장음표시 사용
301쪽
27 IN EPISTOLAS vere adhuc non potui: sui enim minimis occupationibus impeditus, & idipsum diu . Retuleram
me autem ad eam cogitationem atque curam ut conficerem ; sed jam calores me obtuibant. Enitar tamen ut & fidei in eo meae vestrae expectationi satisfiat. Tandem anno sequenti perfectum id opuso ad amicos , explorandi gratia eorum judicia , missum narrat Bembus Paulo Sadoletincribens prid. Od. I
nuar. Μ DXXXV. quibus litteris , quoniam egregium de eo praeconium continetur , earum parriculam hic descri
bam ; Quod mihi duos Iacobi Sadoleti patrui tui lue
bros miseris; quorum in altero accusatio, in altero Philosophiae desensio continetur ; magnas tibi gratias Paule habeo. Dedisti enim mihi eas disputationes cognoscendas ; ex quibus tametsi plurimum voluptatis me percepturum confidebam quid est enim illius viri cum ingenio Ac eloquentiae splendore. tum doctrina & facultate in omni optimarum artium & disciplinarum genere praestantius multo Plus tamen quam putaram , sum earum lectione delactatus. Nam, & Phaedri oratio, a qua Philosophia in magnam invidiam populi adducitur, haribuit ec copiam mirificam atque appositam ad persuadendum , & urbanitatem, atque aculeos ejusmodi, ut insitam de illa in hominum mentibus opinionem vehementer eluderet ; dc Sadoleti de sensio tam elegans, tam docta , tam gravis , tam vere de- . nique sapiens et plena divinorum consiliorum luit. ut
302쪽
ui non tam hominem quempiam ea hominibus reliquis tradentem , quam illum ipsum mundi & rerum omnium sontem & effectorem Deum sub illius persona sese nobis suamque vim & majestatem ostendentem , eque caelo nos alloquentem mihi pl3ne videar audivisse. Itaque , quod ad eam partem attinet tuarum litterarum, in qua meum de illis judicium tam diligenter exquiris, hoc tibi unum verissime respondeo , nihil me unquam legisse , post illa Augusti & Romanorum Imperatorum sane per-Paucorum tempora , prosa oratioΠe conscriptum . quod putem recte posse cum horum librorum elegantia , splendore , dignitate Comparari. Quamobrem spero fore , ut cum in manus hominum vene- . rint, maximum Sadoletus atque uberrimum suarum vigiliarum seuetum capiat, nomen atque gloriam scilicet, quam nulla temporis atque annorum Volubilitas ut deletura . Atque hic toto de opere meus quidem est sensus atque judicium . Neque tamen habeo ulla ire operis parte non modo quod reprehendam , sed de quo ne suspicer quidem an possit melius dici; tametsi bis jam eos perlegerim libros . Sed aveo etiam sepius. Id fiet : cum ad me redierint. Misi enim eo: Venetias ad Polum legendos, vel si volet cliam describendos; scripsique ad illum, me id tuo jussu facere, sed ita, ne in vul
gus exeant. Suamobrem extremo anno Μ DXXXV. n n-
dum erant editi . Nec quemquam moveat, quod opus
hoc ipsum quod nunc ex primo libro Ase ex Actoris in
303쪽
a 6 IN EPIs TOLA seo persona Phaedrus inscribitur , Hortensium alias compellatum reperiat. Cum enim ad Hortensii, qua de eodem argumento Ciceroniani operis compellatio fuit, imitationem scripserit ; modo ejus , cujus amulatione fecit, nomine compellat , modo proprio ct suo . tauod pertinet ad judicia eruditorum hominum de altero libro, eum laudat IO. Petrus Crassus Episcopus Viterbiensis in epistola ad Sadoletum multo vero copiosius Bembus, ad quem se eum recognitum descriptumque a librariis mittere Selle,antequam edatur, scripserat Sadoletus 'Bembus ergo '; Librum de recte instituendis liberis tuum a Reginaldo Polo mihi Venetiis redditum legi m gna cum voluptate . Cognovi enim te in eo perscri-hendo sane omnia praestitisse summi, & Doctoris , di Oratoris,& Philosophi hominis ossicia atque partes . Nam dc in tenuibus praeceptis , ut sunt multa aetatis primae tempora consentanea , amabilitatem ,
