mundo
rum relative ad potentiam Divinam nulla esset , adeoque neque electio in tal, creatione . Est rumiis falsa etiam' minor ;. nullus enim cognosci tui' Mundus omnium possibilium optimus, tamquam possibilis, cum hic sit impossibilis. I 8 o. V. Objicitur. Sapientia Divina nequit non iudicare id esse melius ex rebus extra se possibilibus, quod reipsa est mellius: sed Voluntas Divina nequit non esse consormis Sapientiae Divinae r ergo Vollantas Divina nequir non velle ex rebus extra se pos
sibilibus id , quod Sapientia Divina iudicat esse reipsa melius Resp. permis. ω . quia si dum dicitur Sapientiam Divinam i
dicare esse melius iae rebus extra se , quod est reipsa melius, intelligatur illo nomine melius, id qnod est optimum , negaretur sur
207쪽
suppositum , quippe nihil est optimum extra Deum , ct nihil quo
melius infinita Dei Sapientia non cognoscat. Et di min. Voluntas Divina nequit non .esse consormis Sapientiae Divinae , retenta tamen perstetissima gibertate, cone. min. amissa hac libertate
Sapientiam Inon trahere enecessario Voluntatem Divinam non selum certum est, sed etiam evidens, quippe Sapientia Divina certe cognoscit Mundos in infinitum possibiles, attamen Voluntas Divina non facit , ut exue stant hi Mundi . Distinctis per rationem nostram attributis Divinis de illis, prout sc distineta sunt, divisini discurrendo , non mirum ii aliquid mi tribuatur . quod alteri non convelut ,
quippe singylis seorsim sumptis tribui debet, quicquid in illis
non repugnat . Ita Sapientiae Divinae tribui debet perfecta cognitio dicens ordinem . ad res extra Deum ,possibiles, quia nihil in hoc repugnantis habetur . At Voluntati Divinae, quae est rerum Tauno, non potest Tribui omnis volitio dicens ordinem ad
omnia possibilia , quia hoc repugnat cum Divina Libertate , ct Potentia infinita . De iisdem vero attributis Divinis discurrendo, prout in Deo sunt unum vi idem sine ulla distinctione, ita loqui necesse est , ut nihil affirmetur, quod utrique non conveniat. Ita affirmari potest Voluntatem Divinam esse con rmem Sapientiae Divinae, quia similiter affirmari potest Sapientiam Divinam conformem esse Voluntati Divinae ei Nam Sapientia rivina non stium iudicat .esse melius, quod re ipsa est melius , sed etiam nihil esse ab2lute optimum extra Deum, dc illud Qtum faciendum, quod Deus velit. 18 I. VI. Objicitur. Qui libete omittit sacere, quod est m lius , non operatur honestissi me , ct contrahit imperfectionem moralem: sed hoc de Deo dici nequit: ergo Deus facit id, quod est ab lute melius, hoc est Optimum . Resp. dis. maj. Si per illam liberam omissionem minus con-Brmetur primae regulae omnis bonitatis, ct honestatis, quae est Voluntas Divina, cono ori. si aeque bene primae regulae honestatis consormetur, nego maj. dc concessa min. di L consequens. Deus
facit id quod est melius in sensu aliquo relativo q. I s9. conc. consequentiam: id quod est abselute melius, nego suppositum , Non enim possibile est istud melius. Deus interea per quamcunque
208쪽
suam liberam electionem semper consormatur primae regulae omnis honestatis, cum ipse idem sit haec prima regula , & sum- ma bonitas , & proinde .semper facit optimum in ordine ad hanc
Instatur I. Ex eo quod Voluntas Divina ,sit ipsamet prima regula honestatis, non salvatur quod libere omittens facere, quod est melius, honeste se gerat s Nam Voluntas creata per hoc ipsium , quod libere omittat facere ., quod est melius, non se gerit honeste : ergo a pari etiam: Voluntas Divina semel quodomitteret facere , quod est melius , non se gereret honeste: . Resp. nego assumptum Ad concedo Iant. in. hypothesi quod voluntas creata aliquo modo teneatus ad iaciendum illud , quod est melius : Rcus illud nego . Ubi enim nulla omnino adest obligatio faciendi aliquid , quod melius est , qui sillud non facit, abest ab omni peccato, adeoque non deficit ab ulla honestate. Nego autem consequentiam, S posita explicatione, per quam intelligitur , quando verum est antecedens, intelligitur otiar quare semper falsa sit con sequentia , quia scilicet Deus, utpote .
