Hugonis Grotii Florum sparsio ad ius Iustinianeum

111쪽

,os HVGONIS GROTII FL. SP. Si frangis virgas Fociorum in sanguine, si te Deis lani hebetes lasso lictore si ages,

Incipit ipsorum contra te flare parentum Nobilitas.

Adde quae ex Plinij epistola modo attulimus. DE OFFICIO PROCURATORIS CAESARI s

Hunc curatorem Caesaris dixit Callistratus infra i. 3:Κα παυς, dixit Harmenopulus, addiditq; suo saeculo dictum In AEgypto Vocabatur λυς, teste Strabone. Descriptionem huius muneris habes apud Statium lacrymis Ethrusci. Adrianus procuratores latius Vagantes coercuit, teste Spartiano. His successere posterioribus saeculis Comites 1acrarum largitionum, patrimonij, rei priuatae, & alij.

DE OFFICIO IURIDICI.

Alexandriae scilicet : quem Strabo verbum verbo

reddens, nominat Διη οἷοτ .

DE OFFICIO ADsESSORUM.

Scholiastes ad illud Iuvenalis:

me nemo mini tro Fur erit:

Non possum assessor esse furis iudicis. Hos Philostratus in

Apollonii vita, V. i 3. Vocat πι--γίμους. νοὶ ou vocat Gregorius Thaumatur-gus in laudibus Origenis. Consiliarios Ammianus li

bro xxv. XXVIII. ter. Disiliaco by Cooste

112쪽

L. Si eadem.

I De iiileueitur in siua prouincia assedisset Quod vetitum . Romanis legibus, qua de re & Nigri ruit constitutio:

eas imitatus est Fredericus Imperator libro 1. legum Neapolitanarum , titulo ΣLVIII. Antoninus etiam prouinciarum praesides vetuit esse ex quaque Ortos prouincia. narrat Dion. L. Diem.

Diem functo Legato Caesaris J Id est, praeside misso in

prouincias Caesarianas. Proconsules enim & propraetores in prouincias populi mittebantur. distributio haec ab Augusto, ut nos docent Strabo libro tertio, &fine ultimi. Suetonius XLVII. XLvIII. Dion libro LIII. L. In eo lium. In consilium euratoris reipublica J De curatoribus reipublicae, vide L. curatores, & L. vlt. D. de administratione rerum ad ciuitates pertinentium. .

statuerit, ipse eo iure utatur. Cicero ad Q. fratrem : Bi in magistratibus iniuriose decreuerant , eodem ipsis priuatis erat iure parendum.

DE IN IUS VOCANDO.

In ius vocari non oportet nes e consiulem, suepraefectum,

ηeque praetorem J AEdiles Curules & stores a praetore in ius rectὶ vocantur, quia neque Vocationem,neque ' . O iij

113쪽

prehensionem habent. ita ex Varrone Gellius xiii 1i His qui ad iudicia transmitti iubebantur , dati legibus Imperatorum dies xxx subcust ode, ad res domi ordia nandas,& sumptus parandos. Discimus id ex Augustini epistola ccxxviii. Zc duabus sequentibus.

SI QUIs IN IURE VOCATUS NON IERIT,

siue quis eum vocaverit, quem ex iure non debuerit. . Olim vadimonium dua iam, quo promittit se is, qui ad iudicium vocatur, certo die affuturum . ita Scholia-lles Horatij. Seneca de beneficiis, i V. 3 9.

mittimus: tamen desieritur. non in omncs datur actio: deserentem et is maior excusat.

IN IUS VOCATI UT EANT, AUT

satis vel cautum dent. Scholiastes ad Horatium: Olim qui attestabatur tangens auriculam eius, quem testem cupiebat, his verbis loque . batur, Licet antestaris Si iste restondisset, licet,per iniectionem manus ipsi vadatur; quod si non paruisst , aduerserium suum in iudicium rapiebat. quod si antestatus non esset, oemanum madatus inieci spei, iniuriae reus constitui poterat. Deinde locum adfert ex Persa Plauti, qui sic habet. S A. Age,ambula in ius leno. P o. Quid me in ius moras 'SA. Istuc apud praetorem dicam. Sed ego in ius voco.

PO. Nonne an testaris ' SA. Tua ne ego causa carnufex ' . Cuiquam mortali libero aures alter am.

114쪽

AD IVs IVSTINI AN EUM.

