De ecclesiasticis magistratibus eorumque antiquitate, dignitate, auctoritate, officijs, ceterisque ad eos pertinentibus. Ex Harmonia theologica. D. Victorini Mansi Auersani monachi Cauensis e Congregatione Casinensi, & episcopi Arianensis. Libri sept

81쪽

rem trahit sua quemque voluptas, & odorem turpis lucrictantes, quaestum existimant pietatem, quorum damnatio iuxta est, damnatio autem sine exitiali noxa no infertur. H norem igitur, sicut opes sibi potissimum in Ecclesiastico magistratu proponere,in ijsq; finem constituere, manifestum rη Ἀφρ' proculdubio peccatum est; sed si, ut idem ex sanctissimi P DO Hςη triarchae Benedicti doctrina asserit, Dei honorem, & prox, morulalute tantu,aut praecipue quis eXpectat,aut utrumque, i ιν studens magis prodele, quam praeesse, hoc agens implebit y non solum officium Pontificis, sed etymologiam nominis , p intem utique sapiens inter Deum, c pri)ximum,&c. Cura- dum tamen est,ne leuiter, S imprudenter magistratus expe-itatur,tametsi quis prodesse potius,quam praeesse in ponit. si quidem arrogantiae,ac temeritatis vitium esse videatur, retunarduae prouinciae,quemquam se parem arbitrari: ut etsi mortifera noxa absit, culpa profecto non absit,quod succumbendi periculo se exponit. Atque ad hac rationem pertinere ce sendu est,quod D. Bem.docet: Considero gradum,& casum vereor:cosidero fastigium dignitatis,& intueor faciem abys. si iacentis deorsum: attendo celsitudinem honoris ,& ε vicibno formido pericula: Ac postremo D.Gregorius docet: Quis. quis non ad elationis culpam, sed ad utilitatem idipsum d siderat, prius vires suas cum eo quidem subiturus onere me . tiatur, & ut impar abstineat,& ad id cum metricui se sufficere existimat,accedat. 3. l . l,

si liceat recusare.

STO, nemini licere magistratum in Ecclesia 4 aut propria auctoritate vendicare,aut arroganti ambitione expetere; numquid fas est,impositi π,aut delatum ab aIiis munus recusare Non desunt qui affrαant. Nam amor aduersus Dea praesta

82쪽

praeserenda sunt: cum igitur contemplatio in Dei versetur amor actio aut, ac praesertim Ecclesiastici magistratus in proximi salute curanda cernatur;perspicuum est licere seipsum in diuinorum contempl*tionem abdere, commissumq, praesidis munus,ac lanctionem repudiare, quippe cum maioris & tranquillitatis, & meriti contemplatio esse videatur . Quocirca Christus Dominusc Maria 9io optimam parte ele IO. ao.

sit. Huc etiam illud D. Hieronymi afferri solet,quod D.Marcus , ne ad sacerdotiu adscisceretur, praecidisse sibi pollicem sertur: Ex quibus perspici potest,fas esse utique, demadatum

Ecclesiasticum magistratum reij cere. Id aute plerique, ac se re omnes negant,testimonio D.Hieron.asserentis,si dilectio nis testimonium est cura pastoralis, quisquis virtutibus pollens gregem Domini pascere renuit, Summum Pastorem eouincitur no amare. Itemque sicut toto desiderio debemus occupatione fugere,ita si desit, qui praesideat, occupationis onus libenti necesse est animo subire t ias autem non est recusare,quod diuina dilectio exigit, quod necessitas charitatis imponit. Quamobrem aditum ad hanc veritatem D. Bernan .pperuisse videri potest,cum ait: Optimam partem ςlegit. M rria, licet non minoris fortasse sit meriti apud Deum humilis conuersatio Marthae sed de electione Maria laudatur,quoniailla quidem omnino quod ad nos spectat eligeda,haec Mer' si

iniungatur,patienter toleranda. Sed tamsi accuratius in eiu explicatione versandum est. Ac primum recusatio magistra,

tus , aut proprij consilij tantum pertinacia suscipitur, quo alieno se imperij duci non patitur, & vitium est pervicacis /inobedientiae,aut laboris grauioris molestia, quam magistra-xus administratio affert,& peccatu est turpis inertiae. Itaquq ytrumque culpa,& quidem non leui animum polluit. Aut di imum ex eo, quod minus se idoneum ad eam sunctionem existimat. atque huius postremi delectus maximus habendus. xtenim cum ex D.Paulo,omnis potestas aDeo sit,& qui rem ad Rom.13bit potestati, Dei ordinationi resistiti pertinax illa recusatio

