장음표시 사용
131쪽
Berotini, impensis Ambr. Haude & J. C. Speneri. A. i Asin 8. Alph. I. plag. 6. lC. Autor, cui A. I 739. post obitum Cel. la Croae Professio Pliilosophiis in Gymnasio Regio Gallico demandata fuit, omnes ingenii nervos in id intendit, ut studiola Juventutis animum solida doctrina imbuereti Ueritatis igitur cupidus, nec ignarus, quantum obscuritatis regnaret in Systematibus, quorum lectioni adhuc operam dederat: fama Philosophiae I sanae, ad ejus studium permovebatur. Vix a primo limine, ut ipse de se profitetur, salutaverat Logicam methodo scientifica pertractatam, cum nova lux et assulgeret, tenebrae intellectus paulatim dispellerentur, ideae distinclis confusis succederent, scientiarumque campus, plurimis obstaculis liberatus, oeulis ipsius aperiretur. Quo magis progrediebatur in studio istius Philosophiae, hoc majorem fructum majoremque voluptatem se percepisse, ac quotidie adhuc percipere, confitetur, nulla causa extrinseca impubius, solius veritatis sensui obtemperans. Et quamvis in opere Gallico, quo notitiam Philosophiae IV anae tradere tentabat pariem integram movendis dubiis impenderit; imgenue tamen latetur, haec spectra jam evanuisse, midamque S amabilem veritatem omnia ea in perpetuum fugasse. Accinratiori quoque examine instituto, se convicium fuisse, ait, nullum adhuc Systeiria, praessantiori ordine, omnes partes Philosophiae, modo vere encyclopaedico pertractasse, firmiorique nexu seriem integram omnium propositionum Philosophiae essentialium, e theoriis evidentibus deduxisse, & inter se concatenasse, neminem denique, qui Dei existentiam ct Meribita, mundi creationem, providentiam, hominisque veram liberi,
wm admittit, I si principia rejicere posse. Ea de causa opexae pretium duxit, in usum Auditorum suorum haec Elementa concinnare, in quibus Protegomena totius Philosophiar, L .gica, Metaphysica, quae Ontologiam, Cosmologiam, Psycho. Iogiam empiricam &rationalem, atque Theologiam naturalem complectitur, Philosophia item practica univerialis, is: Phy-fica, continentur. Excerpsit noster deisitiones ac propositio
132쪽
nes palmarias ex operibus Wolfii latinis, retentia iisdem, quantum fieri potuit, verbis. Quoniam autem Moso, qui absoluta philosophia practica universali, siquot jam annis in Iuris Naturae Systemate condendo versabatur, nondum licuerat eadem methodo Physicam tradere, qua Logicam, Metaphysicalia, & Philosophiam prachicam universalem pertractaverat; etsi tres Tomos experimentorum, ac totidem Physicae dogmaticae, dudum edideratidiomate Germanico, de quibus, eum prodirent, dictum est in his Actis: ea de causa Noster, in Phy sicis, Wolfium non presso pede secutus, sed hanc Elementorum suorum partem ex propriis disquisitionibus, & optimis, quas novit, Naturae indagatorum libris, consecit; in quibus quae traduntur, quantum com sentiant cum doctrina Mosam, sicile cognoscet, qui ab au Hore tra lita cum seriptis physicis misi conserre voluerit, vel potuerit. Uocat autem haec Elementa Philosophiae, Medullam Wol nam, quia legi poterunt cum ab his, qui ad studium Philosophiae Mosimae se accingunt, tum ab iis, qui, absoluta operum Latinorum lessione, totius systematis brevem anaee-phineosin desiderant.
COMMENTATIO HISTORICA DE OR TUer Progressu civitatis Nor imbergensis, libcrae semper nec unquam municipalis, eongesta oe com pia a IO. PAULLO ROEDER O, Diae. La .
Noximbergae l7 6. apud Johannem Georgium L linerum.