ct in puerilibus diligentiam; in reliquis cum doctrinam , tum dignitatem ita tuis scriptis aspersisti , easque virtutes omnibus ari' & ingenii colo-Tibus atque luminibus perpolitas reddidisti ; nihil ut illis fieri possit splendidius , probatius , consideratius. Multa tu quidem de Graecis scriptoribus sumpsisti quae percommode in tuum migraverunt sed ea omnia tanto intervallo fecisti meliora; ut jam non minus tua esse , quam illorum videan- tui . De latinis perpacua . Neque enim erat praeclarum quippiam fere quod sumeres , praeter illa. Te
304쪽
IAco EI SADOLETI . a FTerentiana, de quibus quidem aptissime meministi. Nam Petrum Paulum Vergerium , qui eadem prope qua tu de re librum conscripsit, 'posthaequi legat neminem suturum esse arbitror. Est enim nullo ordine , nulla propositione , nullis partibus,
doctrina non multa, eloquentia quam illa aetra tulit . Tuus Vero ordo , tua rerum , quibus de rebus dicendum erat, Capita , tum eorum partes , ac suo
facta loco repetitio , quam prudenter , quam docte singula p quanta monitorum & sententiarum , quanta orationis cum dignitate Θ Quam multa denique in humili' ac prope jejuno scriptionis argumento atque persona copiose, subtiliterque tractas, eaque complecteris , quae maximam secum afferunt cum ubertatem & varietatem , tum Vero
etiam atque in primis quidem gravitatem atque constantiam . Quid etiam perpetua tur illa & continens in Paulo fratris tui filio , tecumque illius colloquutio , quam apposita , quam suavis p It que gratulor lucubratiunculae isti tuae; silc enim malo dicere quam labori. Scio enim quam facile , quamque celeriter soleas conscribere . Sed tamen , quam nullus aliorum hominum in scribendo , vel labor, Vel mora consequi & aequare possit . Eoque magis etiam gratulor, quod quemadmodum ipse tuo in libro suavissime. scripsisti, non sine Deorum immortalium fortasse numine , hunc te libium ante Hortensium consecisse ; erit hoc illius aedificationis quoddam quasi atriolum, in quo se apparent
305쪽
i qui ad intimos Philosophiae thalamos atque ad Pta erunt admittendi Sed de tuo libro finem faciam scribendi. si unum prius addidero , me cum singulta ejus partes libentissitne tenuerunt; valde enim mihi probabantur; tum vero sum procinio illo tuo, librique ad Beli um missione incredibiliter dele status est enim rei toti i ta conjuncta, ita decens, ita verbis illustribus declarata:ita etiam,quod capuest,& prudens & gravis, ut omnino nihil supra &c. Avebat sane vir cum doctas tum etiam sanctuso Catholica religionis sudio sagrans , sacris Ie litteris ac disciplinis totum dare; praesertim vero divinis libris cognoscendis arque explicandis. Eritare Hieron mo Nigro ' Ego persecto Hortensio, in quo quidem nunc elaboro , si tamen , ut perficiam magnitudo rei patietur , totum me daturus sum ad sacras litteras , in quibus & animi nostri voluptas plenior multo est & ceteris utilitas paratior. Idem Bembo' ; In haec totus immineo , persectoque Hortensio quem habeo nunC in manibus, etsi negotii ejus magnitudo pene ut desperem facit est enim res prorsus maxiihi operis ) sed tamen eo , aut perseeto , aut abjecto , non facile aliud agere me, neque alibi uspiam quam in sacris litteris versare
cognosces . Haec Anno MD XXXI. Antea etiam quo