83쪽

tradicat,aut vitam doctrina destituat,aut doctrinam praesumptio extollat; virtutibus pollens, coactus ad regimen veniat, virtutibus vacuus, nec coactus accedat. Ex quibus perspici potest,quam apte inter se auctores consentiant. Nam & sua icurare,diuinisque contemplandis, otium sequi,nisi quid ol stet,cuique integrum est; cum vero maioris impertu accedit, dicto obedientes esse oportet, commissumque publicae administrationis munus & suscipere,& obire. Vt enim sit contemplationis otium actione tranquillius, non autem praestantioris meriti; quoniam Dei quis amore incensus suauissimi otii detrimentum facit, administrationima molestissimae onus subit. Quapropter D. Bern. dixit, optimam partem elegit sibi Maria, licet non minoris fortasse meriti sit apud Deum humilis conuersatio Marthae. Quod quidem latius alibi Prose supretatquitur, dicens: Fratres, revereamur Episcopos,sed vereamur Iabores eorum:si Iabores pensamus, non affectamus honores; agnoscamus impares vires nostras;non delectet molles,& semineos humeros virorum supponere sarcinis: nec obseruemus eos, sed honoremus;inhumane nempe eorum redarguis opera,quorum onera refugis;temerarie obiurgat virum de

praelio reuertentem mulier nens in domo. Dico enim,si is, qui de claustro est,esi,qui versatur in populo, interdum minus districte,minusue circumspecte sese agere deprehendit, v. g. in verbo,in cibo,in somno,in ris in ira, in iudicio: non ad iudicandum statim prosiliat, sed meminerit scripturae. Melior est Eecl. t. iniquitas viri,quam benefaciens mulier. Nam tu quidem in tua custodia vigilans benefacis, sed qui iuuat multos, ct m

Iius iacit, & virilius. Quod si implere non sustacit absque aliqua iniquitate, id est, absque quadam inaequalitate vitae, &conuersationis suae, memento quia charitas operit multitudinem peccatorum. Itaque nihil ad hanc controuersiam acc6modat his afferri potest, quam quod D. Augustinus asserit. otium sanctium quaerit charitas,negotium iustum suscipit necessitas charitatis;quam sarcinam si nullus imponit,percipienda atquς iptuendae vacandum est veritati.Si autem imponi-

84쪽

De Ecclesia I. Vsigi Datibus.

tur, suscipienda est propter charitatis necessitatem ; sed nec omni modo veritatis delectatio deserenda est,ne subtrahatur ista suauitas, & opprimat ista necessias. hactenus illi. Quocirca nubium speciem volantium praeseserre Ecclesiastici Pastores debent; scilicet rerum diuinarum contemplationem continere , quam euulgando, subiectorum animos ad piet rem,& honestatem foecundent. Quod autem de M arco legis tur, si gestum est, sancti Spiritus afflatu gestum esse ui existimandum est. Itaque ad aliorum exemplum proponi non decet.Ac de his,quae ad aucto. ritatem pertinent, nihil praeterea r quirendum esse vide-

LIBER

85쪽

Liber Quintus.