Rev. Auctori, quem Respublica Amplissimamribet gensis
cons ituit Laesae diaconum mi ecclesiasticae, horas succisivas, quas haberet a munere sacro liberas, historiae patriae illusirandae, a qua olim in Gymnasio Aegi diano Noribergae haud erat alterius, consecrare placuit. Libertatem ipse Noribergae repetit ex saeculo XI, laudatque eo sint, diplomata Imperatorum, Henrici IV & ripatris filiique, in Singularibus Norimbergentilaus lectoribus sup- peditata. I. P. de Ludewin J. H. de Falckenslem, aliique, in
133쪽
ea sunt opinione, Noriberiam urbem, olim in numero municipiorum Sueviae Franconiaeque suisse. Burggra- pag. 2. vii Noribergenses, casmn in urbe tenentes non videntur fuisse alius conditionis ac urbs ipsa. Oppidani certe, Mideri, cum ac Conradum. Suevorum Duces, Lothario imperium c pessente sub exordia iaculi Xl I. in eastrum duxerunt, Duces vero: oppidum ipsum commeatu inmmerunt, ac munierunt, teste otione Fris ingensi L. I. de Gesis Frid. I. Imperatoris '3. c. I T. Idem testatur, Duces illos Noricum instrum tanquam, jure. hereditario possedisse. Vocat tamen idem Noribergam oppidum Principis. Sunt, qui, hunc suisse Midericum Sueviae Ducem, contendanti Noster e contrario, ex eodem c. 37. it comprobatum, designari Principem Romariorum, non Frbderieum Ahenobarbum, sed Conradum In Imperatorem, Romae haud coronatum. Anno certe II 46. ea evenerunt.
8. Conradum ac Fridericum, Sueviae Duces, se, Lothario re gnum capessente, pro Regibus Germaniae gessisse, Noster ex Annalista Saxone ad an. 1 I 27. evinciti Congruunt Annalibus, Auctor gestorum Ludovici Grossi Regis, Chronicon Engethusianum, Anonymi Enarratio de electione Lotharii. II. aliique scriptores. Respondet Noster deinceps ad testimonium Aeneae Sylvii, quod in Hisoria Frideriti III, ab eo scripta, legitur, monetque, ab Aenea Noribergenses nec Fran-38. eis nec Bavaris aecenseri, sed seorsim ac separatim ex ,- dieio Noribergensium collocatos. Lib. de Statu Europaee. 3I. At intra moenia Noribergae est locus, qui vocatur SchwMetthem, mons Suevorum 8 Respondet Auctor, locum ibium, an antiqua murorum Noribergensium fossa situm, propte ea sic adpellatum fuisse, quod a. i 88. ibi, textoribus e Suevia a I. evocatis, domicilia fuerint destinata. Noribergam S Gr dirigam dicitur Henricus Superbus, Bavariae Dux , a socero suo, Lothario Imperat , beneficiaria lege suscepisse. Fama haec nititur corrupto Monachi mingartensis loco. Gred gam olim pertinuisse ad castrum imperiale, seu Burreravit sodem , docet lectorem Noster. Leguntur apud Monachum haec: se Dux Henricus, ad Imperasorem Gilarium reversus,
134쪽
Legenda & restituenda haec videntur ita, congruenter Conrado Urspergens: Henrisus venit ad Imperatorem apud civitatem Nurenberg,-ibi mearum Saxoniae, Gradingen, omnia
hostia - - . Henricus tamen, mortuo Lothario. Noribe
gam occupavit, ibidemque insignia regni custodiit, teste Anonymo Saxone. Conradus castrum re peravit, &, hoc ju- pag. 23. dice, imperio restituit; Conradus vero III, non qua Suevorum Dux, sed qua Imperator, Noribergam vindicavit & po sedit, nec eam in filium Fridericum de Rotenburg, sed in Friderieum Ahenobarbum, nepotem ex fratre, Imperatorem videlicet, ininstulit. Hic Fridericus cnsrum Noricum vomuit suum, quod ipsum Annalista Saxo p. 6s6. inter eqstellare loca regii juris retuliti Auctor Chronici Austriaci Periani, ad an. II 8 p. vocavit minum imperiale. Eberltardus in Annalibus ad an. ra 98. eas m regale dixi: Fridericus in confirmavit eari ae suae civitati Nuremberg a. ra I9. Dra
liqua, ab inclisis Romanorum Imperatoribus emc a, eamque advocatiae ipsius Imperatoris subjectam voluiti Henrbeus VII. Imperator, cainum Noricum a. i 3 3. vocavit Dum, diplomate Pisis dato. Ludovicus Bavarus, item Carolus N. 29.
privilegium Friderici confirmarunt. Hisce praemissis, ad diluendas I. Petri de Lude g, ac sit. 32.
Falekensteinii objessiones removendas, se accingit Rem Autor. Adelbertus, unus e Franeoniis Comitibus, omnino V, 34. detur Noriberiae praefuisse. Noster vero negat, eam praesecturam fuisse gentilitiam & hereditariam. Ludovicus 1RInsans, Alberto hoc capitis supplicium passo, atque praesecturam Alberti Babe ergensem recepit. Ab lide Ludovico, vel Conrado, eius succestare, solent vulgo seriptores libertatem Noribergae regalem arcessere. Pars certe illa silvae Herciniae, in qua Noribero olim sita S exstrum, fuit potestatis imperialis, ac Regum Germanorum propria, Friderim II. teste in diplomate, an. 12 23. dato. Territorium Noribergae 36.