tempore Clementis VII. nomine litteris conscribendis operam vavabat, interpretationem scripsit Ave enarrationem Psalmi L. Es in Bibliotheca Barberi
a ep. F. lib. vll 11. 1 lib. 11. ep. D
306쪽
na liber in 4. hoc titulo; Iacobi Sadoleti Episcopi Carpenctoractis Interpretatio in psalmum Miserere
mei D. S. m. m. t. ad calcem vero . Romae in aedibus Francisci Salvi Anno Moxxv. cujus libri alie sunt poseriores editiones , qualis ea quam Bibliothecano traservat.Apud Seb. Gryph. Lugduni MDXXXIII. item ibidem alia Gopbii ejusdem , qua annum praefert
MDxxxv M.tagitasseErasmum hanc Ps L .interpretati nem in Germania excudere, semet narrat,sicribensSad
leto pUtridie Kal. Iul. MD xxv. ct mirifice eam laudans. Ubi enim nondum eam perlegi sse dixit , sed degusasse , subdit; Primo statim gustu mire me coepit candor ac facilitas, simplicitasque dietionis cum summa piet te conjuncta. Nihil abs te praetermissum , quod ad
eruendos explanandosque Prophetae sensus pertinet; qui Graecos etiam nonnunquam consulis, i terim dc Hebraeos. Si tales libellos nobis subinde mittat Roma, confido futurum , ut plerique mortales aliquanto melius sentiant de vestra Urbe , in qua perspiciant esse viros, qui libros arcanos non eloquenter solum , Verum etiam sancte pieque tractare norint .... Gestio libellum hic typographis excudendum Committere , quo latius per orbem sparsus plures accendat ad studium pietatis. Sed scrupulum injicit libello annexa excommunicati , quam arbitror tamen nihil aliud sentire , quam ut Salvus is hic a damno vindicetur. Eadem inscribitur Matthao Giberto Ob eas causas, quas in proemio aperit:
307쪽
aSO IN EPISTOLAssunt autem praecipuae;quod ad Psalmorum aggrediendum interpretationem Sadoletum incitaverat Gibertus , ipse mero illius jussu desiderio ct benevolentia adductus exemis plum interpretationis edere volebat, ad quod suo judicio omη- hujusmodi interpretationem tractari oportebat; deinde quod eidem Pontifici Maximo ambo operam naSarent, cujus mens praecipue ad res sacras propensa esset. Hanc Ps L. interpretationem secora es alia interpretatio Psal. YCIII. missa Riderico Fr so Archiepiscopo Salerni, quem quidem alloquens indicat, se eam aggressum esse psquam exsoluto Reip. curis ct eis occupationibus , quae se nimium diu in Romana urbe apud sumnios Pontifices dis ictum tenuerant, aliquando licuit in octo esse , o sacrarum litterarum omniumque artium optimarum stidio ac vera delectatione perfundi. Nimirum esse ab eo scriptum cum primum a. Μ DXXVII. Roma digressus Carpen tora tensem Ecclesamsuam adivit, in episola ad Iacobum Simonetam indicare videtur data
VI. Ral. Iun. MDXXIX. ,Πbi etiam narratfusulissese verus proemium, atque omne argumentum alia quadam ratione explicati'sse: Ut primum, inquit, litteras tuas legi, statui esse nefas non parere sapientissimi atque amicissimi hominis auctoritati, vetusque s stuli proemium , atque omne argumentum alia qua dam ratione explicavi. Quod ipsum , librumque totum una inscripsi, atque misi homini summa virtute aC omni dignitate Ornatistimo Fedei ico Freg sio Archiepiscopo Salerni, quocum magnus mihi usus & Omnium ossiciorum summa necessitudo in-
308쪽
IAco a I s AD LETI . . 28 Itercedit, qui nunc in Italiam proficiscens Venetiis imprimendum curaturus est . diuod esset vetus proemium illud suspicari non posssumus ; quod nunc legitur pos sermonem ad Frego sum , Ut de D scoportim oneribus ..eonimque moribus θ Uita; ubi illa de Clemente VII. Quin vidimus ipsi Pontimcem maX. eum qui nunc est voluntate & natura .
