장음표시 사용
101쪽
De mgndo Caeloi, 83x. Dicit quod, alia est de sole ac de flamma ratio : flammae enim alimento opμs est, quoniam a materia fluida ac mobili componitur , quae facile a circumstantibus corporibus diruitur ; ac proinde necessum est ut nova materia ad illam accedat, quae lacum ejus , quae extinguitur suppleat. circa solem autem non talia reperius tur agentia quae illius materiam dispare possint: ac proinde pabulo non indiget, quo conserυetur; tanta enim est materiae igneae copia in sole coacervata, ut neque a seipsa, nec a caelo ambiente obrui possit. . vicit materiam primi elementi sise solis
alimentum, quae in locum similis abeuntis ad solem continuo accedit. Ea enim est inter p-dera communicatio , ut alimentum pbi per vortices ultro citroque mittant , largiendo quod per eclipticam egreditur , ct recipiendo quod per polos ingreditur. Ac proinde nova semper materia per polos solem subit, o alia ex eo per loca a polis remota elabitur. Ex hoc pacto sol semper idem esse dicitur, ad eum modum quo fluvius idem 4se censietur in quo nova aqua semper indefluentis locum succedit.
Λd primam responsionem quam ex ipso cartesio Philosophimille hausit tertia parte Psine. num. xx. Di quod eadem est ratio de sole ac de flamma , quia ex ipsis Philosophis, ideo flamma indiget alimento , quia i componitur a materia fluida & mobili quae facile a circustantibus corporibus destruitur ratqui sol etiam componitur a materia fluidai S mobili ex ipso cartesio, & ipsa solis mate- . ria fluida & mobilis a circumstacitibus corporibus potest destrui ue ergo eadem est ratio ac
102쪽
sole aede flamma prob. min. luat eadem eiDeumstantia corpora , quae agunt in flammam
agunt in selem ; ergo sicuti flamma destruutur, debet etiam destrui sol. Prob. ant. aer agit in flammam , &- coelum soli vicinum agit in ipsum: atqui aer & coelum sunt eadem
corpora , quia componuntur ex eadem materia globulosa, nam ex ipso cartesio corpora lucem transmutentia ut sunt aer & coelum componuntur ex globulis secundi elementi ;ergo eadem corpora circustantia agunt MHammam & in solem. -
, Ad secundam responsionem dico quod haec satis congruit cum ipsis cartesii principiis, sed eum ipsa principia ruant iam probatum fuit , ruit etiam his principiis innixa responsio. Ob. quod calefacit & illuminat est ignis quia quod calefacit & illuminat habet actu calorem , & consequenter ignis est et atqui sol illuminat & eale tacit ; ergo ignis est. Resp. dist. maj. quod cale tacit per se est ignis cone. quod calefacit interventu alterius , est ignis ne g. quia illud descrimen intercedit inter ignem & solem, quod ignis ex sese calorem proxime estundit, quem ibi licet
formaliter continet, sota ro calorem gcnerat' interventu luminis vel motus. Utrum verbiumen & motus simul concurrant , & quovmodo, quaeretur, ubi agetur de influxu coelorum. Nunc tantum concludendum, quod
sol non est formaliter calidus, scd virtualiter N potestate. Unde ait petitus de ignis & lv
cis natura exercitatione 16. IV ec vero neces
es si sol calorem efficit, hunc continuo esse for
103쪽
T e mundo Caelesti. 8 smaliter calidum, qui calorem cit, O calorem nigrum qui nigredinem in ambustis facit, O solem in caelo texere qui araneam textricem generat , es Deus qui omnia creat , actu O formaliter i a omnia esset. Suid dicam de aniUa pquot ea substantiarum O sucorum varietates in animalibus gignit, quorum nihil actu in se continet 8 cerebrum , ut supra adduximus, cum μηtiendi ιim partibus sentientibus largiatur , imum siensu caret. Nihil igitur eo argumento sutilius , quo sol actu calidus arguitur, quia