135쪽
Chronico Seno UIR I I. Meisteriing initia urbis ad Tiberium Neronem retulit. Attilae suror civitatem reddidit numerosam. pag. 6o. Bonifatius saeculo VIII. ad Noribergam sacellum, S. Petro die tum, curavit exstrui. Carolus Magnus hic locorum saepius in silvis venando se occupavit & oblectavit. Otto Magnus ibi conventum celebravit: Henricus II. ibi sepe divertiti De reliqums . rum Imperatorum frequentiore in ea urbe commoratione non est quod dubitemus. Testimonia huius rei in Appendice sa- Ora lance exhibentur, una cum diplomatibus, sura Noribergensium exprimentibus. Haee est libri summa. Nostrum, non est, de litibus, si quae sunt, sacere ullum judicium, vel
HISTORIA LIBELLI TOROEMSIS, PRO
ximae se tomes in Formulam Concordiae excrescemis,
. ris sacri, ae Pasoris ammarum ad Syacobi ibidem. P. P '
Spediat hare Pars ad articulum secundum, δε Mero arbitris inscriptum. Variantes lectiones hie iteriim diligentissis. me sunt adnotatae. De definitione Phil. Melanchthonis, . qua merum arbitrium dicebatur esse facultas se adplicandi ad gratiam , in formula concordiae rejecta, ita disterilit S. rev.' Auctor, ut controversiam omnem, super hac causa agitatam, copiose exhiberet. Lumerus cam reiecerat definitionem. Melanchthon autem, illo defuncto, eam revocavit a. Is 8. indocis theologicis. Inde iactiim cst, ut hic Sunergismi insimularc ur. Anno Isss. Lipsienses Theologi de libero arbitrio I a. multa disputae unt. His Flacius sese opponebat, post Nic. Λ dotalin & Λ1. Stoicientum. Controversiae origines
136쪽
incidunt in annum I s so, quo Psessingerus Lipsiae de libero arbitrio disputare coepit. In Interim Caesareo art. 6. jam liberis arbitrio suerat aliquid datum. Tripolitani id oppugnarunt. Tilem anus Heshusius postea definitionem Melanchthonis repudiarit. Jacobus Rungius a. I s s s. Melanchthonem ideo compellavit. Wigandus, Flaesus, aliique, in conventu Co wicensi a. Iss7. definitionem eam corruptelis dotirinae adnumerarunti Gallus, eapropter, cum Mesanchthone egit amice. Ioachimus Moerlinus idem a. I p. tentavit, in colloquio Wormatiensi. Jacobus Rungius illic scrupulum suum D. Philippo ipse aperuit, nec non Brentius. Respondit Philippus, sibi sermonem esie de libero arbitrio hominis renati. Distinctionem inde formarunt Theologi Mansseldcnses, inter li- herum arbitrium non regeniti, ac renati. Flacius, in colloquio Vinariensi a. I s6O. acriter in definitionem Melanchthonis invectus est, immo I s 68, eonfra Lnstum scripsit. Habebat igitur Melanchthon amicos suos in hac causa, ct adversarios, ut res sunt humanae. Strigelius tamen illam definitionem, in colloquio
Vinariensi, noluit adprobare. Chemnitius eam aeque, ac amnores concordiae conventus Tangermundensis a. Is 78, improbavit. Noluerunt auctores Formulae Concordiae Mesanchthonem nominatim carpere, vel' damnare. Reiecerunt tamen rem ipsam. Patescit ex hoc specimine, quantum utilitatis, ad historiam ecclesiallicam redundantis, ex hae Idbstoria libelli Torgenss undique eluceat, & spectari pol Iit.
IO. FRID. H CHRISTIL PRO PATRIMO
nio poetarum, in quo paganitas quaedam fabularum silue
que anIIqua redolensis iaccusatur, oratioves tres s accedin nonnuliae in Biteras ae doctrinae in Darietatem excursus. Upsiae ex ossicina tangenhemiana cla Ia CCXXXXV.
