장음표시 사용
121쪽
va mundo caelesti. Iautem loquitur loco iam citato. Cum depressiones illas oporteat repleri aliquo torpore nec enim prorsus vacua sunt 2 totamque hanc inaequabilitatem superfusa quadam substantia maxime perspicua quo nempe visibilis fiat O βω-
laribus radiis pateat 9 contegi, sit ne haec subflantia liquida, an poιius ut volunt peripat lici solida , telescopiis nullis observare licet. unde sine ullo phaenomenorum praejudicio haberi potest lunaris globus exacte sphaericus , nempe suppleta inaequabilitate partium opacarum a
partibus solidis quidem , sed exacte diaphanis.
Sed . contra illum Philosophum sic arguis mentor, vel illa substantia replens lunae cainvitates , vel est continua cum partibus lunae, vel contigua, si continua ; ergo facit unum corpus cum luna quae proinde non habet paristes depressiores & prominentiores ; si vero e6tigua sit; ergo luna no est corpus exacte sphaericum, quia lineae a centro lunae ad circumis serentiam ductae , non essent aequales siquiisdem lineae partibus prominentioribus corres. pondentes , essent longiores , quam quae ad partes depressiores ducerentur ; ergo illud spatium, inter partes prominentiores & deinpressiores interjectum , nulla posset repleri substantia. Ob. I. a plurimis beneficio telescopii visae suerunt in luna partes illae prominentiores &depressiores ; ergo per illas possunt explicari
illae fugaces lunae macula . Resp. quod illae partes prominentiores, non
sunt de facto in luna , sed diversitas raritatis& densitatis est causa depressionum & elex ιiQuum , quae apparent in Iuna.
122쪽
Inst. illae macular exacte observant omnes umis
brae leges ut dictu fuit in notatu; ergo debent causari a prominentioribus lunae partibus. Resp. quod licet illae maculae videantur obis
servare umbrae leges , non sunt tamen veraeumbrae : illae autem maculae, modo crescunt,
modo decrescunt, propior diversum modum quo luna recipit lumen a sole. Obj. 1. corpus lunare non est instar speis tuli laeve ac politum ; sed est corpus asperum habens partes depressiores & prominentiores ergo per illam paritum depressionem possunt
explicari lunae maculae. prob. ant. corpuS Iu nare debet ex omni sua parte solis lucem ad nos reflectere et atqui si esset corpus instar speculi laeve ac politum ex omni suae parte solis lucem ad nos non reflecteret ; ergo cor pus lunare non est instar speculi laeve ac politum prob. min. corpus politum non reflectit lucem nisi ex uno tantum puncto , quia continetur unica superficie. Si enim soli convexum speculum c xponas, id non nisi in unam partem lucem regeret: quod siquis in eo loco eonsistat, vix luminis reflexi fulgorem sustinebit: extra hunc locum existenti speculum obscurum, ac subnsgrum appareat nece lis est; ergo si corpus lunare esset instar speculi laeve ac politum, ex omni sua patre solis lucem ad nos non reflecteret. Hoc argumentia proponit Dulia mel in sua Astronomia Physica lib. 2. c. . Re . neg. ant. & min. & ad prob. dist ultimum ant. corpus politum non reflectit Iucem nisi ex uno tantum puncto , si corpus illud sit aeque densum ex omnibus partibuS.
Conc. si non sit aeque densum neg. quia licet
123쪽
De mundo caelestr. . oesorpus lunare poluum & laeve unica superisticle contIneatur , ex pluribus tamen ipsius superficiei partibus solis lucem reflegit. propter partium diversitatem quarum aliae lunt densiores S rariores; eκ partibus denissioribus reflectit lucem, cum autem in luna lint plurimae partes densiores quae habent inistermixtas partes rariores& ad lucis reflexione fraus idoneas, propter talem parriu densioruInterruptionem luna videtur habere diversasuperficies ex quibus omnibus emittit lucem.
I'nilolophos,& vera proponitur sententia. N Ox δε dum est I. juxta nonnullos maculas lunae provenire ab interpositione quorundam corporum quae inter nos& Iunam reperiuntur ,& quae impediunt , ne tota Iuna a nobis v Ideatur. Notandum est a. alios existimare lunae macu- nihil aliud este quam imagines sive species Intentionales emissas a globo terrae inu ui ii 'l' 'β xς8ζη S. Supponunt enimii Philosophi , quod cum globus terrae sit
maximus potest totam sui speciem emittere ad lunam in qua propter densitatem & raritatem quaedam parto sunt obscuriores , aliaecla res.