eximie propensum ad publici boni providentiam;
cum corrigere mores prolapsos , pacemque reser- 'Te , revellere tela e corpore Christianae Reipublicae summopere conaretur, quae Varia multo
rum culpa infixa erant; cumque illi plures ex ordine amplissimo , & ceteris deinceps ordinibus doctrina prudentiaque insignes assisterent, nos quoque ipsi tunc adessemus, ablatum tamen , hominum pacem aspernantium tumultu atque turba, suorum optimorum consiliorum exitus nullos reperire potuisse . uibus quidem verbis aerumnas annorum , MD XXVI. θ Μ DXXVII quasi digito conmosi are Sidetur . Scripta ergo pos eos annos atque ante a. Μ DXXIX. a. uxdiximus, hac interpretatio es. Et a. quidem MD XXX. XTCal. Aug. Alberto Pio Carporum Principi scribens hae habet; Conseci his mensibus Commentarium quem dam in psal. XCIII. sane quam laboriose ; quo enim meum tenuius es: ingenium , hoc mihi major inscribendo cura ac diligentia adhibenda est . Sed cum viderer in psalmo illo multa perspicere lumina justitiae, & providentiae summi Dei ; aetatem
309쪽
α8a I s sp Is Tot Asautem nostram intuerer, dubitatione credo & qu, si dissidentia rerum divinarum , in tanta & scelerum & haeresum ac propterea etiam calamitatum velut tempestate jactari, suscepi negotium , ut quoad possem , Deo adjuvante , aliqua de ipsius altissimis consiliis explicvaem, quae de veritas magis hominibus illucesceret . & qui jam aberrassent avia recta ad iter , si vellent, tutum converterentur . Qui meus labor quid aliis profuturus sit ignoro ; me quidem certe non parum consolatus est, valdeque confirmavit. Tibi vero ipsi , quamquam domi tuae ista jam trita sunt, vel uberiora etiam &praestantiora multo, quae tu in tuis habes dominae & sapientiae thesauris recondita , tamen unum volumen pro amicitia duxi esse mittendum. Eodem a. MD xxx.
eamdem interpretationem Erasmo se misisse significat
ac de eo ut puto etiam narrat sequenti episeola eo anno Moxxx. scripta, cum de Erasmi annotationibus in
psalmum suum loquitur. Item alibi ' eum in Germania psalmum suum de integro impressum ait, atque ab . Erasmo ceterisque mirifice probatum . Quia terum fuisse , Erasmi episοia tes tur Τ, ubi etiam Sariletum vocat insigne Praesulum hujus aevi decus; atque inter multas ejus laudes : Equidem sic existimo uni-
Cum hoc tuum commentarium si quis attente legat ediscatque , ad omnem vitam recte pieque instituendam sussicere. Ac eumdem libriam, opinor, intelligit' scribens deBembo ctSadoleto; utriusque dotes exi-
310쪽
IA ORI SADOLETI. a 83mias semper amavi ; tuas autem non solum ex amucorum praedicatione , tuisque ad nos litteris cognovi , verum etiam ex absolutissimo libello quem nunc ubique vix credibili studio complectuntur
omnes, quibus Cordi est bonam mentem cum bonis litteris conjungere . Scripta es hac ep. Μ DXXX. prior illa anno superiori, atque eodem, Hieronymo Nigro XVI.
Ral. Iunii MDxx Ix. narrat , psalmum illum misisse se Friderico Regso , qui in Italiam proficiscens librum imprimendum Venetiis ab Asulano curaturus st; atque addit quidem , quasi de eo gloriatus ; Ego hic habeo cum Musis rationem , verum divinioribus, jamque commentarium scripsi in psalmum XC m. quem cum legeris cognosces, posse res sacras etiam latine ornateque perscribi; non quod id a me persectum sit, sed ejus rei certe simulacrum quoddam est a nobis, & imitatio adumbrata . Edition/hujus quam Sidi praeter eas qua omnia Sadoleti opera eo lectuntur sa. Unxxx Iv. in 8. Iacobi Sadoleti Episcopi Carpendioractis in psalmum XC m. inte pretatio. Lugduni apud Seb. 9ryphium MD xxx IV.
Apulani aut aliam antiquiorem quam ipse indicat non vidi. Le Long memorat editionemLugdunens. MDXXX. Ex
Eramo, cui Mirum Psalmum misisse Sodoletus videtur, elici potes, antiquissmam esse editionem A. MD XXIX. Ps hune Psalmi hujus interpretationem,dedisse operum explanandae Pauli epistola ad Romanos , liquet ex episola Bembi 'scripta V. Idus Aug. ΜDXXXII. in qua