A νευ προοιμία κω παΘ- cel. auctor rem statim ipsam adgreditur, probe omnino cognoscens, quod nobila ac generosum vinum non egeat hedera. Primae
137쪽
orationi octasionem dedit in Thesei vita Plutarchus, ibi commemorans, ultime antiquitatis historias vastas ac tales omnino
esse, ut in eis sola poetarum ingenia sciant habitare. Inde nomen patrimonii poetarum originem cepit, quod vir aeutissimus libello imposuit, ac magno ingenio defenditi Nimirum, haee poeticae ratio est, ut mirifice instruatur doctis ac bonae mentis plenissimis imaginum inventis, omnique iussoria sabulari; e quibus quantumvis adspectu primo inanibus rebus,
ideoque a cetera mortalium turba relictis, pulcherrima S maxima, quae animus cogitare potest, doctrinae ac veri opera
fingendo extollat. Da demum & prodesse possunt, di delectare, Poetae, ita in animos se mortalium insinuant, eosque, velut
astutia salutari, fallunti Nomen esset mutandum, si fictio deserenda. Non quippe sufficit pedibus versum comprehendere. Corpus estet sine spiritu ac mente, poema, ni subibmius quidquam & quasi divinum animaret. Hic est ille ει -
λυσιπιτμος, quo recentia condunt, &, naturam imitati, novum
pingunt viridarium, ubi dubius animus inter amoenitates plurimas haerens, statui velut primo restituitur. Quae eum ita sint, male agunt, qui & fabulis cunctis, & verbis, saeris forte profanis quondam inservientibus, poetas interdicunti. Sive enim in sono ita peccatur, sive in re, amens esset, qui prius adseveraret, stupidus qui posterius. Nec poeta mente fovit sacra jam diu sepulia: neque ideo quisquam complectetur. At vetuit DEUS, profanorum numinum nomina frequentare. Vetuiti cum periculum esset: usum vetuit cultui junctum. 27. Secus si foret, cur ipsi divini homines adhibuerunt 3 Sed distinctius rem oratione altera contemplantem A. sectemur. Quadrifariam hic partitur, quam nonnulli accusant, paganit 29. tem. Aut inest eadem in verbis singulis, aut in quibusdam formulis sermonum, aut in dictione, atque illius figura & or-3o. namentis, aut denique in argumento. Conceditur hie, ante omnia sugiendam esse quamcumque ac sine mente antiquitatis aemulationem; sed diligenter sunt a lupinis aera separrenda, ne pariter abjiciantur. Dissicillimum est auream consequi mediocritatem: facile vero tu alterutram partem animus titu-bat.
138쪽
SUPPLEMENTA. Tom. VIII Sen. III. Ias .
bat. Quod si quid semel accusare coeperis, vix detinebere, quin progrediaris nimium S grasseris. Id & vitium est hujusmodi vituperatorum, in ipse innocentiae regno quibus
monstra criminum adparent; dum nimis arctos terminos vi- . vi atque virtutis confundunti Ne juremus per numina ficta. eadem ne invocemus: sillorum nominibus rem veram sistere, sensum moralem insgere mentibus, brevius ac se
vius plurimum dicere: hoc nemo impium credet, nisi simul S. Lucie diem dixerit, quod Jovis, Mercurii, Iovis puerorum,sve Castoris ae Pollucis, nomina usurpavit. Tertia demum pag. s. oratione stabilitur, quod multiplex sit sabularum usus, curque haec, prima specie puerilia, non modo ad aetatis primae men- .s 'tem formandam, vcrum etiam ad commentandum scribendumve super omni humana sapientia. inventu S usu aptiora sint, quam historiarum gravissima sere testimonia. Uide- mus id in pueris nostris, qui sabellis Aesopiis magis tralium tur, quam historiis, vel πραγμα κωτατως consignatis. Nescio quid hic reperitur coathum magis, ac severum; quod ibi vel penitus abest, vel mitigatur. ' Quanto suavius ae potentius movebunt fictiones poetarum, antiquis jam imaginibus, vel ideo velut magis venerabilibus
nixae. Refutatur hic, cum aliis, praesertim Erasmiis; aesingularia de eodem nonnulla- memorantur. Sed nos ad proximos excursus, tamquam totidem amoenissima diverticula, progredimur. Primus inscribitur: auctoritates dictorum 72. excitane, atque oracula sacra Exod. XXIII, I 3. Deuter. XII, DOs Is, i 6. II. Zach. XIII, 2. exponit, illustrat, purgati Al- 76. ter de illis agit, quae pro sabulis poetarum vulgo jaltantur. Sunt eadem vel dicta sacra, vel exempla, non omnino vetitum esse sanum sabularum usum indicantia. Sequitur narratio 77. de iis, quae intra hunc antiquum stili colorem, ex instituto scripta sunt: quae, S latino, S patrio, do ctrusco sermone con-smata, non sine judicio eritico sistunturi Succedit diversa 82. idisputatio de his, qui defendunt a piis poetis salso inflictum paganitatis crimen; cujus sub finem elegans, memento mori, in aede sacra Bonsideliensi rhythmis gernaanicis inscriptum, exitu