calorem producit. Inst. atqui scit non potest dici tantum vir rualiter & potestate calidus ; ergo est forma-lιier prob. subf. si esset tantum virtualiter &potestate calidus , esset calidus, eo modo quo per , vinum , & alia medicamenta , quae actu S tactu frigida , vi sola e fficiendι calida censentur: atqui sol non potest esse calidus comodo quo piper, vinum , & alia medicamenta , quia sicuti piper , vinum , & alia modicamenta tedduntur actu calida , anstequam calefaciant, sic sol redderetur actu caliduS , antequam calefaceret, & sic esset capax actu ais calo sis ; ergo sol non potest esse tantum virtualiter & potestate calidus. Resp. ne g.sub s. ad cujus prob. De g. maj.quia ut ait Petitus loco jam citato , id exemplum medicamentorum potentia calidorum vitiose adducituν , neque ex mcnte arsor elis. Primum quidem quia nondum plane constat qua ratione medicamenta sint potestate calida r adhuc enim de ea re litigaηt medici. Suare fi eo exemplo uteremur obscuram per deque obseurum si clararemus. Praeterea nulla res quae flt potesate cali-
104쪽
86 Secunda pars Thysicae , da , sesie ad actum ipsa reiacere potest: accedet aliquid oportet a quo incitetur ; quod eorumdem
medicamentorum exemplo patet quae non prius η os calefaciunt , quam a nostro calore movendi
initium acceperunt. Si itaque sol esseι eo modo calidus , oporteret esse aliquid quod eum ex illa potestate in actum transferret. Id vero si
fit aliud sidus , ut certe par esset neque enim ab igne sublunari sol alterari possit 9 redis quae sto ; vel enim sud sidus potestate esset calidum, vel actu ; si potestate, opus igitur esset alio fidere quod ipsum in actum deduceret O sic feret progrufus in infinitum. Si autem ijud actu calidum ponatur , quidni o sol ejusmodi omulto quidem magis intelligatur, quod tamen a sententia arastotelis abhorret: Denique si sol ita sit pρtestate calidus ut medicamentum , certe in actum reducatur oportet , o fiat actu in se calidus , priusquam alia calefaciat. At solem actu sieri posse calidum negamus. taustrium igi- μη eam potesatem seoli assagamus quae in actumcq am negamus , nobis invitis redigenda fit: absit igitur ut quisquam genuinus Aristotelis alumnus tam absonis rerum argumentis probatissimas sententias non debenda ι quidem , sed prodat: Ita ergo solem calidum pol sate intelligimus, ut pro illo excellenti na rae gradu quo ignem superat , calorem 'cre re valeat mo quam ignis nobiliore. Nam iereis quia calore
affectus est, calorem similem gignit , sol non quia fectώs est, sed quia est primum alterans , illuminando calefacit, qui modus calefaciendi nobilissimus est. Sic Deum ex se c-cta quae a cau-ss uvisocis proficiscuntur , creare posse Palamo; non quod ratis actu sit, qualia creat, ciu
105쪽
De mundo Caelesti ην enim impium diciti, sed quia omnes omniavi rerum perfectioηes 'gulari naturae eminentia continet, seu quia perfectior est mnibus creatis. Est autem ex ordine naturae, ut quae in ambitu creatorum persectiora sint , proprius ad illius
summum exemplar cum natura , tum ratione agredi accedant. Sol vero ct omηia caelesta meliora , a qua opinione ut discedam , magis validis argumentis, ac certis observationibus opus est , quam quae proditae hactenus sunt. Dicendum est contra honoratum Fabri &alios solem non esic aurum ignitum S c Tervescens.
Prob. natura aliquid in ordinatum egisset si aurum ipsum pro luminari in coelo accendisset ; ergo sol non est aurum ignitum prob. ant. aurum una cum aliis metallis in profundo terrae gignitur , atquc ibi naturaliter provenire constat , ergo cum natura talem loeum & modum generationis ac principia auro assignaverit , aliquid inordinatum egi Dset , si illud ipsum aurum pro luminari in eoelo accendisset. Praeterea si sol auri est massa,& lunam pari jure argenteam dicere poteri
mus colore enim argentum refert, ad eum
que modum & reliquis planetis sua metalla, non quae essistant, sed quibus constent,assignemus. Tum autom poetarum figuras pro certis decretis accipiamus, cum coelum καλκοσατες& καλκοεν hoc est aeneum apellan r.
