장음표시 사용
361쪽
vel lignificat a vi. Divina vel intelligendi: vel providendi, quae . bene appellatur Misericordia.& Ueritas, nihil negligi, ne ea. quidem, quae stat levissimae, &quae . huc illuc quovis tentri vento possunt jactari ceu sunt nubes. Alii apud Segnerium ci pro eodem errore usii ant. illud Psalmi , a rium caeli domino, terram ratem derit mi, hominum: Sed apage. nefandam intem
pretationem , per quam Verba proposita ad exprimendam a n his laudem Dei, de qua ibi sermo erat convertuntur in argu mentum illum negligendi. 3i4.. Τertio opponuntur illi, qui in Deo. immediatam quidem curam rerum majoris momenti agnoverunt , quia . il Io dignam : n illam Vero. levium, vel ad .summum mediatam dumtaxat, quia alia. illum dedeceret. Ac nullam quidem de rebus parvi mo nenti curam Deo concesserunt. Stoici , qui. reserent . . Tussi' dicebant, a min ra Disi negligunt,neque agellos singulo-ram , Nec Pisiculog. persequuntur: nec si, uredo auet grando quid- piis nocuit, id fodi anima Ieriendum Plutarchus Euripidem inducit docentem. juxta interpretationem Xylandri 4 De γα res magnas curare exiguasi forsume di fas. Here . S. etiam: Augustinus meminit fuisse, qui totam terram inter mi nima. habentes ad: Dei i providentiam, noluerunt spectare , . s . Audiendi, non sunt . . qui puIaperunt. sublimes gyi e . Misdi partes Divina. Providentia. gubernari u bane autem imam partem ea sibus nitur O fortuitii motibus agitari . In illis autem, qui mediatam tantummodo. curam .de levibus Deo reliquerunt inter. antiquiores Occurrit. Auctor, libri: de Mundo, ad Alexandrum , . sive. Aristoteles sitis si νe alius, qui virtutem: quamdam creatam constituit, cui horum immediata gubernatio cominissa
siti negans Ο se iiiii assentiri . . qui eam. ρο e satem per omnia.
perien emem penicantem, σή eat quoqoe , quae nec adiret
ipsum bonesum es , yec dictu speci um , sua illic opera efficereis
'contendum , resique terrenar a minis1 are . Inter minus antiquos Merindolus apus Petrum .Papi accus at Ficinum , aliosque illum
362쪽
sequutos, de simili opinione . Hi,' inquit i , aliam Deo inferD- rem formam agnoscunt per flablunaria dis tam , quae maudi materiae infusa , ceu vitalis spirisus se nuiu plenus per femina arii' ficiose singula disponit . a ioniam in ignAin putant eum his rebas
inferioribus implicari , ct feliHismam mentem nou ita negoIi Dis esse debere , a cujus Lelicitate, perenne, illud rerum, sublunarium producendarum , regendarum negotium. purimum detrahere imagiuamur . Inter recentiores habetur Radulphus Cud-vvorthus, qui peculiari dissertatione: conatus est suadere, indignum esse: Maiestati Divinae, singulos hujus. Universi effectus curare , sed Blum illi tribuit, quod praesid naturae cuidam . procreatrici. , quam albitratur constitutam esse in hoc. Universo, a , tamquam ministrum , quo Dipina Propidentia utimr in ea muneris sui parte adminiseranda quae ad materiae dispositionem, Iem-- peraIionem gubernaIionem senineI ,. emendauI solum cIragia,
ipsit piacuerit , quae illa aliquando peccaverit. Huc pertinet Rabbi Maimonides, qui in siuo libro Doctor, Perplexorum c3 juxta
versionem Joannis Buxior fit Junioris factam anno I 629, agnoscit Divinam Providentiam circa homines, motus aut horitiae eorum,.qine ita Scriptura narran tun de. antiquis Patriarchis,ut Abraham, . Isaac , dc Jacob : negat. vero. circa alia omnia terrestria ut bruta & plantas , quasi vero vetus Testamentuma equenter non dicat haec quoque facere Uerbum Dei, &. ab ejus nutu pendere . Contrario modo. alii. omnia terrestria inanimatae &. irrationalia Dei Providentiae subqiciunt: at hominem ejusque operationes ab illa eximunt , quia liber creatus est ,. quasi vero cum iis, qua in notione Providentiae vidimus contineri, repugnarent ea, quae . importa notio creatae clibertatis a necessitare 3is. Quarto Malebranchius nolens potius quam volens ne
gavit Providentiam Divinam circa singulae tam in ordine Naturae quam in ordine Gratiae . Statuit enim ipse, & integro libro, quem de Natura Gratia inscripsit ,exposuit, Deum in nullo omdine agere volendo in particulari singula , quae accidunt, sed solum. volendo illa per voluntatem generalem, quae . scilicet ter
363쪽
minatur ad res singulas, quatenus stat juxta leges generales, quas ipse sibi statuit in rerum creatione conservatione & gube
natione servandas, nisi forte .exceptis casibus ., in quibus miraculose quid operetur. Porro hae leges generales pro ordine nat rae triplicis generis per ipsem sunt . Primo sunt illae corporum , ct has statuit duas, motum per lineam rectam communicationem motus inter illa se collidentia pro a atione illorum massie Secundo sunt leges Unionis animae cum corpore, ex quibus praemcipua est haec, quod voluntas nostra volens movere aliquam par-Τem corporis aptam ad motum , Deus satim illam moveat .