139쪽
pag. 89. betur, & a Nostro pariter versu latino redditur. uinta por-xo agit de Gu. Budasi, in augendam e priscis vocabuliis rem acrorum, stadio. Ubi quidem ejusmodi occurrunt Budaeanae loquutiones, in quibus adhibendis merito cauti esse Christiani debent. praesertim cum S alias puritas stili cum re christianaeonciliari queat: neque evehantur divina mysteria, quin potius deprimantur, profanis ubi sabulis comparaveris. Neque tamen iidem di littemur, plurimas inter easdem ita esse instructu, ut laude sua non careant, rerumque intelligentiam non s3. adjuvent parum. Sexto excursu manifestatur iniquitas judicii, super paganitate, exemplo Tassi prodita, in opere cujus, christiana pietas, dum Godolaedum celebrat, argumentum est Penultimo de Prudentii carmine disseritur. Rathenis. UIIL97. EaL Ian. v. 6O. 6 . 73. 92. Ita. Tandemque pos remo de
Erasino, picturae aut glaphices perito, neque experte reliquae videndis artibus elegantiae, sed numorum veterum interprete minime idoneo. Non licet ex istis omnibus viretis plura decerpere. Sarra sint cruditis, pleno agmine ac certatim visitaturis. Neque enim tam invidi erunt poetae, ut hoc sibi pe- euliare ambulacrum velint. Habeant praerogativam, in P trimonio suo; sic autem, ut, veluti domini liberalcs, adspectum atque usum concedant civibus suis, atque amicis.
Hid bber anonymi scriptoris, ea doctrinae ae judicii ele
gantia compositus est, ut Celeb. Rossini aut discipulum, aut aemulum, sacile agnoscas. Longius autem hic piogreditur, atque universarum artium elegantiorum Eneyclopaediam promittit: ad quam tradendam excitatum se fatetur harum literarum summa ad Omum ritam utilitate, qua Diuisigod by Cooste
140쪽
vel ipsam Historiam, & cum Chronolo ea ac Geographica Naturalem scientiam, longe superent, quarum jam pridem
idoneae Institutiones legantur. Quam de praestantia artium sententiam suam inde confirmat, quod ad formandum illum pulchri sensum, quem gustum fere vocant hodie, unice comparatae sint: qui, quanta res sit, & quantopere eo ipsa virtus adjuvetur, diserta praefatione paene tota disserit. Reliqua enim parte exponit de scopo ipsius operis, nec non de ratione, quam in universa uastatione sit secutus. Fatetur autem, senon doctis hominibus, sed pueris & adolescentibus, immo alteri quoque sexui scribere; neque id eo fini, ut eruditos reddat, sed elegantes, ct aptos: ad serendum de ingeniosis operibus judicium. Igitur hae institutiones eomplectentur qu,
dem elegantiorem literaturam, quatenus a Graecis, Latinis, dc
Gallicis ingeniis culta est: sed tamen primas tenebunt Gallica. Reliqua si qui penitus eognoscere velint, iis eruditos academia rum, presertim Parisiensis, doctores sicile satis lacturos. Caeterum his duobus Tomis, sola Poetice, neque haec tota, eonibnetur. Primus enim de poesi Apologorum & Pastoritia: alter de Lyrica, Satyrica, ct Epigrammatica exponiti Quibus, ad finem secundi Voluminis, accesserunt Epistolae Sex, de Phrasi Gallica eum Latina comparata, ad Cel. Olivetium. Reliqua poematium genera, Dramatica & ica, sequentes Tomi habebunt: quibus absolutis, Epistolarum, & orationum, nec non Historiae scribendae leges, suecedenti Ratio traitandi
haec Auctori Doctiss. placuit, ut in quovis Exercitio, singulis Capitibus, i) Principia & regulas, de Natura S indole cujusque generis, breves & s.ssicientes tradat; et) iustoriam ejusdem
texat, ct precipuos Auctores recenseat, qui apud Graecos, Romanos , & Gallos in eo elaboraverunt; 3) Exempla selem omnis generis ex iisdem Auctoribus subjiciat, quibus variae observationes accedunt, quae ad augendum & dirigendum judicium pulchri in adoleseentulis mirifice sunt accommoda ;4 denique finitur tabula interrogationum, repetitioni inservientium.