Respondent illi Philosophi quod sol
non est aurum , sed ignis in altro infixus &im plantatus. Sed illa responsio non valet I quia sol non est ignis ut jam probatum fuit a.
106쪽
8 8 Secunda pars TΘHae,& aurum res adeo diis miles novo & inexplicabili modo in unum composuisset. Dicendum cst 3. contra Maignanum solem non esse ignis mare. Prob. sol non cst praecipua ignis sedes, illud se probabitur contra eundem Maignanum intractatu de elementis ; ergo sol non est ig
Dicendum A. & vult. Contra Cusianum, solem non esse compositum ex diversis substantiis Prob. illa Cuseni sententia nullo modo probari potest 3 quis enim mortalium omisnium , si solis substantia , alia in centro , alia in circumferentia existat, conjectura assequi potest, maxime cum ad illius immensam lu-ccm nullius non acies caliger; ergo, &c. Praerere a posita Cusani sentcntia, in totius luminis fonte esset aliquid quod non luceret: atqui illud minus cst soli congruum, cum ignis ille, quem hic alimus, tanto sole imperferietior, lucem tamen tota sua substantia diffusam habeat; ergo, &c.
Jotandum est primo quod solis maculae ab sine visus periculo videri possunt in cubiculo unde quaque clauso, excepto forami-
107쪽
De mundo caelesti. 8' e , per quod radi j solares admittantur, iique per exquisitum telesto pium excepti , solis imaginem amplam quidem S distinctam in charta sep posita reddent, in qua omnes solis
tum maculas, tum etiam faculas, non sine
aliqua voluptate conlucri juvabit. Sol aliquando nullis maculis 'malutus apparet ,&non raro quasi densa cesti ne circumfusus
Notandum est 1. discrimen aliquod inter maculas, luculas, & faculas. Per maculas intelliguntur quaedam densa corpora quae circa solem deprehcnduntur, ipsiusque sideris lumen occultant. Per luculas intelliguntur eadem densa corpora quorum margines sunt illustriores , quod prius accenduntur. Per faculas intelliguntur eadem densa corpora quae tota facta fuerunt lucida.
Notandam cst 3. juxta Cartesii doctrinam solem componi ex materia primi clementi; vult tamcri ille Philosophus quod omnes hujus primi clementi particular non sunt
ejusdem magnitudinis , quaedam enim sunt angulosae , & consequenter ad motum minus idoneae ; illae autem partes sunt angulosae, quia saepe transeunt per spatia triangularia , di sic figuram triangularem adipiscuntur. Illae ergo partes angulosae, & minus ad motum idoneae, ab aliarum partium c bullienistium agitatione expelluntur,ur quidam obtinees, & quia tantam agitationem refugiunt, sacile sibi mutuo adhaerent & in magnas saepe moles coeunt, & sidus ex quo egrediuntur sua o facitate regunt & occultant ; illam au-Lem doctrinam egregia comparatione exibi
108쪽
eat Cartesius. Sicut enim , inquit tertia parte princ. num. 94. videmus aquam , liquoresque alios quoscumque , csim igni admoti efferbescunt , atque ali ruas particulas diversae a reli. quis naturae , aς minus ad motum aptas in se
continent, densam flumam ex particulis istis eonflatam emitte; grauae supra ipsorum 'perficiem natare , sis sque admodum irregulares O mutabiles habere solet. : ita per picui
est materium solis utrinque ex ejus polis De Ius eclipticam ebullientem, debere particulas
'as striatas, aliasque omnes quae facille sibi
mutuo adhaerent, ac difficulter communi ipsius motui obsequuntur , ex se tanquam spumam em
Notandum est η. quod quinque de his in
culis solaribus quaeri solen r. I. Cur solis maculae non semper aequales, sed modo majores, modo minores videntur. 1. Cur tantum ita medio solis apparent, non vero in extremitatibus. 3. Cur in eadem solis parte semper non appareant. 4. Quomodo illae maculae ha bent inierdum splendorem quemdam secum dum extremitates ,& deinde totae lucidiores apparean r. Cur modo appareanr, modo evanescant. Haec omnia in hypothesi expli- cat Cale ius. I. Ideo maculae mod)o videntur majores,m do nisinoro , quia modo major , modo minor partiu stria a tu copia e sole emergit. Hoc docet C artesius his vel bi, 3. parte princ. num.
