장음표시 사용
161쪽
conscientiae gaudeant, cultum tamen suum exerceant tantum intra privatos
parietes, aut in vicinis locis. Quod si tamen a Domino territorii migrare sint jussi, liberum sit bona vendere, aut per ministros administrare. Nonnulla quoque Caesar mis subditis in gratiam Principum Protestantium indulsit. Ca tum praeterea, ut si deinceps Principum aliquis religionem mutarit, id ei sit impune , suaeque religionis sacerdotes in aula secum queat habere : subditos t men ad suam religionem vi non ad gat, sed in hactenus recepta relinquat.
Etsi & hisce licitum est ultro Domini
sui sacra amplecti. Observandum pra terea , libertatem illam religionis esse sancitam per modum pacti aequales i ter initi, & in quo ipse Caesar alterius partis est accessio; aaeoque neque Caesari, neque reliquis ordinibus Catholiacis , utut forte numero superantibus ,
aliquid heic immutare licet. . Sed & irulud manifestum est, ordinum Protestantium meliorem conditionem esse, quam
162쪽
GERMANICI CAP. V. 143 Catholicorum; cum hi a Pontifice dependeant, illi de suis sacris proprio ju
'se Ad potestatem legislatoriam pergimus. Ea cui competat, planius adparebit, si intelligamus, quali jure, Scunde introducto Germania utatur. Ubi facem nobis praetulit Hermannus con-gius erudito tractatu de Origine pris Germanici, quem heic fere sequimur. Operosus autem est laudatus autor cir ca refellendam communem opinionem
quasi jussit Lotharii Saxonis circa A. C 113o. in stholas pariter & sera jus Roma-mum sit receptum; ostenditque ad seculum usque tertium decimum judicia Germaniae non tam eX jure scripto, quam ex receptiS moribus, aut ex aequo&bono sententias pronuntiasse; judicesque ad privatas causas lectos non doctrina praestantes, sed quos senilis prudentia, pietas ct justitia commendabat, plerisque tunc e populo laico legendi scribendique imperitis. Seculo porro
163쪽
rM DE STATU IMPERII tertio decimo jus Canonicum paulatim
in Germaniam irrepsit, neque solum ea inde peti coepta, quae ad causas s cras faciunt, sed & processus causarum civilium ad idem institutus. Etsi multi antiquis suis consuetudinibus mordicus
inhaerere maluerunt. Circa eadem quO-que tempora antiquae consuetudines inscripta relatae; quas inter praecipue celebrantur jus Lubecense, & jus Magd
burgicum , quod Teutonica linguam ubita vocant. Item Speculum j ris Saxonici & Suevici, ut & jus laudate Saxonicum & Suevicum. Atque his fere juribus usa est Germania per si culum decimum tertium & quartum. Seculo demum decimo quinto jus Romanum , nec minus jus laudate Lo sobardicum sensim invaluit, peritis ejus auris in conssilia Principum adscitis,queis artificium suum omnibus modis fovere cordi fuit; idemque passim per Academias Germaniae doceri caeptum ad exemplum, uti apparet, scholarum Italicarum, quas Germanis sequentasse
164쪽
tunc gloriosum habebatur. Hinc, qui in scholis isti juri operam navassent, cum tribunalibus admoverentur, idem jus paulatim in forum receperunt. Et amno I49 . a Maximiliano I. constitutum, ut in Camera jus ex legibus Romanis diceretur, salvis tamen receptis consuetudinibus , & peculiaribus. statutis singulorum locorum. Ergo ius , quo Germania hodie utitur, est quasi cinnus quidam ex iure Romano, Canonico, antiquis consuetudinibus ,& statutis singularum provinciarum, atque urbium, fere inter se plurimum discrepantibus. Et id in tribunalibus regulariter observatur, ut, si quidem statutum aliouod provinciale, aut municipale extet, ici primo loco valeat. Hoc deficiente ad jus
Romanum recurritur, quantum id com- muniter receptum est. Habent autem
hoc ordines Imperii, ut in suis ditionibus circa causas civiles possint leges se re, etiam a jure communi Romano discrepantes, uti & alia statuta condere, ad usus suos facientia, inconsulto quin
165쪽
que Imperatore, modo nihil contineant latui totius Imperii adversum. Etsi multi jura sua provincialia per Imperatorem rata haberi fecerint majoris autoritatiS, laut reverentiae in istum testandae gratia. Imo & circa criminalia leges possunt condere peculiares. Neque enim Comstitutio Criminalis Carolina per omnia ubique observatur. Exercent etiam Ο dines jus nocentibus veniam supplicii concedendi. Quod si novi quid statuendum sit, omnes obligaturum, id non nia si in comitiis universorum consensu condi potest: nec minus Imperator, quam
ordines eodem obstringuntur. Vid. arca. Capitia. Leopiadina. t
I g. I. Judiciorum per Germaniam diversis temporibus diversa fuit ratio. Circa quae cum accuratistime sit traditum a laudato Contingio, tractatu de Gemmanici Imperii Judiciti, praecipua indoe 'cerpta heic subjicere compendium laboris fuerit. Quid ergo sub Carolo M. Ob- obtinuerit, prius videamus. Familiae regiae cum inter se, tum adversus alios