Dicendum est l. maculas Iunae non Prove
124쪽
ni re ab interpositione quorundam corporum. Prob. si lunae maculae provenirent ex aliqua corporum interpositione, non appar
rent sub eadem dispositione in omnibus teris rae partibus ; atqui certum est, juxta omnes Philosophos quod illae maculae apparent sub eadem dispositione in omnibus terrae partibus ; ergo, Sc. Prob. maj. eclipsis solaris non videtur ex omnibus mundi partibus subsimili dispositione , quia provenit ex interpo sitione lunae inter oculos nostros & solem Iergo si lunae maculae provenirent ex interpositione quorumdam corporum, non apparerent
sub φαδμm dispositione in omnibus terrae P μtibus. Dicendum est x. Iunam non esse speculam quod ad nos terrae imagines, sive species inistentionales reflectat.
Prob. I. quia terra non potest sui speciem ad tantam distantiam emittere , praecipue per noctem, dum luna lucet , terra non iussicienter illuminatur a. etiam si tam longe posset sui speciem producere 3 maculae non
appareret eodem modo omnibus intuentibus
ut dictum fuit in altera conclusione quia
res in speculo representata non apparet secundum eandem dispositionem omnibus ex diversis locis intuentibus. Refutatis ergo variis plurimorum Philosophorum sententiis dicendum maculas nihil aliud esse quam partes lunae rariores & denissiores , quod tamen diversimode explicant nonnulli, alii dicunt macntas esse partes lunae densiores quae non sunt aptae ad recipienωm
lucem , lucidiores veth est e rariores , quia
125쪽
plus luminis recipiun r. filii autem melius dicunt maculas illas elle partes rariorcs , quae licet plus luminis recipiant, sunt tamen mi nus aptae ad reflectendum , & proinde apparent nigriores. Illud patet speculi exemplo in quo si sint partes plumbo destitulae, certe nigricant prae aliis , quia minus lucis re flectunt. Plurima de aliis planetis dici solent, quae lubenter omittimus , vel quia parui sunti momenti , vel quia illa astronomis explicanda relinquimus, vel quia forte alio in loco fusus a nobis poterunt eXplanari.
ARTICULUS ULTIMUS. De ecties Solis se Lunae.
D Iceo dum ess i. eclipsim Solarem prove tim ex interpositione Lunae inter solem& terram.
Prob. & explic. Quando luna est in coniunctione cum sole , tunc interponitur inter aspectum nostium , & corpus solare , ideo obumbrat nobis claritatem solis, & tunc sol patitur eclypsim , non quod deficiat lumine, sed deficit nobis propter interpositionem Lunae : Quando autem est eclypsis solis , non est in omni terra , sed in uno climate. Hujus autem ratio est, quia cum sol sit majo luna, est impossibile quod luna operia et toytum solem respectu totius terrae. Ex quibus
patet quod eclypsis solis in passione Domini
126쪽
non suit naturalis, quia r. fuit universalis , flea. quia fuit in plenilunio, vel circa pleniluianium et Eclypsis autem solis est modo major
modo minor, quae inaequalitas provenit ex eo quod luna modo magis modo minus distata terra ; experientia siquidem compertum est quod si aliquod corpus opacum inter visum di parietem interponatur semper eandem parietis partem occultabit, quamdiu servabit distantiam ab oculo & pariete: majorem vero, vel minorem parietis partem cooperier secun dum quod magis vel minus recedet ab oculo, S terrae propinquius erit. Quod ut melius intelligatur , observatur ex perspectiva quando corpus aliquod luminosum illuminat aliud minus, eo majorem partem minoris illuminari , minoremque umbram cssici, quo inter se minus distabunt, e contra minorem partem illuminari,majore aque umbramessici quo magis ab invicem removebuntur. Si vero corpus aliquod minus aliud malus ilia luminet oppositum contingit : unde eo major
erit eclypsis solis, quo luna erit nobis propinquior , & a sole ivnotior. Eclypsis vero
lunae eo minor erit, quo erit a terra remotior
S soli propinquior ; quia tunc major produ
Dicendum est L. & ult. Eclypsim lunae
contingere ex interpositione terrae inter solem S lunam.
Prob. & explic. eum in plenilunio luna fuerit in capite , vel cauda draconis sub naiadi r solis ; cst autem n adir solis punctum directe oppositum soli in firmamento, tunc ter ra interponitur soli & lunae, & angulus um-
127쪽
' Secunda pres Thysice, τε stbrae terrae cadit liupra corpus lunarer Luna autem in quolibet plenilunio non patitur eclipsim, quia in quolibet plenilunio non est in capite vel cauda draconis, nec est lapis posita vadit solis.
De assectionibuου corporum calestium o praesertim de tace.