Τertio sunt leges, quas Deus sibi statuit servandas respectu intellectus & vosuntatis creaturae: Ac respectu quidem intellectus hanc docet intervenire legem, quod Deus ad desideria animae det intellectui ipsius hanc potius ideam, quam aliam : respectu autem voluntatis est . quod Deus lacern illam inclinatam actu ad bonum generale , S stium reliquerit illam liberam ad
convertendam quodammodo, vel determinandam ad bonum ,
particulare , cujus ipse idem Deus dederit ideam iuxta desideria animae ipsius ex dictis nuper . Loca ., in quibus statuit Malebranchius has leges, affert Arnaldus 3 . Pro ordine tandem Gratiae leges istae sunt unius tantum generis, nimirum quod Deus det gratiam suam , sive operetur in nobis bonum & salutem nostram juxta desideria animae Christi Domini eo modo . quo juxta desideria animae nostrae operatur in nobis motus comporis nostri. In qua sententia planum est Deum non habere Providentiam singularum rerum . Qui distinctius retulerint, &impugnaverint varia circa Providentiam Dei errantium delir menta , numerantur multi a Jo. Christoplaoro Volfio 13.
Argumenta pro proposuisne is 3 rLI Rimo probatur pmpositio contra omnes, sed maximex contra tres primas Adversariorum classes. Deus res
omnes i Arn. Sur. le Nouueau Syst. de la olf.Manichaeis. sec.3. num. a. Mat. & Grac. lib. I, cha. 1 74. Pag. 1 ιε.
364쪽
omnes singulas creavit: ergo eas etiam moderatur. Probatur consequentia . Ideo Deus res omnes &singulas non modoraretur , & quidem immediate, vel quia Deus non esset ubique praesens: sed Deus est immensus , ut demonstratur, ubi agitur de attributis Divinis, adeoque cum omnibus Sc in omnibus creaturis semper est , quod Hebraicum nomen Emmanuel ipsi impositam exprimit. Uel quia hoc dedeceret Deum x sed quis, inquit S. Ambrosius c i) deserat, aut desituat, quod ipse condendum pu- tudit Z Si ia juria es regere , nonne major injuria es fecisse ; cum aliquid non feci se nulla injustitia sit, non curare quod feceris
summa inclemenIia . Uel quia ab hac cura defatigaretur: sed Deus est impassibilis , utpote immutabilis. Vel quia non habe ret omnia perspecta : Sed ipse est omni tuens, cum Dionysium , sive Auctorem libri de Dipinis Nominibus , 1 Deitas irim flu . atque omnium conspicax propidenIia, cui consonat Damasicenus, qui reserente S. Thoma iii expositione huius libri& loci, qua in illi vindicat Bernardus de Rubeis Ibeos , quod in Graeco a thesse, , ides considerando omnia dicitur . Vel quia nollet ex defectu Benevolentiae : sed ipse est infinite bonus , & ad creandum omnia & singula adductus a Bonitate sita , quod quoniam inferius ostendam, non reticebo hic ea, quae
de Deo scripta sunt, Nihil odi ii eorum, quae fecisi , quod
complectitur omnes sine ulla exceptione creaturas. Et pro singulis hominibus est illud , Ud oblipisci potes mulier infante rami ct si illa oblita fuerit ego tamen non ξbIDiscarrui. Ecce in manibus meis descripsi te . ergo sicuti Deus omnia is & singula creavit, ita omnia etiam & ssingula moderatur . Si milis argumentat so habetur etiam apud Platonem co) , Tullium: , & recentius apud Pictetum 8 , II. Cum Lesso ς) sic arguitur . Mundus ct creaturae singulae ipsum componentes subsistunt continuo cum eo ordine &harmonia,quae ipsium reddunt admirabilem. ex contestione etiam impio
365쪽
impiorum , spestatum quantum ad summa refiim capita , ut revolution caelorum , splendorem astrorum, constitutionem animalium & similia : ergo Deus singulis providet. Consequentia probatur l. quia creaturarum continua subsistentia idem est, ac illarum conservatio , quae tota est a Deo , & sne qua esse n