V I recte de magistratibus tractauere, tria in ijs,ut praeclare munus suum praestenti desideranda esse docuerunt; ut velint, ut sciant, ut possint recte magistratum sibi demandatum administrare. Quocirca Arist. ait: Tria quidem praecepta trahere debent ij qui summos magistratus gesturi sunt. Primum,ut charam habeant Remp. deinde ut maximam habeant munerum magistratus potestatem,tertium,ut in unaquaque Rep. praediti sint virtute ac iustitia ea,quae ad Remp.accommodata sit.Itaque ut ad nostra veniamus, auctoritas, ac potestas tribuic posse, charitas velle, virtus scire: sed quoniam de potestate satis superiori libri acta est,de charitate, qua quis saluam esse Remp.velit, modo agamus. Ac primum quaerunt, an is ad Ecclesiasticae Reip. administrationem deligendus est,qui ceteris sit melior Quia vero charitas,qua quisque ut theologice, atque adeo vere loquamur bonus est,communis est omnium , sed excellenti cum gradu est eorum propria, qui oues Christi curandas susceperunt iam vero,quod huius beneficio melior quisque essicitur: ideo ad charitatis rationem, ac modum quaestio reuocanda esse videtur, ut is potius deligendus,ac praeficiendus sit, qui ceteros charitatis virtute antecellit.' Atque huc pertinere vi-- detur, quod Dominus noster,cum Petro Ecclesiae magistratu demandare institueret,an se diligeret, & prae alijs,interroga IO. io. uit. Adde, quod in ordine quoque naturat praeserenda esse praestantiora infimis, illisque praesidere,perspicitur, cassuri . i. Metbeo. elementis,cetera elementa terrae. Ait enim Philosophus: Vt mundus orbibus caelestibus continens sit, quodammodo necesse est, ut ab illis omniseius vis administretur, & regatur.

86쪽

Melior ergo, ac praestantior in sis, quae sunt gratiae munere constituta,ad praesidendum deligendus est. Sed enim quemquam esse alio meliorem bipartito intelligi potest,uel simpliciter & omnino, vel comparate. Quoniam autem Ecclesiast, cus magistratus ad administradam rem publiea Christianam ut ad finem resertur; bonitas non simpliciter & omnino , sed

comparate requirenda esse videatur, id est, ut ea sit quae ad egregie hunc finem consequendum accommodatior st,&aptior. semper enim eorum, quae ad finem pertinent,ratio ex fine ducenda est. Vt enim in unaquaque facultate non molior omnino, ac simpliciter eligitur, sed qui praeclare suo possit munere stingi:in medicina probus medicussin muscae probus musicus: in pictura probus pictor,non vir probus: ita in Ecclesiastica Repub. administranda,no qui probitate simpliciter praestat, sed qui ad eam gerendam est paratior, & itis structior. Quocirca & Philosophus non eandem esse virtute viri probi,ac Principis statuit In litteris autem sacris idem perspicuum est Nam D. Paulus non simpliciter probos pre

r. iii η- by teros duplici esse honore dignos aserit,sed qui a it bene

δ' inpraesunt,ad muneris certe Episcopalis functionem , praeclara Episcoporum probitatem reserens adem colligitur cum affe-- rit;Deum alios constituisse Pastores, & Doctores ad aedific tionem Ecclesiae.Itaque probitatis ratione ad Ecclesiae egre .giam administrationem, & aedificationem pertinere, necesse est Ac D. Bern.est: Non eiusdem est meriti,uniusue virtutis, secialiter vivere, & utiliter praeesse. Quapropter & almificus monachoru legislator in electione eiusmodi sanciuit: Senior talis deputetur,qui aptus sit ad lucrandas animas.Concludit

autem admodum eleganter hanc rem totam. D. Ambrosius, dicens:Sicut senatore chlamys ornat, sicut agricultura rusticum, sicut barbarum arma, sicut nautam nauigationis periculum,& singulos quosque opifices operis sui qualitas ipsos. demonstrat actores;ita Episcopum,non nisi Episcopalis actio designat munere igitur silo praeclare langendo Episcopi probitas potissimum cotuinetur.Cum autem electio in compara-

tione

87쪽

sone cernatur, ut multis inter se collatis, unus , posthabitis aliis,deligatur: comparatio non simpliciter cuiusque probitatis facienda est, sed eius,quae ad digne impositum munus

obeundum maxime valet. Ex quibus perspici licet,meuorem , ad muneris functionem eligedum esse, meritis cuiusque mature ponderatis: neque id leuiter, sed accurate esse faciendupraescribitur, si carere culpa elector velit. Quamobrem concludimus,eligentem graui se noxa,ac plerumque mortifera obstrinoere, nisi non modo probum, hoc est , lethali peccat0 vacantem, sed accurate quoque adhibita meritorum perscrutatione,meliorem prae ceteris ad id muneris fungendum deligat;alioquin vitio, ac saepius lethali subiacet acceptionis per-