166쪽
controversiae in concilio Procerum, &populi disceptabantur; nec minuS causae Procerum, quae quidem magni so-rent momenti. Minores Procerum lites per Regem, aut ipsius Missos, ita
enim tunc vocabantur, quos hodie Commissarios, aut Visitatores, vel delegatos extraordinarios appellare possis diri
metantur. Pro reliquorum controUe
sis erant in singulis pagis, seu districtibus, constituti a Rege Graviones sive Judices, stipati Scabinis, sive Assessoribus, e nobilitate, aut honesta plebe selectis. Hi super civilibus, & criminalibus actionibus cognoscebant. Graviones Porro propter pagorum amplitudinem passim per vicos sibi substitutos hab hant vicarios, sive ipsorum lingua Scultesitos; a quibus tamen ad istos dabatur provocatio. Sacerdotes p terea in vitiosos Christianorum mores poenis canonicis animadvertebant. Episcopis in clericos , dc monachos iurisdictio. Ipsos Episcopos apud Metropolitanum, aut in Synodo deferri, moris erat; etsi Κ a pau-
167쪽
DE STATU IMPERII I48 paulatim ad Pontificem Romanum ob istius sedis autoritatem provocationes fieri coeptae, ab initio, uti videtur, fere ex compromisto. Imo & laicorum causae promiscue ad Episcopos devolutae propter sanctimoniae, & integritatis opini nem. De bonis autem sacris judicium non erat Penes clericos, sed penes Αει vocatos , sive Vicedominos, peculiaritera Regibus constitutos ; adeoque clericorum personae judicio clari, Dona eOrundem judicio Advocatorum laicorum suberant. Ab hisce judicibus provocabatur tum ad Missos Regios, qui certis temporibus provincias circumibant, tum ad ipsium Regis palatium; ubi super provocatione cognoscebat ipse Rex,
aut comes Palatinus, cujus etiam erat dirimere, causas,in ipsa aula enatas. Prinvocare tamen non temere concessum,
nisi ubi Graviones, aut Missi justitiam administrare detrectaverant. Omnia tamen brevissimo, & planissimo processia, ct per paucas audientias terminata. Sic,
ut in hac judiciorum forma nihil possis
168쪽
desiderare, nisi provocationes clericΟ-rum ad Pontificem, velut extra Gemmanorum Remp. constitutum. 13. In hisce successii temporum nonnulla mutata. Causas regias post Auream Bullam ad se solos fere revoc
runt Electores. Pontifex quoque in Carseres eousque sibi potestatem sumsit, ut ipsos excommunicare, & subjectos ab obsequio liberos pronuntiare non dubitaverit; Imperatorem insuper vasallum, & Imperium laudum suum jactans. Circa Principum causas illud ex
antiquo more mansit, quod istae nunquam solius Regis judicio fuerint permissae, sed adhibitis proceribus decisae processu simplici , ac brevi ,& ex aequo,& bono. Et si quando intra proximum potissimum seculum Imperatores sibi solis potestatem sumsere judicandi circa personas, & lauda Principum, animosiores ordinum constanter contradiXerunt. Quin & si alia deessent testimonia, universi structura Imperii latis a
169쪽
I ODE STATU IMPERII guit, solius Caesaris arbitrio tanti momenti cognitiones relinqui non posse, saltem ut Electores in antecessem in consilium adhibere necessum sit. Sic, ut
adulationis manifesti sint, qui Judicium Principum, seu Parium Curiae, Germanis das Hirstenrecht dictum , inane figmentum vocare sunt ausi. Id tamen deinceps introduinim,ut pleraeque Pri cipum familiae, quos & civitates liberae sunt imitatae, judicia sibi arbitraria comstituerint. Teutones sua lingua Austrargas vocant; quorum origo probabiliter ad extrema Friderici II. tempora, &magnum illud interregnum refertur. Martem quoque saepenumero arbitrum sumsere , quibus potentia magis sua, quam causa placuit. Id quoque a recentiore tempore, quod non ipsi Caesares, ac Principes, causarum cognitioni vacent, sed eandem in ministros suos rejicere soleant, legum peritos. Quod non potuit non evenire, postquam pro simplicibus consuetudinibus patriis intricatae leges Pontificiar, & Romanae subierunt,
170쪽
GERMANICI CAP. V. III runt, quas Principibus addiscere summi instar supplicii futurum erat. s. 16. Circa Clericos illud mutatum, quod Episcoporum causae personales omnes Romam sint pertractae, negle cta Metropolitanorum, & Synodorum provincialium autoritate. Id quod apud Protestantes mutatum Catholici adhue retinent. Etsi Carolus V, & quidam alii, Pontifice inconsulto, & ringente, cim a religionem nonnulla disposuerint, &in personas Clericorum manus injecerint. Tempore quoque Friderici II, &deinceps, plerique Clerici liberam suorum bonorum administrationem,eXcuS-sis Advocatis, sibi asseruerunt. Subsint tamen Ecclesiastici ordines Imperio in tuitu laudorum suorum, & regalium , quibus multari possunt, si in pacem publicam, aliusque Imperii leges atrociter deliquerint. Monachi quoad person ita seculo Caroli Magni sub Episcoporum erant jurisdictione; cui deinceps