queunt creaturae, ut ubi agitur de rerum conservatione idemonstratur. Quod si in notione subsistentiae creaturarum incladamus etiam earum operationes, Sc de argumentis meminerimus , quibus evincitur , Delm phy sice tu immediate aci singulas concurrere , nihil iam addi poten ad illius consequentiae evidentiam- II. quia , si stulte diceretur nullum esse, qui actu praesit familiae, exercitui, regno , bene ordinatis, stultius id dicetur de tota hac rerum pulcherrima machina , ex infinitis quodammodo diversis
partibus, quae continuis motibus agitantur, composita et III. Sic arguitur . Habentur in Sacris Scripburis vaticinia rerum futurarum , uae suo tempore in hac rostra Terra reipsa evenerunt: Multa de mutationibus regnorum : Multa de quihusdam eventibus a libertate humana pendentibus: hergo Deus est omnium proviser . 'Hoc argumentum pira dignitate exponit
Leonardus Lessius ci) , .& brevius Hiigo Grotius 1 , cui Cl ricus adjecit notationes vaticiniorum, de quibus ille memi-
si . IV. Non est dissimulandum argumentum ex authoritate Philos horum ethnicorum , quod potest mentes incredulorum Vehementer commovere. Plato 3 , ut persuadeat Dei Fro- . videntiam extendi etiam ad millima, adhibet exempla deducta a bonis expertis medicis , qui aeque leves ac graves morbos
curant: a patribus familias, quibus domestica quae que sunt cordi: a gubernatoribus prudentibus, qui nihil quod ad civitatem pertinet , a se reiiciunt: a belli ducibus, qui ita omnia curant . ut vita sint & anima exercitus. His similia& multo plura habemus in duobus de Rupidentiis libris a Plotino conscriptis, quos S. Augustinus. laudavit , es Marsilius Ficinus copiosis commenta
riis i llustravit s). Aristoteles apud Liypsium inquit , 6 εο
366쪽
in nam gubernator , in terra auriga , in choro 'priccemor, in urbe lex , in exercita imperator , id in orbe Deus es , hoe tantum discrimine, quod illis quidem laboriosim e se suum regimen, anxium γ exercitum di Deo autem sine labore. olore, sejunctumque ab omni corporis nisu . Tullius i partes Mundi ab initio a Deo constitutas continue administrari , & singulis consulere demonstrat. Seneca , 2b nihil, inquit, Deo cladisum es et interes animis nos is , euitationibus interpenit: & alibi 3 Quis credat sime cusode tantum opus sure . Haec satis ex multis, quae poGsunt congeri . '
Hoc argumentum si urgere quis velit ex Patrihus, & Theologis , quos saltem ut doctos homines, ct probos habebunt Adversarii, occurunt: statim multi , qui ex profesta Divinam Providentiam agnoverunt di praedicarunt. Intcr Theologos videri potest Sanctus Thomas , qui tum in summa Theologiae , tum in aliis sitis scriptis copiose illam propugnavit . Hunc Cum nominaverim, jam innumeros citavi,qui commentaria in ipsum, vel in Magistrum Sententiarum ad distinctionem trigesima mis
nonam libri primi scripserunt. Inter Patres legantur, tum Chrysostomus in tribus libris ad Stagitium directis si, dc in hona ilia nona ad populum 6 i , eti in sex de Fato e& Providentia sermoniblis ),qui tamen liuer dubia eius iem opera re Consent Iir: tum Theodoretus in libro sexto de Curatione infidelium , & in decem de Ρrovidentia sermonibus S) : tum Cyrillus Hierosblymitanus in Catechesi octava ς : tum Paulinus Episcopus Nolanus in epistola iuxta editionem Veronensem decima sexta ad Jovium scrinia , oua non fato ac fortunae, quibus muha Jovius tribuebat, sed Dionae Providentiae omnia subjacere ostendit e tum Salvianuq in octo de Providentia libris, qui sunt pars praecipua ipsius operum, quorum novam editionem cum concordant iis . quales habentur de Bibliis , protulit Demetrius Barbulius Pisauri anno i 729 , tamquam praeludium earum , quas in alios
367쪽