LIcet in coelis nulla sint accidontia eoris ruptiva & contrarium habentia. Pluriis ma tamen insum alia accidentia , qualia sunt duriuies , raritas ἰ densitas , diaphancitas, lux. De his omnibus hac in quaestione agemus,
Notandum est quod istius qualitatis nais tura ita est cartesio incognita, ut sibi. aperte tontradicat. Modo docer quod duri-
128쪽
sso Secunda pars P0sicae, ties consistit in partium quiete , illud doret
his verbis mim. s . i. parr. Licet colligere corpora diυrsa in multas exiguas parIes moliabus a se mutas diorestis agitatas , este fluida: ea
vero quorum omnes paries juxta Ie mutuo qui se .cunt,esse dura: deinde numero 1s .ita prosequi .
tur. Neque profecto ullum glutinum possum co- , gitare quod partes corporum inter se conjungat firmius qμam ipsarum quies. Sed ab hac scatentia videtur recedes c idem cartesius Φ. parr. Princ. num. II 6. docet enim quod durities consstit in partium concatenatione , dum diiscit quod ferrum cst corpus adeo durum , quia ejus ramenta sunt magis ramosa , sive magis angulosa quam caeterorum, & ideo sibi firmius connectuntur. Dicendum est contra cariesum quod durities non consistit in Quiete Eartium Prob. I. sola partium quiessotest unire, &inter se connectere partes ; ergo durities non consistit in quiete partium. Prob. ant. quies duorum corporum non potest illa inter se connectere ; ergo nec quies partium potest illas partes uni re. Antecedens patet, licet enim duo corpora per annum integrum se immediate tangant secundum easdem. partes, &semper sint in quiete , tamen inter se non
tin Iuntur, nec faciunt unum corpus. Conle-quentia etiam non potest negari, quia non est major ratio dc corporibus minimis,quam de maximis ; si ergo corpora minima nempe partes unirentur per quietem parrium, corpo ra etiam maxima deberent uniri per quietem S immediatum contactum.
Prob. a. si vera esiet cartesii sente a , 2
129쪽
queretur quod corpus durum jactum liquidum deberet occupare majorem locum, quam dum erat durum : atqui illud est contra experientiam; metalla enim faeta liquida non occupant majus i patium, vel si occupent maius spatium, illud fit aliquo modo insensibili ergo non est vera cartesii sententia. Prob. seq. maj. illud corpus occupat majus spatium cujus partes ab invicem recedunt , quam illud corpus cujus partes immediate te tangunt et atqui partes corporis liquidi deberent ab invicem separari, quia sunt in continuo motu , & partes corporis duri se te immediate tangunt , cum sint inquiete , ergo corpus durum factum liquidum occuparet majus spatium , quam dum erat
Prob. 3. Durities est illud quod resistit motui& separationi, eum corpus durum sit illud cujus partes difficile separantur : atqui quies partium non est illud quod resistit motui &separationi; ergo quies partium non est durities. Prob. min. quod non est aliquid positivum , non potest esse vis quaedam ad resistenis dum motui & separationi: atqui quies partium non est aliquid positivum , sed est aliquid privativum ; ergo , Sc. Probo minorem ex ipsis cartesianorum principiis , vis qua aliquod corpus movetur , nihil aliud
cst, quam voluntas divina quae facit ut co pus moveatur λ Quid elago requiritur , ut corispus quod movetur, cesset a tali motu , sufficit ut cesset voluntas divina. Ceilatio ergo voluntatis divinar facit cellationem motus &conseqtienter quietem. Ex quibus constat
quod quies est aliquid privativum.Sic sentenis
130쪽
Ir x Secunda pars Thrscae, tiam cartesii rejicit auctor anonimus libri qui gallice inscribitur, La recberche de la verite siυ. 7. chap. s. & tamen licet quies effer aliquid positivum ad resistendum , non valeret cartesii sententia, ut patebit ex responsione sequenti. Prob. 4. si durities consisteret in quiete partium 1equeretur quod manus nostra posset facile partes clavi ferrei separare r atqui illud est contra experientia; ergo,&c.Prob. seq. maj. separare partes clavi ferrei est illas ad motum impeIlere, ut patet ex ipsa cartesii doctrina tat qui manus nostra posset facile illas ad motu impellere ; ergo manus nostra potat facile partes clavi ferrei separare.prob. min. eorpus majus potest ad motum impellere corpus minus; illud docet cartesius quando dicit, quod omne corpuε, quod quiescit, ab alio se majori quod modetur, possit ad motum impetur arqui.
manus nostra est corpus majus quam elavus serreus ; ergo manus nostra posset facile partes clavi ferrei ad motum impellere. Post assignatas motus regulas , hoc sibi proponit argumentum quod quidem dissicillimu putati ait enim 2. parte princ. unum autem adhue es in quo experientia regulis motus Faulo ante traditis, valde υidetur asiersari ; nempe quod videamus multa corpora, manibus nostru DQὸ
minora , tam firmiter sibi mutuῖ adhaerere, ut nulla earum vi sejungi possint. Si enim illorum partes nullo alio glutino sibi insicem adhaereant quam quod singulae juxta vicinas quiescant , O omne corpus quod quiescit , db alio majori quod movetur, possit ad motum impelli , non apparet