lanarum;& omnia, quae ex eo nascuntur detrimenta resarcire tenetur. Eiectus autem arrogantiae vitio laboraret, si se ceteris praestantiorem duceret: satis est,si crimine,id est, exitialis peccati expertem se ut humana imbecillitas permittit noscat: id enim D. Paulus postulabat:Oportet Episcopum sine ad rui. iacrimine esse. Quis vero sit huius praestantior modus,facile eκ officijs intelligi potest: sunt enim eius ossicia tria Pi imum est, subiectum populum fidei,ac pietatis, nestatisq; rationibus

imbuere;alterum, eundem ab omnibus haereticorum,ac allorum fidem,more'; deprauatium periculis tueri. Tertium est, ita munus demandatum gerere,ut pax, ac traquillitas,& ani morum, & corporum consequatur.inisquis igitur haec aptius, accommodatiusq; praestare poterit, is melior, ac praestantior existimari debet .. Nemo vero est,qui ab hac dissentiat lente- Solationestia;quoniam ut charitatis virtus maxime sit ad pastoris digne raiionum. obeundum munus necessaria , ac sine qua nefas est Ecclesiasticum inire magi stratum, tamen aptiores quoque Oportet ut adsint rationes,quas in D. Petro minime desiderandas el-

se Christus Dominus exploratum habebat; ideoque ipsum de sola dilectione rogauit.Quae in administratione Ecclesiis stici magistratus requiritur ametsi in aliquo sit praecise quadam ratione, modo aptiores, & accommodatiores conditiones in eodem reperiantur s Prat serendus est. Denique alius

88쪽

est naturae ordo atque gratiae. Natura enim comparatum est, quod ut praestantiora infimis praestant, ita & praesideant; caelestes orbes elementis; elementa terrae: gratiae autem munus 3 cor Iibera Dei benignitate tribuitur, teste D. Apostolo: Diuidit cuique prout vult; ideoque utcumque quis charitatis virtute superetur, si tamen ceteris accommodatis ad finem rationibus priae stet, diuino iure is magis deligendus est, quoniam Ecclesiasticae Reip. maius afferre adiumentum potest. Cet ra persequamur.

n liceat impositum magiseratum deserere. VAERI solet, an licet publico Ecclesiastico

Magistratu abiecto, ad priuatae vitae rationem ac religiosam quemquam se conferre. Putant quidam licere, quoniam tota vis probitatis non rae in eo posita est, ut quam maxime fieri potest,ad Dei similitudinem propius accedamus; Dei autem praestans beatitudine actio ait Philosophus in cognitione , di contempIatione consistit, ergo & hominu actio ut quaeque ad hanc proxime accedit, ita est praestantissima ; quia in ea elucet quoddam diuinae actionis exemplar. Magistratus autepublici,etiam Ecclesiastici administratio,in actione versatur, non in contemplatione: fas igitur erit, ea posthabita,priuatae vitae se dedere. Huc accedit,viros sanctissimos, quique diuini numinis afflatu ducebantur, saepius id ipsum usurpasse: Sactus Brunus Signinus Episcopus eo munere abdicato, in sacrum Casinum se abdidit ac monachi, & Abbatis Casinensis ossicio functus est. Sanctus Petrus monachus primum sacri Cm- nobij Cauenss,deinde Policastrcsis ecclesiae Episcopus creatus, triennium eius magistratus partes sustinuit: verumtameofficium molestijs i mplicatu iniquo animo serens,ac se a cin

templandi studio auocatum grauiter dolens, Episcopi loco, ac di-

89쪽

ac dignitate deposita, iterum se in Cauensem solitudinem

contulit, ac diuinis rebus totum mancipauit, Abbatisque tandem munus egregie per annos quadraginta gessit, rerum gestarum amplitudine absolutissimus, pictatis, ac honestatis stud ijs praestantissimus,miraculorum diuinorum actione praeclarissimus ; tantumque abest, ut vitio hoc datum fuerit, ut praeclaro potius usi consilio esse videantur. Demiam,si id culpa esset,canonicae sanctiones minime compelleret plerosque, dimisso Episcopali munere, se in monachorum collegium abdere. De renuntia. cap. Quidam. At nonnulli rem contrari js rationibus exagitant,asserentes,non licere cuiqua ex praestantiori vitae ratione, ac meriti maioris abire in abiectiorem, ac meriti minoris.Quocirca Dias.Nemo mittens manu sua ad a Luea V. ratru,& respicies retro,aptus est regno Dei. Quis aut negare