Patres meditabatur: tum Nemesius in libro Philosephiae octavo, cuius in hac re tractanda rationem laudavit, & sequutus est Pe-tavius si . Extant etiam in operibus S. Synesii ab eodem Petavio magna ex parte e Graeco in Latinum conversis , duo libricum titulo de Propidentia, sed quoniam de illa minus aperte loquuntur , in horum numero non ponam. Omitto a Itos, qui multa obiter de eadem dixerunt,ut Cyrillum Alexandrinum a , &Augultinum non selum loco supra k.3i4. citato, sed in aliis etiam 3 , praecipue in duobus libris de Ordine, qui quantum pertineat ad Providentiam,declarat definitio ordinis, quam ipse sic statuit, Ordo es , per qxem Mumur omnia, quac De Hcorsiluis. Qui per singula ordinatim iacula illos disponeret ,
completum ex traditione argumentum pmponeret. 3 i 7. Contra illos determinate, qui providentiam Deo concedunt de magnis , non veleti de parvis , S minimis, imprimis Turrunt aperta Scripturae testimonia in contrarium , Quorun aliqua mox afferam , dicens contra Malebranchium . Deinde
dii in Picteto s) sic arguo . Omne, quod eit extra Deum, respe, ipsius est plusquam minimum; Nam nihil creatum & finitum habet ullam proportionem cum Deo ente mcreato & inlinito et ergo si Deus non debet habere providentiam, nisi de illis , quae extra se dicuntur magna . de nullis debet habere . Atqui uae per hos quidem adversarios dici potest. Deum de nullis extra se habere providentiam: ergo neque potest dici habere Qtum de illis , quae extra se dicuntur magna. Qui vero inter minima computant totam terram, ut a rebus humanis Dei providentiam prinisus removeant , refelluntur cum Segnerio 6 , & CIarkio et , quia quantumvis magnam concipiant amplitudinem universi ita ut sit ipsius infinitesimum tota terra,nihilominus homines, qui hic sumus praediti vi intellectiva , sumus inter creaturas persectiores. Igitur non sumus quid minamum in genere creaturarum existentium , omissis iis , quae nos docet Fides de excellentia naturae
368쪽
humanae propter elevationem ad ipsam Divinam Beatitatem . 3i8. Contra Malebranchium determinate , I. sic arguitur. Deum non velle singula extra se in particulari , repugnat Scripturae , Traditioni , Sensui communi omnium in quacunque linea Scriptorum , & Rationi : ergo Deus habet providentiam de singulis, de in particulari singula vult modo , quo illi dcceat, alia scilicet intentive , alia permissi ve . Totum antecedens luculente demonstrat Arnaldus, qui videri maxime potest in libro primo luarum an inradversionum contra hoc novum Malebranchii systema de Natura S Gratia i . Et quod pertinet ad primam ejus partem , ea manifesta fiet ex Scripturis , quae abundanter citantur ab Indice ad finem Bibliorum in Vulgata Editione collocari selito ad titulum , Deut omnia regit'gubernat pro sua voluntate. Quibus addo haec duo, quae citata ibidem non
video , alterum est, χ pusillum is magnum ipse fecit,stae u liter eura es illi de omnibus . Alterum vero, quod de Divina Sapientia post longum de illa sermonem concluditur sic , 3 Amringit o fine usque ad finem fortiter, disponis omnia Dapher.
Sine particulari tamen mentione omitti non potest sermo ille Christi Domini faetus ad discipulos in monte,in quo suadet non debere esse Ellicitos ne de necessariis quidem ad vitam , quia L. cum ipse det escam volatilibus Carli , & vestiat foenum ipsum agri, multo magis ea nobis largietur , quibus scit nos indigere, & alia vice professus est, o curae esse ips ad unum capillos capitis nostri, eantii rapit --es Hiis rati m. lI. Juxta Malebranchii doctrinam , quam alibi cis) etiam
repetit,Providentia consistit in his duobus, i. in electione talium legurn generalium , quae connexae essent cum paucioribus inordinationibus , cum liber esset ad eligendas , quae cum pluribus connecterentur. a. in eo quod Deus per miracula aliquando impediat aliquas inordinationes necessario co nsequuturas ex illis legibus. Atqui primum importat tribuenda esse Deo opera aliqua inordinata secundum vero sere omnes eventus non esse ex Voluntate Dei illos determinate volente: quorum utrunque
369쪽
est contra omnem Philosbphiam & Religionem , quae haec tam-.quam repugnantia ideae Dei execratur; ergo.