persectissime liber, & sibi sitfiicientissimus , nihil potest extra se
facere ex ullo debito. Hoc est pioprium creatui ete , quae melior sit, cum bonum operatur, & deterior, cum illud omittat sacer Lia,
quod debet. Eadem rursus falsa etiam est propter falsam suppositionem, quam involvit, quod aliquod sit objectum creatum , quod voluntati Divinae proponi possit, ut nihil ipse melius possit proponi 1, Nulla enim voluntas deficit ab ulla honestate, quae non eligat obiectum altero melius, quod Abi iwn proponitur, vel proponi non potest,utpote quid absolute impossibile cujusmodi est res pectu Divinae voluntatis Mundus omnium possibilium optimus. Instatur II. Voluntas creata quae faciat id quod est melius , etiamsi ad illud non teneatur, est magis laudabilis : Urgo etiam Voluntas Divina, quae secerit extra se id quod est melius, est magis laudabilis: sed Divinae Voluntati tribui debet id , quod ipsi est magis laudabile : ergo illi tribui debet, quod fecerit extra se Mui
dum caeteris meliorem , adeoque optimum . Re p. conci ani. nego consequ. Est enim latum distri ineκ inter voluntatem Divinam & cretatam . Creata capax est augmen
ii in intrinseca sui persectione , ad quam concurrit etiam obje-b diu ta
209쪽
ctum ipsi extrinsecum . ita ut ipsa melior de persectior evadat pro objecto meliori & persectiori , quod eligat: at Voluntas Dbvina est essentialiter infinite persecta . eaque, ut loquar cum Pla- telio, i nostro modo concipiendi accipit omnem suam Mnesalem intrinsecam , sola Bonitrue Divina , ex euisa infinito ac proinde semer aequali amore operatur, sis ατ nullo modo reddatur impe fecta per hoc, quod objectum en se minus perfectum eligat reii. SA perfectiori , eum a ereaturis quantumlibet perstesis nullam ae
ripere ρυμ perfemonem ; Adde Mundum meliorem in sensit AG
versariorum esse objectum chimaericum.18a. VII. Objicit Leibnitius 1 . Minus bonum est aliquod malum; sed si Deus creasset Mundum bonum relicto meliori, creas, set minus bonum i ergo creasset aliquod malum i Atqui impium est dicere Deum creasse aliquod malum: ergo dicendum est Deum creasse Miundum meliorem . Resp. dis. maj. Minus bonum est aliquod malum. scilicet est aliqua natura in se bona , quae habet malum vel metaphysicum, vel physicum, vel morale, quorum notiones alibi 3 dedi , conciani. est aliquod malum , hoc est aliqua natura in se mala , ne maj. Et concessa minori, disi consequens: ergo creasset aliquod malum , hoc est creasset aliquid in se bonum , sed limitatae perfectionis, in qua limitatione consistit malum metaphysicum,cou. consequi hoc est creasset aliquid in se malum , nego consequ. Uenio ad min. subfumptam . Impium est dicere Deum creasse aliquid in se maIum , omitto ; Nam negari revera debet repugnantia in ipsis terminis propositionis ; Cum enim malum consistat in negatione , quid est creare aliquid in se malum , nisi creare nihilum λ Impium est dicere Deum creasse aliquid in se bonum ,
habens malum metaphysicum, nego minorem consequ. cum ea
falsa suppositione, quae in illa includitur de ressibilitate Mundi,
quo nullus melior existere possit.
210쪽
Argumentum VI. ex absurdis quae sequuntur ex Optimismo .
i 83. IJ Rimum absurdum . Deum ita esse auctorem peccati, I ut necessario sit illius auetor , blasphemum est, & impossibile, cum Deus sit infinita persectio, & sanetitas: peccatum contra sit damnabilis impersectio & malitia . Sed si hic Mundus abundans peccatis esset omnium possibilium optimus , Deus dicendus esset Auctor peccati, & quidem ita ut necessario esset iblius Auctor ; Nam juxta Leibnitium Deus non potest velle nisi Mundum omnium possibilium optimum, & ratio Mundi sic optimi importat etiam peccatum: ergo. Chrysippus Stoicus jam olim ut fuse reseri, & impiisnat Plutarchus, docuit scies'itum ex Dei B orudensia factum esse, ut ex Aetae eonsilio putidum poema ,
adeoque non quia aliter non potuerit, sed quia aliter non voluerit : Sed optimistae docentes Mundum hunc abundantem pecca tis esse omnium possibilium optimum, superant Stoici hujus deliramentum , cum ex illorum sententia sequatur Deum ita velle peccata , ut non posIit non velle Ca Enter pos bula Leibnitius , Deus hominem liberIste suo abutensem repereriI , non
potuit non eum ad exisen iam admittere , quis optimum Insem generale id postulabat, & similia alibi repetit ca . Atque ut clarius adhuc appareat facilitas Leibnitii in admittenda hac sui optimi simi consequentia potius quam illud abnegandi , iterum , audiatur dicens, ) mulgatum illud , rion esse facienda muta , mepeniunx bona, falsum es nimis generatim accipias. Saepe mala peldamnosa facere , ct pati oportet, majoris boni obtinendi , vel mali sitandi causa. Quare licet potiori jure optimi stas exprobrare dictis illis Plutarchi contra Chrysippum, cum mundum Deus con