ausit, Episcopi statu vita religiosa, ac priuata longe praestare quippe qui alios perficiendi munus sustineat. Itaque perspicuum est,non licere Episcopo ad priuatum, & religiosum vitae statum se conferre:quin,ut nefarium est monacho, cultu,&professione religionis abiecta ad saeculum demigrare, ut ad vomitum; ita sere Praesidi Ecclesiastico, sua functione dimissata,

in religionem se abdere. Praeterea a sapientibus usurpatam est,Deum,ac naturam nihil flustra,ac sine causa facere; atqui si integrum,ac decens Praesidi Ecclesiastico esset, atque adeo Episcopo,abdicare se magistratu,priuatumque vitae institutu e sumere;quorsum potestas ordines conferendi,chrisma conficiendi , ceteraeque eius generis sunctiones , ac character,

quorum sunt perpetua ratione insigniti)sublato enim usu,frustra, ac sine causa diuina haec munera iacerent, quod est a surdum. Nefas ergo existimant a publico Episcopi, & Ecclesiastici magistratus munere quemquam abire.ita isti.Sed nos optime ipsos inter se conuenire arbitramur, si varia contro'

uersiae momenta accurate expendamus. Ac primit, cuiusque

Pontificis,ac Religiosi status in perfectione situs est, sed non eodem modo. Nam Ecclesiastici magistratus dignitas perse ctionem postulat iam acquisitam, di confirmatam,est enim ., nihil

90쪽

' go De EcclesiaP. Magistratibus.

nihil aliud, quam spirituale magisterium: squidem praesidenhes Ecclesiastici,succes res sunt Apostolorunt Nam Apostor cstr 9- lus de se ipso: Sum inquit ego praedicator,& Apostolus, &'Doctor, magister gentium innde,& veritate. Nemo aut perfectus magister esse potest,qui non ipse persectus sit: quonia 'astruit Philosophus,tunc unumquodq; persectum est,cum sui simile gignere potest: ita nec Philosophia docere, nec ullam artem etiam sordidam, qui eam ipse non tenuerit,potest. At Religionis status non exigit persectionem, sed induciti: est enim quasi schola, in qua persectio tu aliorum doctrina, tum

propria exercitatione paulatim comparatur. Quocirca recte a Theologis docetur; aIterum esse statu persectionis adeptae, alterum adipiscendae in quo ipso nemo cogatur, ut statim sit persectus,sed satis est,ut aspiret, idque studeat,ut paulatim fiat; ideoque Praesidis ecclesiastici stinctio in eo posita est, ut populum suae fidei creditum,verae pietatis, di honestatis offici,s excolat, ad aeternitatemque ducat, idque egregie praestare voto obedientiae, quo ex diuina charitate, Deo,ne dum Pontifici maximo se obstringit, ac perpetuo quod a vinculo, annuisti; signo, Ecclesiae ut sponsae copulatur. Ex quibus peri spicuum est, nefarium esse semel Deo nuncupatum votum violare,suoque arbitratu diuortium ab ea sacere,quam Deus . ... sibi despondit. Quocirca D. Apostolus animi pendens, quid 'potius deligeret, an ut in caelestes oras, diuina visione stulit rus euolaret;an ne ut hac rerum exigua luce contineatur, adcommoda fidelium Christi curandat praeclarius secum agi, immo magis necessariu existimauit,carnis sarcinam ferre, ne ovium Christi aliquam iacturam faceret. ideoq; dixit: Et hoc confidens scio,quia manebo. Nulla igitur incommodorum vis, nulla commodorum ratio, atque adeo neque diuini numinis contemplatio tanti esse potest, ut semel commissum le-fitime Pastoris officium abijciatur. cum D. Paulus,neque ce-erem in caelum prosectionem, qua nihil melius,nihil praest bilius in rebus humanis excogitari potest, iustam causam

Apostolicum munus dimittendi censuit. & Christus Domi.