DE EO PER QUEM FACTUM ERIT

quominus quis in iudicio sistat. Sist e re astando. abatur in iudicio,vt Horatius,5

eius Scholiastes nos docent. Sicut autem in ius vocatis, ita&militibus excusationes quaedam legitimae erant quo minus adessent, ob funus familiare, ob ferias denicales, ob morbum sonticum, & alia, quae memorat Gellius XVI. .

DE FERIIS ET D IL A T IO NI B V s.

Sunt autem feriae stativae, aut conceptiuae, aut imperativae, aut nundinae, aut familiarum propriae: eodem libro ic. Conceptiuae quibus verbis concipi sol cirent habes apud Gellium x. 1 . SI Macrobium Saturn. 4. Edici eas solere dicit Varro libro 8. indici Ouidius Fastorum ii. Inter stativas sunt aestiuae apud Gellium,vindemiae apud Arnobium, quarum & hic L. I. mentio. Inter familiarum proprias sunt denicales apud Gellium xvi. 4. Feriarum in Ianuario meminit Macrobius, Sat.1.L. Idem feriarum Diuae Angeroniae, & Saturnalium meminit I. Sat. io. Ferias fori pacem vocat Papinius, sicut contra Varro inducias vocat castrorum ferias,

L. More.

More Romano dies a media nocte incipit J Tractat id ex Varrone Gellius Ili. 2. & MacrobiuS I. Sat. 3.

DE EDENDO.

L. Praetor. sator ait argentaria mense exercitores , rutionem ad Diuitiaco by Cooste

115쪽

se pertinent, edant J Hic est grandis ille codex argentariorum, cuius meminere Iuuenalis Sat. vir. & ad eum

Scholiastes. De mensariis & au*onibus leges edidie M. Antoninus philosophus DE PACTIS.

Eι est passio duoram pluriumve in idem placitum consin fus J Eodem ferme modo nina, definitur ab A benesdra. Placitum hic intellige, non quomodo Philosophorum placita dicimus, sed id quod agendum est. Aristoteles

L, siu/οοία. Ad amicitiam sterilat oeconcordia, quare non idem est quod covinatio : ea enim etiam inter se mutuo non cognoscentes euenire po7est: neque mero eos qui de quavis re constentiant, concordes dicimus, puta de rebus coelestibus. Neque enim talis confessim ad amicitiam pertinet: sed concordes sunt dici ciuitates ubi consentiunt de rebus milliabus, eademque probant oe faciunt, qua communiter placuere. Ergo concordes siunt bomines circa res agendas.

Nam er stipulatio, quae merbis sit, nisi habeat cossensium nussa es J Videtur scriptum fuisse, conuentum. nam de

conuentionis verbo agitur.

Sed etiam tacito consenseu conuenire inteststur J Silentio ut dixit

116쪽

ut dixit Iauolenus, L. ex lege, D. locati. Vide quae nos diximus libro it r. de iure Belli ac Pacis, xxiv. L. Si umG. Si invi ex argentariis sociis cum debitore pactus sit, an etiam alteri noceat exceptior Neratius, Atilicinus, Proculus, 'nee si in rem pactus sit nocere 4 Recte: itaque qui pro sociis transigit, fatis dare solet, neminem eorum postea petiturum. alioqui male cautum est: ei quicum pactio Iacta est. quod luculenter disserit Cicero pro Roscio Comoed . . L. Ius publicum Ius publicum priuatorum pactis mutari nequit J Est enim aliquid siιξ , expositione iniustum Aristoteles v

Demosthenes in exceptione contra Pantaenetum, cum legem recitari iussisset, quae erat de transactionibus: ait: AUυετε, ω αἴθει AOL μοι , ά νοι-υ αἴ- ῶν et ς, iam e μίδ

117쪽

quam aperte lex dicat φιibus quis de rebus alium absoluerit, cumque eo transigerit, de eo ultra actionem non dari. Hae vero miras/e in hoc negotio nobis cum ipse interuenisse ex

testibus didicistis. Cum mero nulla de re , quae lege interdictast, in ius eteniendum est, tum de hac minime. Nam cilia est populud, ea dici possunt non ex tare, ne ue ex odio facta. de quibus iudices sententiam dixere, dici potest eos id fecisse. deceptos. Pariter de caeteris rebus , de φιibus leges tale quid constituunt, aliquid in bieciem adferri potest. At quae quis siua το-luntate transigit, de iis nihil potest dicere , neque si reum faccre, quasi iniusti aliquid patrauerit: tum ier) qui de caeteris robus veritis litigant, ij non flant iuri quod ab aliis constitutum est. atqui de transactis iudices muli fortiri, ei iuri non stat quod constitust i , quare his maxime succensendum est. Paria dicit idem orator in exceptione pro Phormione:

Audite quaeso, Athenienses, dicentem legem, quae 'i de quiabus iudicium reddi non oporteat; inter ea mero esse ea qμα remissa, quaeque transacta siunt. Merito sane et nam si, de quibus rebus iudicatum est . de iis non datur noua actio , muho

118쪽

istius non dari actionem de Tebus transa M. nam qui in tu dicio Auccubuit, potest dicere vos esse deceptos. - φιi semei damnauit, qui remisit, qui transigit, quo crimine Femet ae-eusians, rem denuo ad iudicem perducet ' nullo certe. Symma chus libro vii. epist. io 8. Post consensum partium, ponetisculum pactionis , adegataque in iudicio monimenta placitorum , filius meus Caecilianus denuo ad incerta litis attrahitur. Et mox: Iustitiam tuam debet incitare, aduersum fidem placiti rupti concordia. Et epistola sequente: Comperta est improbitas eoruni qui reducunt in quaestionem pactionibus te minata , i per impatientiam quietis , 'em jugi, secunda

lite commutant.

L. Clim Aquiliana. Liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium fregit J Erudite, ut alia multa , Desiderius Heraldus corrigit: Liberatior em enim captiosam interpretatio prude rium fugit. Dum feminas prohibet pro aliis postulare J Plutarchus

femina quaedam suam in causam in publico edisset, misisse percunctatum deos, quid hoc portenderet. DE POSTULANDO. De seruis nihil opus filii agere Praetorem, quia id

notissimum erat :Seruum hominem causam orare leges non sinunt. TeMntius Phormione.

119쪽

Intra id tempus, quo ebygere Oirum moris est, intra menses decem: ut Plutarchus docet in Antonio, cui a Senatu gratiam factam huius legis narrat, ut Octauiam recentem viduam duceret.

DE PROCURATORIBVS AC

defensoribus. Asconius Pedianus in diuinationem: defendit a serum in iudicio , aut patronus dicitur, si orator est; aut aduocatus, si aut ius suggerit , aut prasientiam suam commodat amico ; aut procurator, si negotium sustipit; aut cognitor, si prasentis causam nouit, oe sic tuetur ut siuam. ergo cognitorem dixit modo familiarissimum defensorem. Et ad tertiam Verrinam: Hoc genus defenseris in iure cognitor dicitur, maxime clim de alicuius flatu agitur. L. Si defunctus. Si defunctus sit dominus ante litem eontestatam iudicatum sebi stipulatione pro suo procuratore data ,procurator competi ilenduι est ad iudicium accipiendum rita tamen hoc domιnus siente procuratore non contradicente fecit J Multo magis d locum habebit post litem contestatam. Symm Chus X. 32. Successit aliud, τι obitu Martiana C. F. man 'datum diceretur extinctum. Sed contra venerabilis Iuliani sanctio stare procuratorem iustit officio, dominas viventibus in- . choato. Ea Iuliani constitutio est prima in titulo Codicis Theodosiani de cognitoribus & procuratoribus ,&Vi- gestitia tertia in Codice Iustinianeo de procuratoribus,

120쪽

si habensi Nun dubitatio est, post causam in iudicio publicatam , utpote dominum litis procuratore lectum , etiam post exesssum eius qui defensionem mandauerat , posse inchoatam litem iurgiumque 'ire, quippe cum m procuratore νυ se eum instituere, mad heredes μοs inchoata ira mittire veteres

suris voluerint conditores.

QVOD CVIVSCUNQUE UNIVERSITATIS

nomine vel contra eam agatur. '

Et actorem siue ondicum J In Notis A. P. Actor prouineiae. Ecdicus Amisenorum ciuitatis apud Plinium x. epist. iti. Ecdici Milasij apud Cieeronem xiii. epistola

DE. NEGOTII GESTIS. Plautus Mostellaria r QOd me absente hic tecum filius

negotium gessit. Iure Hebraeorum,qui alienum negotium gerit, ut seruet quod ob id ipsi abest, pacisci aut protextari debet: alioqui solam operae mercedem laturus. Baba Kamma X. 3. 4.

DE IN INTEGRUM RESTITUTIONIBVs

Symmachus ix. H. Circumsicriptus enim quantam res δε- cuit, improuida cautione, non debet noxam rustica facilitatis incidere.

L. Metum.

Metum autem non vani hominis, sed qui merito , oe in bominem constantis um cadat J ά τ-ς.αν