Io Io . Sic referunt quida Historici soleo aliquando perplures dies continuos aliquando etiam per in re rum annum , solito pallid o.
νem, Luna instar, sine radiis lucem tripem.
109쪽
De mundo Coe esu. 9I praebuisse, noιarique potes multas flexas nune inores majore1 e apparere, quam olim ab Astronomis descriptae sunt; cujus non alfaratio esse videtur , qusim quod plusibus paucioribusque maculis earum lux obtundatur.
2 ι in etiam sieri potest ut aliquod fidus toto iam densis maculis iaυoluatur, ut visum ηὐι um pro os est utiat: sicque Olim Pleiades numeratae sun ι θρι em , quae jam sex tantum conspiciuntur. Itemque steri potest ut aliquod sidus nobis aηιea non υisam breωυμ-mo rempore , atque ex improυ iis , magna luce fulgeat. Nempe si torum 6 is corpus ingemi o erassa macula fuerit hactenus con-πectum , jam que accida ι ut materia primi elementi solito copiosius ad illud affluens, sup-ρra exteriorem Uius' maculae superficiem sedilfundat, brevismo tempore totam conleget i atqιιν tunc sud sidus non minorem tu sem ex se emittet, quam si nulla plane ma - eala in υolυeretur λ peresque vel ditis aeque fulgidum remanere, vel paulatim rursus obfcurari. Sicque contigiι in sine anni is a. quandam sellam prius non visam in seno cassiopeiae apparuisse , qua maximam initio habuiι lucem, O sensim postea obscura ιa initio anni is q. disparuit ac etiam nonnulla aliae in caelo Iam lucent quae olim non Upa
' a. Maeular in mcdio solis apparent, Suia materia solis, utrinque ex ejus polis versas eclipticam tballientem, debet parsiculas suas s atas , aliasque omnes quα facile sibi mutuo adh.erecti, ac di*culter communi ipsius
110쪽
yx Secunda pars Thystcae, expellere . Atque hinc facilὸ et, cognoscere, earsalis maculae non soleant apparere circa qua polos, sed potius in partibus eclipιicae vicinis.
3. Non apparent temper in eadem solis patie , quia solis motum instar spumae quae liquori innatant, participant,& cum circa
orbem moventur , licet aliquanto tardius. Hinc liquet cur illae maculae ab ortu in Occarsum ferantur, nam selis motum circa Pr prium centrum consequuntur.
4. Maculae prius splendore habet secvngum extremitates,& deinde totae lucidiores fiunt. Quando maculae splendorem accipiunt secundum extremitates, tum maculae dicuntur
mutari in luculas, & quando deinde secundum se totas lucidiores fiunt, tum luculae mutantur in faculas. Quomodo autem illud fiar. docet his verbis Cartesius num 97. & 98. Praexerea potes contingere, ut matula istae cum suηι paulo crassiores O den νον es prius insua circumferentia quam in medio .aιιerantur a puriore materia solis eas circumfluente ; sicque ut extremitares earsi circii feren ιia inaci u δε- nentes, erus lumini perviae sint: unde sequitur ipsas ibi Iridis coloribus pingi debere, uι antehac de prismate vitreo in Meteoris cap. 3 ex pticulis tales aliquando colores in illis observanιur. Saepe ei iam conιingit ut materia, olis eirca maculas istas fluendo supra ipsarum ex tremiιates assurgat , tuncque lateν illas Oeaeli vicini Iuperficiem inieνcepta , coiiιur admotum solito celeriorem e eodem modo quo
fluminum rapiditas semper es major in iocis vadosis O aogustis,quam in latis re profundis.