Objectisnes ex parte DeI.:si . Rimo objicit Epicurus apud Tullium . ci Deus est x beatissimus: ergo nihil agis, nullis occupationibus es Emplicatus , nulla opera molitur ; Nam si Mundum regat, si gubernet si cursus aprorum, mutarioneI Iemporum, rerum pici Amines , ordine sique conferPet, Ierrus maria comemplans , homin Ym commoda pilamque tueatur , nae ille es implicatus molestis negotiis ,-vero sit. Re p. conc. antecedens ct nego consequam cum adjunistis raetionibus, quae involvunt plures suppositiones falsas. Altera est Beatitatem excludere omnem actionem , cum potius χ) nIuIur, inquit Tullius, fuis bonis oportet,infruatur, qui beatus futurusU. Altera est Deo laborandum esse , si Mundum gubernet, quod in mentem venire nequit nisi illi , qui vel aliud quid pra, ter Deum , ut materiam , faciat ens a se ; Nam si , ut demonstratur , totus Mundus sit a Deo dependens in esse dc conserva-ii , sis uti nullus illi labor in creando fuit, ita intelligitur ne is esse quidem posse in gubernando et vel minus concipiat hujusmodi terminos Creator & Creatura , de dum sibi immensium quid comparate ad se ipsum videt esse totam terram , S multo magis totam rerum universitatem,credat non posse dici quid parvum etiam comparate ad Deum . Stultissima enim vero cogitatio , aqua avertere potest illud , quod striptum est . 3 Tamquam momentam saters , Ac es an e te orbis xerrarum ,-Iamquam gutta roris antelucani, quae descendit A. Terram. Bene Seneca apud Danielem Barioli hos comparat sorinicis, quibus parva area videtur continere plures provincias divisas inter se per totidem maria, quot sunt disperse per ipsim exiguae lacunae. Tertia est
370쪽
posse optimam & praestantissimain naturam consistere sine boniatatis persectione . & gratia , quod, ut sepe habetur apud Tul
lium, ci) tollit id quod illi maxime proprium est. εο enim es β
melius, aus quid praefantius bonitas e beneficentia Z 31o. II. Objicit idem . Ideo Providentia tribuenda est Deo, quia dari debet locus pietati Sc Religioni: Sed illa etiam stibiaeta restat locus pietati & Religioni propter eximiam natura
Dei: ergo. Resp. permitto maj. Nititur enim in ea demonstratio quidem aliqua Providentiae , moralis tamen tantummodo, quae non
est potior demonstrationibus a priori jam Elatis, de proinde niquit abitute concedi, utpote inadaequata propositio: sed negomin. 1 An quicquam , inquit Tullius, eximium potes es in ea natura , quae nibit nec octurum neque agat, neque egeri; ῖ wae porro pietas ei debetur , a quo nilii acceperis 3 aut quid omnino , cujus nullum meritum sit , ei deberi potest ZIII. Objicitur . Non est maiestatis Principis implicare in negotiis minimis: ei ν neque est majestatis Dei moderari
Resp. permiIto antecedeaes , EP nego conseqam. Disparitas est , quia limitata est principis terreni praesentia , potentia , &, sapientia , quae dotes, si occupentur in parvis, deficiant in magnis nece ta est. At Dei infinita est tum praesentia, tum, potentia, tum sapientia .. Rursus Princeps non est causa effectrix S conservatrix omnium , quae suo dominio subsunt 1 At Deus est talis causa . Quare sicuti Solem causam universalem illuminationis non dicimus humiliorem fieri, quia humilia etiam loca illustrat , ita ne suspicari quidem debemas Deum derogare suae magnitudini, quia de minimis etiam curat. Tandem respectu piqncipis terreni dantur revera magna minima, & ea praecipue inter magna reputantur , quae ipsi magis utilia sunt, utpote sontes suae potentiae & opum: At respectu Dei nihil extra ipsum cum sit magnum, nihil utile , de nullis extra se , si exemplum valeret , Deus haberet providentiam ex dicti s g. 3i7. . Bene Mosita inius contra Cud orthi similem obiecti